საქართველოს საპატრიარქო

წმიდა მოწამე მამანტი

ქრისტეს წმიდა მოწამე მამანტი პაფლაგონიაში დაიბადა. მისი მშობლები – თეოდოტე და რუფინე – წარჩინებული ადამიანები იყვნენ: ორივე პატრიციების საგვარეულოდან მომდინარეობდა, პატივითა და სიმდიდრით სავსენი, ისინი ღვთისმოსაობით ბრწყინავდნენ. მათ დიდხანს ვერ დამალეს თავიანთი რწმენა ქრისტეს მიმართ და მისდამი მხურვალე სიყვარული, ღიად აღიარეს თავიანთი ღვთისმოსაობა ყველას წინაშე და მრავალი ქრისტესკენ მოაქციეს. ამიტომაც, მათზე მიუთხრეს ალექსანდრეს, ქალაქ განგრის მმართველს. ამ მმართველს მეფისგან ჰქონდა ბრძანება – ყოველგვარი ზომებით გაევრცელებინა და განემტკიცებინა წარმართული ღმერთების თაყვანისცემა, ქრისტიანები და ყველა, ვინც არ დაემორჩილებოდა მეფის ამ ბრძანებას, ეწამებინა და მოეკლა.

თეოდოტე სასამართლოზე გამოიძახა ალექსანდრემ და კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა აიძულებდა. მაგრამ თეოდოტეს არც კი უნდოდა იმის მოსმენა, რასაც მმართველი ეუბნებოდა. ალექსანდრეს, თუმცა მზად იყო დაუყოვნებლივ ტანჯვისთვის გადაეცა ურჩი, თავი შეიკავა თეოდოტეს წარჩინებული წარმომავლობის გამო; რადგან არ ჰქონდა მას უფლება, შეურაცხყო და ეწამებინა პატრიციების შთამომავლები, მეფის განსაკუთრებული ნებართვის გარეშე. ამიტომაც ალექსანდრემ თეოდოტე კესარია-კაბადოკიაში, მმართველ ფავსტუსთან გაგზავნა. ეს მმართველი რამდენადაც გულმოდგინე იყო თავის უღვთო უკეთურებაში, იმდენადვე სასტიკი იყო ქრისტიანების მიმართ. თეოდოტეს დანახვისთანავე, ფავსტუსმა იგი საპყრობილეში ჩააგდო. ქმარს გაჰყვა თეოდოტეს მეუღლე, ნეტარი რუფინე, თუმცა ამ დროს ორსულად იყო: იგი მასთან ერთად წავიდა საპყრობილეში და იქ იტანჯებოდა ქრისტესთვის. თეოდოტემ იცოდა თავისი სხეულის უძლურება და ხედავდა მტარვალის სასტიკ სისასტიკეს, მაგრამ ურჩევნია მომკვდარიყო, ვიდრე რაიმეში შესცოდებოდა ღვთისმოსაობის წინააღმდეგ. რაკი ეშინოდა, რომ არ ეყოფოდა ძალა მომავალი მძიმე ტანჯვის გადასატანად, იგი გულმოდგინე ლოცვით მიმართა უფალს.

– უფალო, ძალთა ღმერთო, – ლოცულობდა თეოდოტე, – საყვარელი ძის შენის მამაო! გაკურთხებ და გადიდებ, რამეთუ ღირს მყავ შენი სახელისთვის ამ საპყრობილეში ჩავარდნისა. მაგრამ გევედრები, უფალო: შენ იცი ჩემი უძლურება, მიიღე ჩემი სული ამ საპყრობილეში, რათა არ იქადოს ჩემზე ჩემმა მტერმა.

ღმერთმა, რომელმაც „ყველას გული შექმნა… და იცის ყოველი საქმე“, ისმინა თავისი ერთგული მონისა და მალე ნეტარი აღსასრული მოუვლინა; მისი სული სხეულის საპყრობილედან გამოიყვანა და ზეციურ, ნათელ სავანეებში დაამკვიდრა. თეოდოტეს მეუღლემ, ნეტარმა რუფინემ, საპყრობილეში ტანჯვითა და გაჭირვებით და ქმრის გამო დიდი მწუხარებით მოცულმა, ნაადრევად შვა ვაჟი. ახალშობილსა და ქმრის უსულო სხეულს შეჰხედა, იგი გულგატეხილობითა და ცრემლებით ევედრებოდა ღმერთს:

– ღმერთო, რომელმან შექმენ ადამიანი და მისი ნეკნიდან შექმენი ქალი, ბრძანე, რომ მეც იმავე გზით წავიდე, რომლითაც ჩემი ქმარი წავიდა, და გამათავისუფლე ამ ხანმოკლე ცხოვრებისგან, მიმიღე შენს მარადიულ სავანეებში! შობილი ყრმა კი შენ თვითონ აღზარდე, როგორც იცი! იყავ მისთვის მამაც და დედაც და მისი სიცოცხლის მცველი!

ასე შესთხოვდა ღმერთს თავის მწუხარებაში ეს პატიოსანი და წმიდა ქალი, და უფალმა ისმინა იგი, გაათავისუფლა სხეულის ბორკილებისგან და მარადიულ თავისუფლებაში გადავიდა, მიაბარა რა თავისი სული უფლის ხელებს. ყრმა კი ცოცხალი დარჩა გარდაცვლილი მშობლების გვერდით.

