წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა მღვდელმოწამე დოროთე ტვიროსელი
უღმრთო რომაელი იმპერატორის, დიოკლეტიანეს მეფობის ჟამს ქალაქ ტვიროსის ეპისკოპოსი იყო წმინდა დოროთე. როდესაც უსჯულო მეფემ ქრისტიანთა სასტიკი დევნა დაიწყო, დოროთემ დატოვა თავისი კათედრა და უცნობ ადგილებში იმალებოდა. მაგრამ იმპერატორ კონსტანტინე დიდის (რომელიც მეფობდა 306-დან 337 წლამდე) გამეფების შემდეგ, როდესაც ეკლესიაში სიმშვიდე დამყარდა, წმინდა დოროთე კვლავ დაბრუნდა ტვიროსში, თავის კათედრაზე და კეთილად მწყემსავდა სიტყვიერ სამწყსოს, მრავალს წარმართავდა რა ღვთისკენ კერპთაყვანისმცემლური ცთომილებისგან. დოროთეს ცხოვრება გაგრძელდა იმპერატორ იულიანე განდგომილის დრომდე. ტახტზე ასვლის შემდეგ, იულიანე თავდაპირველად ქრისტიანებს ღიად არ დევნიდა, არამედ თავის თანამოაზრე ოლქის მმართველებს უბრძანებდა, ყოველმხრივ შეევიწროვებინათ და ეტანჯათ ქრისტიანები. მაშინ წმინდა დოროთემ, ხედავდა რა, რომ მორწმუნეთა ახალი დევნა იწყებოდა, კვლავ დატოვა ტვიროსის ეკლესიის კათედრა, რითაც თავი აარიდა მტანჯველთა ხელებს; ვინაიდან უფალმა უბრძანა, რომ არ დავნებებულიყავით მდევნელთა აშკარა თავდასხმებს, არამედ გავქცეოდით მათ; მან თქვა: „როდესაც გდევნიან ერთ ქალაქში, გაიქეცით მეორეში“ (მათე 10:23).
ასე, ტვიროსიდან წამოსული, დოროთე მცირე აზიაში ჩავიდა, მაგრამ არც აქ დაემალა კერპთმსახურებს, რადგან ღმერთი მოუწოდებდა მას მოწამეობრივი გვირგვინისკენ. იგი შეიპყრეს უსჯულო მეფის მსახურებმა ქალაქ უდსკში. აქ მრავალგვარი ტანჯვის შემდეგ, ტანჯვა-წამებისას უფლის ხელთ მიაბარა თავისი ნეტარი სული, ას შვიდი წლის ასაკში.
სრულყოფილად შეისწავლა რა როგორც საერო, ისე სულიერი მეცნიერებები, წმინდა დოროთემ დატოვა ქრისტიანთათვის მეტად მნიშვნელოვანი, სხვადასხვა ნაშრომი ბერძნულ და ლათინურ ენებზე, ვინაიდან იგი ძალზედ მცოდნე იყო ორივე ენაში. სხვათა შორის, მან შეადგინა წინასწარმეტყველთა და მოციქულთა ცხოვრებანი, ასევე სხვა მეტად სასარგებლო ნაშრომები და თხზულებები. ახლა კი, თვითონაც ცხოვრების წიგნში ჩაწერილი, იგი დამკვიდრებულია ზეციურ სავანეებში იმ წმინდანებთან ერთად, რომელთა ცხოვრების აღწერაც მან თავისი მიწიერი ცხოვრების განმავლობაში შეადგინა.
ღირსი ანუვის ხსენება
ღირსი ანუვი, რომელსაც დიდი სარწმუნოება და სიყვარული ჰქონდა ქრისტე ღმერთისადმი, ეგვიპტელი იყო. როდესაც უღმერთო კერპთაყვანისმცემლები ქრისტიანთა დევნას აწყობდნენ, მან გაბედულად აღიარა ქრისტე წარმართთა წინაშე, რის გამოც წამებას გადასცეს. მაგრამ, ღვთის განგებით, იგი წარმართთა ხელებიდან გათავისუფლდა და უდაბნოში წავიდა; იღწვოდა და ღმერთს ეამებოდა, მოხუცებულობამდე იქ მოღვაწეობდა. მისი მიცვალება ასეთ ვითარებაში მოხდა.
