წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმიდა მოციქული ბართლომეს ცხოვრება
წმიდა მოციქული ბართლომე ქრისტეს თორმეტი მოციქულიდან ერთ-ერთი იყო. წმიდა სულის მიღების შემდეგ, რომელიც მოციქულებზე ცეცხლის ენების სახით გარდამოვიდა, წმიდა ბართლომეს ხვდა წილად, მოციქულ ფილიპესთან ერთად, წასულიყო სახარების საქადაგებლად სირიასა და მცირე აზიაში. იქითკენ გაეშურნენ ისინი – ხან ერთად ქადაგებდნენ, ხან ცალ-ცალკე მიემართებოდნენ სხვადასხვა ქალაქში, ხანაც კვლავ ერთიანდებოდნენ და ხალხს იესო ქრისტეს რწმენით ხსნამდე მიჰყავდათ.
მცირე აზიაში სახარების ქადაგებისას, წმიდა ფილიპე ცოტა ხნით განეშორა წმიდა ბართლომეს და ლიდიისა და მიზიის ველურ და ურჩ მცხოვრებთა მოაქცევდა ქრისტესკენ. ამ დროს წმიდა ბართლომეს, რომელიც ქრისტეს მეზობელ ქალაქებში ქადაგებდა, უფლისაგან ებრძანა, წასულიყო წმიდა ფილიპეს დასახმარებლად. მასთან შეერთების შემდეგ, წმიდა ბართლომე მასთან ერთად ერთსულოვნად იღვწოდა სამოციქულო შრომებსა და ღვაწლში. ფილიპეს მისდევდა მისი და – ქალწული მარიამნა, და ყველა ერთად კაცობრიობის ხსნის საქმეს ემსახურებოდნენ. სირიისა და მიზიის ქალაქებში სიტყვის ქადაგებისა და ღვთის კეთილი უწყების მიტანისას, მათ მრავალი განსაცდელი, ცემა და მწუხარება გადაიტანეს ურწმუნოთაგან, ციხეებში იყვნენ ჩაგდებულნი, ქვებით სცემდნენ, მაგრამ ყველა დევნის მიუხედავად, ღვთის მადლით, ცოცხლად რჩებოდნენ ქრისტეს სარწმუნოების გავრცელების შემდგომი შრომებისთვის.
ლიდიის ერთ-ერთ სოფელში მათ შეხვდნენ ქრისტეს საყვარელ მოწაფეს, წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს, და მასთან ერთად გაემართნენ ფრიგიის მხარეში. ქალაქ იერაპოლში შესვლის შემდეგ, იქ ქრისტეს ქადაგებდნენ. ეს ქალაქი სავსე იყო კერპებით, რომელთაც ყველა მისი მცხოვრები ეთაყვანებოდა; სხვა ცრუ ღვთაებათა შორის იქ იყო ერთი უზარმაზარი გველგესლა, რომლისთვისაც განსაკუთრებული ტაძარი იყო აგებული; მას იქ საჭმელს მიართმევდნენ და მრავალფეროვან მსხვერპლს სწირავდნენ; უგუნურები პატივს სცემდნენ სხვა ქვეწარმავლებსა და გველგესლებსაც. წმიდა ფილიპე, უპირველეს ყოვლისა, თავის დასთან ერთად ლოცვით აღიჭურვა გველგესლას წინააღმდეგ, რაშიც ეხმარებოდა მათ წმიდა იოანე ღვთისმეტყველიც, რომელიც იმ დროს მათთან იყო. ყველა მათგანმა ერთად, ლოცვით, როგორც შუბით, დაამარცხა ის გველგესლა და ქრისტეს ძალით, მოკლა იგი. ამის შემდეგ იოანე ღვთისმეტყველი განეშორა მათ, იერაპოლი ღვთის სიტყვის საქადაგებლად მათ დაუტოვა, თვითონ კი სხვა ქალაქებში გაემართა, ყველგან ავრცელებდა წმიდა სახარებას. წმიდა ფილიპე ბართლომესთან და მარიამნასთან ერთად დარჩა იერაპოლში, გულმოდგინედ ცდილობდნენ კერპთაყვანისმცემლობის წყვევის განადგურებას, რათა ცდომილთათვის ჭეშმარიტების შემეცნების ნათელი გამობრწყინებულიყო; ამაზე იღვწოდნენ ისინი დღე და ღამე, ასწავლიდნენ ურწმუნოებს ღვთის სიტყვას, აგონებდნენ უგუნურებს და ცდომილთ ჭეშმარიტ გზაზე აყენებდნენ.
იმ ქალაქში ცხოვრობდა ერთი კაცი, სახელად სტაქოსი, რომელიც უკვე ორმოცი წელი იყო ბრმა. წმიდა მოციქულებმა, ლოცვის ძალით, მისი სხეულებრივი თვალები გაუნათეს, ხოლო ქრისტეს ქადაგებით მისი სულიერი სიბრმავე განკურნეს. სტაქოსის მონათვლის შემდეგ, წმიდანები მის სახლში დარჩნენ. და მთელ ქალაქში გავრცელდა ხმა, რომ ბრმა სტაქოსმა თვალი აუხილა. მის სახლთან ხალხის ბრბოები იწყებდნენ შეკრებას. წმიდა მოციქულები ყველას, ვინც მათთან მოდიოდა, იესო ქრისტეს რწმენას ასწავლიდნენ. იქ მიჰყავდათ მრავალი სნეულიც, და ყველა მათგანს წმიდა მოციქულები ლოცვით კურნავდნენ და ეშმაკებს განდევნიდნენ, ისე რომ დიდმა რაოდენობამ ადამიანებისა ირწმუნა ქრისტე და მოინათლა.
იმ ქალაქის მმართველი ნიკანორის ცოლი გველმა უკბინა და სასიკვდილოდ დაავადებული იწვა. როდესაც შეიტყო სტაქიოსის სახლში მყოფი წმიდა მოციქულების შესახებ, რომ ისინი ერთი სიტყვით კურნავდნენ ყოველგვარ სნეულებას, მან, ქმრის არყოფნისას, თავის მონებს უბრძანა, მიეყვანათ იგი მათთან და მიიღო ორმაგი განკურნება: სხეულებრივი – გველის ნაკბენისგან და სულიერი – ეშმაკისეული ცდუნებისგან, რადგან წმიდა მოციქულთა მიერ დამოძღვრილი, ირწმუნა ქრისტე. როდესაც ქალაქის მმართველი შინ დაბრუნდა, მონებმა მოახსენეს, რომ მისი ცოლი ქრისტეს რწმენაში მოაქციეს სტაქიოსის სახლში მცხოვრებმა უცხოტომელებმა. საშინლად განრისხებულმა ნიკანორმა მაშინვე ბრძანა მოციქულების შეპყრობა, სტაქიოსის სახლის კი დაწვა, – რაც შესრულდა კიდეც. მრავალი ხალხი შეიკრიბა – და წმიდა მოციქულები ფილიპე, ბართლომე და ასევე წმიდა ქალწული მარიამნა სცემეს, ქალაქში დაათრიეს, დასცინოდნენ და, ბოლოს, საპყრობილეში ჩააგდეს. ამის შემდეგ, ქალაქის მმართველი დაჯდა მსაჯულის ადგილას, რათა ქრისტეს მქადაგებლები განესაჯა: და მასთან შეიკრიბნენ ყოველი კერპთაყვანისმცემელი ქურუმი და დაღუპული ექიდნას ქურუმები, რომლებიც წმიდა მოციქულებზე წუწუნებდნენ და ამბობდნენ: „მმართველო! იძიე შური ჩვენი ღმერთების შეურაცხყოფისთვის, რადგან მას შემდეგ, რაც ეს უცხოტომელები გამოჩნდნენ, ჩვენს ქალაქში ჩვენი დიდებული ღმერთების სამსხვერპლოები გაუდაბურდა, ხალხს კი ავიწყდება მათთვის ჩვეული მსხვერპლის შეწირვა, ჩვენი განთქმული ქალღმერთი-ექიდნა დაიღუპა, და მთელი ქალაქი უკანონობით აივსო. მოკალი ეს გრძნეულები!“
მაშინ ქალაქის მმართველმა ბრძანა წმიდა ფილიპესთვის სამოსელის გახდა, რადგან ეგონა, რომ მასში გრძნეულების ძალა იყო, მაგრამ, სამოსელი რომ გაუხადეს, ვერაფერი იპოვეს. ასე მოექცნენ წმიდა ბართლომესაც, – და მის სამოსელშიც ვერაფერი იპოვეს. როდესაც კი იმავე განზრახვით მარიამნას მიუახლოვდნენ, რათა სამოსელი გაეხადათ და მისი ქალწულებრივი სხეული გაეშიშვლებინათ, უეცრად იგი მათ თვალწინ ცეცხლოვან ალად იქცა, და უსჯულონი შიშით უკან გაიქცნენ მისგან. წმიდა მოციქულები მმართველის მიერ ჯვარცმაზე იყვნენ განწესებულნი.