მაშინ „ყრმათ დამცველმა უფალმა“ ინება, რომ მომხდარი ეუწყებინა ერთ წარჩინებულ და ღვთისმოსავ ქალისთვის, სახელად ამიასთვის, რომელიც კესარიაში ცხოვრობდა. სიზმრისეულ ჩვენებაში მან თავისი ანგელოზის მეშვეობით უბრძანა, რომ მმართველისგან გამოეთხოვა საპყრობილეში გარდაცვლილ წმიდანთა სხეულები და პატივით დაეკრძალა ისინი; ყრმა კი თავისთან წაეყვანა და შვილის ნაცვლად აღეზარდა. გამოღვიძებულმა ამიამ სასწრაფოდ შეასრულა, რაც უფალმა უბრძანა, და დაიწყო მმართველისგან ნებართვის თხოვნა, რომ საპყრობილედან გამოეტანა გარდაცვლილი ტუსაღების სხეულები. ღმერთმა წყალობად მოაქცია მმართველის სასტიკი გული და მან ხელი არ შეუშალა პატივცემული ქალის სურვილს. და აი, ამია, საპყრობილეში შესულმა, იპოვა ორივე ტუსაღის გვამი, გვერდიგვერდ მწოლიარე, ხოლო მათ შორის – ლამაზი და მხიარული ყრმა. წმიდანთა სხეულების აღების შემდეგ, მან პატივით დამარხა ისინი თავის ბაღში, ყრმა კი თავისთან წაიყვანა. იგი უშვილო ქვრივი იყო და თავის ცხოვრებას უმწიკვლოდ ატარებდა. შეიყვარა ყრმა, როგორც საკუთარი შვილი, და აღზარდა იგი ქრისტიანულად.

ყრმა იზრდებოდა, მაგრამ ხუთ წლამდე არაფერს ამბობდა. პირველი სიტყვა, რომელიც მან ამიას უთხრა, მისთვის თითქოს მეორე დედად ქცეულს, იყო „მამა“, და ამ სიტყვისგან, რომელიც ბერძნულად „ძუძუებს“ ან „დედას“ ნიშნავდა, მას მამანტი ეწოდა. ამიამ წერა-კითხვის სასწავლებლად მიაბარა, და მან მალევე ისე აჯობა თავის თანატოლებს, რომ ყველას უკვირდა მისი გონება.

მაშინ რომში მეფობდა უღმრთო ავრელიანე. იგი ყველას აიძულებდა კერპებისთვის თაყვანისცემას, და არა მხოლოდ ზრდასრულ მამაკაცებსა და ქალებს, არამედ მცირეწლოვან ყრმებსაც კი; თანაც ბავშვებს განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა, იმ იმედით, რომ ისინი, როგორც მცირეწლოვნები და უგუნურები, ადვილად შეიძლება მოტყუებულიყვნენ და მიდრეკილიყვნენ ყოველგვარი ბოროტი საქმისკენ. გარდა ამისა, უღმრთო მეფე ფიქრობდა, რომ ბავშვები, სიყრმიდანვე შეჩვეულნი საკლავის ხორცის ჭამას, სიბერეში უფრო გულმოდგინე კერპთაყვანისმცემლებად იქცეოდნენ. ამიტომ სხვადასხვა ალერსით მიჰყავდა ისინი თავისი უღმრთოებისკენ. მრავალი ყრმა და მოზარდიც კი მართლაც ემორჩილებოდა ცდუნებას და ემორჩილებოდა მეფის ნებას. მაგრამ ისინი, ვინც მამანტის თანამკლავები იყვნენ სკოლაში, მისი დარიგებების მიხედვით, არ ასრულებდნენ მეფის ბრძანებებს. ვინაიდან მამანტს, ყმაწვილობის ასაკშივე რომ ჰქონდა „სიბრძნე, რომელიც ადამიანთათვის სიბერეა, და უბიწო ცხოვრება – სიბერის ასაკი“ (სიბრძნე 4:9), უმტკიცებდა თავის ამხანაგებს წარმართული ღმერთების ამაოებას, უსულო და უძლურებადობას, და ასწავლიდა მათ შეეცნოთ ერთი ჭეშმარიტი ღმერთი – რომელსაც თავად სცემდა თაყვანს – და შეეწირათ მისთვის სულიერი მსხვერპლი – შემუსვრილი სული და დამდაბლებული გული (ფსალმ. 50:19).

იმ დროს მეფისგან კესარიაში, ფავსტის ადგილას, სხვა მმართველი იყო მიგზავნილი, სახელად დემოკრიტე. იგი თავისი უღმრთო და უღმერთო რწმენის დიდი მოშურნე იყო და თითქოს ქრისტიანთა დევნითა და მკვლელობით სუნთქავდა. მას მიუტანეს ცნობა მამანტზე, რომ იგი არა მხოლოდ თავად არ სცემდა თაყვანს ღმერთებს, არამედ სხვა ყრმებსაც, მასთან ერთად მოსწავლეებს, რყვნის და ქრისტიანულ სარწმუნოებას ასწავლის. მამანტი იმ დროს თხუთმეტი წლისა იყო. იგი უკვე კვლავ ობოლი იყო, რადგან მისი მეორე დედა – ამია, თავის ნაშვილებ შვილს – წმ. მამანტს, როგორც ერთადერთ მემკვიდრეს, დიდი ქონება დაუტოვა და ზეციური სიმდიდრისკენ წავიდა, რაც ღვთის მოყვარულთათვის არის განმზადებული.

დემოკრიტემ, მამანტის შესახებ გაგონებისას, მის მოსაყვანად გაგზავნა და, როდესაც მოიყვანეს, უპირველესად ჰკითხა, იყო თუ არა იგი ქრისტიანი, და მართალია თუ არა, რომ იგი არა მხოლოდ თავად არ ეთაყვანება ღმერთებს, არამედ თავის ამხანაგებსაც რყვნის, ასწავლის რა მათ, არ დაემორჩილონ მეფის ბრძანებას?

ყმაწვილმა მამანტმა, როგორც სრულყოფილმა და მოწიფულმა მამაკაცმა, უშიშრად უპასუხა:

– მე ის ვარ, ვინც თქვენს სიბრძნეს არაფრად მიიჩნევს. თქვენ გადაუხვიეთ სწორ გზას და ისეთ წყვდიადში დახეტიალობთ, რომ ჭეშმარიტების ნათელსაც კი ვერ უყურებთ; დატოვეთ ჭეშმარიტი და ცოცხალი ღმერთი, მიუახლოვდით ეშმაკებს და ეთაყვანებით უსულო და ყრუ კერპებს. მე კი ჩემი ქრისტესგან არასოდეს გადავუხვევ და ვცდილობ ყველას, ვისაც კი შემიძლია, მისკენ მივაქციო.

