საქართველოს საპატრიარქო

ღირსი სერაპიონ ზარზმელი

წმიდა სერაპიონ ზარზმელი კლარჯელი აზნაურის შვილი იყო. ღირსი სერაპიონის მამა კვიპრიანე და დედა, რომლის სახელი „მოუჴსენებლად დაიფარა სოფლით“, ღვთისმოშიშებით და პატიოსნად ცხოვრობდნენ, „ნაშრომისაგან მათისა მდიდრად ზრდიდეს გლახაკთა და ძალისაებრსა მისცემდეს უღონოთა ჴელის აპყრობასა“. სერაპიონს ჰყავდა ორი ძმა. დედა ადრე გარდაეცვალა. შვილები კეთილად აღზარდა მამამ და მცირე ხნის შემდეგ იგიც აღესრულა. სერაპიონს სიყრმიდანვე მეუდაბნოების სურვილი ჰქონდა. სერაპიონი თავის უმცროს ძმასთან, იოანესთან ერთად წავიდა და თავი თვისი შეჰვედრა „მამასა სულთასა და მზრდელსა ობოლთასა“, „სასწაულთა და ნიშთა მოქმედსა“ დიდ მიქელ პარეხელს (ხს. 27 მაისს). ღირსმა მამამ მიიღო სერაპიონი და იოანე და „თანააღრაცხილ ყვნა დასსა მოწაფეთასა“. უფროსი ძმა სახლში დარჩა და ოჯახის ტრადიცია გააგრძელა - „უცხოთა და გლახაკთა“ მსახურებით ცხოვრობდა. ღირსი მიქელი ხედავდა სერაპიონის საღმრთო მოქალაქეობას, მოშურნეობას და მღვდლად აკურთხა იგი. ერთხელ, ლოცვისას, ღირსმა მიქელმა იხილა მღვდელშვენიერად შემოსილი კაცი, რომელმაც უბრძანა, რომ მის მიერ განსწავლული მოწაფეები, სერაპიონი და იოანე სამცხეში გაეგზავნა მონასტრის ასაშენებლად. სერაპიონი შეაკრთო დიდმა პატივმა და მოვალეობამ, მაგრამ, ცხოველმყოფელი ჯვრის მსასოებელი და მოძღვრის მიერ გამხნევებული, თანამოსაგრეებთან ერთად სამცხეში წავიდა. ძმებს თანაშემწედ „თანაეტჳრთათ ცხოველი ხატი ფერისცვალებისაჲ“. ბერები მშვიდობით მივიდნენ ადგილზე, ძალიან მოეწონათ ერთი მთა, დაათვალიერეს იქაურობა, და, მიუხედავად იმისა, რომ „სასწაულნი იგი ადგილსა ამას“ ვერ იხილეს, გადაწყვიტეს, აქ აეშენებინათ მონასტერი. მალე იქაურმა მცხოვრებლებმა ძმები განდევნეს. დაღონებულმა ბერებმა მდინარის გაღმა, დასავლეთით, სწორედ ის ადგილი იპოვეს, რომელიც მიქელმა იხილა გამოცხადებით. ამ მხარის მთავარი იყო კეთილმსახური ფეოდალი გიორგი ჩორჩანელი. ერთხელ, ნადირობისას, გიორგი ჩორჩანელმა ნახა უსიერი ტყის თავზე აღმართული კვამლი, გაუკვირდა და მაცნე გაგზავნა ამბის გასაგებად. მას აუწყეს ორი საკვირველი ბერის შესახებ. გიორგი დიდი პატივით გაეშურა მამებისკენ, მდაბლად მოიკითხა, თაყვანი სცა ფერისცვალების წმიდა ხატს და კურთხევა ითხოვა ბერებისგან. შემდეგ იქაურობა უბოძა მონასტრის ასაშენებლად და მთელი იმ ადგილების დამტკიცებასაც დაჰპირდა, რომელსაც ბერები დილიდან საღამომდე შემოივლიდნენ. მაგრამ ყველა ადგილობრივი მკვიდრი როდი შეხვდა ბერებს ასე გულთბილად: დაბა-წისქვილის მცხოვრებლები აუჯანყდნენ და ყოველნაირად ცდილობენენ მათ დაბრკოლებას. წმიდა სერაპიონმა გონებადაბინდულ ხალხს წინასწარმეტყველურად მიმართა: „ვიხილე უღმრთო ამაღლებული ნაძვთამდე ლიბანისათა და თანაწარვხედ და არა იპოვა ადგილი მისი“. იმ ღამით დიდი სასწაული აღესრულა: მიწა იძრა, კლდე გაიპო, სათახვის მღვრიე ტბა გადმოდინდა და დაბა-წისქვილი წალეკა, მხოლოდ ორი ძმა გადარჩა სასწაულებრივად: ახდა წმიდა სერაპიონის წინასწართქმა. შიშით თავზარდაცემულმა ხალხმა ამ ადგილს ზარზმა უწოდა. ძმებმა ეკლესიისთვის შესაფერისი ადგილის ძებნა დაიწყეს. წმიდა სერაპიონს მაღალ ბორცვზე სურდა მშენებლობის დაწყება, იოანე და სხვა ბერები კი ეუბნებოდნენ: „ნუ, წმიდაო მამაო, ადგილსა ამას, რამეთუ მაღალ და ცივ არს და ძმანი ესე შიშველ და გლახაკ“. მაშინ ნეტარი მამები ასე მოიქცნენ: ორ კანდელში თანასწორი რაოდენობის ზეთი ჩაასხეს. ერთი თავად სერაპიონმა დადგა მაღალ ბორცვზე, მეორე კი ბორცვის სამხრეთით, მცირე ღელეში - იოანემ. ორივენი დადგნენ ლოცვად. როცა გათენდა, ნახეს, რომ სერაპიონის კანდელი დაშრეტილიყო, იოანესი კი შუა-სამხრამდე ბრწყინავდა. ეკლესიის საძირკველი იოანეს არჩეულ ადგილზე ჩაყარეს, მაგრამ მშენებლობა გაძნელდა: ირგვლივ დაბურული ტყეები იყო, მშენებლობისთვის საჭირო ქვები მხოლოდ მდინარეში იპოვებოდა. გიორგი ჩორჩანელის რჩევით, უმწის მიწისძვრისგან დანგრეული ეკლესიის ქვებიც გამოიყენეს და სამ წელიწადში ტაძრის მშენებლობდა დასრულდა, წესისამებრ შეიმკო იგი და შიგ დაასვენეს ფერისცვალების სასწაულთმოქმედი ხატი. ამის შემდეგ ძმათა სენაკებიც ააგეს. მამა სერაპიონმა „განაჩინა წესნი და კანონნი საეკლესიონი“. ნეტარმა სერაპიონმა წინასწარ იგრძნო, რომ მისი ამსოფლიდან გასვლის ჟამი ახლოვდებოდა, მოუწოდა ძმათა კრებულს, დამოძღვრა ისინი და წინამძღვრად განუწესა მღვდელ-მონაზონი გიორგი, „კაცი კეთილი, სათნოებითა ბრწყინვალე და ტკბილი სიტყვითა და საქმითა“. რამდენიმე დღის შემდეგ დასნეულებული სერაპიონი წამოდგა, საკურთხეველში შევიდა, ემთხვია წმიდა ტრაპეზსა და მაცხოვრის ხატს, ეზიარა, ძმებს სთხოვა, ელოცათ მისთვის, „მიიწია ცხედრად ჟამსა მეექვსესა და მეცხრესა ჟამსა შეჰვედრა სული თვისი ხელთა ღმრთისათა“. წმიდა სერაპიონი პატივით დაკრძალეს საკურთხევლის აღმოსავლეთით. წმიდა მამას თავისი საფლავი ადრევე გაეთხარა საკუთარი ხელით, რომ მისი ხილვისას მოჰგონებოდა სიკვდილი, „რომელი იგი სამარადისოდ წინაშე თვალთა აქვნდა“. წმიდანის ძმისწულმა ბასილ ზარზმელმა (ხს. 5 ოქტომბერს) სერაპიონის წმიდა ნაწილები ღვთის ბრძანებით ახალშემზადებულ ქვის ლარნაკში ჩაასვენა და „გადაასვენა საჩინოსა შტოსა ახლისა ეკლესიისასა“.

წმინდა მოწამე ანასტასიასა და წმინდა სოფიას ცხოვრება

დეკიუს მეფისა და მისი თანამმართველის, ვალერიანეს, დროს, სარდალ პრობეს მმართველობისას, რომის ქალაქთან ახლოს, განმარტოებულ და ნაკლებად ცნობილ ადგილას, ერთი მცირე ზომის დედათა მონასტერი მდებარეობდა. მასში რამდენიმე სათნო მოსაგრე დედა მოღვაწეობდა, რომელთა შორის იყო ხანდაზმული და სათნოებებში სრულყოფილი იღუმენია სოფია. ამ მონასტერში ცხოვრობდა ნეტარი ქალწული ანასტასია, წარმოშობით რომიდან, რომელიც სამი წლისა დარჩენილიყო მშობლების გარდაცვალების შემდეგ. სოფიამ იგი თავის მონასტერში აღზარდა და ყველა სათნოება ასწავლა, ისე რომ მარხვაში, ღვაწლსა და ყოველგვარ შრომაში იგი ყველას აღემატებოდა. ოცი წლის ასაკს მიღწეული ანასტასია განსაკუთრებით ლამაზი გახდა, ისე რომ ზოგიერთმა წარჩინებულმა რომაელმა მოქალაქემ, მისი სილამაზის შესახებ რომ გაიგო, გაცხარებით მოისურვა მისი ცოლად მოყვანა. მაგრამ წმინდა ქალწულმა, ყოველივე არარად შერაცხა, ქრისტეს სძალი გახდა და მისთვის იცავდა თავის ქალწულობას, დღე და ღამეს ლოცვაში ატარებდა.

ეშმაკი არაერთხელ ეცადა, ქრისტეს სძალი თავისი ანგელოზთა სწორი ცხოვრებიდან გადაეხვია და ამსოფლიური ცხოვრებისკენ მიედრიკა, სურდა მისი შეცდენა უწმინდური აზრებით, ბოროტი ბაგეების ცდუნებებითა და სხვადასხვა თავისი მზაკვრული ხრიკებით. მაგრამ მას არაფერი გამოსდიოდა ბრძოლაში იმის წინააღმდეგ, ვისი უძლურ ბუნებაშიც ქრისტეს ძალა დამკვიდრებულიყო, რომელიც გველის დაწყევლილ თავს ქალწულებრივი ფეხებით თრგუნავდა. რაკი ამ ხერხით შეუძლებელი იყო უძლეველი ქრისტეს სძალზე გამარჯვება, ეშმაკი ცხადად აღუდგა მას, სასტიკი მტანჯველების აღძვრით. იმ დროს ქრისტიანთა სასტიკი დევნა იყო, და ეშმაკმა ზოგიერთ ურწმუნოს, ქრისტიანების მოძულეს, ასწავლა, რომ ანასტასიას სარდალ პრობესთან ცილი დასწამონ. ამ უღმრთო ადამიანთან მისულმა წარმართებმა დაუწყეს ლაპარაკი, რომ ერთ განმარტოებულ ადგილას, ღარიბ და უქმროდ მცხოვრებ ქალებს შორის, ცხოვრობს ერთი ქალწული ანასტასია, რომლის მსგავსი სილამაზით მთელ რომში არ მოიძებნება.

– ეს ქალწული – ამბობდნენ ისინი – არა მხოლოდ არ სურს ქმარი ჰყავდეს, არამედ ჩვენს ცხოვრების წესს დასცინის, ჩვენს ღმერთებს დასცინის და ჯვარცმულს სწამს.

ანასტასიას სილამაზის შესახებ რომ გაიგო, სარდალმა მაშინვე გაგზავნა თავისი მსახურები მის მოსაყვანად. მისულებმა, მსახურებმა დიდხანს ვერ შეძლეს მონასტრის კარიბჭის გაღება, ისე რომ იძულებულნი გახდნენ, ცულები აეღოთ და კარები შეემტვრიათ. მოსაგრე დედები, ამის დანახვისას, ძლიერ შეშინდნენ და საპირისპირო მხრიდან სხვა კარები გააღეს და მონასტრიდან გაიქცნენ. იღუმენია სოფიამ კი არ გაუშვა ანასტასია, და თქვა:

– შვილო ჩემო, ანასტასია! ნუ შეგეშინდება, რადგან დადგა ღვაწლის დრო, რისთვისაც შენს სასიძოს, იესო ქრისტეს, სურს გვირგვინით შეგამკოს. მე არ მსურს, რომ მონასტრიდან გაიქცე, არ მსურს მოგაკლო მოწამეობრივი გვირგვინი შენ, ჩემო მარგალიტო, რომელიც სამი წლისა წამოგიყვანე, გაგზარდე და დღემდე, ვითარცა თვალის ჩინი, ისე ვიცავდი.

როდესაც მეომრები მონასტერში შეიჭრნენ, მათთან სოფია გავიდა სიტყვებით:

– ვის ეძებთ და რას ითხოვთ?

მათ უპასუხეს:

– მოხუცო დედაო! მოგვეცი ქალწული ანასტასია, რომელიც შენთან გყავს, რადგან სარდალი პრობე მას ითხოვს.