პირველი წმიდა ფილიპე ეწამა. ფეხის ტერფები გაუხვრიტეს, თოკები გაუყარეს და ჯალათებმა ჯვარზე თავდაღმა გააკრეს ექიდნას სამლოცველოს კართან, თან ქვებს ესროდნენ. შემდეგ წმიდა ბართლომე ტაძრის კედელთან აკრეს ჯვარზე. და უეცრად დიდი მიწისძვრა მოხდა: მიწა გაიხსნა და შთანთქა ქალაქის მმართველი ყველა ქურუმთან და მრავალ ურწმუნოსთან ერთად. ყველა გადარჩენილი – მორწმუნეებიც და წარმართებიც – დიდმა შიშმა მოიცვა და გოდებით სთხოვდნენ წმიდა მოციქულებს, შეწყალებოდნენ მათ და თავიანთი ერთადერთი ჭეშმარიტი ღმერთისთვის ეთხოვათ, რომ მიწას ისინიც არ შთაენთქა, როგორც ისენი. ნაჩქარევად შეეცადნენ ჯვრებიდან ჩამოეხსნათ ჯვარცმული მოციქულები. წმიდა ბართლომე არც ისე მაღლა იყო ჩამოკიდებული და მალევე ჩამოხსნეს. მაგრამ ფილიპე ვერ მოახერხეს მალევე ჩამოეხსნათ ჯვრიდან, რადგან ის მაღლა იყო ჩამოკიდებული და განსაკუთრებით იმიტომ, რომ ეს ღვთის განსაკუთრებული ნება იყო, რათა მის მოციქულს ამ ტანჯვითა და ჯვარცმითი სიკვდილით, დედამიწიდან ზეცაში გადასულიყო, საითკენაც მთელი ცხოვრება იყო მიმართული მისი ნაბიჯები. ასე ჩამოკიდებული, წმიდა ფილიპე ღმერთს ლოცულობდა თავისი მტრებისთვის, რათა უფალს მიეტევებინა მათთვის ცოდვები და გაენათლებინა მათი გონება ჭეშმარიტების შემეცნებისთვის. უფალი მის ლოცვას მოწყალედ მოეკიდა და მაშინვე უბრძანა მიწას, ცოცხლად ამოენთხია მის მიერ შთანთქმული მსხვერპლნი, ქალაქის მმართველისა და ექიდნას ქურუმების გარდა. მაშინ ყველამ ხმამაღლა აღიარა და ადიდეს ქრისტეს ძალა, გამოხატავდნენ რა ნათლობის სურვილს. როდესაც წმიდა ფილიპე ჯვრიდან ჩამოხსნა უნდოდათ, დაინახეს, რომ მას უკვე ღმერთისთვის მიებარებინა თავისი წმიდა სული, და ის მკვდარი ჩამოხსნეს. მისი ღვიძლი და, წმიდა მარიამნა, რომელიც მთელი ამ ხნის განმავლობაში უყურებდა თავისი ძმის, ფილიპეს, ტანჯვასა და სიკვდილს, სიყვარულით ეხუტებოდა და კოცნიდა ხიდან ჩამოხსნილ მის სხეულს, და უხაროდა, რომ ფილიპე ქრისტესთვის ეღირსა ტანჯვას. წმიდა ბართლომემ უფლის მორწმუნეებს ნათლობა აღასრულა და მათ ეპისკოპოსად სტაქიოსი დაუდგინა. ახალმოქცეულებმა პატივით დაკრძალეს წმიდა მოციქული ფილიპეს ცხედარი. იმ ადგილას, სადაც წმიდა მოციქულის სისხლი დაიღვარა, სამ დღეში ვაზი აღმოცენდა, იმის ნიშნად, რომ წმიდა ფილიპე ქრისტეს სახელის გამო დაღვრილი სისხლისთვის მარადიულ ნეტარებას განიცდის თავის უფალთან ერთად მის სასუფეველში.
მოციქულ ფილიპეს დაკრძალვის შემდეგ, წმინდა ბართლომე და ნეტარი ქალწული მარიამნა რამდენიმე დღე იერაპოლში დარჩნენ, განამტკიცებდნენ ქრისტეს სარწმუნოებაში ახლად დაარსებულ ეკლესიას, შემდეგ კი თითოეული თავის გზას გაუდგა. წმინდა მარიამნა ლიკაონიაში გაემგზავრა და აქ, ღვთის სიტყვის წარმატებული ქადაგების შუაგულში, მშვიდობით მიიცვალა უფლის მიმართ. ხოლო წმინდა მოციქული ბართლომე ინდოეთის ქვეყნებში გაემგზავრა, სადაც საკმაოდ დიდხანს დაჰყო, იესო ქრისტეს სახარების ქადაგებაში შრომობდა, ქალაქებსა და სოფლებში დადიოდა და სნეულთ მისი სახელით კურნავდა. თავისი ქადაგებით მრავალი წარმართი განანათლა და ეკლესიები დააარსა; მათ ენაზე გადათარგმნა მათეს სახარება, რომელიც თან დაჰქონდა და მათ გადასცა. მათთან დატოვა ებრაულ ენაზე დაწერილი სახარება, რომელიც ასი წლის შემდეგ ქრისტიანმა ფილოსოფოსმა პანტენუსმა ალექსანდრიაში მიიტანა. ინდოეთიდან წმინდა ბართლომე დიდ სომხეთში გაემგზავრა. მისი გამოჩენისთანავე აქაურმა კერპებმა, ანუ, უკეთ რომ ვთქვათ, კერპებში დამკვიდრებულმა დემონებმა, ხმამაღლა დაიძახეს ბოლო სიტყვები იმის შესახებ, რომ ბართლომე ტანჯავდა მათ და მალე განდევნიდა, და ამის შემდეგ დადუმდნენ. და მართლაც, არა მარტო კერპებიდან, არამედ ადამიანებიდანაც განიდევნებოდნენ უწმინდური სულები მოციქულის მიახლოებისთანავე; და ამის გამო მრავალნი მოექცნენ ქრისტესკენ.
იმ ქვეყნის მეფე პოლიმიუსს ეშმაკეული ქალიშვილი ჰყავდა, რომლის პირითაც დემონი ამბობდა: „ბართლომე, აქედანაც გვდევნი ჩვენ!“ მეფემ, ეს რომ გაიგონა, ბრძანა, დაუყოვნებლივ ეპოვათ ბართლომე; და როდესაც ქრისტეს მოციქული ეშმაკეულს მიუახლოვდა, დემონი მაშინვე გაიქცა მისგან და დედოფლის ასულმა განკურნება მიიღო. ამის შემდეგ მეფემ, წმინდანის მადლიერების ნიშნად, მასთან გაგზავნა აქლემები, დატვირთული ოქროთი, ვერცხლით, მარგალიტით და სხვა ძვირფასი ძღვენით. მოციქულმა კი, სულიერი სიღარიბით აღვსილმა (შეად. მათ. 5:3), არაფერი დაიტოვა გაგზავნილიდან, ყველაფერი უკან დაუბრუნა მეფეს სიტყვებით: „მე ამ ნივთებს არ ვიძენ, არამედ ადამიანთა სულებს ვეძებ, და თუ მათ შევიძენ და ზეციურ სავანეებში შევიყვან, მაშინ დიდ ვაჭრად გამოვჩნდები უფლის წინაშე.“
მეფე პოლიმიუსი, ასეთი სიტყვებით შეძრულმა, ირწმუნა ქრისტე მთელი თავისი სახლით, მიიღო ნათლობა თვით წმინდა მოციქულისგან დედოფალთან და თავის განკურნებულ ქალიშვილთან ერთად, ასევე მრავალ დიდებულთან და უამრავ ხალხთან ერთად: რადგანაც ათამდე ქალაქმა და უფრო მეტმაც მიიღო მაშინ, მეფის მაგალითზე, წმინდა ნათლობა.
ამ ყველაფრის დანახვაზე კერპთაყვანისმცემელი ქურუმები განრისხდნენ წმინდა მოციქულზე, მძიმედ სწუხდნენ იმის გამო, რომ მათი ღმერთები ნადგურდებოდა, კერპთაყვანისმცემლობა ქრებოდა, და მათი სამსხვერპლოები, საიდანაც ისინი საზრდოს იღებდნენ, გაპარტახებას ეძლეოდა. მივიდნენ მეფის ძმასთან – ასტიაგთან, და ასწავლეს მას, დაეღუპა ბართლომე და შური ეძია მისთვის მათი ღმერთების შეურაცხყოფისთვის. მან კი, ხელსაყრელი დრო იპოვა, შეიპყრო წმინდა მოციქული და ქალაქ ალბანეში ჯვარზე თავდაღმა აცვა. წმინდა მოციქული კი სიხარულით იტანჯებოდა ქრისტესთვის და, ჯვარზე დაკიდებული, არ წყვეტდა ღვთის სიტყვის ქადაგებას; მორწმუნეებს ამტკიცებდა სარწმუნოებაში, ურწმუნოებს კი მოუწოდებდა, შეეცნოთ ჭეშმარიტება და დემონური სიბნელიდან ქრისტეს ნათლისკენ მოქცეულიყვნენ. ამას ვერ უსმენდა მტანჯველი და მოციქულს ტყავის გაძრობა უბრძანა, წმინდანი კი, დიდი მოთმინებით იტანდა ამ ტანჯვას, არ ჩერდებოდა, ყველას ღმერთზე ასწავლიდა და მას ქებას აღუვლენდა. ბოლოს, მტანჯველმა ბრძანა, ტყავთან ერთად მოეკვეთათ წმინდა ბართლომეს თავიც. მაშინ დადუმდნენ მისი ღვთისმეტყველი ბაგეები, ხოლო სხეული, როცა მას თავი მოკვეთეს, ჯვარზე დარჩა დაკიდებული, ფეხები ზემოთ ჰქონდა მიქცეული, თითქოს ამით მოციქულის ზეცისკენ მსვლელობას აჩვენებდა. ასე აღესრულა ქრისტეს მოციქული ბართლომე, მრავალი სნეულებისა და შრომის შემდეგ გადავიდა უტკივილოვან განსვენებაში, თავისი უფლის სიხარულში. წმინდა მოციქულის აღსრულებისას მყოფმა მორწმუნეებმა, ჯვრიდან ჩამოხსნეს მისი სხეული, თავი და კანი, ჩადეს ისინი კალის ლუსკუმაში და დაკრძალეს იმავე ქალაქ ალბანეში, დიდ სომხეთში. და მოციქულის უხრწნელი ნაწილებიდან სნეულთათვის საკვირველი განკურნებები მიეცემოდა, რის გამოც მრავალი ურწმუნო მოექცა ქრისტეს ეკლესიისკენ.
საკმაოდ დიდი ხნის შემდეგ, სასტიკმა მდევნელებმა, რომლებმაც იმ ქვეყანას დაეპატრონნენ, კერპთაყვანისმცემლობით დაბრმავებულებმა, სხვებისგან გაგონილი და თავიანთი თვალით ნანახი სასწაულების მიუხედავად, რომლებიც წმინდანის ნაწილებიდან ხდებოდა, ღვთის ძალის შეცნობა არ მოისურვეს, აიღეს ის წმინდა ნაწილები თუნუქის ლუსკუმაში და ზღვაში ჩააგდეს. თუნუქის ლუსკუმა კი, წყალზე მსუბუქი ნავის მსგავსად მოცურავე, ლიპარის კუნძულს მიადგა. 3834 იქაური ეპისკოპოსი აგათონი, სიზმარში გამოცხადების გზით რომ გაიგო, წმინდა ნაწილები მათ კუნძულზე მოცურდა, სამღვდელოებასთან და მთელ ხალხთან ერთად ზღვის ნაპირზე გავიდა. წმინდა მოციქულის ნაწილების დანახვისას, ეპისკოპოსი და ყველა მოსული ძლიერ გაოცდნენ, როგორ არ ჩაიძირა თუნუქის ლუსკუმა წყალში, არამედ ნავზე მსუბუქად გაიარა ასეთი შორი საზღვაო გზა. და ყველამ ადიდეს ღმერთი, რომელიც ასეთ საკვირველ და უცნაურ საქმეებს აკეთებს. წმინდა ნაწილების შემცველი ლუსკუმა აიღეს და დიდი სიხარულით, ფსალმუნთა გალობით გადაიტანეს თავიანთ ეკლესიაში. 3835
არ შეეფერება დუმილი შემდეგი ამბის შესახებ, რომელიც ღირსი იოსებ მგალობლის ცხოვრებაშია მოთხრობილი წმინდა მოციქულ ბართლომეზე.