ღვთის განგებით, ერთხელ მდინარე ნილოსის პირას, რომელიც ეგვიპტის ქვეყანას რწყავდა, სამი უდაბნოს მამა შეხვდა ერთმანეთს: მამა სური, ისაია და პავლე. ერთმანეთისთვის გზის მიმართულების კითხვის შემდეგ, მათ აღმოაჩინეს, რომ სამივეს ერთი და იგივე განზრახვა ჰქონდა; რადგან თითოეული მათგანი მამა ანუვისკენ მიდიოდა. იმ ადგილიდან, სადაც უდაბნოს მამები შეხვდნენ ერთმანეთს, ანუვის მონასტრამდე გზა სამდღიანი იყო და წყალზე გადიოდა; თანაც, დინების საწინააღმდეგოდ უნდა ეცურათ. უდაბნოს მამები ნაპირზე დასხდნენ და ელოდნენ, გამოჩნდებოდა თუ არა იქით მიმავალი რომელიმე ხომალდი, რათა მასზე ასულიყვნენ და მიეღწიათ იმ ადგილამდე, სადაც ღირსი ანუვი ცხოვრობდა. და რადგანაც დიდხანს არ გამოჩნდა ხომალდი, სასოწარკვეთილებაში ჩავარდნენ და ერთმანეთს უთხრეს:
— ვილოცოთ უფლისადმი, რათა მან, თავისი წყალობით, შეასრულოს ჩვენი სურვილი და დაგვეხმაროს დაწყებული მოგზაურობის დაბრკოლებების გადალახვაში.
ისაიამ და პავლემ ამ დროს მამა სურს უთხრეს:
— განსაკუთრებით შენ ილოცე, მამაო, რადგან გვწამს, რომ შენით გვიბოძებს ღმერთი სათხოვარს.
სურმა მათაც უბრძანა, მასთან ერთად დაემუხლათ სალოცავად, თვითონ კი ჯვარედინად გაშლილმა დაემხო მიწაზე და პირქვე დაეცა უფლის წინაშე. როდესაც, ლოცვის დასრულების შემდეგ, მოხუცები წამოდგნენ მიწიდან, ნაპირთან მდგარი ნავი შენიშნეს. გახარებულებმა, უფალს მადლობა შესწირეს და ნავში ჩასხდნენ. ნავი დაიძრა და ქარის მიერ წაქცეული, ღვთის უხილავი ძალით მართული, დინების საწინააღმდეგოდ გაცურა. ის იმდენად სწრაფად მიცურავდა, რომ ერთ საათში გადალახა ისეთი გზა, რომლის გავლასაც დიდი გაჭირვებით სამი დღე დასჭირდებოდა.
როდესაც ნავი ანუვის სავანის მოპირდაპირე ნაპირს მიადგა, მამები ხმელეთზე გადმოვიდნენ. ამ დროს ისაიამ თქვა:
— უფალო, გამოგვიცხადე ის კაცი, ვისკენაც მივდივართ, რათა შეგვხვდეს და თითოეულ ჩვენგანს გულის საიდუმლოებები გაგვიმჟღავნოს!
მაშინ მამა პავლემ უთხრა მათ:
— უფალმა გამომიცხადა, რომ სამი დღის გასვლის შემდეგ ის მამა ანუვის ამქვეყნიური ცხოვრებიდან თავისთან წაიყვანს.
ამის შემდეგ ისინი ნაპირიდან მონასტრისკენ წავიდნენ და, როდესაც მდინარეს ცოტა მოშორდნენ, მათ შესახვედრად გამოვიდა ღირსი ანუვი და, მიესალმა რა მათ, თქვა:
— კურთხეულ არს უფალი, რომელმაც ღირსმყო მე, რომ დღეს ხორცით გიხილოთ ისე, როგორც ადრე სულით გიხილავდით.