– დიახ, მე სიხარულით მოგცემთ მას, – უპასუხა სოფიამ, – ოღონდ გევედრებით, ბატონებო, ორიოდე საათი დამელოდეთ, სანამ მას ჩავაცმევ, რათა იგი თქვენი ბატონის თვალში მოსაწონი გახდეს.

მსახურები, ვარაუდობდნენ რა, რომ სოფიას სურდა მისი ჩვეულებრივი ამქვეყნიური სამოსითა და სამკაულებით შემკობა, დათანხმდნენ ლოდინს. სულიერმა დედამ, სოფიამ კი, თავისი ასულის სულიერი მშვენიერებით შემკობა რომ მოინდომა, რათა იგი ზეციური სასიძოსთვის მოსაწონი გამხდარიყო, წაიყვანა და ეკლესიაში შეიყვანა. საკურთხევლის წინ დააყენა და ტირილით დაუწყო ლაპარაკი:

– შვილო ჩემო, ანასტასია, ახლა საქმით უნდა აჩვენო უფლისადმი გულმოდგინე სიყვარული. ამჟამად შენი მოვალეობაა, რომ სისხლის დაღვრამდე დაიცვა შენი საყვარელი სასიძო – ქრისტე და დაამტკიცო, რომ მისი ჭეშმარიტი სასძლო ხარ. ჩემო საყვარელო ასულო! გევედრები: ნუ მისცემ თავს უფლებას, გაცდუნოს ენამ, რომელიც საპარსივით არის ალესილი; ნუ მოტყუვდები ამაო სამყაროს დიდებითა და საჩუქრებით და ნუ შეგეშინდება დროებითი ტანჯვების, რომლებიც მარადიულ სიცოცხლეს მოგიპოვებენ. აჰა, შენს წინაშე სასიძოს სასახლეა გახსნილი; აჰა, შენთვის გამზადებული მარადიული განსვენების სარეცელი; აჰა, შენთვის დაწნული გვირგვინი; აჰა, უკვე გიხმობს ქორწინებაზე სასიძო: მიდი მასთან სიხარულით, მიდი სისხლით გაპოხილი, ვითარცა საქორწინო სამოსით შემოსილი. გევედრები, შვილო ჩემო, ისმინე ჩემი სიტყვები და გაიხსენე ჩემი შრომა და ზრუნვა შენზე, როგორ გაგზარდე, ბავშვობიდან აყვანილი, და ყოველნაირად ვცდილობდი, რომ შენ წარმდგენილიყავი დიდების მეფის წმინდა სასძლო. ამაზე ვზრუნავდი, ამისთვის ვლოცულობდი, ამას გასწავლიდი დღე და ღამე, რათა სამუდამოდ შეერთებოდი უფალს მთელი გულითა და სულით. ამიტომ, ჩემო ასულო, ნუ შემარცხვენ მე – შენს დედას – ახლა უფლის წინაშე და ნუ ჩამიყვან ნაადრევად საფლავში ჩემს სიბერეს. თუ რამეს გავიგებ შენზე, რაც ქრისტეს სიყვარულის წინააღმდეგი იქნება, მაშინ უეცრად მოვკვდები. ხოლო თუ გავიგებ, რომ ქრისტეს სიყვარულისთვის მტკიცედ დგახარ და მისთვის სიცოცხლეს არ ზოგავ, მაშინ ვიქნები დედა, რომელიც თავისი ასულით ხარობს: «ჩემს რქას ამაღლებ, ვითარცა მარტორქის რქას, და სცხებული ვარ ახალი ზეთით». ამიტომ, ჩემო ასულო, ნუ დაინდობ შენს სხეულებრივ სილამაზეს და ნუ შეიყვარებ დროებით სიცოცხლეს. როდესაც მზაკვრული სიტყვებით შეეცდებიან შენს მოტყუებას, შენ «ნუ მისცემ გულს გადახვევას ბოროტი სიტყვებისკენ»; როდესაც ტანჯვით დაგაშინებენ – თქვი: «არ მეშინია თქვენი შიშის, არც შევძრწუნდები, რადგან ჩემთანაა ჩემი ღმერთი»; როდესაც დაუნდობლად გცემენ, შენ «ნუ შეგეშინდებათ სხეულის მკვლელთა, სულის კი ვერ მოკლავენ». თუკი შენს ხორცს გატანჯავენ და განგლეჯენ, შენ, შენს ტანჯვაში, იხარე, რადგან შენს ხორცში ავსებ ქრისტეს მწუხარების ნაკლოვანებას. თუკი ნაწილებად დაგკვეთავენ, შენ გაიხსენე, რომ შენი თავის თმებიც კი დათვლილია უფლის მიერ, რომელიც დაიცავს შენს ყველა ძვალს და არცერთი მათგანი არ დაიღუპება. თუკი თავის მოკვეთა მოუნდებათ, შენ შეხედე მთელი ეკლესიის თავს – ქრისტეს, რომელიც არის შენი დიდება და ამაღლებს შენს თავს. ნუ შეგეშინდება, შვილო ჩემო, სასტიკი ტანჯვისა. შენი სასიძო უხილავად წარდგება შენს წინაშე, შეუმსუბუქებს შენს ტკივილებს და გიხსნის მძიმე სატანჯველებისგან. და როდესაც დაიკვნესებ, ის შვებას მოგცემს; როდესაც დაუძლურდები, ის გაგაძლიერებს; როდესაც ჭრილობებისგან დაეცემი, ის აგაყენებს; როდესაც სასტიკი წყლულების გამო მწუხარებით აივსები, ის დაატკბობს შენს გულს, გაგრილებს შენს სულს და არ განგეშორება მანამ, სანამ, ჯალათების ხელიდან გამოგლეჯილი, არ შეგიყვანს თავის ზეციურ სასახლეში და, შეკრიბა რა ყოველი ანგელოზთა ძალა და ყველა წმინდანის დასი, მოგანიჭებს ნეტარებას და დაგამშვენებს, ვითარცა თავის სასძლო, უხრწნელი გვირგვინით და შენ იმეფებ მასთან ერთად მარადიულ დიდებაში.

ანასტასიამ უპასუხა:

– მზადაა ჩემი გული ქრისტესთვის სატანჯველად, მზადაა ჩემი სული მოკვდეს ჩემთვის უტკბესი იესოსთვის, რადგან ყველა ჩემი სურვილი და ოხვრა მიმართული იყო იმისკენ, რომ შემძლებოდა, როგორც ჩემი სიყვარულის დასტური ჩემთვის ძვირფასი უფლის მიმართ, მისთვის ჩემი სული დამედო. ახლა კი, რადგან დადგა ჩემი სურვილის ასრულების დრო, სიხარულით წარვდგები ჩემი მტანჯველის წინაშე და ვაღიარებ ჩემი ღმერთის ყოვლადწმიდა სახელს. შენ, დედა და ქალბატონო ჩემო, ნუ გეშინია ჩემთვის, ნუ დაეჭვდები ჩემს სიჭაბუკში: მე მწამს ჩემი უფალი იესო ქრისტე და ის გამაძლიერებს მე, თავის მონას. ჩემო საყვარელო დედაო, შენც ევედრე მას, რათა არ მიმატოვოს და არ განმშორდეს მანამ, სანამ მის სახელისთვის არ დავასრულებ წამების ღვაწლს და არ შემარცხვენს ჩვენზე აღმდგარ მტერს.

მათი საუბარი ორ საათზე მეტხანს გაგრძელდა, ისე რომ, სარდლის მიერ გაგზავნილმა მსახურებმა, ვერ მოითმინეს რა მათ, თავად გაემართნენ მათთან ეკლესიაში. იქ მათ წმინდა დედები დახვდნენ, რომლებიც არა სხეულებრივ მორთულობას, არამედ მშვიდ საუბარს ეძლეოდნენ და ერთმანეთს უფალში ანუგეშებდნენ და ამტკიცებდნენ. განრისხებულებმა, მგლებივით სცეს ხელი ანასტასიას, რკინის ჯაჭვები დაადეს კისერზე და ქალაქისკენ გაათრიეს, სადაც სარდალთან მიიყვანეს. ის კი, მის წინაშე მდგარი, თავისი სულიერი თვალები თავის სასიძოს, ქრისტეს მიაპყრო. ყველა, ვინც ანასტასიას ხედავდა, გაკვირვებული იყო მისი სილამაზით, თავმდაბალი მზერითა და თვინიერი სახით.

სარდალმა მას მიმართა სიტყვებით: – რა წარმომავლობის ხარ, რა სარწმუნოებისა და რა გქვია?

თვალი დახარა რა, წმინდამ ჩუმი ხმით უპასუხა: – მე რომის ქალაქის ერთ-ერთი მოქალაქის ასული ვარ, ქრისტიანულ ღვთისმოსაობაში აღვიზარდე, ჩემი სახელი კი – ანასტასიაა.

სარდალმა თქვა: – ეს სახელი რომაელთათვის უჩვეულოა და არ ვიცი, რას ნიშნავს ანასტასია?

– ანასტასია, – უპასუხა წმინდამ, – ნიშნავს „აღდგომას“, რადგან ღმერთმა აღმადგინა შენს წინააღმდეგ სალაპარაკოდ მანამ, სანამ შენს მამას – სატანას არ დავძლევ.

სარდალმა განაგრძო: – ქალწულო, თვინიერად მიპასუხე, რათა ჩემში რისხვა არ აღძრა: ხომ ვუფრთხილდები შენს ახალგაზრდობას და არ მინდა შენი სილამაზე დავღუპო; მომისმინე, როგორც მამას, რომელსაც გონივრული რჩევის მოცემა სურს. რატომ მოიხიბლე მავნე ქრისტიანული სწავლებით და ტყუილუბრალოდ იღუპავ წლებს, კარგ ცხოვრებასა და სიამოვნებებს მოკლებული, რომლებიც ღმერთებმა ადამიანებს სიხარულისთვის მიანიჭეს? რა ნუგეშია ადამიანთა საზოგადოებისთვის თავის არიდება და ცხოვრების განმარტოებაში გატარება? რა სარგებელია ჯვარცმულისთვის ნებაყოფლობით წამებასა და სიკვდილზე თავის გაწირვა? განა უმჯობესი არ არის, თაყვანი სცე ჩვენს უკვდავ ღმერთებს, აიყვანო პატიოსანი, კეთილშობილი ქმარი, იხარო სიამოვნებებს შორის, გაიხარო შვილებით, იცხოვრო კეთილ ადამიანთა შორის დიდებასა და პატივში, გქონდეს მრავალი ქონება, ოქრო და ვერცხლი და არ დაღუპო უდიდეს სიღარიბესა და გაჭირვებაში შენი სიცოცხლე, რომელიც ღმერთებისგან ბედნიერი არსებობისთვის მოგეცათ. მაშასადამე, გირჩევ, მიდი და თაყვანი სცე ღმერთებს და დაუყოვნებლივ გეყოლება ქმარი – მაღალი წარმომავლობის, პატივცემული, სახელოვანი და მდიდარი, სამეფო ტახტთან დაახლოებული და დიდი ძალის მქონე. მასთან ერთად შენც დიდი პატივით ისარგებლებ და მთელი შენი ცხოვრების მანძილზე ყველა სიკეთით დატკბები.

წმინდა ანასტასიამ, ქვემოთ დახრილი თვალები ასწია რა და სარდალს შეხედა, ამ სიტყვებზე უპასუხა: – ჩემი ქმარი, ჩემი სიმდიდრე, სიცოცხლე და ჩემი სიხარული – ჩემი უფალი იესო ქრისტეა, ვისგანაც შენი მაცდური სიტყვებით ვერ გადამაქცევ, ვერ მაცდუნებ, როგორც ევა გველმა, ვერ გამიმტკბარებ თქვენს მწარე დაღუპვას და წამების შიშით ვერ განმაშორებ ჩემს უფალს, ვისთვისაც, თუ შესაძლებელი იქნებოდა, მზად ვარ ასჯერ ავიტანო წამება.

სარდალმა იქ მყოფთ უბრძანა, სახეში ეცათ მისთვის, თან ამბობდა: ასე უნდა უპასუხო უბრწყინვალეს მბრძანებელს? შემდეგ, მისი შერცხვენის სურვილით, უბრძანა, შემოეხიათ მისთვის ტანსაცმელი და შიშველი დაეყენებინათ ყველას წინაშე და ჰკითხა მას: – სასიამოვნოა შენთვის, ქალწულო, შიშვლად დგომა ყველას თვალწინ?

– უგუნურო, უსირცხვილო და ყოველგვარი უწმინდურებით სავსეო, – უპასუხა წმინდამ. – ეს ჩემი სირცხვილი კი არა, შენია, რადგან ჩემმა უფალმა იცის, რომ მზეს არასოდეს უნახავს ჩემი სიშიშვლე, შენ კი ამდენი ადამიანის თვალწინ გამომაჩინე შიშველი; იცოდე, რომ შენ უფრო შერცხვი, ვიდრე მე. რადგან მე, ამ სირცხვილის გამო, ჩემი სასიძო დიდების სამოსლით შემმოსავს, შენ კი სამუდამოდ დაგიფარავს შენი სახის სირცხვილი და ყოველი გონიერი ადამიანი ახლა იტყვის: სარდალი უსირცხვილო და უწმინდური ვნებით სავსე რომ არ ყოფილიყო, ის ქალწულის სხეულს ყველას საჩვენებლად არ გააშიშვლებდა.