ერთხელ თესალიაში მყოფმა, ღირსმა იოსებმა, მისთვის ცნობილი ერთი კეთილმსახური კაცისგან მიიღო წმინდა მოციქულ ბართლომეს ნაწილების ნაწილი. ის თავის სავანეში მიიტანა, რომელიც კონსტანტინოპოლთან ახლოს მდებარეობდა და იქ წმინდა მოციქულ ბართლომეს სახელზე განსაკუთრებული ეკლესია ააგო. იოსებმა პატივით დაასვენა მასში მისი წმინდა ნაწილების ნაწილი. წმინდა მოციქულის მიმართ დიდი სიყვარულითა და რწმენით აღვსილს, ხშირად ეღირსებოდა მისი სიზმარში ხილვა და ამიტომ სურდა წმინდა მოციქულის დღესასწაული სადიდებელი საგალობლებით შეემკო, თუმცა, ამის გაკეთებას ვერ ბედავდა, ეჭვობდა, მოეწონებოდა თუ არა ეს საქმე წმინდა მოციქულს, და გულმოდგინედ ევედრებოდა ღმერთს და ღვთის მოციქულს, რომ მისთვის ეს გაეცხადებინა და ზეციური სიბრძნე მიენიჭებინა, რათა შეექმნა წმინდა ბართლომეს ღირსეული სადიდებელი ლექსები. მარხვითა და ცრემლებით ლოცულობდა ღირსი იოსები ორმოცი დღე, და როცა მოციქულის ხსენების დღე მოახლოვდა, დღესასწაულის წინა ღამეს იხილა, რომ საკურთხეველში გამოჩნდა წმინდა ბართლომე, თეთრ სამოსელში გამოწყობილი, და გააღო საკურთხევლის ფარდა, იხმობდა მას თავისთან. როდესაც ღირსი იოსები მიუახლოვდა, წმინდა მოციქულმა აიღო ტრაპეზიდან წმინდა სახარება და დაუდო იოსებს მკერდზე, სიტყვებით: „დაგლოცოს ყოვლისშემძლე ღმერთის მარჯვენამ და მოედინოს შენს ენაზე ზეციური სიბრძნის წყლები: შენი გული იყოს სულიწმიდის ტაძარი და შენმა საგალობლებმა დაამტკბოს სამყარო.“
ასე თქვა წმინდა მოციქულმა ბართლომემ და უხილავი გახდა, ხოლო ღირსი იოსები, შეიგრძნო რა საკუთარ თავში სიბრძნის მადლი, აღივსო გამოუთქმელი სიხარულითა და მადლიერებით. იმ დროიდან დაიწყო მან საეკლესიო ჰიმნებისა და კანონების წერა, რითაც შეამკო არა მხოლოდ წმინდა მოციქულ ბართლომეს, არამედ მრავალი წმინდანის დღესასწაული, უპირატესად კი მრავალი კანონით პატივი მიაგო ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელსა და წმინდა ნიკოლოზს. უხვად შეამკო მან წმინდა ეკლესია საგალობლებით, რისთვისაც მიიღო მგალობლის სახელი. ყოველივე ამისთვის ჩვენს მხსნელ ქრისტეს დიდება მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ ბართლომე და ნათანაელი ერთი და იგივე პიროვნებაა, რომელსაც ფილიპემ მოუყვანა ქრისტესთან (იოანე 1:45). კერძოდ, მიიჩნევენ, რომ ქრისტეს ამ მოციქულის სახელი იყო ნათანაელი, გვარით, ან უკეთ რომ ვთქვათ, მამის მიხედვით, მას ბართლომე ერქვა, ანუ ფოლომეს ძე. ვინაიდან სიტყვა „ბარ“ ებრაულიდან ითარგმნება როგორც „ძე“, ისევე როგორც სხვაგან ქრისტე უფალმა უთხრა მოციქულ პეტრეს: „ნეტარ ხარ შენ, სიმონ, იონას ძეო“ (მათე 16:17), ანუ იონას ძე. და იერიქონელი ბრმა ბარტიმეოსი ერქვა, ანუ ტიმეოსის ძე.
ასე განმარტავენ ბართლომეს შესახებაც, რომ მას მამის მიხედვით ბართლომე ერქვა – ფოლომეს ძე; ვინაიდან ფოლომე ებრაელებში ძველი და ხშირად გამოყენებადი სახელი იყო, ბართლომეს ნამდვილი სახელი კი, ვარაუდობენ, ნათანაელი იყო. ამას კი შემდეგი საფუძვლით ვარაუდობენ: უპირველეს ყოვლისა, სახარებაში არსად არ არის ნათქვამი ბართლომეს მოციქულობისკენ მოწოდების შესახებ, თუ არ ჩავთვლით, რომ მის ნაცვლად ნათანაელის სახელი იგულისხმება.
შემდეგ, პირველი სამი მახარებელი: მათე, მარკოზი და ლუკა, რომლებიც ბართლომეზე მოგვითხრობენ, არაფერს ამბობენ ნათანაელზე, ხოლო მახარებელი იოანე, რომელიც ნათანაელზე მოგვითხრობს, არაფერს ამბობს ბართლომეზე და აღდგენილი მაცხოვრის გამოცხადებისას თევზაობის შესახებ საუბრისას ნათანაელს ასახელებს მოციქულებთან დაახლოებულ პირთა შორის – კერძოდ, ის ამბობს: „ერთად იყვნენ სიმონ პეტრე, თომა, ნათანაელი და ზებედეს ძენი“ (იოანე 21:2). მაგრამ სხვა განმმარტებლები ამას არ ეთანხმებიან და, პროლოგის თანახმად, მიიჩნევენ, რომ სიმონ ზელოტი და ნათანაელი ერთი პიროვნებაა, ზოგიერთი კი ვარაუდობს, რომ ნათანაელი ქრისტეს 70 მოწაფეთა რიცხვიდან ერთ-ერთია.
წმიდა მოციქული ბარნაბა სამოცდაათთაგანი
წმიდა მოციქული ბარნაბა სამოცდაათ მოციქულთაგანია: მისი პირვანდელი სახელი იყო იოსები, მაგრამ შემდგომ ბარნაბა დაერქვა, რაზეც თავის ადგილას ვისაუბრებთ. იგი დაიბადა კუნძულ კვიპროსზე, ებრაელი მშობლებისგან, რომლებიც ლევიტელთა ტომიდან იყვნენ; ამავე ლევიტელთა ტომიდან იყვნენ ძველი დიდი ღვთის წინასწარმეტყველნი – მოსე, აარონი და სამუელი.
ბარნაბას წინაპრები პალესტინიდან კუნძულ კვიპროსზე იმ ომების გამო გადასახლდნენ, რომლებიც პალესტინაში მიმდინარეობდა. მისი მშობლები მეტად მდიდარი იყვნენ და იერუსალიმთან ახლოს საკუთარი სოფელი ჰქონდათ, რომელიც უხვად იყო სავსე ბაღებითა და სხვადასხვა ნაყოფით, და დიდი შენობით იყო შემკული, რადგან იქ მათი სახლი იდგა. იმ დროიდან, როგორც წმიდა წინასწარმეტყველმა ესაიამ დაწერა: „აშენებენ სახლებს და იცხოვრებენ მათში, რადგან უფლისგან კურთხეული თესლი იქნებიან“, შორეულ ქვეყნებში მცხოვრები ებრაელები, ამ სიტყვების სულიერი აზრის გაუგებრობის გამო, ცდილობდნენ საკუთარი სახლები ჰქონოდათ იერუსალიმში; ამ მიზეზით ბარნაბას მშობლებსაც ჰქონდათ საკუთარი სახლი და სოფელი იერუსალიმის მახლობლად.
იმის დაბადების შემდეგ, ვისზეც ჩვენი სიტყვაა, მას იოსები დაარქვეს და წიგნთმცოდნეობით აღზარდეს; როდესაც ყრმა სრულწლოვანი გახდა, იგი იერუსალიმში გაგზავნეს იმ დროისათვის სახელგანთქმულ მასწავლებელ გამალიელთან, რათა მას ესწავლებინა ბარნაბასთვის ებრაული წიგნებისა და ღვთის მთელი კანონის უფრო სრულყოფილი გაგება. აქ იოსებს თანატოლებს შორის ჰყავდა სავლე, რომელიც შემდგომში პავლედ იწოდა; და ორივე მათგანი ერთ მასწავლებელ გამალიელთან სწავლობდა, აღმატებული გონიერებით, წიგნების გაგებითა და კეთილმსახური ცხოვრებით.
იოსები ყოველდღიურად დილით და საღამოს სოლომონის ტაძარში მიდიოდა და იქ გულმოდგინედ ლოცულობდა ღმერთს, ატარებდა თავისი სიყრმის დღეებს ხშირი მარხვებითა და დიდი თავშეკავებით; სურდა შეენარჩუნებინა თავისი ქალწულობა სიწმინდით, ის თავს არიდებდა უწესო ჭაბუკებთან ნაცნობობას და არავითარ შემთხვევაში არ სურდა მოესმინა ისეთი სიტყვები, რომლითაც ჭაბუკის გონება დაბნელდებოდა, არამედ, ყურადღებით აკვირდებოდა საკუთარ თავს, გამუდმებით სწავლობდა უფლის კანონს დღე და ღამ.
იმ დროს უფალმა ჩვენმა იესო ქრისტემ, თავისი განკაცებიდან ოცდაათი წლის შემდეგ, დაიწყო საკუთარი თავის სამყაროსთვის გამოცხადება და გალილეიდან ჩამოვიდა; აქ ის ტაძარში ასწავლიდა, მრავალ და უდიდებულეს სასწაულს ახდენდა; ყველა გაოცებული იყო მისით; ყველა მხრიდან მასთან მიდიოდნენ, რათა ეხილათ მისი წმიდა სახე და მოესმინათ მისი ღვთაებრივი სიტყვები, რომლებიც თაფლსა და ფიჭასაც კი აღემატებოდა სიტკბოთი. იხილა ის ყრმა იოსებმაც და, უსმენდა რა მის უწმინდესი ბაგეებიდან გამომავალ სწავლებებს, გულით მოილბო და მეტად გაოცდა იმ სასწაულებით, რომლებსაც ის ახდენდა; როდესაც იხილა, როგორ განკურნა მან დავრდომილი ცხოვართა საბანელთან თავისი სიტყვით, იხილა აგრეთვე ქრისტეს მრავალი სხვა საკვირველი საქმე, იოსები გულითადი სიყვარულით აინთო უფლისადმი და, მიუახლოვდა რა მას, პირქვე დაემხო მის ფეხებთან; ამასთანავე იოსებმა სთხოვა უფალს, ეკურთხებინა იგი და მიეღო ის თავის მოწაფეთა შორის. უფალმა კი, რომელიც ხედავდა ადამიანთა გულთა საიდუმლოებებს, იხილა რა, რომ იოსების გული ღვთაებრივი სიყვარულით იწვოდა, სიყვარულით აკურთხა იგი და არ აუკრძალა მისი გაყოლება. იოსები უპირველესად იჩქარა თავისი დეიდის, მარიამის სახლში, რომელიც იოანეს დედა იყო, რომელსაც შემდგომ მარკოზი ეწოდა, და უთხრა მას: „მოდი და ნახე ის, ვისი ხილვაც ასე სურდათ ჩვენს მამებს; რადგან ნაზარეველი იესო, გალილეიდან, ტაძარში ასწავლის და დიდ სასწაულებს ახდენს, ისე რომ მრავალი მას ყველა მოსალოდნელ მესიად მიიჩნევს“.