გულთბილად შეიყვანა რა ისინი თავის სენაკში, მან თითოეულ მათგანს მოუთხრო მათი კეთილი საქმეები, რომლებიც მხოლოდ ერთ ღმერთს იყო ცნობილი — კერძოდ, ვინ როგორ იღწვოდა სრულ განმარტოებაში, ეამებოდა რა თავის უფალს — ქრისტე ღმერთს, და ვის რა მადლი ჰქონდა უფლისგან.
ამის შემდეგ მამა ისაიამ ანუვის უთხრა:
— რადგან ჩვენც, პატიოსანო მამაო, უფალმა შენს შესახებ გაგვიცხადა, რომ სამი დღის გასვლის შემდეგ ის ამ დროებითი ცხოვრებიდან წაგიყვანს, გევედრებით, მოგვიყევი ასევე შენი უდაბნოს შრომისა და ღვაწლის შესახებ, რომლითაც ღმერთს ეამებოდი. ნუ იფიქრებ, რომ ამპარტავნებაში ჩავარდები: რადგან, ამქვეყნიდან განშორებით, შენ შთამომავლობას დაუტოვებ შენი ღვთივსათნო ცხოვრების მაგალითს, რათა გამოჩნდნენ შენი მიმბაძველნი.
მაშინ მოხუცმა მათ თავის შესახებ შემდეგი უამბო:
– არ მახსოვს, რომ რამე დიდი და სახელოვანი ჩამედინოს. აი, რა შემომინახა მხოლოდ ჩემმა მეხსიერებამ, ჩემი ღმერთის წყალობით: იმ დროიდან, როცა ქრისტიანთა დევნისას მტანჯველთა წინაშე ვაღიარე ჩვენი მაცხოვრის სახელი, ჩემი ბაგეებიდან სიცრუის სიტყვა არ დასცდენია. რადგან ერთხელ ჭეშმარიტების აღიარების შემდეგ, მოგვიანებით სიცრუის თქმა არ მნდომებია, და ერთხელ ზეციურის შეყვარების შემდეგ, დარჩენილ დროში არ მნდომებია რაიმე მიწიერის სიყვარული. ამაში ღვთის წყალობაც მეხმარებოდა, რადგან უფალმა მომცა ძალა, არასოდეს მეძია არანაირი მიწიერი სიკეთე. წმინდა ანგელოზებს მოჰქონდათ ჩემთვის აუცილებელი საზრდო. ხოლო ჩემს უფალს არაფერი დაუმალავს ჩემთვის იმისგან, რაც დედამიწაზე ხდება. თან ჩემი გული ყოველთვის სავსე იყო მასთან ურთიერთობის წყურვილით. ყველა ფიქრით ვესწრაფვოდი მეუფე ქრისტეს, რომელიც ჩემმა სულმა შეიყვარა, რათა ყოველთვის მეხილა იგი ჩემი სულიერი თვალებით და მტკბარიყავი მისი ჭვრეტით, – არ მეძინა არც დღისით, არც ღამით. მუდმივად ვხედავ მე ასევე ღვთის ანგელოზს, რომელიც ჩემთან იმყოფება და მიჩვენებს ამ საუკუნის ყველა სამყაროს მმართველს. ჩემი გონების ნათელი არასოდეს ქრებოდა. – ყველაფერი, რასაც უფალს ვთხოვდი, დაუყოვნებლივ ვიღებდი.
მრავალჯერ ვჭვრეტდი ღვთის წინაშე მდგომ ანგელოზთა დასებს; ვჭვრეტდი წმინდა მოწამეთა და აღმსარებელთა დასებს, ბერმონაზონთა კრებებს და ყველა წმინდანს, განსაკუთრებით კი მათ, ვისაც მიწიერ ცხოვრებაში სხვა საქმე არ ჰქონდა, გარდა იმისა, რომ გულისა და რწმენის უბრალოებით ყოველთვის ადიდებდნენ და აკურთხებდნენ უფალს. მე ვხედავდი ასევე სატანას და მის ანგელოზებს, გადაცემულთ საუკუნო ცეცხლისთვის. და კვლავ, მათ საპირისპირო მხარეს ვხედავდი მართლებს, რომლებიც მარადიული სიხარულით ტკბებოდნენ.