და, მის გამაშიშვლებლებს მიუბრუნდა რა, მან თქვა: – თუ გააშიშვლეთ ჩემი სხეული, თუ მოამზადეთ ჩემთვის სხვადასხვა წამების იარაღებიც, მაშ, რას აყოვნებთ? სცემეთ, დაკეპეთ, დაგლიჯეთ, დაფარეთ ჭრილობებით გაშიშვლებული სხეული, დაფარეთ სისხლით გაცხადებული სირცხვილი; აჰა, მხედავთ წამებისთვის მომზადებულს და ნუ იმედოვნებთ, რომ ჩემგან სხვას რამეს მოისმენთ, გარდა იმისა, რომ მსურს მოვკვდე ჩემი ქრისტესთვის.

მაშინ, მხედართმთავრის ბრძანებით, იგი გაჭიმეს და ოთხ სვეტზე მიაბეს პირქვე; მის ქვეშ გოგირდითა და ფისით ცეცხლი დაანთეს და ქვემოდან ცეცხლითა და მყრალი კვამლით აწამებდნენ, ზურგზე კი დაუნდობლად სცემდნენ ჯოხებით. წმიდა ანასტასია კი, დარტყმებისგან იტანჯებოდა, კვამლში იგუდებოდა და ცეცხლში იწვოდა, მაგრამ ითმენდა და კვნესის ნაცვლად, ბოლომდე წარმოთქვამდა დავითის ფსალმუნს: „შემიწყალე მე, ღმერთო...“ მას მანამდე სცემდნენ, სანამ ჯალათები არ მოუძლურდნენ.

ამის შემდეგ, სვეტებიდან გაუხსნეს და კოცონიდან ჩამოხსნეს, ბორბლებზე მიაბეს და ბორბლის ტრიალით ყველა მისი ძვალი დაუმტვრიეს და ძარღვები დაუგლიჯეს. ის კი უფალს ლოცულობდა: – ჩემო თავშესაფარო და ჩემო მფარველო, ნუ განმეშორები მე, რადგან ჩემი სული მოუძლურდა ტკივილისგან და ჩემი ძვლები შემუსრულია.

ამ ლოცვის შემდეგ ბორბალი უეცრად გაჩერდა და წმიდა მოწამე, უხილავი ძალით გათავისუფლებული, სრულიად უვნებელი და ჯანმრთელი აღმოჩნდა. ყველა იქ მყოფი საშინლად გაოცებული იყო ასეთი სასწაულის ხილვით. მხედართმთავარი კი არათუ გონს არ მოეგო, რადგან სიბოროტემ დააბრმავა იგი, არამედ კიდევ უფრო დიდი სისასტიკით კვლავ დაიწყო წმიდის წამება სხვაგვარი ტანჯვით: მან ბრძანა, ჩამოეკიდათ და ნეკნები დაეჩხაპნათ, მისი სხეული დაეგლიჯათ.

ის კი ამ ყველაფერს მტკიცედ იტანდა და მხოლოდ ერთ ღმერთს მიაპყრობდა თავის თვალებს, ამბობდა: – ჩემო სიძეო, შეხედე ჩემს ავადმყოფობას, რომელსაც შენს გამო ვიტან და კეთილად მომხედე მე, შენს უღირს მონას, რათა ჩემი სისხლის დაღვრა შენთვის სასიამოვნო გახდეს და მე არ ვიყო განდევნილი წმიდა მოწამეთა დასიდან.

ამის შემდეგ იგი ჩამოხსნეს ძელიდან და მხედართმთავარმა ჰკითხა: – ანასტასია! კარგად ხარ ახლა? – ძალიან კარგად, – უპასუხა წმიდამ, – რადგან რა ტანჯვა იმისთვის, ვინც მთელ ჩემს სიცოცხლეზე მეტად მიყვარს, არ გახდება ჩემთვის კარგი და სასიამოვნო?

მხედართმთავარმა განაგრძო: – თუ ჯვარცმულისთვის ტანჯვა სიამოვნებას განიჭებს, მაშინ მე მათ გავზრდი. მან ბრძანა, სამართებლით მოეჭრათ მისი ძუძუსთავები. სისხლისგან დაცლილი, წმიდამ ძლიერად დაიწყო მოუძლურება და წყლის დალევა ითხოვა. ერთ-ერთმა იქ ახლოს მდგომმა, სახელად კირილემ, მიუტანა და მიაწოდა მას წყალი.

ის კი, ცოტა დალია რა, მიმწოდებელს უთხრა: – ნუ მოგაკლდება უფლისგან საზღაური, რადგან მან თქვა: „ვინც წყლის სასმელს მოგცემთ ჩემი სახელით, რადგან ქრისტესნი ხართ, ჭეშმარიტად გეუბნებით თქვენ, არ დაკარგავს თავის საზღაურს“ (მკ.9:41).

მხედართმთავარმა უთხრა: – საკმარისია შენთვის ტანჯვა, თუ კიდევ გსურს ტანჯვაში ჩავარდნა? – გააკეთე რაც გინდა, – უპასუხა წმიდამ, – ჩემი ღმერთი ძლიერია და განამტკიცებს ჩემს მოუძლურებულ ძალას უფრო დიდი ტანჯვისთვის და დაამხობს შენს ამპარტავნებას.

მტანჯველმა ბრძანა, ფრჩხილები ამოეგლიჯათ მისი თითებიდან, შემდეგ მოეჭრათ მისი ხელები და ფეხები, ასევე ყველა მისი კბილი ამოეძროთ.

წმიდამ კვლავ დაიწყო მოუძლურება და წყალი ითხოვა, მის ბაგეებიდან კი სისხლის მდინარე მოედინებოდა. კირილემ კვლავ ცოტა წყალი დაალევინა მას. მტანჯველმა, შეამჩნია რა კირილე, რომელმაც წყალი დაალევინა მოწამეს და იფიქრა, რომ ის ქრისტიანი იყო (რაც სინამდვილეშიც ასე იყო), ბრძანა, სასწრაფოდ მოეკლათ იგი მახვილით. თავმოკვეთილი, ნეტარი კირილე უფალთან მივიდა, რათა მიეღო თავისი საზღაური ცივი წყლის ჭიქისთვის, რომელიც მან, ქრისტეს სახელით, ქრისტეს მოწამეს დაალევინა.

წყლით განახლებულმა, წმიდამ ცოტა დაისვენა და ლოცულობდა, ამბობდა: – ღმერთო, ჩემო მხსნელო, ნუ მიმატოვებ მე!

როდესაც მხედართმთავარმა უბრძანა, ენა მოეჭრათ მისთვის, წმიდამ თქვა: – უკანონო სისხლისმსმელო! თუ ენასაც მომაჭრი, ჩემი გული არ შეწყვეტს უფლისადმი ღაღადს. უფალი კი შეისმენს მისდამი მლოცველებს სიჩუმეშიც კი.

მსახურმა, აიღო რა მაშები, წმინდანს პირში ჩაუდო, ძლიერად გამოუწია ენა და მოკვეთა. ხალხი აღშფოთდა, ამხელდა და აგინებდა მხედართმთავარს ასეთი სასტიკი და არაადამიანური ტანჯვის გამო. მხედართმთავარმა კი, განრისხებულმა ხალხზე, ბრძანა, წმინდანი ქალაქგარეთ გაეყვანათ და მახვილით მისი პატიოსანი თავი მოეკვეთათ. ამგვარად, წმინდა და საქებარმა ქრისტეს დიდმოწამე ანასტასიამ აღასრულა მოწამეობის ღვაწლი. მისი წმინდა სხეული დაუსაფლავებლად იქნა მიგდებული ფრინველთა და მხეცთა საზრდოდ, მაგრამ, ღვთაებრივი მფარველობით, იგი ხელუხლებლად შეინახა.

ღამის დადგომასთან ერთად, ნეტარ მოხუც ქალს, სოფიას, გამოეცხადა ანგელოზი და უბრძანა, აეღო წმინდა ანასტასიას სხეული, რომელიც ქალაქგარეთ, მინდორზე ესვენა. სოფიამ, აიღო რა სუფთა ტილო, გამოვიდა მონასტრიდან და არ იცოდა, სად წასულიყო. გულმოდგინედ ევედრა ღმერთს, წავიდა და, თვით ღვთის მითითებით, მივიდა იმ ადგილას, სადაც მისი სულიერი ასულის წმინდა სხეული ესვენა, რომელსაც კოცნიდა და რწყავდა, თითქოს წყლით, უხვი ცრემლებით, ასეთი სიტყვებით:

— ჩემო საყვარელო ასულო, რომელიც აღვზარდე შრომასა და მდუმარებაში, მარხვასა და ლოცვაში, დავიცავი ქალწულებასა და უმანკოებაში, ვასწავლიდი ღვთის შიშსა და მის წმინდა სიყვარულს, ჩემო უტკბესო ასულო, რომელზეც ყოველთვის ვდარდობდი, ვიდრე ბოლომდე არ დარჩი ქრისტეს ერთგული! მადლობას გიხდი, რომ დამემორჩილე მე, შენს უპოვარ დედას, და შეასრულე ჩემი სურვილი. ტყუილად არ მიშრომია შენთვის, რადგან წარდექი შენი სიძის წინაშე შენი უმანკო ქალწულობის საქორწინო სამოსლით, შეამკული შენი სისხლით. ამიტომ, ახლა გევედრები არა როგორც ასულს, არამედ როგორც დედას და ჩემს ქალბატონს, იყავი შენი ღვთისადმი ლოცვებით ჩემი სიბერის საყრდენი და, უფალთან ერთად ნეტარებისას, მომიხსენი მე. როდესაც ის მიბრძანებს ჩემი მოკვდავი სხეულიდან წასვლას, შეევედრე მის სიკეთეს, რათა ის მოწყალე იყოს ჩემი ცოდვების მიმართ.

ასე ტირილით, ის ფიქრობდა იმაზე, თუ რას იზამდა: ის მარტო იყო და თანაც მეტად სუსტი: ძლივს დადიოდა ჯოხით და არ ჰქონდა შესაძლებლობა, არც აეღო და წაეღო ის წმინდა სხეული, არც იქვე დაესაფლავებინა, ამიტომ წუხდა, არ იცოდა, რა უნდა ექნა. და აი, ღვთის განგებით, მისთვის უცნობი ორი კაცი, პატივსაცემი შესახედაობით, სიტყვით კეთილი, სარწმუნოებით ქრისტიანი, ნახეს რა მოხუცი ქალი სხეულზე მტირალი, დაეხმარნენ მას და, შეაგროვეს რა სხეულის მოკვეთილი ნაწილები, ხელები და ფეხები (რადგან ისინიც იქ იყვნენ ქალაქიდან გადაგდებული) და წმინდა თავი, ეს ყველაფერი მიუერთეს სხეულს, თითოეული ორგანო თავის ადგილას, და, ტილოში შეხვეული, წაიღეს რომელიღაც საპატიო ადგილას, სადაც, სამარადისო საგალობლების გალობისას, განადიდებდნენ რა მამასა და ძეს და სულიწმიდას, დაასაფლავეს ეს მრავალძვირფასი საუნჯე.

---

ნეტარი აბრაამი

ნეტარი აბრაამი ღვთისმოსავი მშობლების შვილი იყო; ადრეული სიყრმიდანვე უყვარდა წმიდა ტაძრების მონახულება, იქ ცრემლით ღვთის სიტყვის მოსმენა და მისგან სწავლა.

თავისი შვილისადმი უდიდესი სიყვარულით განმსჭვალული მშობლები ქორწინებას აიძულებდნენ. ის თავდაპირველად უარს ამბობდა, მაგრამ შემდეგ, მრავალი და დაჟინებული თხოვნის შემდეგ, საკუთარი სურვილის საწინააღმდეგოდ, დაემორჩილა მშობლებს.

ქორწინებიდან მეშვიდე დღეს, როდესაც აბრაამი თავის მეუღლესთან ერთად სასთუმალთან იჯდა, მის გულში მოულოდნელად, ნათელივით გაბრწყინდა ღვთის მადლი და, არავისთვის არაფრის თქმის გარეშე, იგი ფარულად გავიდა სახლიდან. ღვთაებრივი შთაგონებით, მან დატოვა ქალაქი და მისგან ორი ათასი ნაბიჯის მანძილზე უდაბნო ქოხი იპოვა; მასში დასახლდა მხიარული გულით და ადიდებდა ღმერთს. მშობლებმა ნათესავებთან ერთად, მისი გაუჩინარების გამო დამწუხრებულებმა, ყველგან დაიწყეს ნეტარის ძებნა. სამოცდაათი დღის შემდეგ, ისინი მას თავის კელიაში ღმერთთან მლოცველს მიაგნეს და მეტად გაუკვირდათ. ნეტარმა კი უთხრა მათ:

– ნუ გაგიკვირდებათ, არამედ ადიდეთ კაცთმოყვარე ღმერთი, რომელმაც მიხსნა ამაო სამყაროსგან და ილოცეთ ჩემთვის უფლის მიმართ, რათა მან მომცეს ძალა, ბოლომდე ვატარო კეთილი უღელი, რომლისთვისაც ღირსმყო მე, და მომეცით უფლება აქ ვიცხოვრო ღვთის სიყვარულისთვის მდუმარებაში, რათა აღვასრულო მისი წმიდა ნება.