როგორც კი ქალმა ეს მოისმინა, მაშინვე, ყველაფერი მიატოვა რა, სასწრაფოდ ტაძრისკენ გაემართა; იხილა რა უფალი იესო ქრისტე, პირქვე დაემხო მის ფეხებთან და ვედრებით უთხრა: „უფალო! თუკი შენს წინაშე მადლი ვპოვე, შემოვიდე შენი მხევლის სახლში, რათა შენი შემოსვლით აკურთხო ჩემი ყველა შინაური“.
მისი რწმენის დანახვისას, უფალი მივიდა მის სახლში და აკურთხა ის და ყველა, ვინც მის სახლში იმყოფებოდა. უფალი მარიამმა დიდი პატივით, მრავალი სიხარულითა და მოკრძალებით მიიღო; ამ დროიდან უფალი ყოველთვის შედიოდა თავის მოწაფეებთან ერთად მარიამის სახლში, როდესაც იერუსალიმში მიდიოდა.
როდესაც უფალი იერუსალიმიდან გალილეაში დაბრუნდა, მას გაჰყვა იოსებიც სხვა მოწაფეებთან ერთად. და როდესაც უფალს სურდა თავისი მოციქულების გაგზავნა საქადაგებლად „ისრაელის სახლის დაკარგულ ცხვრებთან“ (მთ. 10:6), დაინახა, რომ ისინი ცოტანი იყვნენ, ამიტომ თქვა: „სამკალი ბევრია, მუშაკი კი ცოტაა“ (მთ. 9:37); ამ მიზეზით უფალმა გამოუცხადა ქვეყანას სხვა სამოცდაათი მოწაფეც, რომლებიც ორ-ორად გაგზავნა თავის წინ ყოველ ქალაქსა და სოფელში (ლკ. 10:1). ამ სამოცდაათ მოწაფეთა შორის ერთ-ერთი პირველი იყო წმინდა იოსებიც, რომელსაც წმინდა მოციქულებმა უწოდეს ბარნაბა, ანუ ნუგეშის ძე, რადგან თავისი ქადაგებით ქვეყნად მოსული მესიის შესახებ, იგი ანუგეშებდა ხალხს, რომლებიც დიდი მოუთმენლობით ელოდნენ მესიის მოსვლას. ისევე როგორც ზებედეს ძეებს ეწოდათ ქუხილის ძენი (მკ. 3:17), რადგან მათ უნდა დაექუხათ სამყაროში თავიანთი ქადაგებით, როგორც გრგვინვით, ასევე ამ წმინდა იოსებსაც ეწოდა ნუგეშის ძე, რადგან მის მოციქულებრივ შრომას დიდი სიხარული უნდა მოეტანა ღვთის რჩეულთათვის. და წმინდა იოანე ოქროპირი, მისი სახელის გადარქმევის მიზეზს ასე განმარტავს (საქ. 11:1–30): „მგონია, რომ მან სახელი დაიმსახურა, ვინაიდან ნუგეშის ძედ ყოფნისთვის სრულიად უნარიანი იყო“.
უფლის ზეცად ამაღლების შემდეგ, წმინდა მოციქულები ერთად ცხოვრობდნენ იერუსალიმში, როგორც ამის შესახებ წერია მოციქულთა საქმეების წიგნში: „მორწმუნეთა სიმრავლეს კი ერთი გული და ერთი სული ჰქონდა; და არავინ თავის ქონებიდან არაფერს თავისად არ მიიჩნევდა, არამედ ყველაფერი საერთო ჰქონდათ. არ იყო მათ შორის არავინ გაჭირვებული; რადგან ყველა, ვისაც ჰქონდა მიწები ან სახლები, ყიდდნენ მათ, მოჰქონდათ გაყიდულის ფასი და მოციქულთა ფეხებთან დებდნენ“ (საქ. 4:32–35). იმ დროს წმინდა იოსებმაც, რომელსაც მოციქულმა ბარნაბა უწოდა, გაყიდა ზემოხსენებული სოფელი, რომელიც იერუსალიმის მახლობლად მდებარეობდა და მშობლებისგან მემკვიდრეობით ერგო; მიღებული ფული მან მოციქულთა ფეხებთან მიიტანა, არაფერი დაიტოვა, ვინაიდან სურდა გამდიდრებულიყო ღმერთში, რომელშიც მართლაც გამდიდრდა, როგორც ამის შესახებ მოწმდება: „ის იყო კეთილი კაცი, სულიწმიდითა და რწმენით სავსე“ (საქ. 11:24). ბარნაბას ხშირად უწევდა საულის ნახვა, რა დროსაც მასთან კამათობდა წმინდა წერილიდან უფალ იესო ქრისტეზე და მთელ ძალისხმევას ხარჯავდა, რათა საული წმინდა რწმენისკენ მოექცია, მაგრამ საული მამათა გადმოცემების ძალზე გულმოდგინე მოშურნე იყო; ამიტომ დასცინოდა წმინდა ბარნაბას, როგორც შეცდენილ ადამიანს, ამბობდა გმობის სიტყვებს უფალ იესო ქრისტეზეც, უწოდებდა მას დურგლის ძეს, უბრალო წარმოშობის ადამიანს, სამარცხვინო სიკვდილისთვის მიცემულს. ხოლო როდესაც ებრაელების მიერ წმინდა პირველმოწამე სტეფანეს მოკვლის შემდეგ, საულმა დაიწყო ეკლესიის დევნა, „შევიდოდა მორწმუნეთა სახლებში, მიათრევდა მამაკაცებსა და ქალებს და ციხეებში ამწყვდევდა მათ“ (საქ. 8:3), მაშინ წმინდა ბარნაბა ძალზე გლოვობდა მას და გულმოდგინედ ლოცულობდა ღმერთისადმი, აღაპყრობდა თავის წმინდა ხელებს, რათა გაენათლებინა მას საულის სულიერი თვალები, რათა შეეცნო ჭეშმარიტება; მას ძალზე სურდა საული ჰყოლოდა ქრისტიანული სარწმუნოების მეგობრად, ისევე როგორც მას ჰყავდა იგი მეგობრად გამალიელის სასწავლებელში.
ბარნაბას ცრემლები და ლოცვები ამაო არ ყოფილა; როდესაც ღვთის წყალობის დრო დადგა, საული მოექცა ქრისტესკენ, უფლის ხმით ზეციდან მოწოდებული, დამასკოს გზაზე. და მგელი ცხვრად იქცა; ქრისტეს სახელის მგმობელმა დაიწყო უფალ იესო ქრისტეს განდიდება; ყოფილი მდევნელი, ეკლესიის დამცველი გახდა; ვინაიდან წმინდა ნათლობის მიღების შემდეგ საული მაშინვე გაემართა იუდეველთა კრებებზე და დაიწყო ქადაგება იესოზე, ამბობდა, რომ ის არის ძე ღვთისა, ამხელდა ასევე დამასკოში მცხოვრებ იუდეველებს. ხოლო როდესაც საული იერუსალიმში დაბრუნდა, „ცდილობდა შეერთებოდა მოწაფეებს, მაგრამ ყველას ეშინოდა მისი, არ სჯეროდათ, რომ ის მოწაფე იყო“ (საქ. 9:26). მაშინ წმინდა ბარნაბამ, შეხვდა რა მას, უთხრა: „როდემდე, ჰოი, საულ, არ შეწყვეტ იესო ქრისტეს დიდი სახელის მგმობელი და მისი ერთგული მსახურების მდევნელი ყოფნას? როდემდე შეეწინააღმდეგები საშინელ საიდუმლოს, ძველთაგანვე წინასწარმეტყველთა მიერ ნაწინასწარმეტყველებს, ახლანდელ დროში კი ჩვენი ხსნისთვის აღსრულებულს?“
სავლე კი მის ფეხებთან დაემხო და ცრემლებით ასე უპასუხა: „მაპატიე, სიმართლის მოძღვარო, ბარნაბა! ახლა მივხვდი, რომ ყველაფერი, რაც შენ მითხარი ქრისტეზე, ჭეშმარიტებაა; ის, ვისაც ადრე ვგმობდი, დურგლის შვილს ვუწოდებდი, ახლა აღვიარებ ღვთის ძედ, მხოლოდშობილს, მამასთან თანამარადისს და თანადაბადებულს, ის, მამის დიდების ნათელი და მისი იპოსტასის ხატი ებრ. 1:3, ამ უკანასკნელ დღეებში დამდაბლდა საკუთარი თავი, მიიღო მონის ხატი ფლპ. 2:7, გახდა სრულყოფილი ადამიანი, დაიბადა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი მარიამისგან, ნებაყოფლობითი ვნებები და ჯვარი მიიღო; შემდეგ მესამე დღეს აღდგა, გამოგიჩნდათ თქვენ, თავის მოციქულებს, ამაღლდა ზეცად და ზის ღმერთი მამის მარჯვნივ; ის კვლავ მოვა თავისი დიდებით ცოცხლებისა და მკვდრების განსასჯელად და მის სამეფოს დასასრული არ ექნება“.