მამანტის ასეთი თავხედური პასუხით გაოცებული დემოკრიტე განრისხდა და ბრძანა, დაუყოვნებლივ წაეყვანათ იგი მათი ბილწი ღმერთის, სერაპისის, ტაძარში და იქ ძალით შეეწირა მსხვერპლი კერპისთვის. მამანტმა კი, არც კი შეშინებია რა მმართველის რისხვისა, მშვიდად შეუბრუნა მას პასუხი:

– არ გმართებს ჩემი შეურაცხყოფა: მე წარჩინებული სენატორული გვარიდან წარმომდგარი მშობლების შვილი ვარ.

მაშინ დემოკრიტემ იქ მყოფთათვის მამანტის წარმოშობის შესახებ ჰკითხა და, გაიგო რა, რომ იგი ძველი რომაელი დიდებულების შთამომავალი იყო, და რომ ამიამ, წარჩინებულმა და მდიდარმა ქალმა, აღზარდა იგი და თავისი მდიდარი ქონების მემკვიდრედ აქცია, ვერ გაბედა მისი ტანჯვისთვის გადაცემა, რადგანაც მართლაც არ ჰქონდა ამის უფლება. ამიტომ, მასზე რკინის ბორკილები დაადო, გაგზავნა მეფე ავრელიანესთან, რომელიც მაშინ ეგეაში იმყოფებოდა, და წერილით აუხსნა მას ყველაფერი, რაც მამანტს ეხებოდა. მეფემ, მიიღო რა დემოკრიტეს წერილი და წაიკითხა იგი, მაშინვე ბრძანა, მისთვის მიეყვანათ ყმაწვილი მამანტი. როდესაც მოწამე მის წინაშე წარდგა, მეფემ ყოველმხრივ დაიწყო მისი თავისი უღმრთოებისკენ მიდრეკა, ხან მუქარით, ხან ალერსით, ძღვენსა და პატივს ჰპირდებოდა და ამბობდა:

– მშვენიერო ყმაწვილო, თუკი მიუახლოვდები დიდ სერაპისს და შესწირავ მას მსხვერპლს, მაშინ ჩვენთან ერთად იცხოვრებ სასახლეში, სამეფოდ იქნები აღზრდილი, და ყველა პატივს გცემს და განგადიდებს, და ჭეშმარიტად ბედნიერი იქნები; თუ არ მომისმენ, მაშინ სასტიკად დაიღუპები.

მაგრამ ყმაწვილმა მამანტმა მამაცურად უპასუხა მას:

– ო, მეფეო! ნუ იყოფინ, რომ თაყვანი ვცე უსულო კერპებს, რომლებსაც თქვენ ღმერთებად მიიჩნევთ. რაოდენ უგუნურნი ხართ, ქედს რომ უხრით ხესა და უგრძნობელ ქვას, და არა ცოცხალ ღმერთს! შეწყვიტე ჩემი მაცდურება პირფერული სიტყვებით, რადგან როცა ფიქრობ, რომ სიკეთეს მიკეთებ, სინამდვილეში მტანჯავ, ხოლო როცა მტანჯავ, ამით სიკეთეს მიკეთებ. იცოდე, რომ შენს მიერ ჩემთვის დაპირებული ყოველი სიკეთე, ძღვენი და პატივი მძიმე ტანჯვად მექცეოდა, თუ მათ ქრისტეს ნაცვლად შევიყვარებდი, ხოლო მძიმე ტანჯვა, რომლითაც დამპირდი ქრისტეს სახელისათვის, ჩემთვის დიდი სიკეთე იქნება, რადგან ჩემი ქრისტესთვის სიკვდილი ჩემთვის ყოველგვარ პატივსა და მონაპოვარზე ძვირფასია.

ასე უშიშრად ლაპარაკობდა მეფის წინაშე წმინდა მამანტი, რომელსაც ყმაწვილურ სხეულში მოწიფული მამაკაცის გონება და გული ჰქონდა: ვინაიდან ღვთის ძალამ მცირე ყრმაც კი შეიძლება უძლეველ გოლიათად აქციოს, „ჩვილთა და ძუძუმწოვართა პირით განამტკიცე შენ დიდება“ (ფსალმ. 8:3) და მცირეწლოვან ბავშვს ისე განაბრძნობს, რომ მოხუცებზე უკეთ გაიგებს. ყოველივე ეს ახალგაზრდა მამანტზეც აღსრულდა: არც უკანონო მეფის სიტყვებმა დაარწმუნეს, არც ძღვენმა მოხიბლა, არც ტანჯვამ შეაშინა, რომელიც მან უფრო დიდი სიხარულით მიიღო, ვიდრე დიდი პატივი.

განრისხებულმა მტანჯველმა მაშინვე უბრძანა, დაუნდობლად ეცემათ. მაგრამ წმინდა მამანტმა ტანჯვა ისეთი მოთმინებით გადაიტანა, თითქოს არავითარ ტკივილს არ გრძნობდა.

მეფე ეუბნებოდა:

– მხოლოდ აღმითქვი, რომ ღმერთებს მსხვერპლს შესწირავ, – და მაშინვე გათავისუფლდები ტანჯვისგან.

მოწამემ კი მიუგო:

– არც გულით, არც ბაგეებით არ უარვყოფ ჩემს ღმერთსა და მეუფეს – იესო ქრისტეს, თუნდაც ათი ათასჯერ მეტი ჭრილობა მომაყენონ; ეს ჭრილობები ჩემს საყვარელ უფალთან მაერთიანებს, და მე მსურს, რომ არ დაიღალოს ჩემი მტანჯველების ხელები, რადგან რაც მეტს მცემენ, მით მეტ სიკეთეს მომიტანენ მოღვაწეობის მეთაურ ქრისტესთან.

ავრელიანემ, დაინახა რა, რომ მამანტი სრულებით არ უფრთხოდა ტანჯვას, ბრძანა, მისი სხეული სანთლებით დაეწვათ. მაგრამ ცეცხლი, თითქოს მოწამის სხეულის შერცხვაო, არ შეხებია მას, არამედ მტანჯველთა სახეებისკენ მიტრიალდა. და მეფე რისხვით აღივსო და მძვინვარებით აენთო უფრო მეტად, ვიდრე ქრისტეს მოწამე ნივთიერი ცეცხლით: რადგან რამდენადაც ის ყურადღებას არ აქცევდა ცეცხლს, იმდენად მტანჯველის გული აინთო. და ბრძანა მეფემ, წმინდა მამანტი ქვებით ჩაექოლათ. მაგრამ ეს ტანჯვა მოწამისთვის, ქრისტეს სიყვარულით მოცულისთვის, ისეთი სასიამოვნო იყო, თითქოს ვინმე მას სურნელოვან ყვავილებს აყრიდა. მაშინ მეფემ, დაინახა რა, რომ ვერაფერს მიაღწევდა, მოწამე სიკვდილზე გაწირა და ზღვაში გადაგდება ბრძანა.