ნეტარის მშობლებმა, მისი ურყევი გადაწყვეტილების დანახვისას, წარმოთქვეს: „ამინ“.

წმიდა აბრაამმა დაიწყო მათი ვედრება, რომ არ შეეწუხებინათ თავიანთი სტუმრობით და, კარი დაკეტა, მხოლოდ პატარა სარკმელი დატოვა, რომლითაც საჭმელს იღებდა. ამის შემდეგ, ნეტარის აზრი კიდევ უფრო განათდა მადლით და ის წარმატებით მიიწევდა სათნო ცხოვრებაში, დიდ თავშეკავებაში, სიმდაბლეში, სიყვარულსა და სიწმიდეში. მისი დიდება ყველგან გავრცელდა და ყველა, ვინც მასზე იგებდა, მოდიოდა მის სანახავად და მოსასმენად, რადგან მას ებოძა სიბრძნის, გონებისა და ნუგეშის სიტყვა. ათი წლის გასვლის შემდეგ, რაც ნეტარი მშობლიური სახლიდან განშორდა, მისი მშობლები გარდაიცვალნენ და მას დიდი ქონება დაუტოვეს. აბრაამს არ სურდა დაეტოვებინა თავისი ლოცვა და მდუმარება, ამიტომ სთხოვა ერთ ახლო მეგობარს, რომ მას დაერიგებინა ღარიბებისთვის მთელი მისი ქონება; ასე მოქცეული, უდარდელად რჩებოდა; რადგან ნეტარის მთავარი საზრუნავი ის იყო, რომ მისი გონება მიწიერ საგნებს არ მიკვროდა და ამიტომ მას არაფერი ჰქონდა დედამიწაზე, გარდა ერთი ზედა სამოსისა, ძაძისა, დოქისა, რომლიდანაც ჭამდა და სვამდა, და ჭილოფისა, რომელზეც ეძინა. თავისი ბერობის ყველა წელს მან არ შეუცვალა თავის წესს, ხოლო ბერობაში, დიდი სიყვარულითა და ღვთისადმი გულმოდგინებით, ორმოცდაათი წელი გაატარა.

ქალაქის ირგვლივ მდებარე სოფლებს შორის იყო ერთი ძალიან დიდი სოფელი, რომელშიც ყველა, პატარიდან მოზრდილამდე, წარმართი იყო, და არავინ იპოვებოდა, ვისაც შეეძლო მათი ღვთისკენ მოქცევა. მრავალი მღვდელი და დიაკონი, რომლებიც იმ მხარის ეპისკოპოსის მიერ იგზავნებოდნენ იქ, ვერ მოაქციეს ისინი კერპთაყვანისმცემლობის ცდუნებისგან, რადგან მათ არ შეეძლოთ აეტანათ ყველა სირთულე და შეურაცხყოფა, რაც მათ თავს ხვდებოდა. მრავალმა ბერმაც არაერთხელ სცადა წარმართების მოქცევა, მაგრამ, ვერაფერს გახდნენ და მიატოვეს ისინი. ერთხელ ეპისკოპოსმა, თავის კლირიკებთან საუბრისას, გაიხსენა ნეტარი აბრაამი და თქვა:

– მე ჩემს ცხოვრებაში არ მინახავს აბრაამის მსგავსი ადამიანი, – ეს კაცი, რომელმაც ყოველ კეთილსა და ღვთისთვის სათნო საქმეში სრულყოფილებას მიაღწია.

კლირიკებმა უპასუხეს:

– დიახ, მეუფეო, ის ღვთის მონა და სრულყოფილებით აღსავსე ბერია.

ეპისკოპოსმა ამაზე უთხრა მათ:

– მსურს, ის მღვდლად დავადგინო ამ სოფლისთვის: იგი თავისი მოთმინებითა და სიყვარულით შეძლებს მათ გულების მოგებას და ღვთისკენ მოქცევას.

და დაუყოვნებლივ, კლირიკებთან ერთად, ის ნეტართან გაემართა. როდესაც მივიდნენ და მიესალმნენ, ეპისკოპოსმა აბრაამს იმ სოფელზე დაუწყო საუბარი და დაუწყო ვედრება, რომ იქ წასულიყო. ეს რომ გაიგონა, აბრაამი ძლიერ დამწუხრდა და ეპისკოპოსს უთხრა:

– წმიდაო მამაო! მაპატიე: ნება მომეცით, მხოლოდ ჩემს ცოდვებზე ვიტირო; მე სუსტი ვარ და უვარგისი ამ საქმისთვის.

– ღვთის მადლის ძალით, – უთხრა ამაზე ეპისკოპოსმა, – შეძლებ ამის აღსრულებას: ნუ დაიზარებ კეთილ მორჩილებას.

მაშინ ნეტარმა თქვა:

– შევევედრები შენს სიწმიდეს, დატოვე ჩემი უღირსება, რათა ვიტირო ჩემს უკანონობებზე.

ეპისკოპოსმა უპასუხა: „აი, შენ მიატოვე ქვეყანა და ყოველივე, რაც ქვეყანაშია, შეიძულე, თანაჯვარს ეცვი ქრისტესთან და შეასრულე მისი ყველა მცნება, მაგრამ მორჩილება არ გაქვს.“

ამისი გაგონებისას აბრაამმა მწარედ იტირა და თქვა: „ვინ ვარ მე? ყრანტალი ძაღლი, და რაა ჩემი სიცოცხლე, თუ ასე გიფიქრია ჩემზე?“

„აქ ყოფნით, – უპასუხა ეპისკოპოსმა, – მხოლოდ საკუთარ თავს იხსნი, იქ კი, ღვთის მადლის შემწეობით, მრავალს იხსნი და უფალს მოაქცევ.“

მაშინ ნეტარმა, ტირილით, თქვა: „იყავნ ნება ღვთისა! წავალ მორჩილებისათვის.“

ეპისკოპოსმა გამოიყვანა იგი კელიიდან, შეიყვანა ქალაქში და, ხელდასხმის შემდეგ, დიდი სიხარულით გაგზავნა სამღვდელოებასთან ერთად იმ სოფელში.

გზად ნეტარი ასე ლოცულობდა ღმერთს: „კეთილო კაცთმოყვარეო! შენ ხედავ ჩემს უძლურებას. მომივლინე შემწეობად შენი მადლი, რათა განდიდდეს შენი ყოვლადწმიდა სახელი.“

სოფელში მისვლისას და იმ ხალხის დანახვისას, რომლებიც ეშმაკისეული ცდუნებებით იყვნენ შეპყრობილნი და კერპებს ემსახურებოდნენ, აბრაამმა მწარედ იტირა. ზეცისკენ აღაპყრო თვალები და თქვა: „ღმერთო, ერთადერთო უცოდველო! ნუ შეურაცხყოფ შენს ქმნილებას.“

ამის შემდეგ მან ქალაქში გაუგზავნა იმ თავის ახლო მეგობარს, რომელსაც მშობლებისგან დარჩენილი ქონების ღარიბებისთვის დარიგება დაავალა, რათა ეკლესიის ასაგებად ფულის ნაწილი გამოეგზავნა. მეგობარმა არ დააყოვნა და გამოუგზავნა იმდენი, რამდენიც სჭირდებოდა. მაშინ ნეტარმა ღვთის ტაძრის შენება დაიწყო და მცირე ხანში ააშენა დიდებული ეკლესია და შეამკო იგი, ვითარცა უმშვენიერესი სასძლო. იმ დროს, როცა ეკლესია შენდებოდა, ნეტარი მიდიოდა და ღმერთს ლოცულობდა კერპების შუაგულში, არავისთან არაფერს ამბობდა. ეკლესიის აშენების შემდეგ, მან იქ ცხარე ცრემლებით ასეთი ლოცვა შესწირა უფალს:

„უფალო! შეკრიბე ეს გაფანტული ხალხი და შეიყვანე ისინი ამ ეკლესიაში, განანათლე მათი გონებრივი თვალები, რათა შეიცნონ შენ, ერთადერთი კეთილი და კაცთმოყვარე ღმერთი.“

ლოცვის დასრულების შემდეგ, ის გამოვიდა ეკლესიიდან და, დაანგრია რა წარმართული საკურთხეველი, დაამხო ყველა კერპი. მომხდარის დანახვისას, წარმართები წამოვიდნენ წმიდანზე, ველური მხეცებივით, და ცემით გააძევეს იგი სოფლიდან. ღამით ის დაბრუნდა, კვლავ შეაღწია სოფელში და, ეკლესიაში შესვლის შემდეგ, ღაღადითა და ტირილით დაიწყო ღმერთისადმი ლოცვა, რათა მას გადაერჩინა დაღუპული ხალხი. დილის დადგომისას, წარმართებმა ის ეკლესიაში მლოცველი იპოვეს და შეშინდნენ. (ისინი ყოველდღე მოდიოდნენ ეკლესიაში – არა სალოცავად, არამედ იმისთვის, რომ დაენახათ შენობის დიდებულება და სილამაზე). ნეტარმა კი მათი ვედრება დაიწყო, რათა ღმერთი შეეცნოთ, მაგრამ მათ ის ისეთივე ჯოხებით სცემეს, როგორც უსულო ქვას, და, მიწაზე დაცემის შემდეგ, კისერზე ყულფი დაადეს და სოფლიდან გაათრიეს. იფიქრეს რა, რომ უკვე მკვდარი იყო, ქვა დაადეს და, მიატოვეს რა, წავიდნენ. ის კი, ძლივს ცოცხალი, შუაღამისას გონს მოეგო და, ადგომის შემდეგ, მწარედ ატირდა და ასე ლოცულობდა უფალს:

„უფალო! რატომ მოიძულე ჩემი ცრემლები და ჩემი სიმდაბლე? რატომ მიაქციე შენი სახე ჩემგან და მოიძულე ჩემი ხელის ქმნილება? ახლა მოხედე, უფალო, შენს მონას, ისმინე ჩემი ლოცვა, განმაძლიერე მე და გაათავისუფლე შენი მონები ეშმაკის ბორკილებისგან და მიეცი მათ, რათა გიცნონ შენ, ერთადერთი ჭეშმარიტი ღმერთი, რადგან არ არის სხვა უფალი, გარდა შენისა.“

შემდეგ აბრაამი მივიდა სოფელში და, ეკლესიაში შესვლის შემდეგ, იდგა, გალობდა და ლოცულობდა. მეორედ, დილის დადგომისას, მოვიდნენ წარმართები და, მისი ცოცხლად დანახვისას, ჯერ გაოცდნენ, შემდეგ კი კვლავ დაიწყეს ნეტარის წამება: მიწაზე დაცემის შემდეგ, კისერზე თოკი შემოახვიეს და სოფელში ათრიეს. ასე იტანჯებოდა ნეტარი სამ წლამდე, უძლებდა ყველა ტანჯვას, როგორც რწმენის მაგარი ქვა, იყო ნაცემი და დევნილი. ყველა ამ წამების გამო ის არ განრისხებულა მათზე, არ წუწუნებდა, არ იყო მცირედმორწმუნე და, თმენით, არ დაუცრუვდა იმედი, არამედ კიდევ უფრო ძლიერად ენთო ღვთის სიყვარულით და თანაგრძნობით შემცდარი ადამიანების მიმართ; ის ევედრებოდა და ასწავლიდა – მოხუცებს, როგორც მამებს, ახალგაზრდებს – როგორც ძმებს, ბავშვებს კი, როგორც საკუთარ შვილებს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ექვემდებარებოდა შეურაცხყოფასა და დაცინვას.

ერთხელ იმ სოფელში მცხოვრებმა ყველამ, დიდიდან პატარამდე, ერთად მოიყარეს თავი და, აბრაამის ცხოვრებით გაკვირვებულებმა, ერთმანეთში ასე დაიწყეს საუბარი:

– ხედავთ ამ კაცის დიდ მოთმინებას? ხედავთ მის გამოუთქმელ სიყვარულს ჩვენდამი? ის, ჩვენგან ძლიერ შევიწროებული, არ წასულა აქედან და არავისთვის უთქვამს შეურაცხმყოფელი სიტყვა, არც ზურგი უქცევია ჩვენთვის, არამედ ამ ყველაფერს დიდი სიხარულით იტანს. ჭეშმარიტად, ის ღვთისგანაა მოვლენილი ჩვენი სიცოცხლისთვის, იმ ღმერთისგან, რომელზეც ის ყოველთვის ლაპარაკობს; ის ამბობს, რომ დადგება ზეციური სასუფეველი, სამოთხე, საუკუნო სიცოცხლე, და მისი სიტყვები ჭეშმარიტია; რადგან, თუ არ იქნებოდა ისე, როგორც ამბობს, ამდენ ბოროტებას არ დაითმენდა ჩვენგან. მან გამოავლინა ჩვენი ღმერთების უძლურებაც, რადგან მათ ვერ დასაჯეს ის, როდესაც ამსხვრევდა მათ. ჭეშმარიტად, ის ცოცხალი ღმერთის მონაა და ყოველივე, რაც მან თქვა, ჭეშმარიტებაა. მაშ, მოდით, ირწმუნოთ მის მიერ ქადაგებული ღმერთი.