ეს და მრავალი სხვა მსგავსი ამბავი უამბობდა სამი დღის განმავლობაში ღირსი ანუვი მამებს, რომლებიც მას ესტუმრნენ, უამბობდა არა ამპარტავნებისათვის, არამედ მსმენელთა სასარგებლოდ. რადგან ამას დიდი სიმდაბლით ამბობდა, მოსულთა თხოვნით იძულებული. მესამე დღის მიწურულს მან მშვიდად და სიხარულით შეჰვედრა სული ღმერთს, – და როგორც კი მისი სული სხეულს გასცილდა, მყისვე გამოჩნდნენ წმინდა ანგელოზთა დასები, წაიღეს წმინდანის სული და დაიწყეს მისი ზეციურ სიმაღლეზე აღტაცება. თან ჰაერში ისმოდა უტკბილესი ანგელოზთა საგალობლები. ასე გადასახლდა მიწიდან ზეციურ სავანეებში ღირსი ანუვი, რომელმაც წარმართთა წინაშე აღიარა ქრისტეს სახელი და ამისთვის დაითმინა წამება3650. ახლა კი იგი იდიდება ზეციურ ანგელოზთა წინაშე ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს აღმსარებელთა დასში, ვისაც მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად ეგზავნება პატივი და დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ღირსი მამა თეოდორე
ღირსი მამა ჩვენი თეოდორე სიყრმიდანვე საჭურისი იყო. მან დატოვა სოფელი, ბერად აღიკვეცა და იორდანის უდაბნოს მიაშურა. ღმრთის სათნოყოფისათვის მოშურნეობით აქ მრავალი ღვაწლი იტვირთა, რისთვისაც ღვთისაგან სასწაულთმოქმედების ნიჭი მიიღო.
ერთხელ კონსტანტინოპოლში წასვლა მოუხდა. ზღვასთან მისულმა, მზადმყოფი ხომალდი იპოვა და მასზე ავიდა. გზაში ისე მოხდა, რომ ხომალდი გზიდან გადავიდა და დიდხანს იხეტიალა, რის გამოც მასზე მყოფთა სასმელ-საჭმლის მარაგი ამოიწურა. მეზღვაურები და ყველა, ვინც ხომალდზე იმყოფებოდა, დაბნეული და ძლიერ შეწუხებული იყო.
მაშინ ღირსმა თეოდორემ, ხელები ცისკენ აღაპყრო, გულმოდგინედ შესთხოვა ღმერთს, რომელიც იხსნის ადამიანებს უბედურებისაგან. შემდეგ ლოცვით გადასახა ჯვარი ზღვის წყალს და მეზღვაურებს უთხრა:
– კურთხეულ არს ღმერთი! ამოიღეთ იმდენი წყალი, რამდენიც გჭირდებათ.
მათ, ამოიღეს, გასინჯეს და ნახეს, რომ ზღვის წყალი მწარიდან მტკნარად ქცეულიყო, მდინარის მსგავსად. ამის შემდეგ მათაც და სხვებმაც შეავსეს თავიანთი ჭურჭელი მტკნარი წყლით ზღვიდან და, ადიდეს რა ღმერთი, მიწამდე თაყვანი სცეს ბერს. მაგრამ ღირსმა უთხრა:
– მაპატიეთ, ბატონებო! ეს ყოვლისშემძლე ღმერთის სასწაული ჩემს გამო კი არ მოხდა, არამედ თქვენს გამო, წყლის უქონლობის გამო დამწუხრებულთა გამო. ვინაიდან ღმერთმა, იხილა რა თქვენი მწუხარება და სასიკვდილო დარდი, შეგვიწყალა და მარილიანი ზღვის წყალი ტკბილ მდინარის წყლად აქცია.
ამ ამბის შემდეგ მალევე, წმიდა ბერის ლოცვით, ხომალდმა სწრაფად მიაღწია ნავსადგურს, საითკენაც მიემართებოდა. ამ ღირსმა მამა თეოდორემ მრავალი სხვა სასწაულიც მოახდინა, შემდეგ კი ღმერთს მიებარა.