კისერზე მძიმე ტყვია რომ შეაბეს, სამეფო მსახურებმა ზღვისკენ წაიყვანეს. მაგრამ აქაც არ მიატოვა უფალმა თავისი მონა, „რადგან თავის ანგელოზებს უბრძანებს შენზე – დაგიცვან“ (ფსალმ. 90:11). ზღვისკენ მიმავალ გზაზე უფლის ანგელოზი გამოეცხადა, ელვასავით მბრწყინავი. მისი დანახვისას მსახურებმა წმინდა მამანტი მიატოვეს და შიშით უკან გაიქცნენ. ანგელოზმა კი, მოწამე აიყვანა, ტყვია გაუხსნა და, კესარიის მახლობლად, უდაბნოში მაღალ მთაზე მიიყვანა და უბრძანა, იქ ეცხოვრა.

უდაბნოში ცხოვრება წმინდა მამანტმა მარხვით დაიწყო. იმ მთაზე ორმოცი დღე და ორმოცი ღამე მარხულობდა და როგორც მეორე მოსე (გამ. 24:18) გამოჩნდა, რომელსაც ხელში ახალი რჯული მიეცა: ვინაიდან მასთან ციდან ხმა და კვერთხი ჩამოვიდა. ეს კვერთხი რომ მიიღო, მამანტმა, ზეციური ბრძანებით, მიწას დაარტყა და მაშინვე მიწიდან სახარება გამოჩნდა. ამის შემდეგ მან პატარა ეკლესია ააგო და მასში ლოცულობდა, წმინდა სახარებას კითხულობდა.

ღვთის ბრძანებით, წმინდა მამანტთან იმ უდაბნოდან ცხოველები იკრიბებოდნენ, როგორც ცხვრები მწყემსთან, და თითქოს გონიერი არსებებივით უსმენდნენ და ემორჩილებოდნენ მას. საკვებად მას გარეული ცხოველების რძე ჰქონდა, რომლისგანაც ყველს ამზადებდა – და არა მხოლოდ თავისთვის, არამედ ღარიბებისთვისაც: რადგან ბევრი ყველი რომ მოამზადებდა, კესარიის ქალაქში დაჰქონდა და ღარიბებს ურიგებდა.

მალე მთელ კესარიაში გავრცელდა მამანტის ამბავი. მაშინ ალექსანდრემ – არა იმან, რომელიც ზემოთ იყო ნახსენები, არამედ სხვამ – რომელიც იმ დროს კაპადოკიაში ნაცვლად იყო დანიშნული, კაცმა სასტიკმა და ძალზე ბოროტმა, მამანტის შესახებ ყველაფერი რომ გაიგო, ის ჯადოქრად ჩათვალა და ცხენოსანი მეომრები უდაბნოში გაგზავნა მის მოსაძებნად და მასთან მოსაყვანად. მთიდან ჩამოსულმა წმინდა მამანტმა თავად შეხვდა მხედრებს და ჰკითხა, ვის ეძებდნენ. მათ, ეგონათ რა, რომ ეს მწყემსი იყო, რომელიც მთაზე თავის ცხვრებს მწყემსავდა, უპასუხეს:

– ჩვენ ვეძებთ მამანტს, რომელიც სადღაც ამ უდაბნოში ცხოვრობს; ხომ არ იცით ის, სად არის?

– რატომ ეძებთ მას? – ჰკითხა მათ მამანტმა.

მეომრებმა უპასუხეს:

– მასზე განმგებელს აცნობეს, რომ ის ჯადოქარია, და აი, განმგებელმა გამოგვიგზავნა, რათა იგი საწამებლად წავიყვანოთ.

მაშინ მამანტმა უთხრა მათ:

– მე მოგიყვებით მასზე, მეგობრებო, მაგრამ მანამდე ჩემს ქოხში შემოდით და შრომისგან ოდნავ დასვენებულებმა, საჭმლით გაიმაგრეთ თავი.

მეომრები მასთან ერთად მის საცხოვრებელში წავიდნენ და მან მათ ყველი შესთავაზა. როცა მათ ჭამა დაიწყეს, მოვიდნენ ირმები და გარეული თხები, რომლებიც მიჩვეულნი იყვნენ, რომ მათ წმიდა მოღვაწე წველიდა. მამანტმა რძე მოწველა და მეომრებს დასალევად შესთავაზა, თვითონ კი ლოცვაზე დადგა. კიდევ უფრო მეტი მხეცი შეიკრიბა.

მათი დანახვისას მეომრები შეშინდნენ და საჭმელი მიატოვეს რა, მამანტთან მივიდნენ. მან დაამშვიდა ისინი, შემდეგ კი განაცხადა, რომ ის იყო ის მამანტი, რომელსაც ისინი ეძებდნენ.

მაშინ მათ უთხრეს მას:

– თუ შენ თვითონ გსურს განმგებელთან წასვლა, მაშინ ჩვენთან ერთად წამოდი; თუ არ გინდა, მაშინ მარტო გაგვიშვი, რადგან არ ვბედავთ შენს წაყვანას. მაგრამ გთხოვთ, რომ მხეცებმა არ შეგვეხონ.

მეომრების დამშვიდების შემდეგ, მამანტმა მათ წინ წასვლა უბრძანა.

– წადით, – თქვა მან, – ჯერ თქვენ, მე კი თქვენ უკან წამოვალ მარტო.

იქიდან წასვლის შემდეგ, მეომრები მამანტის მოსვლას ქალაქის კარიბჭესთან ელოდნენ, რადგან სრულად ენდობოდნენ ასეთი საკვირველი კაცის სიტყვებს და არც კი შეეძლოთ მასზე რაიმე ცუდის ფიქრი.

