საქართველოს საპატრიარქო

ღირსი მამა მოსე უგრინელი

ყველაზე მეტად, უკეთურ მტერს არაწმინდა ბილწი ვნებით ურჩევნია ადამიანებზე ბრძოლის აღძვრა, ვინაიდან ამ არაწმინდა სიბილწით დაბნელებული ადამიანი წყვეტს ყველა თავის საქმეში ღმერთისკენ მზერას, რადგან მხოლოდ „ნეტარ არიან წმიდანი გულითა, რამეთუ იგინი ღმერთსა იხილვენ“ (მათე 5:8). ჩვენმა ნეტარმა მამამ, მოსემ, ამ ბრძოლაში სხვებზე მეტი ღვაწლით, ჭეშმარიტი ქრისტეს მეომარივით ბოროტად იტანჯა, სანამ ბოლომდე არ დაამარცხა არაწმინდა მტრის ძალა და მიბაძვის მაგალითი დაგვიტოვა. მის შესახებ შემდეგი რამ მოგვითხრობენ.

ცნობილია ნეტარი მოსეს შესახებ, რომ ის წარმოშობით უგრინელი იყო, კეთილმსახური, წმინდა თავადის და რუსი ვნებისმტვირთველის, ბორისის საყვარელი მოახლე. ის თავის ძმასთან, გიორგისთან ერთად ემსახურებოდა თავადს; გიორგი, როდესაც თავისი ბატონის დასაცავად, მასზე დაეცა, მდინარე ალტასთან წმინდა ბორისთან ერთად მოკლეს უღმერთო სვიატოპოლკის მეომრებმა; მათ მას თავიც მოჰკვეთეს იმ ოქროს გრივნის გამო, რომელიც წმინდა ბორისმა დაადო.

ნეტარი მოსე ერთადერთი გადაურჩა სიკვდილს და მივიდა კიევში, იაროსლავის დასთან, პრედისლავასთან და იქ იმალებოდა სვიატოპოლკისგან, გულმოდგინედ ლოცულობდა ღმერთს, სანამ ღვთისმოსავი თავადი იაროსლავი არ ჩამოვიდა, მოკლული ძმებისადმი სიბრალულით აღძრული, და არ დაამარცხა უღმერთო სვიატოპოლკი. ხოლო როდესაც სვიატოპოლკი, ლახებთან გაქცეული, ბოლესლავთან ერთად დაბრუნდა და იაროსლავი განდევნა, თვითონ კი კიევში გამთავრდა, მაშინ ბოლესლავმა, თავის სამთავროში დაბრუნებისას, თან წაიყვანა იაროსლავის ორი და და მრავალი მისი ბოიარი ტყვედ, მათ შორის ნეტარი მოსეც, რომელსაც ხელ-ფეხი მძიმე რკინის ბორკილებით დაუბორკეს და მკაცრად დარაჯობდნენ, რადგან ის ძლიერი აღნაგობითა და მშვენიერი სახით გამოირჩეოდა.

ლახების ქვეყანაში ის ერთმა ქალმა დაინახა – კეთილშობილმა, ლამაზმა და ახალგაზრდამ, რომელსაც დიდი სიმდიდრე და დიდი ძალაუფლება ჰქონდა; მისი ქმარი, რომელიც ბოლესლავთან ერთად წავიდა, აღარ დაბრუნებულა, რადგან ბრძოლაში მოკლეს. ამ ქალმა, ღირსის სილამაზე შეამჩნია რა, მისდამი ხორციელი ვნებით აენთო და მისი ცდუნება დაიწყო, ასეთი სიტყვებით არწმუნებდა:

– ო, ადამიანო! რატომ ითმენ ასეთ ტანჯვას, როდესაც გაქვს გამოსავალი, რომლითაც განთავისუფლდებოდი ბორკილებისა და ტანჯვისგან?!

– ღმერთს ასე სურს, – უპასუხა მას მოსემ.

– თუ დამიმორჩილდები, – განაგრძობდა ქალი, – გაგანთავისუფლებ და ცნობილს გაგხდი ლახების მთელ ქვეყანაში, მე და ჩემს ყველა სამფლობელოს დაეუფლები.