ამგვარად, ყველა, ერთსულოვნად, ეკლესიაში მივიდა და შეჰღაღადებდა:

– დიდება ზეციურ ღმერთს, რომელმაც მოავლინა თავისი მონა, რომელმაც გადაგვარჩინა ეშმაკისეული ცდუნებისგან!

მოსული წარმართების დანახვისას, ნეტარი დიდად გაიხარა და მისი სახე დილის ნათელს ჰგავდა. პირი გააღო და უთხრა მათ:

– მამებო ჩემო, ძმებო და შვილებო! მოდით და დიდება მივაგოთ ღმერთს, რომელმაც თქვენი გულის თვალები გაანათა, რათა შეგეცნოთ იგი და განწმენდილიყავით კერპთაყვანისმცემლობის უწმინდურებისგან. მაშ, მთელი სულით ირწმუნეთ ცოცხალი ღმერთი, რადგან ის არის ცისა და მიწის და ყოველივე მათში არსებულის შემოქმედი – დაუსაბამო, გამოუთქმელი, მიუწვდომელი, სინათლის მომნიჭებელი, კაცთმოყვარე, მრისხანე და სამართლიანი უფალი. ირწმუნეთ მისი მხოლოდშობილი ძეც, რომელიც არის მისი სიბრძნე, ძალა და ნება, და მისი ყოვლადწმინდა სული, რომელიც ყველაფერს აცოცხლებს – და ირწმუნეთ, რათა მიიღოთ ზეციური სიცოცხლე.

ყველამ ამაზე უპასუხა:

– მამაო ჩვენო და ჩვენი ცხოვრების წინამძღვარო! ჩვენ გვწამს ისე, როგორც შენ გვეუბნები და გვასწავლი, და მზად ვართ გავაკეთოთ ის, რასაც გვიბრძანებ.

ამის შემდეგ ნეტარმა, ყველა შეკრიბა და ნათელი სცა მათ, დიდსა და მცირეს, დაახლოებით ათას სულს, მამის, ძისა და სულიწმინდის სახელით, – და ყოველდღე უკითხავდა მათ საღვთო წერილს, შეაგონებდა მათ და ამცნობდა იმას, რაც ზეციურ სასუფეველს, სამოთხეს, ცეცხლოვან გეენას, სიმართლეს, რწმენასა და სიყვარულს ეხებოდა. ისინი ნაყოფიერ მიწასავით იყვნენ, რომელიც კარგ თესლს იღებს და ნაყოფს გამოიღებს – ზოგჯერ ასს, ზოგჯერ სამოცს, ზოგჯერ ოცდაათს (მთ. 13:23). ამგვარად, ისინი დიდი გულმოდგინებით, მონდომებითა და სიამოვნებით ისმენდნენ მის სწავლებას და ემორჩილებოდნენ მის სიტყვებს. ნეტარი ღვთის ანგელოზის მსგავსად ჰყავდათ თვალწინ და სიყვარულის კავშირით მიეკედლნენ მას, ყურადღებით ისმენდნენ მის წმინდა სწავლებას.

ნეტარი, მას შემდეგ რაც მათ ირწმუნეს, ერთი წელი იცხოვრა მათ შორის, დღე და ღამე ასწავლიდა მათ ღვთის სიტყვას. შემდეგ კი, დარწმუნდა რა მათ ღვთისადმი სიყვარულსა და მტკიცე რწმენაში, მოისურვა მათი დატოვება, რადგან ხედავდა, რომ ისინი ცხარედ შეიყვარეს და დიდად სცემდნენ პატივს, და ეშინოდა, რათა მისი აზრები მიწიერ მიჯაჭვულობას არ დამორჩილებოდა და არ შერყეულიყო თავის სამონაზვნო ღვაწლში. ასე რომ, ერთ ღამეს ადგა და ასე ილოცა ღმერთის მიმართ:

ლოცვის დასრულების შემდეგ, წმინდანი ჯვარი გადაიწერა, ფარულად გაეცალა იქაურობას, სხვაგან წავიდა და მათგან დაიმალა. დილით, ახალგაქრისტიანებულები, ჩვეულებისამებრ, ეკლესიაში მივიდნენ და წმინდანს ეძებდნენ, მაგრამ ვერ იპოვეს. გაოცებულები, დაძრწოდნენ, როგორც დაკარგული ცხვრები, და ცრემლებით მოუხმობდნენ თავიანთ მწყემსს სახელით, ეძებდნენ მას. მას შემდეგ, რაც ყველგან ეძებდნენ და ვერ იპოვეს, ძლიერ დამწუხრდნენ და სასწრაფოდ ეპისკოპოსთან წავიდნენ, უამბეს მას მომხდარის შესახებ. ამ უკანასკნელმა, ეს რომ მოისმინა, დამწუხრდა და სასწრაფოდ გაგზავნა მრავალი მსახური ნეტარის მოსაძებნად, განსაკუთრებით მისი სამწყსოს ცრემლებისა და თხოვნების გამო. გაგზავნილები მას ძვირფასი ქვის მსგავსად ეძებდნენ, მაგრამ ვერ პოულობდნენ. ეპისკოპოსი, სასულიერო პირებთან ერთად სოფელში მივიდა და როდესაც იხილა ყველა განმტკიცებული ქრისტეს რწმენასა და სიყვარულში, მათგან ღირსეულნი ამოარჩია, მღვდლებად და დიაკვნებად დაადგინა, აკურთხა და განშორდა.

ყოველივე ეს რომ მოისმინა, ნეტარი მთელი გულით გაიხარა, განადიდა ღმერთი და თქვა: – რა მივაგო შენ, ჩემო კეთილო უფალო, ყოველივეს სანაცვლოდ, რაც შენ მომიგი? ქედს ვიხრი და განვადიდებ შენს განგებულებას!

ასე ილოცა, შემდეგ კი თავის კელიაში დაბრუნდა, სადაც ადრეც იმყოფებოდა. მან პირველისგან განცალკევებით კიდევ ერთი პატარა კელია მოაწყო და, თავის მხსნელ ღმერთში გახარებული, მასში ჩაიკეტა. ეშმაკმა კი, აბრაამის ყოველივე ამ ღვაწლის შემყურემ, კიდევ უფრო აენთო სიძულვილით და ყოველნაირად ცდილობდა დაემხო ქრისტეს ეს კეთილი მეომარი. სიამაყის აზრის ჩანერგვის მცდელობით, ერთხელ ქების სიტყვებით მივიდა მასთან. ერთხელ, როდესაც ნეტარი შუაღამით ლოცულობდა, უეცრად მის კელიაში შუქი გაბრწყინდა და თითქოს ღვთისგან მოისმა ეს სიტყვები: – აბრაამ! ნეტარ ხარ შენ, ნეტარ ხარ, რადგან არავის შეუსრულებია ადამიანთა შორის ჩემი ნება ისე, როგორც შენ.

მაგრამ ნეტარმა მაშინვე ამოიცნო მტრული ცდუნება და ხმა აიმაღლა, თქვა: – მლიქვნელობითა და დაღუპვით აღსავსევ! იყოს შენი ბოროტება შენთან ერთად საღუპებლად! მე ცოდვილი ადამიანი ვარ, მაგრამ ჩემი ღმერთის მადლისა და შემწეობის იმედი მაქვს და არ მეშინია შენი, არც შენი გამოჩენები მაშინებს. ჩემთვის უძლეველი კედელია ჩემი მხსნელის, იესო ქრისტეს სახელი, რომელიც შევიყვარე, და რომლის სახელითაც გიკრძალავ ამის კეთებას, უწმინდურო ძაღლო! და უეცრად ეშმაკი გაქრა, როგორც კვამლი.

სხვა დროს, რამდენიმე დღის შემდეგ, როდესაც ნეტარი ღამით ლოცულობდა, სატანა მივიდა, ხელში ნაჯახი ეჭირა და, ყველაფერს მასით ანადგურებდა, მისი კელიის რღვევაც დაიწყო. და როდესაც უკვე კელიის დანგრევა მზადდებოდა, ეშმაკმა სხვა დემონებს ხმამაღლა დაუყვირა: – ჩემო მეგობრებო, იჩქარეთ, იჩქარეთ სწრაფად, რათა შევიდეთ და დავახრჩოთ იგი. ნეტარმა კი თქვა: – „ყველა ერმა შემომარტყა გარს, მაგრამ უფლის სახელით დავამხე ისინი“ (ფს.117:10). და სატანა მაშინვე გაქრა, ხოლო კელია უვნებლად დარჩა.

კიდევ რამდენიმე დღის შემდეგ, შუაღამისას ლოცვისას, მან დაინახა, რომ სუბუქი, რომელზეც იდგა, მხურვალე ალში იწვოდა. ალზე ფეხის დადგმით თქვა: – „ასპიტსა და ვასილისკს დავაბიჯებ, ლომსა და გველეშაპს დავთელავ“ (ფს.90:13) და მტრის მთელ ძალას, ჩემი უფლის, იესო ქრისტეს სახელის გამო, რომელიც მე მეხმარება. სატანა გაიქცა და ხმამაღლა დაიყვირა: – მე დაგამარცხებ, ბოროტსახიერო, რადგან შენს წინააღმდეგ ახალი მზაკვრობა მოვიგონე.

ერთხელ, როდესაც ნეტარი საჭმელს ჭამდა, ეშმაკი კვლავ შევიდა მის კელიაში ყმაწვილის სახით და, მიუახლოვდა რა, უნდოდა დაეცა მიწაზე ჭურჭელი, საიდანაც ის ჭამდა. ეს რომ შეამჩნია, ნეტარმა გააგრძელა ჭურჭლის დაჭერა და ჭამა, სრულიად უშიშრად, ხოლო ეშმაკი მის წინ იდგა. შემდეგ ეშმაკმა სასანთლე დადგა, მასზე სანთელი დადო და ხმამაღალი ხმით დაიწყო სიმღერა: – „ნეტარ არიან უბიწონი გზასა შინა, რომელნიც დადიან უფლის სჯულში“ (ფს.118:1), – და მან ბოლომდე იგალობა ეს ფსალმუნი. წმინდანმა არ უპასუხა მას, სანამ ტრაპეზი არ დაასრულა. ამის შემდეგ ჯვარი გადაიწერა და თქვა, ეშმაკს მიმართა რა: – უწმინდურო, სამგზის დაწყევლილო, უძლურო და მხდალო ძაღლო! თუ იცი, რომ უბიწონი ნეტარნი არიან, მაშ რატომ აწუხებ მათ? რადგან ყველა, ვინც ღმერთს ესავს და მთელი გულით უყვარს იგი, ნეტარი და სამგზის ნეტარია. ეშმაკმა უპასუხა: – მე ვაწუხებ მათ, რათა დავამარცხო: მე ვაცდუნებ მათ და ყოველგვარი კეთილი საქმისგან განვარიდებ. ნეტარმა კი უთხრა მას:

– დაწყევლილო! არანაირი წარმატება არ გქონდეს, რათა ღვთის მოშიშთაგან ვერავინ დაამარცხო ან ცდუნებაში შეიყვანო. შენ იმარჯვებ შენს მსგავსებზე, ვინც საკუთარი ნებით განუდგა ღმერთს, მათ აცდუნებ და ამარცხებ, რადგან მათში ღმერთი არ არის, ხოლო ღვთის მოყვარულთაგან ქარისგან კვამლივით ქრები: მათი ერთი ლოცვა გდევნის, როგორც ქარი ფანტავს მტვერს. ცოცხალია ჩემი უფალი, კურთხეული უკუნითი უკუნისამდე, ჩემი დიდება და საქებარი, და მე არ მეშინია შენი, თუნდაც აქ მთელი წელი ან მეტი იდგე, და არაფერს ვიზამ, უღმერთო ძაღლო, შენი ნების მიხედვით. მე ზიზღით გიყურებ, როგორც რომელიმე მძორიან ძაღლს უყურებენ.

როდესაც ნეტარმა ეს თქვა, ეშმაკი მაშინვე გაუჩინარდა. ხუთი დღის გასვლის შემდეგ, როდესაც ნეტარი შუაღამის მსახურებას ამთავრებდა, მტერი კვლავ მივიდა მასთან, დიდი ხალხის თანხლებით; კაბელი ესროლეს მის სენაკს, დაქაჩეს და ერთმანეთს შესძახეს:

– ხრამში ჩავაგდოთ იგი.

ნეტარმა, მათი დანახვისას, თქვა:

– „შემომერტყნენ, ვითარცა ფუტკრები, და ჩაქრნენ, ვითარცა ცეცხლი ეკალში: უფლის სახელით დავამარცხე ისინი“ (ფსალმ. 117:12).

სატანამ კი ამაზე შესძახა:

– ბოლოს და ბოლოს არ ვიცი, რა ვქნა. აჰა, შენ უკვე ყველანაირად დაამარცხე მე და, ზიზღით მომექეცი რა, ჩემი ძალა დაამხე, მაგრამ არ მიგატოვებ მანამ, სანამ არ დაგამარცხებ და არ დაგამდაბლებ.