წმიდა კონსტანტინე, კიევის მიტროპოლიტი
მას შემდეგ, რაც კიევის დიდკნეზის ტახტი ნეტარ იგორს ჩამოერთვა და იზიასლავ მესტილავის ძემ, ვლადიმერ მონომახის შვილიშვილმა, მიიტაცა, უფლის მიმართ გარდაიცვალა უწმიდესი მიქაელ II, კიევის მიტროპოლიტი. ეს იგორის მოკვლამდე მცირე ხნით ადრე მოხდა. მიქაელის ადგილზე დიდმა კნეზმა იზიასლავმა აირჩია ერთი მეტად განათლებული ბერი, კლიმენტი ფილოსოფოსი, რომელსაც უკვე მიღებული ჰქონდა სქემა. ეს ბერი იზიასლავმა სმოლენსკიდან მოიყვანა და დიდად სურდა, რომ მისი კურთხევა რუს ეპისკოპოსებს კიევში აღესრულებინათ, რადგან მანძილის სიშორის გამო არ სურდა მისი კონსტანტინოპოლში მსოფლიო პატრიარქთან გაგზავნა კურთხევისათვის (როგორც ეს ადრე იყო ჩვეულება). იზიასლავმა რუს ეპისკოპოსთა კრება მოიწვია და უბრძანა, სქიმმონაზონი კლიმენტი კიევის მიტროპოლიტად ხელესხათ. თუმცა, ყველა ეპისკოპოსი არ დათანხმდა ამაზე, რადგან არ ბედავდნენ კონსტანტინოპოლის პატრიარქის კურთხევის გარეშე ხელდასხმას. მაგრამ იყვნენ ისეთი ეპისკოპოსებიც, რომლებმაც, კნეზისათვის სურვილის ასრულების მიზნით, კლიმენტი ეპისკოპოსად აკურთხეს წმიდა კლიმენტი რომის პაპის თავით, რომელიც წმიდა ვლადიმერმა ქერსონესიდან კიევში ჩამოიტანა. ამ კრებისა და კლიმენტის ეპისკოპოსად დადგინების შესახებ უფრო დაწვრილებით მოთხრობილია წმიდა ნიფონტის ცხოვრების აღწერაში, აპრილის თვის 8 რიცხვის ქვეშ (ეს ნეტარი ნიფონტი არ ეთანხმებოდა ამ უკანონო ხელდასხმას).
იზიასლავ მესტილავის ძის შემდეგ, კიევის ტახტი გიორგი ვლადიმერის ძეს, მონომახის შვილს, გადაეცა. მან არ ისურვა კლიმენტი, როგორც უკანონოდ ხელდასხმული, კიევის მიტროპოლიტად ჰყოლოდა. სწორედ ამ დროს, დიდი კნეზის თხოვნით, კონსტანტინოპოლიდან, უწმიდესი მსოფლიო პატრიარქისაგან კიევში ჩამოვიდა მიტროპოლიტი კონსტანტინე, რომლის შესახებაც იქნება ჩვენი სიტყვა. ამ კონსტანტინემ, პატრიარქის მიერ მისთვის მიცემული ძალაუფლებით, კლიმენტი მთავარეპისკოპოსობიდან და მიტროპოლიტის ტახტიდან გადააყენა, ასევე მსახურებიდან განკვეთა ყველა, ვინც კლიმენტმა ამა თუ იმ სულიერ ხარისხში ხელდასხა.
რამდენიმე წლის შემდეგ, კიევის დიდი კნეზი გიორგი ვლადიმერის ძე მონომახოვიჩი გარდაიცვალა. დაიწყო დიდი უთანხმოებები რუს კნეზებს შორის, როგორც დიდკნეზის ტახტთან, ისე მიტროპოლიტის ტახტთან დაკავშირებით: რადგან ზოგიერთი კონსტანტინეს მიიჩნევდა მწყემსად, სხვები კი მიტროპოლიტ კლიმენტის მეორედ აღსაყდრებას მოითხოვდნენ; კერძოდ, გარდაცვლილი დიდი კნეზის იზიასლავ მესტილავის ძის ვაჟი, მესტილავ იზიასლავის ძე, ვლადიმერ მონომახის შვილთაშვილი, მხარს უჭერდა არა კონსტანტინეს, არამედ კლიმენტს. მან ასე თქვა:
– მე არ მსურს, რომ კონსტანტინე იყოს კიევის მიტროპოლიტი, რადგან მამაჩემს მრავალნი სწყევლიდნენ კლიმენტის გამო.