ნეტარმა კი, მისი არაწმინდა ვნების გაცნობიერებით, ასე უპასუხა:

– რომელი მამაკაცმა, ცოლის დაჯერებით, ოდესმე გააუმჯობესა თავისი მდგომარეობა? პირველქმნილი ადამი, ცოლის დაჯერებით, სამოთხიდან იქნა განდევნილი. სამსონი, ყველას ძალით აღმატებული და მთელი ლაშქრის დამმარცხებელი, ქალის მიერ მიეცა უცხოტომელებს. სოლომონი, სიბრძნის სიღრმეს ჩასწვდა რა, ქალის მორჩილებით, კერპებს თაყვანი სცა. ჰეროდე, მრავალი გამარჯვების მომპოვებელი, ცოლის მოსაწონებლად, თავი მოჰკვეთა იოანე ნათლისმცემელს. მაშ, როგორ გავხდები თავისუფალი, როცა ქალის მონა გავხდები, რომელიც დაბადებიდან არ შემეცნობა?

– მე გამოგისყიდი, – ეუბნებოდა ის, – ცნობილს გაგხდი, ჩემი მთელი სახლის ბატონად დაგაყენებ და საკუთარ ქმრად მინდიხარ, ოღონდ შენ შეასრულე ჩემი ნება; რადგან აღარ მაქვს ძალა ვუყურო, როგორ უაზროდ იღუპება შენი სილამაზე.

– დარწმუნებული იყავი, – მიმართა მას ნეტარმა მოსემ, – რომ შენს ნებას არ შევასრულებ და არც შენზე ბატონობა მინდა, არც სიმდიდრე; ყოველივე ამაზე მაღლა ჩემთვის სულიერი და ხორციელი სიწმინდე დგას. ნუ დავღუპავ ხუთწლიან ღვაწლს, ანუ მტანჯველ ბორკილებს, რომელთა დაუმსახურებლად თმენა უფალმა განმიჩინა, რისთვისაც მარადიული ტანჯვისგან ხსნას ვიმედოვნებ.

მაშინ იმ ქალმა, დაინახა რა, რომ ასეთი სილამაზის დაკარგვა შეეძლო, სხვა ეშმაკეულ გადაწყვეტილებას მიმართა, იფიქრა რა, რომ თუ მას გამოისყიდდა, იგი ყოველნაირად, თუნდაც ძალდატანებით, დაემორჩილებოდა.

ამრიგად, მან გაუგზავნა იმ მფლობელს, ვისთანაც წმინდანი ტყვეობაში იმყოფებოდა, რათა მას მისგან აეღო რამდენიც სურდა, ოღონდ მოსე მიჰყიდო. მან კი, დაინახა რა სიმდიდრის მოპოვების ხელსაყრელი შემთხვევა, მისგან თითქმის 1000 ოქრო აიღო, მოსე კი მას გადასცა.

იმ ქალმა, მოიპოვა რა მასზე ძალაუფლება, ყოველგვარი სირცხვილის გარეშე უბიძგებდა მას უღირსი საქმისკენ. ბორკილებისგან გაათავისუფლა, ძვირფასი სამოსი ჩააცვა, დახვეწილი კერძებით კვებავდა და, ვნებიანად ეხვეოდა რა, თანაცხოვრებისკენ უბიძგებდა.

ნეტარმა მოსემ კი, ქალის გაუმაძღრობა დაინახა რა, კიდევ უფრო მეტად შეუდგა ლოცვასა და მარხვას, ღვთის სათნოყოფისთვის უპირატესობას ანიჭებდა მშრალ პურსა და წყალს, სიწმინდით, ძვირფას საჭმელებსა და ღვინოსთან შედარებით, რომლებიც სიბილწით იყო აღსავსე.

და მაშინვე გაიხადა რა ლამაზი სამოსი, მან, იოსების მსგავსად, ცოდვას თავი აარიდა (დაბ. 39:1–23), არაფრად ჩააგდო რა ამქვეყნიური სიამოვნებები.

შერცხვენილი ქალი ისეთ გააფთრებაში ჩავარდა, რომ გადაწყვიტა ნეტარი შიმშილით მოეკლა, ციხეში ჩააგდო რა.

ღმერთმა კი, რომელიც საჭმელს აძლევს ყოველ ქმნილებას, რომელიც ოდესღაც ილიას კვებავდა უდაბნოში (2 მეფეთა 17:1–29), ასევე თებეს პავლე და მრავალი სხვა თავისი მონა, რომლებიც მასზე იყვნენ მინდობილნი, არც ეს ნეტარი მიატოვა:

მართლაც, იმავე ქალის ერთ-ერთი მონა, ღვთის მიერ წყალობისკენ მიდრეკილი, ფარულად მიუტანდა მოსეს საკვებს.