ასეთი სიტყვების გაგონებაზე, რომელიც ადრე მკრეხელისა და მდევნელისგან მოდიოდა, წმინდა ბარნაბა გაოცდა; სიხარულის ცრემლები წასკდა, სავლე მოეხვია და თქვა:
„ვინ გასწავლა, სავლე, ასეთი ღვთივშთაგონებული სიტყვების თქმა? ვინ დაგარწმუნა, იესო ნაზარეველი ღვთის ძედ აღიარო? საიდან ისწავლე ღვთაებრივი დოგმატების ასეთი სრულყოფილი შეცნობა?“
მაშინ სავლემ, ცრემლებითა და შემუსვრილი გულით, უპასუხა: „თავად უფალმა იესო ქრისტემ, რომელსაც მე, ცოდვილი, ვგმობდი და ვდევნიდი, მან მასწავლა ყოველივე ეს; ვინაიდან ის გამომეცხადა მე, როგორც ნაადრევად დაბადებულს, და აი, ახლაც მესმის მისი ღვთაებრივი ხმა ჩემს ყურებში. როდესაც ზეციდან საოცარმა ნათელმა გამანათა და შიშისგან მიწაზე დავეცი, მაშინ გავიგონე ხმა, რომელიც ამბობდა: „სავლე, სავლე! რატომ მდევნი მე?“ მე კი, შიშითა და ზარით, ვთქვი:
– „ვინ ხარ, უფალო?“
მან კი სიმშვიდითა და გულმოწყალებით მიპასუხა: „მე ვარ იესო, რომელსაც შენ დევნი“.
მისი სულგრძელობით მეტად გაოცებულმა და ლოცვის შემდეგ, ვთქვი:
– „უფალო, რას მიბრძანებ, რომ ვაკეთო?“
მაშინ მან მასწავლა ყოველივე ის, რაც მე გითხარი საქმეები 9:3–6.
ამ სიტყვების შემდეგ წმინდა ბარნაბამ სავლეს ხელი ჩაჰკიდა და მოციქულებთან მიიყვანა, უთხრა რა:
– აი ის, ვინც გვდევნიდა, ახლა ჩვენიანია. ის, ვინც გვეწინააღმდეგებოდა, ახლა ჩვენთან ერთად ფიქრობს ჩვენს უფალზე; ის, ვინც ადრე ჩვენი მტერი იყო, ახლა ჩვენი მეგობარია და თანამშრომელი ქრისტეს ვენახში. აი, წარმოგიდგენთ მშვიდ კრავს, რომელიც ადრე სასტიკი მხეცი იყო.
ამასთან ერთად სავლემ მოუთხრო მოციქულებს, როგორ იხილა გზაზე უფალი და რა უთხრა მას; ასევე მოუყვა იმის შესახებაც, თუ როგორ იღწვოდა დამასკოში ქრისტეს სახელისთვის.
მოციქულებმა, ყოველივე ამის გაგონებაზე, გაოცდნენ, გაიხარეს და განადიდეს ღმერთი. და იყო სავლე მათთან ერთად; მათთან ერთად შედიოდა და გამოდიოდა იერუსალიმიდან, იღწვოდა ქრისტეს სახელისთვის და მამაცურად ამხელდა იუდეველებსა და ელინებს. ეს უკანასკნელნი კი მეტად უკვირდათ, როგორ შეიძლებოდა, რომ ადამიანი, რომელიც სულ ახლახან დევნიდა ყველას, ვინც იესოს სახელს ახსენებდა, ახლა თავად ქადაგებდა იესოს; და მის მოკვლას ცდილობდნენ. ურწმუნოთა ამ განზრახვის მიხვედრის შემდეგ, ძმებმა სავლე იერუსალიმიდან კესარიაში წაიყვანეს და ტარსუსში, თავის სამშობლოში გაგზავნეს, რათა იქ ექადაგა უფალი იესო ქრისტე.
ამ დროს სირიის ანტიოქიაში, დიდსა და სახელგანთქმულ ქალაქში, დაიწყო უფლის ჩვენი იესო ქრისტეს წმიდა სარწმუნოების გავრცელება. ვინაიდან, როდესაც წმიდა პირველმოწამე სტეფანე მოკლეს, იმ დღეს დიდი დევნა აუტყდა იერუსალიმის ეკლესიას, ისე რომ ყველა მორწმუნე, მოციქულების გარდა, გაიფანტა იუდეისა და სამარიის ქვეყნებში; მაშინ ზოგიერთმა გაფანტულმა მიაღწია „ფინიკიასა და კვიპროსს და ანტიოქიას, არავის უქადაგებდნენ სიტყვას, გარდა იუდეველებისა“ (საქმეები 11:19); მაგრამ შემდეგ მათ ელინებსაც დაუწყეს უფალ იესოს ქადაგება; „და იყო უფლის ხელი მათთან, და დიდძალი ხალხი ირწმუნა და მოექცა უფალს“ (საქმეები 11:21). ამ ამბის შესახებ იერუსალიმის ეკლესიამ გაიგო; ამიტომ მოციქულებმა წმიდა ბარნაბა სირიის ანტიოქიაში გაგზავნეს, რათა მას უფრო დაწვრილებით გაეგო იქ მომხდარი ყველაფრის შესახებ და განემტკიცებინა ახალმოქცეულები. მან კი, იქ მივიდა და ღვთის მადლის ხილვისას, დიდად გაიხარა და უფლის სიტყვით ანუგეშა ყველა, მოუწოდებდა რა ყველას, რომ განუწყვეტლივ დარჩენილიყვნენ უფალთან. იმ დროს, როცა წმიდა ბარნაბა იქ მცირე ხანს ქადაგებდა, მრავალი ხალხი შეემატა უფალს. რადგანაც მოწაფეები ყოველდღიურად მრავლდებოდნენ, მასწავლებლები კი ცოტანი იყვნენ, ისე რომ დიდი მოსავალი არ ჰყავდა მომკელები, წმიდა ბარნაბამ, დროებით დატოვა ანტიოქია, გაემგზავრა ტარსუსში, სურდა რა იქ ეპოვა თავისი მეგობარი სავლე; იპოვა რა იგი, ანტიოქიაში ჩაიყვანა; და ორივე იღვწოდა ადამიანთა სულების ქრისტე ღმერთთან მოსაქცევად, რწმენისკენ მოუწოდებდნენ რა ქრისტეს იუდეველებსა და ელინებს. ისინი ანტიოქიაში მთელი წელი დარჩნენ, იკრიბებოდნენ ტაძარში და ასწავლიდნენ ხალხს. აქ პირველად დაიწყეს მათმა მოწაფეებმა ქრისტიანებად წოდება.
ერთი წლის გასვლის შემდეგ, ბარნაბამ და სავლემ გადაწყვიტეს იერუსალიმში დაბრუნება, რათა წმიდა მოციქულებისთვის ეუწყებინათ, თუ როგორ მოქმედებდა ანტიოქიაში ღვთის მადლი. ამასთან, ანტიოქიელთაგან თითოეულმა, თავისი მდგომარეობის შესაბამისად, ბარნაბასა და სავლესთან ერთად გაუგზავნა ყველაფერი საჭირო იუდეაში მცხოვრებ თავის თანამოძმეთ, გაღატაკებულთა და ღარიბთა დასახმარებლად, ვინაიდან მაშინ დიდი შიმშილობა იყო იუდეაში, წმიდა აღაბოს წინასწარმეტყველების თანახმად: ეს აღაბო ასევე სამოცდაათ მოციქულთა რიცხვიდან იყო. საკმარისი მოწყალების შეგროვების შემდეგ, ანტიოქიელებმა იგი ბარნაბასა და სავლეს მეშვეობით უხუცესებს გაუგზავნეს.
როდესაც ბარნაბა და სავლე, რომელსაც ახლა პავლე ეწოდებოდა, იერუსალიმში ჩავიდნენ, მათ დიდად გაახარეს ეკლესია, აუწყეს რა ანტიოქიაში მორწმუნეთა გამრავლება და მათგან დიდი მოწყალება მიიტანეს.
ამ დროს იერუსალიმის ეკლესიაში უეცრად დიდი არეულობა მოხდა, ვინაიდან „მეფე ჰეროდემ ხელი აღმართა ეკლესიის ზოგიერთ წევრზე“ (საქ. 12:1) და „იაკობ ზებედეს ძმა, იოანე, მახვილით მოკლა“ (საქ. 12:2). შეამჩნია რა, რომ ეს იუდეველებს მოეწონათ, ბრძანა პეტრეს შეპყრობა და საპყრობილეში ჩასვა, საიდანაც მოციქული პეტრე წმინდა ანგელოზმა გამოიყვანა. მთელი ამ ხნის განმავლობაში, სანამ იერუსალიმში ეკლესიისთვის მდევნელების მიერ მიყენებული არეულობა არ ჩაცხრა, ბარნაბა და სავლე თავს აფარებდნენ ზემოხსენებული მარიამის, ბარნაბას დეიდის სახლში, სადაც წმინდა პეტრეც მივიდა, მას შემდეგ რაც ანგელოზმა ის საპყრობილედან გამოიყვანა. შემდეგ ბარნაბა და სავლე, დაამთავრეს რა თავიანთი საქმე იერუსალიმში, კვლავ დაბრუნდნენ ანტიოქიაში, თან წაიყვანეს მარიამის ძე, სახელად იოანე, რომელსაც მარკოზი ეწოდა.
მას შემდეგ, რაც ისინი საკმარისი ხანი დაჰყვეს ანტიოქიაში, მოღვაწეობდნენ რა მარხვაში, ლოცვაში, საღმრთო ლიტურგიის აღსრულებაში და ღვთის სიტყვის ქადაგებაში, წმინდა სულს სათნო ეჩვენა მათი წარგზავნა წარმართების საქადაგებლად. წმინდა სულმა უთხრა ანტიოქიაში მყოფ წინასწარმეტყველებსა და მოძღვრებს: „გამომიყავით ბარნაბა და სავლე იმ საქმისთვის, რისთვისაც მე ისინი მოვიწვიე. მაშინ მათ, შეასრულეს რა მარხვა და ლოცვა და ხელები დაასხეს რა მათზე, გაუშვეს ისინი“ (საქ. 13:2,3). ისინი, უპირველეს ყოვლისა, წავიდნენ სელევკიაში3840, იქიდან გაემგზავრნენ კვიპროსში და შეჩერდნენ სალამინში3841. ყველგან, სადაც კი გადიოდნენ, ისინი ქადაგებდნენ ღვთის სიტყვას; მათ ჰყავდათ თავიანთ მსახურად ზემოხსენებული იოანე, რომელსაც შემდეგ მარკოზი ეწოდა, მარიამის ძე. კუნძული გაიარეს რა პაფამდე3842, შეხვდნენ ერთ მოგვს, ცრუწინასწარმეტყველ იუდეველს, სახელად ელიმას, ანთიპატ სერგისთან, ფრიად გონიერ კაცთან. აქ მათ წმინდა სარწმუნოებით განანათლეს ანთიპატი, ელიმა მოგვი კი, რომელიც მათ ეწინააღმდეგებოდა, სიტყვით დააბრმავეს.