ნეტარმა უპასუხა მას:

– დაწყევლილი იყავი შენ, უღმერთო, და ყველა შენი საქმე! ხოლო ჩვენს მეუფეს, ერთადერთ წმინდა ღმერთს, რომელიც ისე აკეთებს, რომ შენ ჩვენს მიერ, მის მოყვარულთა მიერ, გათელილი და შერცხვენილი ხარ, – დიდება და თაყვანისცემა. უბედურო და უსირცხვილო! შეიტყვე ახლა, რომ ჩვენ არ გვეშინია არც შენი, არც შენი მზაკვრობების.

საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში ეშმაკი ასე ებრძოდა წმინდანს, სურდა შეეშინებინა იგი სხვადასხვა აჩრდილებით, მაგრამ ვერ დაამარცხა ეს მტკიცე ღვთის სათნო, და კიდევ უფრო მეტად მარცხდებოდა წმინდანის მიერ. ნეტარი კი წარმატებას აღწევდა მოღვაწეობასა და ღვთის სიყვარულში, რადგან მთელი გულით შეიყვარა ღმერთი და ისეთი ცხოვრების წესით ცხოვრობდა, რომ ღვთის მადლის ღირსი გახდა, და ამიტომ ეშმაკი ვერ ამარცხებდა მას. მისი მონაზვნობის ყველა წელს, უცრემლოდ არ გასულა არც ერთი დღე, და მას არ გაუხსნია ბაგე სიცილისთვის, ზეთი არ შეხებია მის პირს და მას არასოდეს დაუბანია სახე, არამედ ისე ცხოვრობდა, თითქოს ყოველდღე კვდებოდა.

ამ ნეტარს ჰყავდა ღვიძლი ძმა, რომელსაც ერთადერთი ქალიშვილი ჰყავდა. როდესაც მამა გარდაეცვალა, ყმაწვილი გოგონა დაობლდა. მისმა ნაცნობებმა, აიყვანეს ეს ობოლი, და მიიყვანეს ბიძასთან, როდესაც ის შვიდი წლის იყო. ნეტარმა უბრძანა, რომ გარე სენაკში ყოფილიყო, თვითონ კი შიდა სენაკში განმარტოებით ცხოვრობდა. ორ სენაკს შორის პატარა კარი იყო, რომლის გავლითაც ის დისშვილს ფსალმუნებს და სხვა წიგნებს ასწავლიდა.

ყმაწვილი გოგონა, მის მსგავსად, მოღვაწეობდა მარხვასა და ლოცვებში და ყველა მონაზვნურ სათნოებაში. ნეტარი მრავალჯერ ცრემლებით ევედრებოდა ღმერთს მისთვის, რათა მას შეყვარებოდა უფალი და არ მიეკრა გული ამქვეყნიურ ამაოებაზე. მისმა მამამ დაუტოვა საკმარისი ქონება, რომელიც იმავე საათს, როდესაც ის მასთან მიიყვანეს, წმინდანმა უბრძანა, ღარიბებისთვის დაერიგებინათ. – ქალწული კი ასე ევედრებოდა თავის ბიძას: – მამაო, ილოცე ჩემთვის ღმერთთან, რათა განვთავისუფლდე ეშმაკის ყველა მრავალგვარი მახისგან.

სამონასტრო ცხოვრებაში ის ყველაფერში ბიძას ემსგავსებოდა, და ბერი, ხედავდა რა მის კეთილ ღვაწლს, ცრემლებს, სიმდაბლეს, მდუმარებას, სიმშვიდეს და ღვთის სიყვარულს – ხარობდა ამით. ოცი წლის განმავლობაში ის მასთან ერთად მოსაგრეობდა, როგორც წმინდა კრავი, როგორც უბიწო მტრედი. მაგრამ მეოცე წლის ბოლოს, ეშმაკმა, რათა დაეჭირა ის და ამ გზით შეურაცხყო ნეტარი აბრაამი და მისი გონება ღმერთისგან მოეშორებინა, ხაფანგები დააგო მისი ხსნის გზაზე. იმ დროს ცხოვრობდა ერთი ბერი, რომელსაც მხოლოდ ბერული სახელი ერქვა და არა ღვაწლი. ის წმინდანთან მოდიოდა, ვითომდა მისგან დარიგების მისაღებად. ნეტარ მარიამს კარებიდან დანახვისას, მის მიმართ უწმინდური ვნებით აენთო, და მისი გული აგიზგიზდა, როგორც ცეცხლი, მისდამი უგუნური ვნებისგან. ასე იწვოდა იგი ვნებით მთელი წელიწადი, სანამ, ბოლოს, სატანის დახმარებით, ერთხელაც არ გააღო მისი სენაკის კარები და, მასთან შესულმა, არ აცდუნა და არ შებილწა იგი. ცოდვის ჩადენის შემდეგ, ქალწული შეძრწუნდა, და, ტანსაცმელი შემოიხია, სახეში დაიწყო ცემა და მწუხარებისგან სიცოცხლის მოსპობასაც კი აპირებდა. ის თავისთვის ასე მსჯელობდა:

– შევცოდე და სულით მოვკვდი და დავღუპე ჩემი სიცოცხლე; სამონასტრო ღვაწლმა, ჩემმა თავშეკავებამ და ჩემმა ცრემლებმა არაფრად გამომადგა, რადგან ღმერთი განვარისხე, თავად დავიღუპე თავი და მწარე მწუხარებაში ჩავაგდე ჩემი ღირსი ბიძა. მე ეშმაკის მიერ შეურაცხყოფილი ვარ, რისთვისღა ვიცოცხლო მეტხანს, საცოდავმა? ვაი მე! რა ჩავიდინე? ვაი მე! რას მივაღწიე? ვერც კი შევამჩნიე, როგორ დაბნელდა ჩემი გონება, და როგორ დავიღუპე! რაღაც ბნელმა წყვდიადმა დაფარა ჩემი გული, და არ ვიცი, რას ვიზამ და სად დავიმალები? სად წავიდე, რომელ ორმოში ჩავვარდე! სად არის ჩემი ღირსი ბიძის სწავლება და სად არის მისი მეგობრის ეფრემის დარიგება? ისინი მეუბნებოდნენ: – უფრთხილდი შენს თავს და შეინახე შენი სული უბიწოდ უკვდავი სასიძოსთვის, რადგან ის – წმინდაა და სიმართლისთვის იბრძვის. ამიერიდან ვეღარ გავბედავ ცისკენ ავხედო, რადგან ღმერთისა და ადამიანებისთვის მოვკვდი. აქ დარჩენაც არ შემიძლია, რადგან როგორღა დავიწყებ მე, სიბილწით სავსე ცოდვილი, ისევ იმ წმინდა მამასთან საუბარს? თუ გავბედავ, მაშინ იმ კარებიდან გამოსული ცეცხლი დამწვავს. უმჯობესია სხვა ქვეყანაში წავიდე, სადაც არავინ მეცოდინება, რადგან ერთხელ თუ მოვკვდი, ამის შემდეგ ჩემთვის ხსნის იმედი აღარ დარჩა.

მაშინვე მოემზადა, სხვა ქალაქში წავიდა და, გარეგნობა შეცვლილი, სასტუმროში გაჩერდა. – როცა მას ეს ამბავი შეემთხვა, ნეტარ აბრაამს ჩვენება ჰქონდა. მან იხილა საშინელი და უზარმაზარი გველი, ამაზრზენი შესახედაობით, რისხვით სუნთქავდა, რომელიც მის სენაკს მიუახლოვდა, იპოვა მტრედი, გადაყლაპა იგი და ისევ თავის ადგილზე დაბრუნდა. ძილისგან გამოღვიძებულმა, ნეტარმა ძლიერ დამწუხრდა და მწარედ ტიროდა, ასე ეუბნებოდა თავის თავს:

– ნუთუ სატანა აღმართავს დევნას წმინდა ეკლესიაზე და ბევრს გადაახვევინებს სარწმუნოებიდან და ნუთუ ეკლესიაში განხეთქილება დადგება? უფლისადმი ლოცვის შემდეგ, მან თქვა: – კაცთმოყვარეო და ყოვლისმცოდნეო უფალო, შენ ერთადერთს გესმის ეს ჩვენება.

ორი დღის გასვლის შემდეგ, მას მეორედ ეჩვენა ჩვენებაში იგივე გველი; ღირსმა იხილა, როგორ გამოვიდა ის თავისი ბუნაგიდან, შეცოცდა მის სენაკში და, თავისი თავი მის ფეხებთან მიდო, გასკდა; როდესაც ის მტრედი გველის მუცელში იპოვეს, ნეტარმა გაიწოდა ხელი და ის ცოცხალი და დაუზიანებელი აიღო. კვლავ გამოღვიძებულმა, ნეტარმა რამდენჯერმე დაუძახა თავისი სენაკიდან კარებიდან მასთან ერთად მოსაგრე ქალწულს და უთხრა: – რატომ ეზარები უკვე მეორე დღეა და არ უძღვნი დიდებას უფალს? მაგრამ პასუხი არ მოჰყოლია. სენაკის კარები გააღო, თავისი დისშვილი ვერ იპოვა და, მიხვდა რა, რომ ჩვენება, რომელიც მას ჰქონდა, მას ეხებოდა, ატირდა და თქვა: – ვაი მე: რადგან მგელმა მომტაცა ჩემი კრავი და ჩემი შვილი ტყვედ არის. და ცრემლიანი თვალებით შესძახა: – მთელი სამყაროს მხსნელო! დააბრუნე შენი სამწყსოს გალავანში შენი კრავი მარიამი, რათა ჩემი სიბერე მწუხარებით არ ჩავიდეს ჯოჯოხეთში. უფალო! ნუ უარყოფ ჩემს ვედრებას, არამედ გამოაგზავნე შენი მადლი, რათა მან ის გველის ხახიდან იხსნას.

გავიდა ორი დღე ნეტარის წასვლის შემდეგ, რა ხნის განმავლობაშიც აბრაამი ხედავდა აღნიშნულ ხილვას. მარიამი კი ბიძის გარეშე ცხოვრობდა ორი წლის განმავლობაში, ის კი დღე და ღამე ლოცულობდა მისთვის ღმერთს. ორი წლის გასვლის შემდეგ ვიღაცამ უამბო მას, სად იმყოფებოდა და როგორ ცხოვრობდა მარიამი. წმინდანმა სთხოვა ერთ თავის ნაცნობს, წასულიყო იმ ადგილას, რათა მის შესახებ უფრო დაწვრილებით გაეგო. გაგზავნილი წავიდა და, მარიამის შესახებ შეიტყო რა, დაბრუნდა და ყველაფერი უამბო ნეტარს. მონათხრობის მოსმენის შემდეგ ნეტარმა მეომრის ტანსაცმელი ჩაიცვა, თავზე დიდი და ძალიან მაღალი ქუდი დაიხურა, რათა მის სახეს დაფარავდა, თან ერთი ოქროს მონეტა წაიღო და, ცხენზე შემჯდარი, გაემგზავრა. ის მივიდა იმ სასტუმროში, სადაც მარიამი ცხოვრობდა, და გაღიმებულმა უთხრა სასტუმროს მეპატრონეს:

– მეგობარო, გამიგია, რომ შენთან ლამაზი ქალიშვილი ცხოვრობს; მაჩვენე ის, რომ სიამოვნებით დავტკბე მისი ცქერით. სასტუმროს მეპატრონემ, დაინახა რა მისი მოხუცებული ჭაღარა, გულში დასცინა, რადგან მიხვდა, რომ ის მასზე სიძვის მიზნით ეკითხებოდა, და უპასუხა: – მართლაც, ჩემთან ცხოვრობს ასეთი გოგონა და ის ძალიან ლამაზია. ნეტარი მართლაც მეტად ლამაზი იყო. ამის შემდეგ მოხუცმა მხიარული მზერით უთხრა მას: – დამიპატიჟე ის, რომ დღეს მე გავმხიარულდე.

და როდესაც მარიამი მიიწვიეს, ის მივიდა მოხუცთან. როგორც კი წმინდანმა ის მეძაური სამოსით დაინახა, ტირილი მოუნდა. მაგრამ, რათა არ ეცნო მას და რათა, იცნო რა ის, არ გაქცეულიყო მისგან, მან, თუმცა გაჭირვებით, თავი შეიკავა ცრემლებისგან. როდესაც ისინი ისხდნენ და სვამდნენ, ამ საკვირველმა კაცმა თვითონ დაიწყო მასთან ფლირტი, ის კი, ადგა რა, ჩაეხუტა და მისი კისრის კოცნა დაიწყო. იმ დროს, როდესაც ის კოცნიდა მას, იგრძნო მისი წმინდა და მრავალი ღვაწლით მოკვდინებული სხეულიდან მომავალი კეთილსურნელება. მაშინ, გაიხსენა რა თავისი თავშეკავების პირველი დღეები, ამოიოხრა, აცრემლდა და თქვა: – ვაი მე! სასტუმროს მეპატრონემ კი ჰკითხა მას: – მარიამ, შენ უკვე მეორე წელია ცხოვრობ ჩვენთან აქ, და მე შენგან არასოდეს გამიგია ასეთი სიტყვა და ოხვრა. რა დაგემართა ახლა? მან უპასუხა: – ნეტავ ადრე მოვმკვდარიყავი, მაშინ ბედნიერი ვიქნებოდი. ნეტარმა აბრაამმა, რათა მარიამს ის არ ეცნო, უხეში ხმით უთხრა მას: – შენ მხოლოდ ახლა, როცა ჩემთან მოხვედი, გაიხსენე შენი ცოდვები. ამოიღო რა მონეტა, გადასცა ის სასტუმროს მეპატრონეს და თქვა: – მეგობარო, მოგვიწყვე კარგი ნადიმი, რათა ამ ქალიშვილთან ერთად გავმხიარულდეთ. მე შორიდან მოვედი მის გამო. ოჰ, რაოდენი სიბრძნე იყო მასში, რაოდენი სულიერი გონება!