სხვები კი ეუბნებოდნენ მას:

– ძმაო მოსე, რა გიშლის ხელს ცოლის მოყვანაში? შენ ჯერ ახალგაზრდა ხარ, ეს ქვრივი კი ქმართან მხოლოდ ერთი წელი ცხოვრობდა და სხვა ქალებზე ლამაზია; მის სიმდიდრეს ბოლო არ უჩანს. მისი მნიშვნელობა ამ ლეხების მიწაზე ძალიან დიდია, ისე რომ, თუ მას მოინდომებდა, თავადიც კი არ მოერიდებოდა მას, შენ კი, ტყვესა და მონას, არ გინდა მისი ბატონი გახდე?!

თუ იტყვი, რომ არ გინდა ქრისტეს მცნების დარღვევა, განა არ ამბობს ქრისტე სახარებაში: „ამიტომ მიატოვებს კაცი მამას და დედას და შეერთვის თავის ცოლს, და გახდებიან ორი ერთ ხორცად“ (მათე 19:5). ასევე მოციქული: „უმჯობესია დაქორწინება, ვიდრე აღტყინება“ (1 კორ. 7:9). ის კი ქვრივებზეც ამბობს: „მსურს, რომ ახალგაზრდა ქვრივები დაქორწინდნენ“ (1 ტიმ. 5:14).

შენ კი ბერული აღთქმა არ დაგიდია, არამედ თავისუფალი ხარ მისგან. რატომ ეძლევა ასე ბოროტ და მძიმე ტანჯვებს და ასე იტანჯები? თუ ასეთ სავალალო მდგომარეობაში სიკვდილიც კი შეგემთხვევა, რა ქებას მიიღებ?

მართლაც, პირველ მართალთაგან ვინ, აბრაამის, ისააკის, იაკობის მსგავსად, ერიდებოდა ქალებს? არავინ, გარდა დღევანდელი შავმოსილებისა.

იოსებ მონა გაექცა ცოლს, მაგრამ შემდეგ მანაც მოიყვანა ცოლი (დაბ. 41:45). შენც, თუ ცოცხალი დააღწევ თავს ამ ცოლს, შემდეგ (როგორც ვფიქრობთ) თავადაც იპოვი ცოლს. და ვინ არ დასცინებს შენს უგუნურებას? უმჯობესია ამ ცოლს დაემორჩილო, გახდე თავისუფალი და ბატონი მის მთელ სახლზე.

ნეტარმა მოსემ კი ასე უპასუხა მათ:

– ჭეშმარიტად, ძმებო და კეთილო მეგობრებო ჩემო, კარგ რჩევას მაძლევთ. ასე მესმის, რომ იმ სიტყვებს მეუბნებით, რომლებიც გველმა ედემის ბაღში ევას ჩასჩურჩულა და უბოროტესი იყო: მამარდინებთ, რომ ამ ქალს დავემორჩილო, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ მივიღებ თქვენს რჩევას; თუ ამ ბორკილებში და მძიმე ტანჯვაში სიკვდილიც მომიწევს, მაშინ ღვთისგან მრავალგვარ წყალობას მოველი, და თუ მრავალი მართალი ქალებთან ერთად გადარჩა, მე ცოდვილი ვერ გადავრჩები ცოლთან ერთად. დიახ, იოსებს რომ პენტეფრის ცოლისთვის დაემორჩილებინა თავი თავიდანვე, შემდეგ, როცა ცოლი შეირთო, ეგვიპტეში არ იმეფებდა. მისმა წინა მოთმინებამ კი ღმერთს ეგვიპტის სამეფო არგუნა; ამიტომაც, თაობიდან თაობას, როგორც უმანკო, ისე განდიდდებოდა, თუმცა შვილები ჰყავდა. მე კი არც ეგვიპტის სამეფო მსურს და მით უმეტეს არც ლეხთა მიწაზე გაბატონება და მაღალ მდგომარეობაში ყოფნა, არც მთელ რუსეთის მიწაზე შორს გაშლილი პატივით სარგებლობა, არამედ ეს ყველაფერი უარვყავი ზეციური სასუფევლის გულისთვის. ამიტომაც, თუ ამ ქალის ხელიდან ცოცხალი დავაღწევ თავს, სხვა ცოლს არ დავეძებ, არამედ (თუ ღმერთს ინებებს) ბერად აღვიკვეცები. როგორც ქრისტემ თქვა სახარებაში: „ყველა, ვინც მიატოვებს სახლებს, ან ძმებს, ან დებს, ან მამას, ან დედას, ან ცოლს, ან შვილებს, ან ყანებს ჩემი სახელის გულისათვის, ასმაგად მიიღებს და საუკუნო სიცოცხლეს დაიმკვიდრებს.“ (მთ.19:29). ქრისტეს უფრო უნდა მოვუსმინო თუ თქვენ? მოციქულიც ამბობს: „დაუქორწინებელი უფლისას ზრუნავს, როგორ ასიამოვნოს უფალს, დაქორწინებული კი საეროსას, როგორ ასიამოვნოს ცოლს.“ (1კორ.7:32–33). ამრიგად, გეკითხებით: ვისთვის არის საჭირო უფრო მეტი შრომა – უფლისთვის თუ ცოლისთვის? ის ვიცი, რომ მოციქული ასევე წერს: „მონებო, დაემორჩილეთ თქვენს ბატონებს“ (ეფეს.6:5), მაგრამ სიკეთისთვის და არა ბოროტებისთვის. ამრიგად, თქვენ, ვინც მიჭერთ, იცოდეთ, რომ ქალის სილამაზე ვერასოდეს მაცდუნებს, მით უმეტეს ვერ განმაშორებს ქრისტეს სიყვარულს.