პაფიდან წასვლის შემდეგ, ისინი მივიდნენ პამფილიის პერგიაში. მათი მსახური იოანე, ისიც მარკოზი, იხილა რა მათ მიერ ქრისტეს სახელის სახარებისთვის გადატანილი დიდი ტანჯვა (ვინაიდან მათ არ ეშინოდათ სიკვდილის), შეშინდა მათთან ერთად სიარული თავისი სიყმაწვილის გამო; ამიტომ, მიატოვა ისინი, დაბრუნდა იერუსალიმში, თავის დედასთან. ბარნაბა კი პავლესთან ერთად, გაიარეს რა პერგია, მივიდნენ პისიდიის ანტიოქიაში (ქალაქი, რომელიც განსხვავდება დიდ სირიის ანტიოქიისგან). აქედან განდევნილებმა, მათ ფეხებიდან მტვერი ჩამოიბერტყეს და მივიდნენ იკონიაში3843; მაგრამ აქაც იუდეველები და წარმართები აპირებდნენ მათ ქვებით ჩაქოლვას; მათ კი, შეიტყვეს რა ეს, სასწრაფოდ წავიდნენ ლიკაონიის ქალაქებში3844, ლისტრასა და დერბიაში, და მათ შემოგარენში და იქ იქადაგეს.
აქ მათ განკურნეს ერთი კოჭლი, რომელიც დაბადებიდანვე თავის სენში იყო და არასოდეს უვლია; მოციქულებმა ის ფეხზე დააყენეს, ისე რომ მან სრულიად თავისუფლად დაიწყო სიარული. ხალხი კი, მათ ღმერთებად მიიღო რა, გადაწყვიტა მათთვის მსხვერპლის შეწირვა; ამასთან, ხალხი ბარნაბას ზევსს3845 უწოდებდა, ხოლო პავლეს ჰერმესს3846, და ძლივს წმინდა მოციქულებმა დაარწმუნეს ხალხი, რომ მათთვის მსხვერპლი არ შეეწირათ. შემდეგ იგივე ხალხმა, იუდეველების მიერ ნასწავლმა, წმინდა მოციქულებზე ამბოხება მოაწყო: პავლე ქვებით ჩაქოლეს რა, ხალხმა ის ქალაქიდან გაათრია, ეგონათ, რომ ის მოკვდა; მაგრამ მან, წამოდგა რა, ქალაქში შევიდა, ხოლო მეორე დილით ის და ბარნაბა გავიდნენ ქალაქიდან და გაემგზავრნენ დერბიაში.
საკმარისად იქადაგეს რა ამ ქალაქში და აქ მრავალი მოაქციეს ქრისტესკენ, წმინდა მოციქულებმა უკან დასაბრუნებელი გზა დაადგნენ სირიის ანტიოქიისკენ, იმავე ქალაქებსა და სოფლებში გავლით. ყველგან თავიანთ გზაზე ისინი ამტკიცებდნენ მოწაფეთა სულებს, მოუწოდებდნენ მათ, დარჩენილიყვნენ რწმენაში და ასწავლიდნენ მათ, რომ მრავალი მწუხარებით არის საჭირო ჩვენთვის ცათა სასუფეველში შესვლა. ყველა ეკლესიაში ხელი დაასხეს რა პრესვიტერებს და მარხვასთან ერთად ილოცეს, მათ თავიანთი მოწაფეები უფალს მიანდეს, რომელსაც ირწმუნეს. პერგიაში ყოფნისას და იქ უფლის სიტყვის ქადაგების შემდეგ, მოციქულები იქიდან გაემგზავრნენ ატალიაში3847, შემდეგ გაცურეს სირიის ანტიოქიაში, საიდანაც წმინდა სულის მიერ იყვნენ წარგზავნილი, რათა წარმართებისთვის უფლის სიტყვა ექადაგათ. ქალაქში მისვლისას და ყველა მორწმუნის შეკრების შემდეგ, მათ უამბეს მათ ყველაფერი, რაც ღმერთმა მოიმოქმედა მათთან, და რამდენი წარმართი მოაქციეს ქრისტესკენ, და ანტიოქიაში საკმაოდ დიდი ხანი დაჰყვეს.
ამის შემდეგ მალევე მორწმუნე ებრაელებსა და ელინებს შორის კამათი ატყდა წინადაცვეთის შესახებ, რადგან ზოგიერთი იუდეველი ამბობდა, რომ ისინი, ვინც მოსეს კანონის თანახმად არ წინადაცვეთდებიან, ვერ გადარჩებიან. ელინი მორწმუნეები კი წინადაცვეთას თავისთვის დიდ ტვირთად მიიჩნევდნენ. ბარნაბა და პავლე ეწინააღმდეგებოდნენ იუდეველებს და იცავდნენ ელინებს წინადაცვეთისგან. მაგრამ რადგან ამ საკითხზე კამათი და დავა არ წყდებოდა, ბარნაბასა და პავლესთვის საჭირო გახდა, ანტიოქიის ეკლესიიდან კვლავ იერუსალიმში წასულიყვნენ მოციქულებთან და უხუცესებთან, რათა მათთვის წინადაცვეთის შესახებ ეკითხათ. ბარნაბასა და პავლეს, გარდა ამისა, საჭირო იყო მოციქულებისთვის ეუწყებინათ, რომ ღმერთმა „გაუღო რწმენის კარი წარმართებს“ (საქმეები 15:4). ბარნაბა და პავლე, ეკლესიის (ანტიოქიის) მიერ გაგზავნილები, ფინიკიისა და სამარიის გავლით, ყველგან აუწყებდნენ წარმართთა მოქცევის შესახებ, რასაც მორწმუნეები დიდად ხარობდნენ.
როდესაც ისინი იერუსალიმში ჩავიდნენ, აქ სიყვარულით მიიღეს წმინდა მოციქულებმა და უხუცესებმა; ყველანი სიხარულით უსმენდნენ ბარნაბასა და პავლეს, რომლებიც აუწყებდნენ ყველა საოცარ ნიშანსა და სასწაულს, რომელიც ღმერთმა მათი ხელით მოახდინა წარმართებს შორის. რაც შეეხება წინადაცვეთას, მოციქულებმა, ერთობლივად რჩევის შემდეგ, გადაწყვიტეს, სამუდამოდ გაეუქმებინათ ის მორწმუნეთათვის არა მხოლოდ ელინებს შორის, არამედ იუდეველებს შორისაც, როგორც ზედმეტი ახალი მადლის პირობებში. ამასთან, მოციქულებმა საჭიროდ ჩათვალეს, თავისი მხრიდანაც გაეგზავნათ ზოგიერთი ქრისტიანი ბარნაბასა და პავლესთან ერთად ანტიოქიაში, მორწმუნე ელინებთან; ამ მიზნით აირჩიეს იუდა, რომელსაც ბარსაბას ეძახდნენ, და სილა, ძმებს შორის ყველაზე ცნობილი კაცები, და ასე დაწერეს: „მოციქულები, უხუცესები და ძმები ანტიოქიაში, სირიასა და კილიკიაში მყოფ წარმართთაგან მოქცეულ ძმებს: გიხაროდეთ! რაკი გავიგეთ, რომ ზოგიერთმა, ჩვენგან გამოსულმა, თავისი სიტყვებით შეგაშფოთათ და შეარყია თქვენი სულები, და გეუბნებოდნენ, რომ უნდა წინადაცვეთილიყავით და დაგეცვათ კანონი, რაც ჩვენ მათთვის არ დაგვივალებია: ამიტომ, შევიკრიბეთ და ერთსულოვნად გადავწყვიტეთ, რომ მამაკაცები აგვერჩია და თქვენთან გამოგვეგზავნა ჩვენს საყვარელ ბარნაბასთან და პავლესთან ერთად, ადამიანებთან, რომლებმაც თავიანთი სულები გასწირეს ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს სახელისთვის. ამრიგად, ჩვენ გამოგიგზავნეთ იუდა და სილა, რომლებიც იმავეს სიტყვიერადაც აგიხსნიან. რადგან სათნოეყო სულიწმიდასა და ჩვენ, რომ არ დაგადოთთ უფრო მეტი ტვირთი, გარდა აუცილებლისა: თავი შეიკავოთ კერპთათვის შეწირულისგან, სისხლისგან, დამწყვდეულისგან და სიძვისგან; და სხვებს არ გაუკეთოთ ის, რაც თქვენთვის არ გინდათ. ამას თუ დაიცავთ, კარგად მოიქცევით. იყავით ჯანმრთელად.“ (საქმეები 15:23–29).
ასეთი ეპისტოლით გაემართნენ გზაზე წმინდა მოციქულები ბარნაბა და პავლე, ხოლო მათთან ერთად იუდა და სილაც, იერუსალიმიდან ანტიოქიისკენ. ამ დროს ხსენებული იოანე, მარკოსი რომ ერქვა, მარიამის ძე, ბარნაბას დეიდა, წმინდა პავლესთან მიახლოებას ვერ ბედავდა, მივიდა თავის ბიძასთან, წმინდა ბარნაბასთან, სინანულითა და ცრემლებით, ნანობდა რა, რომ განეშორა მათ, როდესაც ისინი წარმართებს უქადაგებდნენ: იოანემ დაიწყო წმინდა ბარნაბას თხოვნა, რომ კვლავ თან წაეყვანა იგი, დაპირდა რა, რომ უშიშრად წავიდოდა ყველა ტანჯვაზე და თვით სიკვდილზეც კი უფლისთვის: ბარნაბამ წაიყვანა იგი, როგორც თავის დისშვილი. ერთად ჩავიდნენ ყველანი ანტიოქიაში. ერთგულები შეკრიბეს, მოციქულებმა გადასცეს მათ ეპისტოლე; მისი წაკითხვის შემდეგ ყველანი დიდად გაიხარეს. იუდამ და სილამ კი თავიანთი სიტყვით ანუგეშეს ძმები და განამტკიცეს ისინი უფალში. გარკვეული დროის შემდეგ იუდა დაბრუნდა იერუსალიმში, მაგრამ სილა იქ დარჩა. პავლე და ბარნაბა კი ცხოვრობდნენ ანტიოქიაში, ასწავლიდნენ და ახარებდნენ უფლის სიტყვას სხვებს.
ამის შემდეგ გარკვეული დროის შემდეგ პავლემ უთხრა ბარნაბას: „კვლავ უნდა ვესტუმროთ ჩვენს ძმებს; ჩვენ უნდა გავიაროთ ყველა ის ქალაქი, სადაც უფლის სახელს ვქადაგებდით, რათა ვნახოთ, როგორ ცხოვრობენ ძმები.“
წმინდა ბარნაბამ ამაზე თანხმობა განაცხადა. ამასთან, ბარნაბას სურდა თან წაეყვანა იოანე, მარკოსი რომ ერქვა, თავისი დისშვილი; პავლეს კი ეს არ უნდოდა და ამბობდა: „რატომ უნდა წავიყვანოთ თან მშიშარა ჭაბუკი, რომელმაც ადრე მიგვატოვა პამფილიაში, არ მოინდომა ჩვენთან ერთად წასვლა საქმეზე, რისთვისაც გაგზავნილნი ვართ, და ჩვენგან განშორების შემდეგ თავის ნათესავებთან დაბრუნდა?“
მათ შორის განხეთქილება მოხდა, რადგან ბარნაბას უნდოდა იოანეს წაყვანა, პავლეს კი არ უნდოდა; ამიტომ ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ, თითოეული თავის გზით აპირებდა წასვლას.