მამანტმა კი, თან ლომი წაიყვანა და მეომრებს უკან გაჰყვა. როცა ის ქალაქის კარიბჭეში შევიდა, ლომი ქალაქგარეთ დარჩა; მეომრებმა კი, მამანტი წაიყვანეს და განმგებელ ალექსანდრეს წარუდგინეს.

განმგებელმა, წმიდანის დანახვისთანავე, მაშინვე დაიწყო მისი დაკითხვა:

– შენ ხარ ის ჯადოქარი, რომელზეც მე მომისმენია? – თქვა მან.

წმიდანმა კი უპასუხა:

– მე ვარ იესო ქრისტეს მონა, რომელიც ხსნას უგზავნის ყველა მასში მორწმუნესა და მისი ნების შემსრულებელს, მოგვებსა და ჯადოქრებს კი საუკუნო ცეცხლს მიუგებს. მითხარი: რატომ მომიწოდე შენთან?

– იმიტომ, – უპასუხა განმგებელმა, – რომ არ ვიცი, რა გრძნეულებითა და მაგიით დაიმორჩილე ასე ველური და სასტიკი მხეცები, რომ მათ შორის ცხოვრობ და, როგორც გამიგია, მათ განაგებ, თითქოსდა გონიერ არსებებს.

წმიდა მამანტმა ამაზეც თქვა:

– ვინც ერთ, ცოცხალ და ჭეშმარიტ ღმერთს ემსახურება, ის არავითარ შემთხვევაში არ დათანხმდება იცხოვროს კერპთაყვანისმცემლებთან და ბოროტმოქმედებთან. ამიტომ მეც ვამჯობინე, მხეცებთან ერთად უდაბნოში მეცხოვრა, ვიდრე თქვენთან ერთად ცოდვილთა სოფლებში. ვინაიდან მხეცები იმორჩილებიან და მემორჩილებიან მე სულაც არა გრძნეულებით, როგორც შენ გგონია, – მე არც კი ვიცი, რაში მდგომარეობს გრძნეულება, – არამედ მიუხედავად იმისა, რომ ისინი არაგონიერი არსებები არიან, მაინც იციან ღვთის შიში და პატივს სცემენ მის მონებს. თქვენ კი მხეცებზე გაცილებით არაგონიერები ხართ, რადგან არ სცემთ პატივს ჭეშმარიტ ღმერთს და შეურაცხყოფთ მის მონებს, უმოწყალოდ აწამებთ და კლავთ მათ.

განმგებელი განრისხდა ასეთი სიტყვების გაგონებისას და მაშინვე ბრძანა, წმიდა მოწამე ჩამოეხრჩოთ, ეგვემათ და მისი სხეული რკინის კლანჭებით ეკაწრათ. მაგრამ მოწამე, თუმცა ძლიერ იჭრებოდა, ამას ისეთი სიმტკიცით იტანდა, თითქოს არავითარ ტანჯვას არ გრძნობდა: მას არც შესძახია, არც დაუკვნესია, და მხოლოდ სინაზით აღაპყრობდა თვალებს ზეცისკენ, იქიდან ელოდა დახმარებას, რომელიც მართლაც მიიღო: რადგან მოულოდნელად მასთან ზეციდან მოვიდა ხმა, რომელიც ამბობდა:

– გამაგრდი და განმტკიცდი, მამანტ!

ეს ხმა მრავალმა აქ მყოფმა მორწმუნემ მოისმინა და კიდევ უფრო განმტკიცდნენ თავიანთ სარწმუნოებაში. წმიდა მამანტმა კი, ამ ხმით სრულიად განმტკიცებულმა, ტანჯვებზე სრულიად არ ფიქრობდა. დიდხანს აწამებდნენ წმიდანს, ჭრიდნენ მის სხეულს; ბოლოს კი საპყრობილეში ჩააგდეს დროებით, სანამ ღუმელს მოამზადებდნენ, რომელშიც მის დაწვას განაგებდა განმგებელი.

საპყრობილეში კიდევ ორმოცამდე სხვა ტუსაღი იჯდა. როდესაც ისინი შიმშილისა და წყურვილისგან დაუძლურდნენ, წმიდა მამანტმა ილოცა – და აი, სარკმლიდან საპყრობილეში მტრედი შეფრინდა, რომელსაც პირში ეჭირა საზრდო, ნათელი, როგორც მარგალიტი, და თაფლზე ტკბილი; წმიდა მამანტის წინაშე დადო იგი და მტრედი გაფრინდა. ეს საზრდო ყველა ტუსაღისთვის გამრავლდა, როგორც ოდესღაც უდაბნოში მცირე პურები გამრავლდა უამრავი ხალხისთვის (მათ. 14:19–20). ამ საკვირველი საზრდოს გემოსხილვის შემდეგ, ტუსაღები გაძლიერდნენ. და კვლავ, წმიდა მამანტის ლოცვით, შუაღამისას გაიღო საპყრობილის კარები და ყველა ტუსაღი გამოვიდა; დარჩა მხოლოდ წმიდა მამანტი.

როდესაც ღუმელი ძლიერად აგიზგიზდა, წამებული გამოიყვანეს საპყრობილედან და ჩააგდეს ამ ცეცხლოვან ღუმელში. მაგრამ ღმერთმა, რომელმაც ოდესღაც ბაბილონის ქურა სამი ყრმისთვის გააგრილა (დან. 3:49–50), მამანტისთვისაც გააგრილა ცეცხლი და მწველი ალის შუაგულში თავის მონას სიგრილე შეუქმნა. წამებული, იმ ღუმელში ღმერთს ადიდებდა და უგალობდა, სამი დღე დაჰყო იქ, სანამ ღუმელი სრულიად არ გაცივდა და ნაკვერჩხლები ფერფლად არ იქცა.

სამი დღის შემდეგ განმგებელმა, რომელმაც დაინახა, რომ მამანტი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, გაოცდა და თქვა: – ნუთუ ამ გრძნეულის ძალა იმდენად დიდია, რომ ცეცხლიც კი ვერ ეხება მას? ხალხიდან მრავალმა კი, დაინახა რა, რომ ცეცხლი სრულიად არ შეხებია წმიდანს და ზიანი არ მიუყენებია მისთვის, შეიცნო ჭეშმარიტი ღმერთი და, მხოლოდ მას მიაწერდნენ რა ამ სასწაულს, ადიდებდნენ მის ძალას.