ეს რომ მოისმინა, იმ ქალმა სხვა მზაკვრული განზრახვა ჩაიდო გულში. მან ბრძანა, ნეტარი ცხენზე შეესვათ და მრავალი მსახურის თანხლებით თავის ქალაქებსა და სოფლებში ეტარებინათ, თან დასძინა:

– ეს ყველაფერი შენია, თუ მოგეწონება; როგორც გინდა, ისე განკარგე.

თავად კი ხალხს ეუბნებოდა:

– ეს თქვენი ბატონია, ჩემი ქმარია; ყოველი, ვინც შეხვდება, თაყვანი სცეს.

მან დასცინა იმ ქალის უგუნურობას და უთხრა:

– ტყუილად ირჯები! შენ ხომ ვერც ამქვეყნიური წარმავალი საგნებით მაცდუნებ, ვერც ჩემს უხრწნელ სიმდიდრეს წამართმევ; გაიგე ეს და ნუ ირჯები ტყუილად.

მაშინ ქალმა განრისხებულმა უპასუხა მას:

– განა არ იცი, რომ ჩემთვის ხარ გაყიდული და ვინ გაგათავისუფლებს ჩემი ხელიდან? არაფრის დიდებით არ გაგიშვებ ცოცხალს, არამედ მრავალი ტანჯვის შემდეგ სიკვდილს მიგცემ.

ნეტარმა კი გაბედულად უთხრა მას:

– არანაირ ტანჯვას არ შევუშინდები, რადგან უფალი ჩემთანაა; მას ამ წუთიდან (მისი ნებით) მსურს ვემსახურო ბერულ ცხოვრებაში.

და იმ დროს, ღვთის მიერ წარმართული, ნეტარ მოსესთან მოვიდა ერთი ბერი წმინდა მთიდან, წოდებით მღვდელი, და ბერად აღკვეცა იგი წმინდა ანგელოზებრივ ბერულ ხატებაში. მან ბევრი ასწავლა მას (მოსეს) სულიერ სიწმინდეში, რათა არ დანებებოდა მტერს და არ შეშინებოდა იმ უწმინდური ქალის, და ამით წავიდა. ამ ბერს ყველგან ეძებდნენ და ვერ იპოვეს.

მაშინ ქალბატონმა, თავის იმედებში სასოწარკვეთილმა, მძიმე ცემას მისცა ღირსი ბერი მოსე: ბრძანა, გაშლილი დაერტყათ მისთვის ჯოხებით, ისე რომ მიწა სისხლით გაიჟღინთა. ისინი, ვინც მოსეს სცემდნენ, არწმუნებდნენ მას:

– დაემორჩილე შენს ქალბატონს, აღასრულე მისი ნება; თუ არ დაემორჩილები, მაშინ შენს სხეულს ნაწილებად დავანაწევრებთ; ნუ იფიქრებ, რომ ამ ტანჯვას გადაურჩები, არამედ მრავალი წამების შემდეგ, კიდევ უფრო უარესში ჩააბარებ სულს; შეიბრალე საკუთარი თავი; მოიშორე ეს ბერული სამოსელი და ჩაიცვი ძვირფასი ბოიარული ტანისამოსი და გადაურჩები დამუქრებული წამებებისგან.