ეს ყველაფერი ღვთის განგებით მოხდა, რათა მათ, ცალ-ცალკე მოქმედებით, მეტი სულის გადარჩენა შეძლოთ. სავსებით საკმარისი იქნებოდა ერთი დიდი მოძღვრის ქადაგება იქ, სადაც ორი დიდი მოძღვარი აპირებდა წასვლას; თითოეული კი, ცალკე ქადაგებით, ორმაგ შენაძენს გაუკეთებდა ეკლესიას – ერთი ერთ ქვეყანაში, მეორე კი მეორეში, სხვადასხვა ხალხის ქრისტეს სარწმუნოებაზე მოქცევით. წმიდა პავლე, თან წაიყვანა რა წმიდა სილა, გაემართა დერბიასა და ლისტრაში, ხოლო წმიდა ბარნაბა თავის ძმისწულ იოანესთან ერთად გაემგზავრა კვიპროსზე3848.
კვიპროსის კუნძულზე, თავის სამშობლოში ჩასვლისას, წმიდა ბარნაბამ დიდი შრომა გასწია, რადგანაც აქ მრავალი ხალხი მოაქცია ქრისტეზე. კვიპროსზე მორწმუნეთა რიცხვის გამრავლების შემდეგ, ბარნაბა რომში გაემგზავრა და, როგორც ზოგიერთი ამბობს, – პირველმა იქადაგა ქრისტე რომში. შემდეგ, ქალაქ მედიოლანში3849 საეპისკოპოსო ტახტის დაარსებისა და განმტკიცების შემდეგ, ბარნაბა კვლავ კვიპროსზე დაბრუნდა. როდესაც ის აქ, ქალაქ სალამინში, ქრისტეზე ასწავლიდა, მოვიდნენ სირიიდან ზოგიერთი იუდეველი და წინააღმდეგობა გაუწიეს მას, ხალხს ამბოხებდნენ და ამბობდნენ, რომ ყველაფერი, რასაც ბარნაბა ქადაგებდა, ღვთისა და მოსეს კანონის საწინააღმდეგო იყო; ამ იუდეველებმა მრავალი გმობით შებღალეს ბარნაბას პატიოსანი სახელი და მისი მოკვლა განიზრახეს, მრავალი ადამიანი წააქეზეს მის წინააღმდეგ. მოციქულმა კი, თავისი მოწამეობრივი აღსასრულის წინასწარ ხილვით, შეკრიბა ყველა მორწმუნე, ვინც იმ ქალაქში ცხოვრობდა; საკმარისად დაარიგა ისინი სარწმუნოებასა და კეთილ საქმეებში და დაარწმუნა, რომ მამაცნი ყოფილიყვნენ ქრისტეს სახელის აღიარებაში, აღასრულა საღვთო ლიტურგია და ყველას აზიარა ქრისტეს საიდუმლოებანი. შემდეგ, ცალკე მოიყვანა თავისი თანამგზავრი მარკოზი და უთხრა: „ამ დღეს დავასრულებ ჩემს სიცოცხლეს, სიკვდილს მივიღებ ურწმუნო იუდეველთა ხელიდან, როგორც უფალმა მითხრა; შენ კი, აიღე ჩემი სხეული, რომელსაც ქალაქგარეთ, დასავლეთ მხარეს იპოვი, დაკრძალე იგი და მიდი ჩემს მეგობართან, მოციქულ პავლესთან; აუწყე მას ყველაფერი, რაც ჩემს შესახებ იცი.“
წმიდა ბარნაბას თან ჰქონდა მათეს სახარება, საკუთარი ხელით დაწერილი; მან წმიდა მარკოზს ანდერძად დაუბარა, რომ ის იმ სახარებასთან ერთად დაეკრძალა. შემდეგ, უკანასკნელი ამბორით დაემშვიდობა თავის ნათესავს, წმიდა მარკოზს, ბარნაბა გაემართა ებრაელთა კრებულისკენ. როდესაც მან აქ წინასწარმეტყველური წიგნებიდან ქრისტეზე საუბარი დაიწყო, სირიიდან მოსულმა იუდეველებმა აღდგნენ მის წინააღმდეგ, აღაშფოთეს სხვა ებრაელებიც და, მკვლელური ხელები დაადეს რა, ქალაქიდან გაიყვანეს დასავლეთ მხარეს და იქ ქვებით ჩაქოლეს; შემდეგ, კოცონი დაანთეს და წმიდა მოციქულის სხეული დასაწვავად მასზე დააგდეს. მაგრამ როდესაც აქ მოგვიანებით, ყველასგან ფარულად, წმიდა მარკოზი სხვა ძმებთან ერთად მივიდა, მან წმიდა მოციქულ ბარნაბას სხეული უვნებლად იპოვა, ცეცხლისგან სრულიად დაუზიანებელი; აიღო იგი და დაკრძალა ერთ გამოქვაბულში, რომელიც ქალაქიდან ხუთ სტადიონზე იყო დაშორებული, თანაც, მოციქულის ანდერძის თანახმად, მის მკერდზე სახარება დადო3850. შემდეგ გაემართა მოციქულ პავლეს საძებნელად; იპოვა რა იგი ეფესოში3851, ყველაფერი უამბო მას წმიდა მოციქულ ბარნაბას აღსასრულის შესახებ; წმიდა პავლემ დაიტირა ბარნაბას აღსასრული, მარკოზი კი თავისთან დაიტოვა.
წმინდა ბარნაბას სალამინში მოკვლის შემდეგ, ებრაელებისგან მორწმუნეთა დიდი დევნა აგორდა; ამიტომაც ყველა გაიქცა ამ ქალაქიდან და იმალებოდა, სადაც კი შეეძლოთ. ამ დროიდან დავიწყებას მიეცა ის ადგილი, სადაც მოთავსებული იყო მოციქულ ბარნაბას პატიოსანი ნაწილები. მრავალი წლის შემდეგ, როდესაც ქრისტეს სარწმუნოება დედამიწის ყველა კუთხეში გავრცელდა, როდესაც ბერძნულ-რომაულ სამეფოს ქრისტიანი მეფეები მართავდნენ და როდესაც კუნძული კვიპროსი კეთილმსახურებითა და მართლმადიდებლობით გაბრწყინდა, უფალმა მოიწონა იმ ადგილის განდიდება, სადაც მოციქულ ბარნაბას ნაწილები განისვენებდა. ამ ადგილას მრავალი საკვირველი სასწაული დაიწყო. ასე, თავდაპირველად, ერთმა ავადმყოფმა, რომელმაც იქ ღამე გაატარა, ჯანმრთელობა მოიპოვა. იგივე დაემართა სხვა ავადმყოფსაც. როდესაც ამის შესახებ მორწმუნეებმა შეიტყვეს, განზრახ მოდიოდნენ იმ ადგილას, ღამეს იქ ატარებდნენ და თავიანთი სნეულებებისგან იკურნებოდნენ. ამგვარად, ის ადგილი ყველგან ცნობილი გახდა; ამიტომაც აქ მოჰყავდათ მრავალი უძლური და დამბლადაცემული; ყველა იღებდა სრულ განკურნებას თავიანთი სნეულებებისგან და ჯანმრთელები ბრუნდებოდნენ სახლებში. აქ მოჰყავდათ აგრეთვე ეშმაკეულნიც და მაშინვე უწმინდური სულები გაურბოდნენ ადამიანებს ხმამაღალი ყვირილით. აქ კოჭლები სიარულს იწყებდნენ, ბრმები მხედველობას იბრუნებდნენ და საერთოდ, ყოველი, ვინც რაიმე სნეულებით იყო შეპყრობილი, აქ იკურნებოდა. სალამინის ქალაქის მცხოვრებლები ამით დიდად ხარობდნენ, თუმცა არ იცოდნენ, რა მიზეზით ხდებოდა ამ ადგილას ასეთი დიდი სასწაულები, რადგან არავინ არაფერი იცოდა მოციქულის ნაწილების შესახებ; ამიტომაც იმ ადგილს „ჯანმრთელობის ადგილი“ უწოდეს. მაგრამ აუცილებელია ვიცოდეთ, როგორ იქნა მოძიებული წმინდა მოციქულის პატიოსანი ნაწილები.
ზენონის3855 მეფობის დროს, ერთმა ბოროტმა ერეტიკოსმა, მთეთრავმა პეტრემ, მეტსახელად კნაფეიმ, რომელიც იყო ქალკედონში3853 გამართული წმინდა მამათა IV მსოფლიო კრების3852 მოწინააღმდეგე და ევტიქეს ერესის დამცველი, ასევე აპოლინარის3854 ბოროტსარწმუნოების თანამზრახველი, ეშმაკობით ხელში ჩაიგდო ანტიოქიის საპატრიარქო ტახტი და თავისი არასწორი სწავლებით დიდ ზიანს აყენებდა ქრისტეს ეკლესიას. მაგრამ ის არ დაკმაყოფილდა მისთვის დანიშნული ანტიოქიის ეპარქიით, სადაც დევნიდა და აწამებდა ქრისტიანებს, მრავალ ტანჯვას აყენებდა მათ; მას სურდა თავისი ძალაუფლების ქვეშ მოექცია კუნძული კვიპროსიც, რომელიც უძველესი დროიდან თავისუფალი იყო, რათა მასში თავისი ცრუსწავლება დაეთესა და ყველა დაედევნა, ვინც მას წინ აღუდგებოდა (უნდა აღინიშნოს, რომ კვიპროსელები, მართლმადიდებელი ქრისტიანები იყვნენ და უარყოფდნენ მის არასწორ სწავლებას იმის შესახებ, რომ ჯვარზე ღვთაებაც დაიტანჯა).
მაგრამ ის ყოველმხრივ ცდილობდა მათი თავის მხარეზე მოქცევას, ამბობდა რა: „რაკი ღვთის სიტყვა კვიპროსში ანტიოქიიდან მოვიდა, ამ მიზეზით კვიპროსის ეკლესია ანტიოქიის პატრიარქს უნდა დაემორჩილოს“.