შეშლილ განმგებელს კი არ უნდოდა ყოვლისშემძლე ღმერთის შეცნობა, არამედ, გამოიყვანა რა წამებული ღუმელიდან და დაინახა, რომ ცეცხლს მისთვის ზიანი არ მიუყენებია, ეს გრძნეულობას მიაწერა და მრავალი გმობა თქვა ჭეშმარიტების წინააღმდეგ. ბოლოს კი წამებული მხეცებისთვის გადასაცემად განაჩენი გამოუტანა. წმიდა ცირკში მიიყვანეს და მასზე მშიერი დათვი გაუშვეს; მაგრამ მან, მიახლოების შემდეგ, თაყვანი სცა წმიდანს და მის ფეხებთან იწვა, მის ტერფებს ეხუტებოდა. შემდეგ ჯიქი გაუშვეს, მაგრამ მანაც თვინიერად მოეხვია მის კისერს, უკოცნიდა სახეს და შუბლიდან ოფლს ალოკავდა. ამ დროს მოვარდა ლომი – ის ყველაზე, რომელიც წმიდანთან ერთად მოვიდა უდაბნოდან, და ცირკში შეხტომისას, წმიდანს ადამიანური ხმით ელაპარაკა (რამეთუ ღმერთმა, თავისი ყოვლისშემძლე ძალის გამოსაჩენად, პირუტყვს პირი გაუხსნა, როგორც ოდესღაც ბალაამის ვირს) შემდეგი სიტყვები: – შენ ხარ ჩემი მწყემსი, რომელიც მთაზე მმწყემსავდა!

და ეს რომ თქვა, მაშინვე თავს დაესხა ხალხს, რომელიც იქ უთვალავი იყო, როგორც ელინები, ისე იუდეველები, როგორც მოზრდილები, ისე ბავშვები. ღვთის ნებით, ცირკის კარები თავისთავად დაიხურა და მხეცმა იქ უამრავი ხალხი დაგლიჯა, ისე რომ თავად განმგებელი ძლივს გადარჩა: ცირკში მყოფი ძალიან ცოტანი გადაურჩნენ ლომის მძვინვარებას, რომელიც ყველას მრისხანებით ჭამდა და გლეჯდა. მაგრამ წმიდანმა დაამშვიდა ლომი და უდაბნოში გაგზავნა. განმგებელმა კი, კვლავ შეიპყრო წმიდა, გარკვეული დროით საპყრობილეში დააყოვნა და მეორედ ცირკში გამოყვანისას, მასზე ყველაზე მრისხანე ლომი გაუშვა. მაგრამ ეს ლომიც, მყისიერად თვინიერი რომ გახდა, წმიდანის ფეხებთან იწვა. ეს რომ დაინახა, ხალხი რისხვით კბილებს აღრჭობდა წმიდანზე და განმგებელს უყვიროდა: – გაიყვანე ლომი, ჩვენ კი ამ გრძნეულს ქვებით ჩავქოლავთ!

და დაიწყეს ქვის სროლა წამებულისთვის. ერთმა კი წარმართმა ქურუმმა, მტანჯველის ბრძანებით, ძლიერად დაარტყა წმიდანს სამკაპით მუცელში და გაკვეთა იგი, ისე რომ მუცლიდან ყველა შინაგანი ორგანო გადმოუვარდა. მათი აკრეფის შემდეგ და საკუთარი ხელებით დაჭერისას, წმიდა მამანტი ქალაქიდან გავიდა. მისი სისხლი, რომელიც წყალივით იღვრებოდა, ერთ-ერთმა მორწმუნე ქალმა ჭურჭელში შეაგროვა. დაახლოებით 200 საჟენის გავლის შემდეგ, წმიდა მამანტმა კლდეში გამოქვაბული იპოვა და მასში ჩაიძინა. აქ მან ცის ხმა მოისმინა, რომელიც მას ზეციურ სავანეებში იწვევდა, და სიხარულით გადასცა თავისი სული უფლის ხელებს, ვისთვისაც გულმოდგინედ იტანჯა.

ასე მიიღო წმიდა მამანტმა მოწამეობრივი გვირგვინი. მისი წმიდა ნაწილები მორწმუნეებმა მისი აღსასრულის ადგილას დაკრძალეს და იქ მრავალი განკურნება და სასწაული აღესრულებოდა, როგორც ეს ნათლად ჩანს წმიდა ბასილი დიდის სიტყვებიდან, რომელიც თავის ქადაგებაში ხალხისთვის, წმიდა მოწამე მამანტის ხსოვნის დღეს, ამბობს:

– მოიხსენიეთ წმიდა მოწამე – ისინი, ვინც მას ხილვაში იხილა, ვისაც ამ ადგილას მცხოვრებთაგან ის შემწედ ჰყავს, ვისაც მისი სახელის ხმობისას მან საქმით შეეწია, ვინც ცხოვრებაში შეცდენილთაგან დამოძღვრა, ვინც სნეულებათაგან განკურნა, ვისი უკვე გარდაცვლილი შვილები სიცოცხლეს დაუბრუნა, ვისი სიცოცხლეც გაახანგრძლივა – ყველა, ერთად შეკრებილნო, მიუძღვენით ქება მოწამეს.