ადამიანი, რომელიც თავისი ბერობის ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ნაყროვანებამდე არ ჭამდა პურს და საკმარისად არ სვამდა წყალს, ახლა, რათა დაღუპული სული იხსნას, ჭამს ხორცს და სვამს ღვინოს. ზეცაში წმინდა ანგელოზთა დასები უკვირდათ ნეტარი მამის ასეთ ღვაწლს, მის დიდსულოვნებას და გონივრულ განზრახვას. ის ჭამდა ხორცს და სვამდა ღვინოს, რათა ცოდვილი სიბილწისგან დაღუპული სული ეხსნა. ოჰ, ბრძენთა სიბრძნე! ოჰ, გონიერთა გონება!

ნადიმის დამთავრების შემდეგ ქალიშვილმა უთხრა მას: – ბატონო, ავდგეთ და მივიდეთ საწოლთან, რათა იქ დავიძინოთ. მან უპასუხა: – წავიდეთ. როდესაც ისინი საძინებელში შევიდნენ, აბრაამმა დაინახა დიდი, მაღალზე გაწყობილი საწოლი, დაჯდა მასზე და უთხრა მარიამს: – დახურე კარები, მოდი და გამხადე ფეხზე. მან, დახურა რა კარები, მივიდა მასთან, და მან უთხრა მას: – ქალიშვილო მარიამ, მომიახლოვდი აქ. როდესაც ის მიუახლოვდა, მან მოჰკიდა ხელი, მაგრად ჩაიხუტა, რათა არ გაქცეულიყო, და კვლავ აკოცა მას. შემდეგ, მოიხსნა რა თავიდან მეომრის ქუდი, ატირდა და უთხრა მას: – შვილო ჩემო, მარიამ, განა არ მცნობ მე? განა მე არ გაგზარდე შენ? რა დაგემართა შვილო ჩემო? ვინ დაგღუპა შენ? სად არის შენი ანგელოზებრივი სახე, რომელიც გქონდა, შვილო ჩემო? სად არის შენი თავშეკავება და შენი ცრემლიანი ტირილი? სად არის შენი მუდმივი ღამისთევა და მიწაზე ლოცვით დავარდნა? შენ თითქოს ციური სიმაღლიდან გადმოეშვი ორმოში, შვილო ჩემო! როცა შესცოდე, რატომ არ მითხარი მე, რათა მე ამეღო მონანიების ღვაწლი ჩემს საყვარელ ეფრემთან ერთად? რატომ ჩაიდინე ეს, და რატომ შეურაცხმყავი მე და ჩამაგდე ასეთ საშინელ მწუხარებაში? ვინ არის უცოდველი, გარდა მხოლოდ ღვთისა? ამის მოსმენისას მარიამი მის ხელში იყო თითქოს უსულო ქვა, თან ეშინოდა და თან რცხვენოდა. ნეტარი კი აგრძელებდა:

– რატომ არ მპასუხობ, შვილო ჩემო, მარიამ? განა მე არ მპასუხობ, სიცოცხლევ ჩემო? განა შენთვის არ მოვედი აქ? განკითხვის დღეს შენთვის მე ვუპასუხებ ღმერთს. შენი ცოდვებისთვის მონანიებას მე ავიღებ ჩემს თავზე.

ასე ევედრებოდა და არიგებდა იგი შუაღამემდე, ტირილით. მარიამმა კი, ოდნავ დამშვიდებულმა, ცრემლებით უთხრა მას:

– მცხვენია და არ შემიძლია შენი შეხედვა. როგორ შემიძლია ღმერთს ვევედრო, როცა უწმინდური საქმეებით ვარ შებილწული?

მან კი უთხრა:

– შვილო, შენი ცოდვა ჩემზე იყოს, ღმერთმა ჩემი ხელიდან მოსთხოვოს შენი ცოდვა, ოღონდ შენ მომისმინე, წადი და ისევ შენს სენაკში ჩაიკეტე. შენთვის ღმერთს ეფრემიც ევედრება. შვილო ჩემო, დაინდე ჩემი სიბერე, გევედრები, სიცოცხლევ ჩემო, წამოდი ჩემთან ერთად.

– თუ დარწმუნებული ხარ, – უპასუხა მან, – რომ მე მონანიების შესაძლებლობა მაქვს და ღმერთი ჩემს ლოცვას მიიღებს, მაშინ წამოვალ და თაყვანს ვცემ შენს ღირსებას, დავკოცნი შენს წმინდა ფეხებს, რადგან ასე გულმოწყალე იყავი ჩემ მიმართ და მოხვედი აქ, რათა ამ უწმინდური ცხოვრებიდან გამომეყვანე.

და, თავი მის ფეხებზე დაადო რა, მთელი ღამე ტიროდა და ამბობდა:

– რით გადაგიხადო ყოველივე ამისათვის?

დილით კი მან უთხრა:

– შვილო, ადექი და წავიდეთ.

– აქ ცოტა ოქრო და ტანსაცმელი მაქვს, – თქვა მარიამმა, – როგორ მოიქცევი ყოველივე ამასთან დაკავშირებით?

– ყველაფერი აქ დატოვე, – თქვა ნეტარმა, – რადგან ეს უპატიოსნო ქონებაა.

და, დაუყოვნებლივ ადგნენ და წავიდნენ. მარიამი ცხენზე დასვა, აბრაამმა კი ცხენი გაატარა, თვითონ კი წინ მიდიოდა. იგი სიხარულით მიდიოდა; როგორც მწყემსი, როცა დაკარგულ ცხვარს იპოვის და სიხარულით მხარზე მოიკიდებს (ლკ. 15:4–5), ასევე ნეტარიც სიხარულით გულში მიდიოდა.

როცა თავის ადგილას მივიდა, იქ მარიამი კვლავ შიდა სენაკში ჩაკეტა, სადაც ადრე თავად მოღვაწეობდა, თვითონ კი გარე სენაკში დარჩა. მარიამი, ძაძებში გახვეული, მშვიდი გულით მოუხმობდა ღმერთს დახმარებისთვის და დიდი გულმოდგინებით ინანიებდა. მისი მონანიება და ლოცვა ისეთი იყო, რომ ჩვენი მონანიება და ლოცვა მათთან შედარებით, ჩრდილს ჰგავს და არაფერს ნიშნავს.

და გულმოწყალე ღმერთმა, რომელსაც არავის დაღუპვა არ სურს, არამედ ყველას მონანიებისკენ მოუწოდებს, შეიწყალა თავისი ჭეშმარიტად მონანიე მხევალი და მიუტევა მას ცოდვები. მისი პატიების ნიშნად, მან მიანიჭა მადლი მომსვლელთა სნეულებათა განკურნებისა.

ნეტარმა აბრაამმა კიდევ ათი წელი იცოცხლა; მარიამის დიდ მონანიებას, მის ცრემლებს, მარხვებს, შრომასა და გულმოდგინე ლოცვებს რომ ხედავდა ღვთის მიმართ, ნუგეშობდა და ადიდებდა ღმერთს.

ამის შემდეგ იგი უფალში აღესრულა. იგი სამოცდაათი წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი მიცვალების ჟამს თითქმის მთელი ქალაქი შეიკრიბა, და მის პატიოსან სხეულს ყველანი გულმოდგინებით უახლოვდებოდნენ, ხოლო სნეულნი განკურნებას იღებდნენ.

ხოლო ქრისტეს კრავი მარიამი, ბიძის მიცვალების შემდეგ, დიდ თავშეკავებაში ცხოვრობდა, დღე და ღამ ღმერთს ევედრებოდა, კიდევ ხუთი წელი; იქ მცხოვრებნი, ღამით ჩავლისას, მრავალჯერ ისმენდნენ მის გოდებასა და უზომო ტირილს და, გაჩერებულები, უკვირდათ და ადიდებდნენ ღმერთს. ასე, ჭეშმარიტად მონანიებული და ღვთისთვის სათნო, ნეტარი მარიამი მშვიდობით აღესრულა, და ახლა, თავისი შემაძრწუნებელი ტირილის შემდეგ, სიხარულით მხიარულობს წმინდანებთან ერთად უფალში, რომელსაც დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

---

ღირსი მამა აბრაამი

ღირსი მამა აბრაამი კეთილმსახური მშობლების შვილი იყო. მან ყმაწვილობიდანვე დატოვა მშობლიური სახლი და ამქვეყნიური ამაოება, ბერობა მიიღო და თავი ღმერთს მიუძღვნა.

ხორცი სულს დაუმორჩილა, მოღვაწეობით იღწვოდა, სულს ცრემლებით იწმენდდა და სასწაულთქმედების მადლს ეღირსა.

მის დროს, როსტოვში ჯერ კიდევ ყველას არ მიეღო წმინდა ნათლობა და მრავალი წარმართად რჩებოდა: ქალაქის ჩუდური უბანი ქვის კერპს, ველესს ეთაყვანებოდა. კერპში მობინადრე უწმინდური სული ყველას შიშს ჰგვრიდა, და ქრისტიანებსაც ეშინოდათ კერპთან ახლოს გავლა. ღირსი აბრაამი მხურვალე გულმოდგინებით იწვოდა, რომ როსტოვში წარმართობის ნარჩენები აღმოეფხვრა. ის ევედრებოდა უფალ ღმერთს, რომ მისთვის მიეცა ძალა და სულიწმინდის მადლი, რათა კერპი დაემსხვრია, მაგრამ მისი ლოცვა დიდხანს არ იყო შესმენილი.

ერთხელ, ღირსი აბრაამი, მწუხარებასა და გაუგებრობაში, კერპთან ახლოს იჯდა. და აი, მან დაინახა მისკენ მომავალი მშვენიერი ბერი. აბრაამი ადგა და სასწრაფოდ მისკენ გაემართა. ურთიერთ მისალმებისა და კურთხევის შემდეგ, ღირსმა ჰკითხა:

– საიდან მოდიხარ, მამაო, რომელი ქვეყნიდან ხარ?
– მე კონსტანტინოპოლიდან ვარ, მამაო, წარმოშობით; თქვენს მიწაზე სტუმარი და მწირვარ.
– მითხარი, მამაო, რატომ ზიხარ ასე მწუხარედ, ამ ველესის კერპთან ახლოს?
– უფალ ღმერთს ვევედრები, რომ მომცეს ძალა კერპის დასამსხვრევად, – უპასუხა აბრაამმა, – მაგრამ უფალმა უგულებელყო ჩემი ლოცვები, და აი, მე მწუხარებაში ვზივარ.

– თუ გსურს, მამაო, მიიღო სასურველი, – უთხრა აბრაამს ბერმა, – მაშინ წადი კონსტანტინოპოლში, მოძებნე იოანე ღვთისმეტყველის სახლი, შედი მასში, ილოცე წმინდა იოანე ღვთისმეტყველის ხატის წინაშე, – და ამაოდ არ გამოხვალ, არამედ მიიღებ სასურველს.

ღირსი აბრაამი მოწუხარდა შორი გზის გამო, მაგრამ ბერმა უთხრა: „უფალი ღმერთი შეამოკლებს შენს გზას!“

ნეტარი აბრაამი, სულიწმინდით აღვსილი, აიღო კურთხევა ბერისგან და გაემართა გზაზე, მისი სიშორის დავიწყებით.

როდესაც ღირსი აბრაამი, ქალაქიდან გასული, მდინარე იშნა გადაკვეთა, მას შეხვდა უცნობი ადამიანი, რომელიც თავისი შესახედაობით შიშს ჰგვრიდა; თითქმის სრულიად უთმო, მას ჰქონდა დიდი მრგვალი წვერი, მის სახეზე აღბეჭდილი იყო მოკრძალება; ის მშვენიერი იყო. ხელში მას კვერთხი ეჭირა.

ნეტარი აბრაამი თაყვანი სცა მას. უცნობმა თქვა:
– სად მიდიხარ, ბერო?
– მივდივარ იოანე ღვთისმეტყველის სახლის მოსაძებნად, – უპასუხა აბრაამმა.

უცნობმა თქვა:
– მოდი, ბერო, აიღე ეს ჩემი კვერთხი და უკან დაბრუნდი, მიუახლოვდი ველესის კერპს, დაჰკარი მას კვერთხი იოანე ღვთისმეტყველის სახელით, – და ის წყეული მტვრად იქცევა.

და ამ სიტყვებით უცნობი უჩინარი გახდა. ნეტარმა აბრაამმა გაიგო, რომ ეს იყო იოანე ღვთისმეტყველი.