ამის გამო რუს კნეზებს მოუწიათ ორივე მიტროპოლიტის – კლიმენტისა და კონსტანტინეს – ტახტიდან გადაყენება. შემდეგ კნეზებმა კონსტანტინოპოლში, უწმიდეს პატრიარქთან გაგზავნეს თხოვნა, რათა მათთვის ახალი მიტროპოლიტი გამოეგზავნა. უწმიდესმა პატრიარქმა, რუს კნეზებს შორის არეულობისა და უთანხმოების შეწყვეტის სურვილით, კიევში ახალი მიტროპოლიტი, სახელად თეოდორე გამოაგზავნა. მაშინ ნეტარმა კონსტანტინემ, დაინახა რა კნეზებს შორის უთანხმოება და ამბოხისგან თავის დაღწევის სურვილით, ტახტი კიევში ახალი მიტროპოლიტის ჩამოსვლამდეც დატოვა. კიევიდან გამოსული კონსტანტინე ჩერნიგოვს გაემართა. აქ იგი სასიკვდილოდ დასნეულდა. თავისი აღსასრულის წინასწარმეტყველებით მან დაწერა სიგელი, დალუქა და გადასცა ანტონს, ჩერნიგოვის ეპისკოპოსს; ამასთანავე, კონსტანტინემ ანტონს ფიცით დაადებინა პირობა – მისი სიკვდილის შემდეგ, ბეჭდის გახსნისა და სიგელის წაკითხვის შემდეგ, შეესრულებინა ყველაფერი, რაც მასში იყო დაწერილი.
როგორც კი გარდაიცვალა ნეტარი მიტროპოლიტი კონსტანტინე, ეპისკოპოსი ანტონი, მიტროპოლიტის მიერ დალუქული სიგელით, ჩერნიგოვის კნეზ სვიატოსლავ ოლეგის ძესთან გაემართა. აქ სიგელი გახსნა და ანტონმა ყველას თანდასწრებით წაიკითხა.
და ეწერა იმ სიგელში რაღაც საოცარი და შემზარავი, კერძოდ:
– ჩემი სიკვდილის შემდეგ ნუ მიაგებთ ჩემს სხეულს დაკრძალვას, არამედ თოკები ფეხებზე შემომაბით, გამიტანეთ ქალაქიდან და ძაღლებს საჭმელად მიაგდეთ; მე ვცოდე; ჩემს გამო მოხდა შფოთი; დაე, ამისთვის ჩემზე იყოს უფლის ხელი; დაე, მე ვიტანჯო, რათა უფალმა თავისი ხალხისგან განარიდოს უთანხმოება და შუღლი.
ეს რომ მოისმინეს, ყველანი შიშმა და ზარმა მოიცვა. კნეზმა კი ეპისკოპოსს უთხრა:
– ისე მოიქეცი, როგორც საჭიროდ ჩათვლი.
ეპისკოპოსმა, ვერ გაბედა რა მიტროპოლიტის ბრძანების უგულებელყოფა და ვერც თავისი ფიცის დარღვევა, შეასრულა ყველაფერი, რაც სიგელში იყო ნაბრძანები: მიცვალებულის ცხედარი ქალაქიდან გაიტანა და მინდორში დააგდო. მიტროპოლიტის ცხედარი სამი დღე დაუკრძალავად ესვენა; ყველანი დიდმა შიშმა და ზარმა მოიცვა, ხედავდნენ რა ასეთ საკვირველ ამბავს.
მესამე დღეს, თავადი სვიატოსლავ ოლგოვიჩი, ღვთის შიშით აღსავსე (იმ საშინელი მოვლენის შემდეგ დიდი შიში და ზარი დაეცა მას), ბრძანა, სათანადო პატივით დაეკრძალათ ღვთის მღვდელმთავრის გადაგდებული ცხედარი. მისი ცხედარი დიდი პატივით მიიტანეს ქალაქში და წმინდა მაცხოვრის ეკლესიაში, წითელ ტერემში დაასვენეს, სადაც ახალი ვნებულის, ნეტარი იგორის, კიევის თავადის, კიეველთა მიერ მოკლულის ცხედარი იყო დაკრძალული.