როდესაც იულიანე განდგომილმა5511, ჯერ კიდევ ახალგაზრდობის წლებში მყოფმა და კეთილმსახურების ძეგლის დატოვების მსურველმა (თუმცა უკვე მაშინ მგელი იყო ცხვრის ქურქში), დაიწყო წმიდა მოწამე მამანტის პატივსაცემად, მის საფლავზე, ბრწყინვალე ეკლესიის მშენებლობა (ამას ის აკეთებდა არა კეთილმსახურების გამო, არამედ ამპარტავნებისა და თვალთმაქცობის გამო), მაშინ ჭეშმარიტად შეიძლება იყო ეხილა დიდებული სასწაული. რადგანაც რაც დღისით შენდებოდა, ღამით ინგრეოდა: დადგმული სვეტები გროვად იქცეოდა; ზოგი ქვა კარგად ვერ მაგრდებოდა კედელში, სხვები კი ისეთი მაგარი ხდებოდა, რომ მათი თლა შეუძლებელი იყო; ზოგი – მტვრად იქცეოდა; ცემენტსა და აგურებს კი ყოველ დილით ქარისგან გაფანტულსა და თავიანთი ადგილიდან გადაყრილს პოულობდნენ. ეს იყო იულიანეს უკეთურების მხილება და ღვთის ეკლესიის დევნის ნიშანი მომავალში. ასეთი სასწაული აღესრულებოდა წმიდანის საფლავთან: რადგან არ სურდა წმიდანს, რომ მის პატივსაცემად აგებულიყო ეკლესია მათთვის, ვისაც მალე ჭეშმარიტი სარწმუნოების გამო დევნა ელოდა.

---

წმინდა იოანე მმარხველი, კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი

წმინდა იოანე კონსტანტინოპოლში დაიბადა. იგი მოღვაწეობდა იმპერატორების: იუსტინეს, ტიბერიუსისა და მავრიკიოსის დროს. თავდაპირველად იგი ოქრომჭედელი იყო. თავისი კეთილმსახური ცხოვრებით, ღვთისმოსავი, გლახაკთმოყვარე, უცხოთმოყვარე და ღმრთისმოშიში მამაკაცი გახლდათ.

იოანე პალესტინელ ბერ ევსების თავის სახლში დააბინავებდა და მასთან ერთად ცხოვრობდა. ერთხელ, როდესაც ისინი ერთად მიდიოდნენ, ეს ბერი იოანეს მარჯვენა მხარეს იმყოფებოდა. უეცრად იოანემ გაიგონა, რომ ვიღაც უცნობი ეუბნებოდა: „არ შეგეფერება შენ, მამაო, დიდის მარჯვენა მხარეს იარო“. ეს იყო ღვთიური ნიშანი იოანეს შესახებ, რომ მას დიდი მღვდელმთავრული მსახურება დაეკისრებოდა. ეს რომ მოისმინა, ბერმა ამის შესახებ ნეტარ კონსტანტინოპოლელ პატრიარქ ევტიქის უამბო, რომელმაც იოანეს ბერად აღკვეცისკენ მოუწოდა, რადგან მას საეკლესიო დასის ღირსად მიიჩნევდა.

და აი, წმინდა ლავრენტის ეკლესიაში, ლოცვაში დგომისას, წმინდა იოანეს შემდეგი გამოცხადება ეჩვენა: საკურთხეველში მან მრავალი წმინდანი იხილა, და ყველა მათგანი თეთრ და ბრწყინვალე სამოსს იმოსებოდა და მშვენიერ საგალობლებს გალობდა. შემდეგ საკურთხევლიდან გამოვიდა ვიღაც კაცი ჭურჭლით, საიდანაც უხვ მოწყალებას ურიგებდა მრავალ შეკრებილ გლახაკს, მაგრამ ჭურჭელი არ ცარიელდებოდა. როდესაც ერთ-ერთმა გლახაკმა სივიწროვისგან შესძახა: „უფალო შეგვიწყალე, როდემდე არ დაიცლება ეს ჭურჭელი!“ – ჭურჭელი მაშინვე დაცარიელდა. ამ გამოცხადებამ წმინდა მამა დააფიქრა და იგი გაოცებული იყო ხილვით, რომელიც მის მომავალ სულიერ ხარისხსა და გლახაკებისადმი მის დიდ სიკეთეს წინასწარმეტყველებდა.

გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ, კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ევტიქი გარდაიცვალა და, ღვთის განგებით, იოანე, როგორც ღირსი, არჩეული და დადგენილი იქნა მღვდელმთავრად, მაგრამ არ თანხმდებოდა, სანამ შემდეგი მრისხანე ხილვა არ იხილა: ერთ მხარეს ჩანდა ზღვა, რომელიც ცისკენ იწეოდა, და საშინელი ცეცხლოვანი ღუმელი; მეორე მხარეს კი – მრავალი ანგელოზი, რომლებიც ეუბნებოდნენ: „არ მიიღებ ტახტს? – იყოს სხვა, მაგრამ შენ ყველა ჩვენგანისგან დაისჯები“. მას შემდეგ, რაც ანგელოზებმა მუქარით უთხრეს ეს იოანეს, მან, თუმცა უნებურად, დაემორჩილა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქად დადგინდა. ამ ხარისხში იგი მარხვასა და სათნო ცხოვრებას ეწეოდა სიკვდილამდე, რაზეც მისი სასწაულები მოწმობს. ზღვის დიდ ღელვას მან ლოცვითა და ჯვრის ნიშნით დააცხრო. ერთ უსინათლოს, გაზელ იოანეს, მხედველობა დაუბრუნა, დაადო რა მის თვალებზე ქრისტეს სხეულის ნაწილი სიტყვებით: „რომელმან დაბადებიდან ბრმა განკურნა, მანვე განგკურნოს შენ“, – და უსინათლო მაშინვე განკურნებულ იქნა.

ერთხელ, ღვთის დაშვებით, დიდი ჟამიანობა იყო კონსტანტინოპოლში. წმინდა მამა ლოცულობდა, რათა ღმერთს თავისი მართალი რისხვა უკან წაეღო. თავისი ერთგული მსახურებიდან ერთს უბრძანა, აეღო ორი ჭურჭელი – ერთი წვრილი ქვებით სავსე, მეორე კი ცარიელი, მთელი დღე მდგარიყო იქ, სადაც მიცვალებულები მოჰქონდათ, და დაეთვალა ისინი, ქვების სავსე ჭურჭლიდან ცარიელში გადატანით. დათვლის შემდეგ, მსახურმა პირველ დღეს სამას ოცდასამი მიცვალებული აღმოაჩინა და ეს წმინდანს აუწყა. წმინდა იოანემ კი იწინასწარმეტყველა, რომ ჟამიანობა შეწყდებოდა; ეს ყოველდღიურად სრულდებოდა, რადგან მეორე დღეს მდგომმა და დამთვლელმა მსახურმა ნაკლები მიცვალებული იპოვა, მესამე დღეს – კიდევ უფრო ნაკლები, კვირას კი, წმინდანის წინასწარმეტყველებისა და მისი ლოცვების მიხედვით, ჟამიანობა საბოლოოდ შეწყდა.