გაბედულმა მოსემ კი ამაზე უპასუხა:

– ძმებო! აკეთეთ, რაც გებრძანათ, ყოველგვარი დაყოვნების გარეშე; მე კი არავითარ შემთხვევაში არ შემიძლია უარი ვთქვა ბერობაზე და ღვთის სიყვარულზე, და ვერანაირი ტანჯვა – ვერც ცეცხლით, ვერც მახვილით, ვერც ჭრილობების მიყენებით – ვერ მაიძულებს უარი ვთქვა ღმერთზე და დიდებულ ანგელოზებრივ ხატზე. ხოლო ამ უსირცხვილო და დაბნელებული გონების ქალს, რომელმაც ყოველნაირად უგულებელყო არა მხოლოდ ღვთის შიში, არამედ ადამიანების წინაშე სირცხვილიც, უსირცხვილოდ მაიძულებს სხეულის შებილწვასა და მრუშობას, არასოდეს დავემორჩილები და არ აღვასრულებ მის საძაგელ ბრძანებას.

ეს ქალი დიდხანს წუხდა იმაზე, როგორ შური ეძია თავისი შერცხვენისთვის, ბოლოს კი ბოლესლავს შემდეგი წერილი მისწერა:

– თავად იცი, რომ ჩემი ქმარი შენ მიერ წარმოებულ ომში მოკლეს, შენ კი ნება დამრთე, ქმრად ამეყვანა, ვინც კი მომინდებოდა. მე შემიყვარდა ერთი შენი ტყვე, მშვენიერი ჭაბუკი, და გამოვისყიდე, ჩემს სახლში მოვიყვანე, მრავალი ოქრო გადავიხადე მისთვის, და მთელი ოქრო-ვერცხლი ჩემს სახლში და მთელი ძალაუფლება მას მივეცი, ოღონდ ჩემი ქმარი გამხდარიყო. მან კი ყოველივე ეს არაფრად ჩააგდო. მრავალჯერ ვიტანჯე იგი შიმშილით და ცემით, მაგრამ სრულიად ვერაფერს მივაღწიე. ცოტაა მისთვის ის, რომ ხუთი წელი ბორკილებში იყო წინა მფლობელთან, ახლა კი უკვე მეექვსე წელია ჩემთან იმყოფება და მრავალჯერ იყო ჩემ მიერ ნაწამები თავისი დაუმორჩილებლობის გამო: ყოველივე ეს მან თავად დაიტეხა თავს თავისი სასტიკი გულით; ახლა კი იგი უკვე მონაზვნად აღკვეცილია ვიღაც შავმოსასხამიანი ბერის მიერ: მაშ, რას მიბრძანებ, რა ვუყო მას?

ბოლესლავმა იმ ქალს უბრძანა, მისულიყო მასთან და მოესე მიეყვანა. ეს მისი ბრძანებისამებრ შესრულდა. ნახა რა ღირსი მამა, დიდხანს აიძულებდა მას, ცოლად შეერთო იგი, მაგრამ ვერ დაარწმუნა. ბოლოს კი უთხრა:

– ნახულა თუ სხვა შენსავით უგრძნობი ადამიანი, – შენ ხომ მრავალ სიკეთესა და პატივს კარგავ და მძიმე ტანჯვას ეწირები?! ამიერიდან იცოდე, რომ შენი სიცოცხლე და სიკვდილი შენს ხელთაა: ან, შენი ქალბატონის ნების აღსრულებით, ჩვენგან იქნები პატივცემული და დიდი ძალაუფლება გექნება, ან, დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში, მრავალი ტანჯვის შემდეგ სასტიკ სიკვდილს მიიღებ.

თავადი ქალსაც მიუბრუნდა ასეთი სიტყვებით:

– შენ მიერ ნაყიდი ტყვე არავითარ შემთხვევაში არ იყოს თავისუფალი, არამედ, როგორც ქალბატონმა, მოექეცი შენს მონას შენი სურვილისამებრ; რათა სხვებმაც არ გაბედონ თავიანთი ბატონების დაუმორჩილებლობა.

ხოლო ჩვენმა ღირსმა მამამ, მოსემ, ამაზე მიუგო:

– „რა სარგებელი აქვს ადამიანს, – ამბობს უფალი, – თუ მთელ სამყაროს შეიძენს, თავის სულს კი ზიანს მიაყენებს? ან რა გამოსასყიდს მისცემს კაცი თავისი სულისთვის?“ (მათ. 16:26) შენ კი – როგორ მპირდები პატივსა და დიდებას, რომლებსაც მალე თავადაც დაკარგავ, და სამარე მიგიღებს უკვე არაფრის მქონეს? ზუსტად ასევე ეს უწმინდური ცოლიც სასტიკად მოკვდება.