იმ დღეებში, როდესაც კონსტანტინეს პატიოსანი ცხედარი ჩერნიგოვის ქალაქიდან გადააგდეს, კიევში მზე დაბნელდა და ისეთი დიდი ქარიშხალი ამოვარდა, რომ დედამიწაც კი ირყეოდა, დაიწყო გრგვინვა, ელვა, ისე რომ ყველა კიეველი დიდ შიშსა და სასოწარკვეთილებაში ჩავარდა. ამ დროს ჭექა-ქუხილმა ერთი დარტყმით რვა ადამიანი იმსხვერპლა – ორი მღვდელი, ორი დიაკონი და ოთხი ერისკაცი.
კიევის თავადი როსტისლავ მსტისლავიჩი, ვლადიმერ მონომახის შვილიშვილი, ამ დროს ვიშგოროდთან, პოვარებში იმყოფებოდა; ქარიშხალმა გაანადგურა მის მახლობლად მდგარი კარავი. შიშით აღსავსემ და მიტროპოლიტის სიკვდილის გახსენებით (მის შესახებ ჩერნიგოვის თავადმა მაცნეს მეშვეობით აცნობა), მან გაგზავნა მოციქული კიევში, წმინდა სოფიას ეკლესიასა და სხვა ტაძრებთან თხოვნით, რომ ყველა ეკლესიაში აღევლინათ ყოვლადღამისთევა.
– ეს სასჯელია, – თქვა მან, – უფალმა გამოგვიგზავნა ჩვენი ცოდვების გამო.
ეს ყველა შიში და საშინელება მხოლოდ კიევში იყო; ჩერნიგოვში კი ამ დღეებში მზე კაშკაშებდა და არანაირი საშინელება არ ყოფილა. ღამღამობით, ქალაქგარეთ გადაგდებული ნეტარი მიტროპოლიტ კონსტანტინეს ცხედარზე, სამი ცეცხლოვანი სვეტი ჩნდებოდა, რომლებიც კაშკაშებდნენ და ცამდე აღწევდნენ.
მას შემდეგ, რაც ნეტარი კონსტანტინეს პატიოსანი ცხედარი დაკრძალეს, კიევში სრული სიმშვიდე დამყარდა; ყველანი, გაოცებულნი მომხდარით, ადიდებდნენ ღმერთს, რომელსაც დიდება ჩვენგანაც მიეგება, აწ და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
წმიდა მოწამენი მარკიანე და ნიკანდრე
წმიდა მოწამენი ქრისტესნი მარკიანე და ნიკანდრე თავის თანამხლებთან ერთად წარმოშობით ეგვიპტელნი იყვნენ. ქრისტეს სარწმუნოებისათვის ისინი მხარის მმართველის ბრძანებით შეიპყრეს და აიძულებდნენ, უარეყოთ ქრისტე და თაყვანი ეცათ კერპებისათვის, მაგრამ მათ არ დასთანხმდნენ ამას.
მაშინ ისინი ჯერ სასტიკად სცემეს, შემდეგ სანთლებით დაუწვეს ფერდები და ბოლოს, დაკიდეს და რკინის კავებით სხეულს სტკეპდნენ, სანამ მოწყვეტილი ხორცის ნაგლეჯები მიწაზე არ დაცვივდა. ამის შემდეგ, ძლივს ცოცხლები, საპყრობილეში ჩააგდეს, მაგრამ საპყრობილეში მათ უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და განკურნა ისინი.
მრავალი დღის შემდეგ ისინი საპყრობილედან ჯანმრთელები გამოვიდნენ და კვლავ წარდგნენ მხარის მმართველის სამსჯავროზე. ამ სასწაულების ხილვით მრავალი წარმართი ჭეშმარიტი ღმერთის რწმენაზე მოექცა. მმართველის სამსჯავროზე წმიდა მოწამენი კვლავ საპყრობილეში გამომწყვდევას მიუსაჯეს და აქ, შიმშილითა და წყურვილით დატანჯულნი, აღესრულნენ.