წმინდა იოანეს თავშეკავება ისეთი იყო, რომ ექვსი დღე არაფერს ჭამდა, მეშვიდე დღეს კი – ცოტაოდენ ბოსტნეულს: ან ნესვს, ან ყურძენს, ან ლეღვს. ასე იკვებებოდა იგი მთელი თავისი მღვდელმთავრობის განმავლობაში. მას ძალიან ცოტა ეძინა, ისიც მჯდომარეს; ამასთან, სანთელზე პატარა თოკს აბამდა და წყლით სავსე კასრს დგამდა, რათა, როდესაც სანთელი ბოლომდე დაიწვებოდა და თოკი კასრში ჩავარდებოდა, ხმაური ატყდებოდა და ამით გამოაფხიზლებდა მას. წმინდანი მუდმივად ლოცვაში იყო და მრავალ ღვაწლში ებრძოდა ვნებებს. მრავალჯერ უკუაქცია უცხოტომელთა შემოსევები და თავისი ლოცვებითა და მარხვით იხსნა ქალაქი დაღუპვისგან; თავისი სამწყსო დაიცვა ხილული და უხილავი მტრებისგან; იყო მეტად მოწყალე, ობოლთა მამა, გლახაკთა გამომკვებავი, დაჩაგრულთა დამცველი, ღვთისმოყვარე, ყოველგვარი ბოროტების ამომფხვრელი. ერთხელ პარასკევს წმინდანს აუწყეს, რომ მეორე დღეს ცხენების შეჯიბრება იქნებოდა: მაშინ კი სულთმოფენობის შაბათი იყო. და უპასუხა წმინდანმა: „ცხენების შეჯიბრება წმინდა სულთმოფენობა დღეს არ იქნებაო“, და, მუხლებზე დავარდნილი, ლოცულობდა ღმერთს, რომ შიშის გამო და ამგვარი საქმის მოსაშლელად, რაიმე ნიშანი გამოჩენილიყო. და აი, – როდესაც ყველა შეიკრიბა ადგილზე, სადაც ჩვეულებრივ შეჯიბრებები იმართებოდა, და როდესაც შეჯიბრებები დაიწყო, – მოულოდნელად ამოვარდა ძლიერი ქარიშხალი, დაიწყო გრუხუნი და ელვა, წამოვიდა წვიმა და ძლიერი სეტყვა, ისე რომ ყველანი შიშისგან გაიქცნენ სანახაობიდან.

ღირსს ჰქონდა ძალაუფლება, განედევნა უწმინდური სულებიც. ასე, ერთმა ქალმა, რომელსაც ეშმაკეული ქმარი ჰყავდა, ის ერთ მოღვაწეს მიუყვანა, მაგრამ მან უთხრა: „წადი უწმინდეს იოანესთან, კონსტანტინოპოლის პატრიარქთან, – ის განკურნავს შენს ქმარს“. ამის შესრულების შემდეგ, ქალმა მიიღო სათხოვარი და ქმართან ერთად, ღირსის ლოცვებით განკურნებული, სიხარულით წავიდა სახლში. და საერთოდ, მრავალი ავადმყოფი იღებდა განკურნებას წმინდანისგან. მრავალ ქალს მისი ლოცვებით უნაყოფობა ეკურნა.

ასე გონივრულად რომ მწყემსა სიტყვიერი სამწყსო, ღირსმა ღრმა სიბერეში მიაღწია ნეტარ განსასვენებელს და მიწიდან ზეციურ სავანეებში გადავიდა. როდესაც წმინდანის ცხედარი უკვე უსულოდ იდო, მასთან გამოსათხოვებლად მოვიდა ოლქის ცნობილი მმართველი ნილოსი და, თაყვანისცემით, ამბორს უყო მას. წმინდანმა კი, მიცვალებულმა, ყველას დასანახად და გასაკვირად, ოლქის მმართველ ნილოსს ყურში რამდენიმე სიტყვა ჩასჩურჩულა, რაც მან არავის უთხრა. წმინდა იოანე დაკრძალეს წმინდა მოციქულთა საკურთხეველში, როგორც ასეთი პატივის ღირსი, ადიდებდნენ და აკურთხევდნენ ღმერთს, საოცარს თავის წმინდანებში – მამას, ძეს და სულიწმინდას. ამინ.

---

წმინდა 3618 მოწამე, ნიკომიდიაში წამებული ალექსანდრიიდან

რომის იმპერატორთა, დიოკლეტიანესა და მაქსიმიანეს მეფობის დროს, ნიკომიდიაში ქრისტესთვის ეწამა 3618 მოწამე, რომლებიც ალექსანდრიიდან მოვიდნენ.

წმინდა პეტრეს, ალექსანდრიის მთავარეპისკოპოსის მოკვლის შემდეგ, მისმა მკვლელებმა ირწმუნეს უფალი მთელ თავიანთ სახლეულთან ერთად, ასევე მრავალ სხვა ადამიანთან ერთად, რომელთაც ქრისტესთვის სიკვდილი სურდათ.

თან წაიყვანეს ცოლები და შვილები, ყველა ახლობელი და ნებით წავიდნენ ნიკომიდიაში, ქრისტესთვის წამებისთვის. ისინი წარდგნენ მეფის წინაშე და შესძახეს: „ჩვენ ქრისტიანები ვართ!“

ეს რომ გაიგონა, დიოკლეტიანე შეშფოთდა და თავდაპირველად მაამებლური სიტყვებით არწმუნებდა მათ, უარეყოთ ჯვარცმული. მაგრამ რადგან არ დაემორჩილნენ, მეფემ უბრძანა მეომრებს, მის წინაშე მახვილებით მოეკვეთათ მათთვის თავები და მათი გვამები მთის ხევებში გადაეყარათ.

მრავალი წლის შემდეგ, წმინდა მოწამეთა მიერ აღსრულებული სასწაულების გამო, მათი პატიოსანი ნაწილები იქნა აღმოჩენილი.