ყოველივე ამის გამო კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი, სახელად ანთიმოზი, დიდ მწუხარებაში ჩავარდა, რადგან იცოდა, რომ პეტრე, მეფის წყალობით სარგებლობდა და ძალიან ადვილად შეეძლო მიეღწია ყველაფრისთვის, რაც კი მოესურვებოდა. და მართლაც, მალე მოვიდა სამეფო ბრძანება კვიპროსში, რომელიც უბრძანებდა კვიპროსის მთავარეპისკოპოსს, ჩასულიყო კონსტანტინოპოლში, რათა კრებაზე პასუხი გაეცა ანტიოქიელთა წინაშე, რომლებიც კვიპროსის კუნძულის ანტიოქიის ეპარქიისადმი დაქვემდებარებას მოითხოვდნენ.
მთავარეპისკოპოსმა არ იცოდა, როგორ მოქცეულიყო, რადგან არც სამეფო ბრძანების დაუმორჩილებლობას ბედავდა და კონსტანტინოპოლში წასვლისაც ეშინოდა. თუმცა ის წმინდა ცხოვრებას ეწეოდა, მაგრამ არ გააჩნდა მჭერმეტყველების ნიჭი და ეშინოდა, რომ კამათში დამარცხდებოდა თავისი მოწინააღმდეგეებისგან. ამიტომ მან გულმოდგინედ დაიწყო მარხვა და ლოცვა, ცრემლებით ითხოვდა დახმარებას, დაცვას და სასარგებლო რჩევას თავად ღმერთისგან.
ერთხელ ღამით, როდესაც ანთიმოზი დიდმა სამლოცველო შრომამ ჩათვლიმა, მის წინაშე წარდგა რაღაც ღვთიური კაცი, ნათელ წმინდა შესამოსელში, ზეციური სხივებით გასხივოსნებული. გამოცხადებულმა თქვა: „რისთვის ხარ ასე დამწუხრებული და ნაღვლიანი, მთავარეპისკოპოსო? ნუ გეშინია, რადგან შენი მოწინააღმდეგეებისგან სრულიად არ დაზარალდები“.
ეს რომ თქვა, გამოცხადებული კაცი უეცრად გაქრა. მთავარეპისკოპოსი, ძილიდან გამოფხიზრებული, შეძრწუნებული იყო; შემდეგ ჯვარედინად დაემხო მიწაზე სალოცავად და მრავალი ცრემლით დაიწყო ლოცვა, ამბობდა რა: „უფალო იესო ქრისტე, ცოცხალი ღმერთის ძეო! ნუ მიატოვებ შენს ეკლესიას, არამედ აღმოუჩინე შემწეობა შენი წმინდა სახელის სადიდებლად. თუ ეს ხილვა შენგან იყო, ისე მოაწყე, რომ კიდევ ერთხელ ვიხილო, გევედრები, და მესამედაც, რათა მე, ცოდვილი, საბოლოოდ დავრწმუნდე, რომ შენ, ჩემო შემწეო, ჩემთან ხარ!“
მომდევნო ღამეს მთავარეპისკოპოსმა იგივე ხილვა იხილა; მას იგივე ნათელმოსილი კაცი გამოეცხადა და უთხრა: „მე უკვე გითხარი, რომ შენი მოწინააღმდეგეებისგან სრულიად არ დაზარალდები, ამიტომ, ნურაფრის შეგეშინდება და წადი კონსტანტინოპოლში“.
ეს რომ თქვა, გამოცხადებული გაქრა.
მთავარეპისკოპოსმა ანთიმემ, კვლავ მადლობა შესწირა ღმერთს და ნანახის შესახებ არავისთვის არაფერი უთხრა, ლოცვას ლოცვა და ცრემლებს ცრემლები შემატა, რათა ღირსი გამხდარიყო ამ ხილვის მესამედაც და გაცხადებოდა მისთვის, ვინ იყო გამოცხადებული.
მესამე ღამეს იგივე კაცი გამოეცხადა და უთხრა: „რამდენ ხანს არ ირწმუნებ ჩემს სიტყვებს, რომლებიც უახლოეს დღეებში აღსრულდება? წადი უშიშრად სამეფო ქალაქში, რამეთუ იქიდან დიდებით დაბრუნდები, არაფერს დაგაკლებენ შენი მოწინააღმდეგეები; თვითონ ღმერთი, ჩემს გამო, თავისი მონის გამო, იქნება შენი მფარველი.“
მაშინ მთავარეპისკოპოსმა გაბედა და გამოცხადებულს უთხრა: „გევედრები, ჩემო ბატონო, მითხარი, ვინ ხარ შენ, ვინც ამ სიტყვებს მეუბნები?“
მან კი უპასუხა: „მე ვარ ბარნაბა, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მოწაფე, რომელიც სულიწმინდამ თავის რჩეულ ჭურჭელთან, წმინდა მოციქულ პავლესთან ერთად წარგზავნა ღვთის სიტყვის საქადაგებლად წარმართებთან. იმისათვის, რომ ჩემი სიტყვების სიმართლეში დარწმუნდე, აი, შენ ნიშანი: გადი ქალაქგარეთ, დასავლეთ მხარეს ხუთი სტადიით და იმ ადგილას, რომელსაც „ჯანმრთელობის ადგილს“ უწოდებენ (რამეთუ იქ ჩემს გამო ღმერთი სასწაულებრივად ანიჭებს ავადმყოფებს ჯანმრთელობას), ამოთხარე მიწა ხის ქვეშ, რომელიც რქებს ისხამს: იქ იპოვი გამოქვაბულს და ლუსკუმას, რომელშიც ჩემი ნაწილებია დასვენებული; იპოვი ასევე სახარებას, ჩემი საკუთარი ხელით დაწერილს, რომელიც წმინდა მახარებლის, მოციქულ მათესგან გადავწერე. და როდესაც შენი მოწინააღმდეგეები, რომლებიც ამ ეკლესიის თავიანთ ძალაუფლებას დაქვემდებარებას აპირებენ, დაიწყებენ თქმას, რომ ანტიოქია არის სამოციქულო ტახტი, შენ შეეპასუხე მათ და უთხარი: – ჩემი ქალაქიც სამოციქულო ტახტია, რამეთუ მე მყავს მოციქული, რომელიც ჩემს ქალაქში განისვენებს.“
როდესაც წმინდა ბარნაბამ ეს უთხრა მთავარეპისკოპოსს, მაშინვე გაქრა. მთავარეპისკოპოსი კი, დიდი სიხარულით აღვსილი და დიდად მადლობელი ღვთისა, მოიწვია კლირიკოსები, ქალაქის მესვეურები და მთელი ხალხი და ყველას მოუყვა მისთვის მომხდარი სამგზის გამოცხადებისა და წმინდა მოციქულ ბარნაბას სიტყვების შესახებ; შემდეგ კი ფსალმუნთა გალობით გაემართა იმ ადგილისკენ, უპატიოსნესი ჯვრის წინსწრებით.
როდესაც მიაღწიეს მითითებულ ადგილს, დაიწყეს მიწის თხრა ხის ქვეშ, როგორც ხილვაში თქვა მოციქულმა; ზემოდან მიწის ამოთხრის შემდეგ იპოვეს ქვაბული, რომელიც ქვებით იყო დაფარული; ქვების მოშორების შემდეგ დაინახეს ლუსკუმა და იგრძნეს დიდი და გამოუთქმელი კეთილსურნელება; ლუსკუმის გახსნის შემდეგ კი იხილეს მასში წმინდა მოციქულ ბარნაბას პატიოსანი ნაწილები მთლიანად და უვნებლად, იხილეს ასევე სახარებაც, რომელიც მის მკერდზე ედო3856.
ყველამ დიდი სიხარულითა და მხიარულებით მიაგო ღმერთს დიდება და მოწიწებით თაყვანი სცა პატიოსან ნაწილებს, რწმენითა და სიყვარულით ეხებოდნენ მათ. ამ დროს მრავალი სასწაული მოხდა: ყველა, ვინც რაიმე სნეულებით იყო შეპყრობილი, პატიოსან ნაწილებთან შეხების შემდეგ ჯანმრთელობას იღებდა.
შემდეგ მთავარეპისკოპოსმა ანთიმემ, ვერ გაბედა რა, რომ იმ ადგილიდან მოციქულის ნაწილებით ლუსკუმა აეღო, დალუქა იგი კალის საშუალებით და ბრძანა, რომ სამღვდელო დასი დარჩენილიყო ლუსკუმასთან და მოციქულის საფლავთან დღე და ღამე აღესრულებინა ჩვეული ფსალმუნთა გალობა. თვითონ კი გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში; კრებაზე წარდგენილმა, თავის მოწინააღმდეგეებს ისე უპასუხა, როგორც მოციქულმა ბარნაბამ ასწავლა. იმპერატორი ზენონი დიდად გაიხარა იმით, რომ მისი მეფობის დროს ასეთი დიდი სულიერი საგანძური აღმოჩნდა, და მაშინვე ბრძანა, რომ კვიპროსის კუნძული არ ყოფილიყო პატრიარქის დაქვემდებარებაში, არამედ დამოუკიდებლად ემართა თავის მთავარეპისკოპოსს; ასევე ბრძანა, რომ კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი საკუთარი ეპისკოპოსების მიერ დადგენილიყო.
ასეთი თავისუფლება მიენიჭა კვიპროსის კუნძულს წმინდა მოციქულ ბარნაბას უხრწნელი ნაწილების გამო: ამ დროიდან კვიპროსის სამღვდელმთავრო ტახტს ეწოდა სამოციქულო ტახტი, ისევე როგორც სხვა საპატრიარქო ტახტებს. ნეტარი ანთიმოზი, კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი, დიდი პატივით დაჯილდოვდა მეფისა და მთელი სასულიერო კრების მიერ. მეფემ მოითხოვა თავისთვის სახარება, რომელიც მოციქულის მკერდზე იპოვეს: მიიღო რა იგი, შემკა ოქროთი და ძვირფასი ქვებით და დაასვენა თავისი ეკლესიის სამეფო პალატაში; მთავარეპისკოპოსს კი მრავალი ოქრო მისცა მშვენიერი ტაძრის ასაშენებლად იმ ადგილას, სადაც მოციქულ ბარნაბას პატიოსანი ნაწილები იქნა აღმოჩენილი.
ამგვარად, მთავარეპისკოპოსი დაბრუნდა თავისთან დიდებითა და პატივით და მალევე ააგო დიდი და მშვენიერი ტაძარი მოციქულის სახელზე; წმინდა მოციქულის პატიოსანი ნაწილები მან წმინდა საკურთხეველში, მარჯვენა მხარეს დაასვენა და დაადგინა წმინდა მოციქულ ბარნაბას ხსენების დღესასწაული ივნისის თვის მეთერთმეტე დღეს (რომელ დღესაც მისი პატიოსანი ნაწილები იქნა აღმოჩენილი), ქრისტეს, ჩვენი ღმერთის სადიდებლად, რომელიც განდიდებულია მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად, აწ და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.