შიშითა და სიხარულით მოცული, აბრაამი უკან დაბრუნდა, დაუბრკოლებლად მიუახლოვდა კერპს, დაჰკრა მას კვერთხი იოანე ღვთისმეტყველის სახელით, – და კერპი მაშინვე მტვრად იქცა.

იმ ადგილას, სადაც აბრაამმა წმინდა ბერი შეხვდა, მან ეკლესია ააგო იოანე ღვთისმეტყველის სახელზე, ხოლო იქ, სადაც ველესის კერპი იდგა, ღირსმა, ეპისკოპოსის კურთხევით, პატარა ეკლესია ააშენა უფლის ნათლისღების სახელზე, მის გვერდით სენაკები დადგა, ბერები შეკრიბა და მონასტერი დააარსა.

მრავალი ბოროტება დაითმინა ღირსმა აბრაამმა ქრისტეს არმორწმუნე წარმართებისგან. ერთხელ მათ იმის დანგრევა და დაწვაც კი სურდათ, რაც მან ააგო, მაგრამ ღმერთმა ეს არ დაუშვა ღირსის ლოცვებისა და მოთმინების გამო.

თუმცა თავისი სწავლებითა და მოთმინებით, ღირსმა აბრაამმა მცირე ხანში ყველა ურწმუნო ქრისტესთან მიიყვანა: მოინათლნენ ყველა – დიდიან-პატარიანად და დაიწყეს სიარული ღვთის დიდებაზე და ღამისთევის მსახურებაზე, ქალებიც და ბავშვებიც კი. ღირსი აბრაამი მათ გულებს რწმენაში ამტკიცებდა წიგნიერი სწავლებითა და სულიერი დარიგებით. მრავალმა ბავშვმა დატოვა მშობლების სახლი, ფარულად მიდიოდნენ ღირსთან და ბერობას იღებდნენ. ასე მრავლდებოდა ძმობა, რომელსაც ღირსი ღვთის სიტყვას ასწავლიდა.

მაშინ ღირსმა აბრაამმა დიდი ეკლესია ააგო, შეამკო იგი, როგორც ქრისტეს სასძლო, მშვენიერი ხატებითა და წმინდა წიგნებით და შემოიღო საუცხოო გალობა.

როსტოველმა მთავრებმა, მამა აბრაამის მიმართ დიდი პატივისცემით გამსჭვალულნი, მის მიერ დაარსებულ მონასტერს განსაკუთრებული შეღავათები დაუწესეს: აძლევდნენ დიდ ქონებას მონასტრის ასაშენებლად და სოფლებს ბერების შესანახად.

მონასტრის აღმავლობისა და აყვავების ხილვით, როსტოვის ეპისკოპოსმა, მთავრებთან მოთათბირების შემდეგ, აბრაამის მონასტერი არქიმანდრიტის ხარისხში აიყვანა, ხოლო ღირსი აბრაამი არქიმანდრიტად დაადგინა.

ამ დროიდან აბრაამი კიდევ უფრო გულმოდგინედ მოღვაწეობდა და შრომას შრომაზე ამატებდა, მარხვა-ლოცვას ეძლეოდა; ის ყველასთვის მაგალითი იყო, გამოირჩეოდა თავმდაბლობით და უჩვენებდა უპირფერო სიყვარულს ყოველი მომსვლელის მიმართ, როგორც დიდის, ისე მცირეს მიმართ.

სიკეთის დაუძინებელმა მტერმა, ეშმაკმა, ღირსს მოსვენება არ მისცა, მის წინააღმდეგ აღიძრა და დღედაღამ აწუხებდა მას. მაგრამ ქრისტეს მადლითა და ჯვრის ნიშნით დაცულ აბრაამს არ ეშინოდა.

ერთხელ, როცა ღირსი აბრაამი თავის კელიაში, ლიტურგიის წინ, წმინდა ზიარებისთვის განკუთვნილი ჩვეული ლოცვების წაკითხვის შემდეგ, ხელების დაბანა მოინდომა ეკლესიაში წასვლამდე, ეშმაკი ხელსაბანში შევიდა, სურდა რა ღირსისთვის უსიამოვნება მიეყენებინა. ჭურჭელში არაწმინდა სულის არსებობის გაგებისთანავე, ღირსმა აიღო პატიოსანი ჯვარი, დაადო ჭურჭელს თავზე, ჯვრის ნიშნით შემოღობა ჭურჭელი და ასე დატოვა, დიდი ხნის განმავლობაში არ ეხებოდა მას. ბოროტი, ჯვრის ძალით დამწვარი, იტანჯებოდა და ვერ გამოდიოდა ჭურჭლიდან.

როსტოვის მთავრებს მაშინ ჩვეულებად ჰქონდათ ქალაქგარეთ სანადიროდ სიარული და უკანა გზაზე მონასტერში შესვლა, რათა ეკლესიაში ელოცათ და კურთხევა მიეღოთ ღირსი აბრაამისგან. ასეც მოხდა ახლაც. ჩვეულებისამებრ, მთავრები ღირსის კელიაში შევიდნენ, მაგრამ ის იქ არ იმყოფებოდა, რადგან მას ჩვეულებად ჰქონდა ყოველდღიურად ძმებისთვის შრომა: ხან მონასტრის საცხობისთვის შეშას ჩეხავდა, ხან ძმებისთვის სამოსს რეცხავდა, ხან კი წყალს ეზიდებოდა სამზარეულოში. მთავრების მოსვლის გაგებისთანავე, ის კელიაში გაიქცა, რათა ეკურთხებინა ისინი.

ამასობაში, მთავრებმა, კელიაში ღირსის მოლოდინში ყოფნისას, შეამჩნიეს ჭურჭელი, დაფარული პატიოსანი ჯვრით, და გაკვირვებულნი იყვნენ, თუ რას შეიძლება ნიშნავდეს ეს. ერთ-ერთმა მთავარმა გაბედა ჭურჭლიდან ჯვრის აღება, რათა ეკურთხებინა მისით თავი, – და ბოროტი მაშინვე გამოვიდა ჭურჭლიდან, როგორც შავი და საშინლად მყრალი კვამლი, ისე, რომ შეაშინა ყველა დამსწრე.

როცა ღირსი კელიას უახლოვდებოდა, არაწმინდა სული მას შესასვლელთან შეხვდა და დაიწყო აბრაამის გინება და მუქარა:

– როგორც შენ მაიძულე მე უხილავი ღმერთის ძალით ტანჯვა და ჯვრის ძალით დაწვა, ასევე მეც ავნებ შენ, მალე დაგამარცხებ: ცილს დაგწამებ, ტანჯვასა და სირცხვილს მიგცემ: შენ დაგსვამენ ჭრელ ვირზე უუნაგიროდ და ჩაგაცვამენ ქალის წითელ ფეხსაცმელს. და ბევრ სხვა რამეს დაითმენ შენ, როგორც მე დავითმინე შენგან.

ღირსმა ჯვარი გადაისახა, და ბოროტი მაშინვე გაუჩინარდა.

როცა აბრაამი კელიაში შევიდა, მთავრებმა დაიწყეს მომხდარის შესახებ კითხვა, საშინლად მყრალი კვამლის შესახებ, რომელიც ჯვრით დაფარული ჭურჭლიდან გამოვიდა, მაგრამ ღირსმა ამის შესახებ არაფერი თქვა, არამედ მხოლოდ აკურთხა მთავრები სულისთვის სასარგებლო დარიგებით და მშვიდობით გაისტუმრა.

გარკვეული დროის შემდეგ, სურდა რა შური ეძია ღირსისთვის, ბოროტმა რომელიღაც მეომრის სახე მიიღო, გამოეცხადა დიდ მთავარს ვლადიმირში და დაიწყო აბრაამის წინააღმდეგ მძიმე ბრალდებების წამოყენება.

– ხელმწიფევ, მინდა გიამბო დიდი საიდუმლო, – თქვა ბოროტმა, – შენს სამფლობელოში, ქალაქ როსტოვში არის ვიღაც ბერი აბრაამი, მოგვი, რომელიც, თუმცა, გარეგნულად თავმდაბალი და წმინდა ჩანს და ხალხს აცდუნებს. მან მიწაში იპოვა დიდი საგანძური, სპილენძის ჭურჭელი, სავსე ოქროთი, რომელიც სამართლიანად უნდა ეკუთვნოდეს შენს სამფლობელოს. ამ საგანძურში ნაპოვნი ოქროს ჭურჭლების, ოქროს სარტყლებისა და ჯაჭვების შეფასება შეუძლებელია, და შეუძლებელია ვერცხლისა და სხვა ძვირფასეულობის დათვლა. ამ განძით მან ააშენა დიდი ეკლესია, შენ კი არ გიამბო.

დიდ მთავარს რისხვა მოედო ღირსის მიმართ და გაუგზავნა მას ერთი მრისხანე მეომარი, უბრძანა, წაეყვანა აბრაამი, არ ეთქვა მისთვის არც ერთი სიტყვა, და მოეყვანა ისეთ მდგომარეობაში, როგორშიც იპოვიდა.

ეს ყველაფერი ბოროტი სულის ჩაგონებით მოხდა.

როცა მთავრის მიერ გაგზავნილი მეომარი გამოჩნდა, ღირსი, საეკლესიო ლოცვის შემდეგ, კელიაში ლოცვაზე იდგა მხოლოდ ჯუბითა და ფეხშიშველი. მეომარმა ყოველგვარი წყალობის გარეშე, არ მისცა რა ღირსს არც ერთი სიტყვის თქმის, არც ჩაცმის, არც ფეხზე ჩაცმის საშუალება, წაიყვანა ის თან ცხენზე და გააქცია ქალაქ ვლადიმირისკენ.

როსტოვის ტბის მეორე მხარეს შეხვდათ კაცი, ჭრელ ვირზე მოხვნაში მყოფი და ხელში წითელი ქალის ფეხსაცმელი ეჭირა. მეომარმა ბერი ვირზე დასვა, ჩააცვა მას ქალის ფეხსაცმელი და სწრაფად, ასეთ სამარცხვინო სახით, მიიყვანა იგი დიდ მთავართან.

დიდმა მთავარმა ბრძანა, მის წინაშე დაეყენებინათ ბრალმდები მეომარიც.

მოჩვენებითმა მეომარმა გაიმეორა იგივე სიტყვები ბერის წინააღმდეგ ძვირფასეულობის საცავთან დაკავშირებით, რაც მანამდე.

ბერმა, ეს რომ მოისმინა, აღაპყრო ხელები ცისკენ და შეჰრისხა ბოროტ სულს, უთხრა:

– გიკრძალავ შენ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს სახელით, მითხარი, ვინ ხარ შენ, ასეთი სიტყვებით რომ ცილი დამწამე?

ეშმაკმა შეკრთა და თქვა:

– მე ვარ ეშმაკი, რომელსაც საუკუნიდანვე სძულს სიკეთე ადამიანთა მოდგმაში, განსაკუთრებით კი ღმრთის მოშიშ ბერებში. ხედავ, ბერო, რაც ადრე გითხარი, ის შევასრულე – იმის გამო, რომ შენ მე მტანჯავდი შენს უბადრუკ ჭურჭელში.

ეს რომ თქვა, ეშმაკი მყისიერად გაუჩინარდა.

დიდმა მთავარმა, დაინახა რა ეშმაკისეული სიცრუე და მის წინაშე მდგარი ბერის შეურაცხყოფა, დიდმა შიშმა მოიცვა, ისევე როგორც ყველა, ვინც მთავარს გარს ეხვია. და მთავარმა დაიწყო ბერისგან პატიების თხოვნა და ცრემლებით თქვა:

– მამაო, მე ვარ შენი უნებლიე მოსვლის მიზეზი, მე სასტიკად შეგურაცხყავი შენ. მომიტევე მე, მამაო, ყოველივე ის, რითაც შენ განგარისხე. მტერმა, მამაო, დამიბნელა გული და აღმიძრა შენს მიმართ რისხვა და ცოდვაში ჩამაგდო.

ბერმა თქვა:

– უფალი გაპატიებს, ხელმწიფევ, რამეთუ ეს ძველი მტრის, ეშმაკის საქმეა, ამიტომ, ხელმწიფევ, ნუ გაგიკვირდება ეს: საუკუნიდანვე ომობდა რა ადამიანების წინააღმდეგ, იგი განსაკუთრებით მიეჩვია ღმერთის მოშიშთა დაბრკოლებას.

მთავარმა, დაინახა რა ბერის სიმდაბლე და მისი წყნარი და მშვიდი სიტყვები, თითქოს ბერს არანაირი ბოროტება არ განეცადა, კიდევ უფრო მეტად დაიწყო მისი ქება და დიდი პატივი მიაგო მას.

მონასტრის ასაგებად მთავარმა უბოძა მრავალი სახლი, სოფელი და მონა, აბრაამის მონასტერი თავის მონასტრად აქცია და იგი როსტოვის ყველა სხვა მონასტერზე მაღლა დააყენა და ყოველივე ეს დაამტკიცა საგანგებო სიგელებით.

ყოველივე ამის შემდეგ მთავარმა ბერი დიდი პატივით გაუშვა.

ღირსი აბრაამი თავის მონასტერში დიდ სიმდაბლეში ცხოვრობდა, შრომას შრომას უმატებდა და მშვიდობით მიიცვალა უფლისკენ, რომელიც სიყრმიდანვე უყვარდა.