ყოველივე ეს აღსრულდა ღირსი მამის წინასწარმეტყველებისამებრ. მაგრამ მანამდე იმ ქალმა, რომელმაც მასზე საბოლოო ძალაუფლება მოიპოვა, კიდევ უფრო უსირცხვილო გზით იზიდავდა ცოდვისკენ: ასე, მან უბრძანა, ძალით დაეწვინათ მოსე თავის საწოლზე, სადაც კოცნიდა და ეხვეოდა მას; მაგრამ ამითაც ვერ შეძლო მისი მოზიდვა, რათა მისურვება შეესრულებინა. რადგან ღირსი მამა ეუბნებოდა მას:

– ამაოა შენი შრომა, ქალო: ნუ იფიქრებ, რომ ამ ცოდვას არ ვჩადი, როგორც რომელიმე უგუნური, ან იმიტომ, რომ არ შემიძლია, მე მხოლოდ ღვთის შიშის გამო გეზიზღები შენ, უწმინდურო.

ეს რომ მოისმინა, ქალმა უბრძანა, ყოველდღიურად ასი ჭრილობა მიეყენებინათ მისთვის; ბოლოს კი მისი დასაჭურისება უბრძანა. ღირსი მოსე მკვდარივით იწვა, სისხლის დაკარგვისგან ძლივს ინარჩუნებდა სიცოცხლის სუსტ ნიშნებს. ბოლესლავმა ამას ხელი არ შეუშალა, ამასთანავე დიდი დევნა მოუწყო მონაზვნებს და ყველა მათგანი თავისი მხარიდან განდევნა, რადგან სურდა მოსეს ქალბატონისთვის ესიამოვნებინა, როგორც დიდგვაროვან და მისთვის საყვარელ ქალს. ღმერთმა კი მალე შურისძიება მოავლინა თავისი მონებისთვის. რადგან ერთ ღამეს ბოლესლავი მოულოდნელად გარდაიცვალა და მთელ ლეხეთში დიდი ამბოხი დაიწყო. რადგან აჯანყებულმა ხალხმა თავიანთი ეპისკოპოსები და ბოიარები დახოცა, რომელთა შორის მოკლული იყო ის უსირცხვილო ქალიც.

ამ ღვთიურ რისხვაზე, რომელიც მოხდა ღირსი მოსეს მიერ ბერების აღკვეცის შემდეგ, მრავალი წლის შემდეგ მოაგონა კიევის დიდ მთავარს იზიასლავს მისმა მეუღლემ, წარმოშობით პოლონელმა ქალმა, ბოლესლავის ასულმა, და შეაგონებდა, ევედრებოდა, რათა არ განედევნა თავისი სამფლობელოდან ღირსი ანტონი და მისი ძმობა ნეტარი ვარლაამისა და საჭურის ეფრემის აღკვეცის გამო4895. მაგრამ ვისაუბროთ აწმყოზე. ჩვენი ღირსი მამა მოსე, მცირე შვების მიღების შემდეგ, მივიდა ღირს ანტონისთან გამოქვაბულში, თან ჰქონდა მოწამეობის ნიშნები, როგორც ქრისტეს მამაც მეომარს, და ცხოვრობდა ღვთივსათნოდ, მოღვაწეობდა ლოცვაში, მარხვაში, სიფხიზლეში და ყველა სამონასტრო სათნოებაში, რომლებითაც სრულად დაამარცხა უწმინდური მტრის ყოველგვარი მზაკვრობა.

მრავალი გამარჯვებისთვის უწმინდურ, ავხორცულ ვნებებზე, რომლებიც ამ ღირსს ებრძოდნენ, უფალმა მიანიჭა მას ძალა, დაემარცხებინა იგივე ვნებები, რომლებიც სხვებსაც ებრძვიან. ასე, ერთ-ერთი ძმა, ავხორცული ვნებით შეპყრობილი, მოვიდა და ევედრებოდა ამ ღირსს, რათა დახმარებოდა მას:

– მე კი, – თქვა მან, – თუკი რამეს მიბრძანებ, გპირდები, სიკვდილამდე დავიცავ.

ღირსმა უბრძანა მას: – არასოდეს მთელი შენი სიცოცხლის განმავლობაში არ უთხრა ქალს არც ერთი სიტყვა. მან გულწრფელი დაპირება მისცა. მაშინ წმინდანი, პირველი მოსეს მიბაძვით, რომელიც კვერთხით სასწაულებს ახდენდა, თავისი კვერთხით შეეხო ძმის სხეულის წიაღს, ვინაიდან კვერთხის გარეშე, ადრე მიღებული ჭრილობების ტკივილების გამო, თავისით სიარული არ შეეძლო; და მაშინვე დაკარგეს ძალა იმ ძმის ყოველგვარმა უწმინდურმა ვნებებმა, და იმ დროიდან მას მეტი განსაცდელი აღარ ჰქონია.

ასე ცხოვრობდა ქრისტეს ეს კეთილი მეომარი, ტანჯვაში და თავის ღვთივსათნო მოღვაწეობაში, თექვსმეტი წელი: უდანაშაულოდ იტანჯებოდა ხუთი წელი ბორკილებში თავისი ტყვეობაში ამყვანთან, ავლენდა, როგორც იობი, მადლიერებას ღვთის მიმართ და მოთმინებას; მეექვსე წელს მამაცურად იტანჯა, უფრო მეტად, ვიდრე იოსები, სიწმინდისთვის; შემდეგ ათწლიანი ანგელოზისებრი დუმილით გამოქვაბულში, რომელიც წმინდა ათონის მთიდან გადმოეცა, სხვებზე ადრე გაბრწყინდა, როგორც ის პირველი მოსე „ათმცნებიანი“ კანონით, ანგელოზებრივი განგებით, რომელიც მას წმინდა სინაის მთიდან გადმოეცა. შემდეგ ჩვენი ღირსი მოსეც ღირსი გახდა, ჭეშმარიტად, ყოფილიყო ღვთისმხილველი: ის ღირსი აღმოჩნდა გულით წმინდათა ნეტარებისა, და რათა ღმერთი პირისპირ ეხილა, გადასახლდა ივლისის თვის ოცდამეექვსე დღეს4896, როდესაც ღირსი ანტონი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, რომლის გამოქვაბულშიც დღემდე განუხრწნელად განისვენებს ამ წმინდა კაცის, სიწმინდის არდამრღვევის, საკვირველმოქმედი ნაწილები.

თავისი ნაწილებით წმინდა მოსე სიკვდილის შემდეგაც ამარცხებს უწმინდურ ვნებებს, როგორც ეს შეიტყო წმინდა მრავალტანჯულმა იოანემ. რამეთუ მან, გამოქვაბულში დამალულმა და ღირსი მოსეს ნაწილების პირდაპირ მხრებამდე მიწაში ჩაფლულმა, დიდხანს იტანჯა, ამარცხებდა თავის თავში ხორციელ ვნებას, და ბოლოს გაიგონა უფლის ხმა:

– დაე, ილოცოს მის წინ მყოფი მიცვალებულის, ამ ღირსი მოსე უგრინის, მიმართ!

როდესაც მრავალტანჯულმა ეს შეასრულა, მაშინვე იხსნა უწმინდური ბრძოლისგან. ასევე სხვა ძმაც, რომელიც იმავე სიბილწისგან იტანჯებოდა, იხსნა იმავე წმინდა იოანემ, როდესაც ღირსი მოსეს ნაწილებიდან ერთი ძვალი მისცა ვნებით შეპყრობილს, რათა თავის სხეულზე დაედო, როგორც ეს მოთხრობილია ღირსი იოანე მრავალტანჯულის ცხოვრებაში.

---

საღვთო მოწამე ერმოლაოზი და მასთანა ერმიპე და ერმოკრატე

პატიოსანი მღვდელი ერმოლაოზი და მისი თანამტანჯველები – მღვდელმოწამენი ერმიპე და ერმოკრატე ნიკომიდიის წმინდა ეკლესიის მღვდელნი იყვნენ; ისინი წარმოადგენდნენ იმ 20 000 მოწამის ნარჩენს, რომლებიც მაქსიმიანემ ეკლესიაში დაწვა და რომელთა ხსენებაც 28 დეკემბერს აღესრულება. უფლის ეს სამი მსახური წარმართთა შიშის გამო სხვადასხვა ადგილას იმალებოდა, მაგრამ ამასთანავე, სადაც კი ხელსაყრელი შემთხვევა მიეცემოდათ, წარმართებს წმინდა სარწმუნოებას ასწავლიდნენ და ქრისტეზე მოაქცევდნენ.

ასე, წმინდა ერმოლაოზმა, ექიმი პანტელეიმონი იხილა რა, იგი ქრისტიანობაზე მოაქცია ღვთივსულიერი საუბრის შემდეგ. როდესაც პანტელეიმონი უღმრთო მეფე მაქსიმიანემ სატანჯველად აიყვანა და ჰკითხეს, ვისგან შეისწავლა ქრისტიანული სარწმუნოება, წმინდანმა, სიცრუის თქმა რომ არ შეეძლო, მათ გაუმხილა წმინდა ქრისტიანი მღვდლის, ერმოლაოზის ვინაობა. და მაშინვე აიყვანეს წმინდა ერმოლაოზი და მისი თანამსახურნი, ქრისტეს მონები ერმიპე და ერმოკრატე, და უღმრთო სამსჯავროზე წარადგინეს. დაკითხვისას მათ მამაცურად აღიარეს ჭეშმარიტი ღმერთი ქრისტე, განკიცხეს ბილწი კერპები და მათი თაყვანისმცემლები; ამისთვის, მტანჯველთა მიერ სიკვდილით დასჯის განაჩენით, მათ სიცოცხლე მახვილით მოკვეთით დაასრულეს. მათი ვნებების შესახებ უფრო დაწვრილებით მოთხრობილია წმინდა დიდმოწამე პანტელეიმონის ცხოვრებაში, 27 რიცხვში.

---

წმინდა ღირსმოწამე პარასკევა

წმინდა ღირსმოწამე პარასკევა ცხოვრობდა იმპერატორ ანტონინეს ზეობისას, ძველი რომის შემოგარენში. იგი მშობლების ერთადერთი ქალიშვილი იყო და ღვთისმეტყველებაში, წმინდა წერილების შესწავლაში ვარჯიშობდა. როდესაც მისი მშობლები აღესრულნენ, მან თავისი ქონება ღარიბებს დაურიგა, ბერობა მიიღო და, წმინდა მოციქულების მსგავსად, ქრისტეს ქადაგებას შეუდგა, რითაც მრავალი წარმართი ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე მოაქცია. ამიტომ იუდეველებმა ცილი დასწამეს იგი იმპერატორს, რომელმაც ბრძანა, მიეგვარათ მისთვის. მას შემდეგ, რაც წმინდა პარასკევამ, არც დაყოლიების, არც მუქარის მიუხედავად, არ ისურვა ქრისტეს უარყოფა, იმპერატორმა ბრძანა, თავზე გახურებული მუზარადი დაედოთ, შემდეგ კი ჩაეგდოთ იგი სპილენძის ქვაბში, რომელიც ძლიერ ადუღებული ზეთითა და ფისით იყო სავსე. მაგრამ წმინდა პარასკევა სასწაულებრივად უვნებლად გადაურჩა ყოველივე ამას და, სასწაულის მოხდენით, ქრისტეს სარწმუნოებაზე მოაქცია იმპერატორი ანტონინე და მასთან მყოფნი. ამის შემდეგ, რომიდან გათავისუფლებული წმინდა პარასკევა სხვა ქალაქებში გაემართა და ყველგან ქრისტეს ქადაგებდა.

ერთ ქალაქში ჩასული, სადაც ასკლიპი სახელად ერთი მეფობდა, მასთან მიიყვანეს. დარწმუნებულმა იმაში, რომ წმინდა პარასკევა არ შეიცვლიდა თავის აზრს, მეფემ ბრძანა, გაეყვანათ იგი ქალაქგარეთ, გამოქვაბულში მობინადრე და ყველასთვის შიშის მომგვრელ გველთან, რათა დაეფლითა იგი. მაგრამ წმინდანმა ჯვრის ნიშანი დასწერა გველს, რისგანაც იგი ორად გაიპო. ამის შემდეგ ასკლიპი და მასთან მყოფნი ქრისტე იწამეს. კვლავ გათავისუფლებული წმინდანი ყველა ქალაქსა და ქვეყანაში დადიოდა და ქრისტეს სარწმუნოებას ქადაგებდა.

ქალაქში ჩასული, სადაც სხვა მეფე, ტარასი სახელად, მეფობდა, იგი მის სამსჯავროზე მიიყვანეს და ქრისტეს ქადაგება დაიწყო. მაშინ მან მრავალ და სასტიკ სატანჯველს დაუმორჩილა იგი, მაგრამ ვინაიდან ვერ აიძულა ამით ქრისტეს უარყოფა, ბრძანა, მახვილით მოეკვეთათ მისთვის პატიოსანი თავი.