წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმიდისა მოწამისა თეოდოტესი და მის თანა შვიდთა ქალწულთა: ფაინასი, კლავდიასი, მატრონასი, თეკუსასი, იულიასი, ალექსანდრასი და ევფრასიასი წამება
წმიდისა მოწამისა თეოდოტეს მრავალი ქველმოქმედება საკუთარ თავზე განმიცდია, – ამბობს ნილოსი, წმიდა მოწამის ცხოვრების აღმწერი, – მე მოვალედ მივიჩნევ თავს, არა მხოლოდ სიტყვით შევასხა ქება მისი მოწამებრივი ღვაწლისათვის, არამედ საქმითაც მადლობა შევწირო მას; და თუმცა არც სიტყვით და არც საქმით სრულყოფილად არ შემიძლია ამის აღსრულება, მაინც ვეცდები, გავაკეთო, რაც შემიძლია, რადგანაც მეტად აუცილებლად მიმაჩნია, წერილობით მივაწოდო ღვთისმოყვარეთა საცნობად და მათი სულიერი სარგებლობისათვის წმიდა მოწამე თეოდოტეს ცხოვრების ისტორია, ასევე მისი წამების ისტორიაც. ზოგიერთები ამბობენ მასზე, რომ იგი თავდაპირველად ცხოვრობდა ისე, როგორც ამქვეყნიური მრავალი ცოდვილი ადამიანი, რადგან ისიც ამა სოფლის სიკეთეების შეძენაზე ზრუნავდა; ამბობენ, რომ კანონიერ ქორწინებაში შესვლის შემდეგ, ქონებრივი სარგებლისთვის სასტუმრო იყიდა. თუმცა მისი მოწამებრივი ღვაწლით გვირგვინდება და იმკობა მთელი მისი ცხოვრება. დაე, ილაპარაკონ მასზე, რაც სურთ, მე კი მოვყვები ყველაფერს იმას, რაც მე, მასთან თანაცხოვრებისას, ჩემი თვალით ვიხილე, ასევე გადმოვცემ იმ საუბრებსაც, რომელთა ღირსიც გავხდი წმიდისაგან.
კიდევ დიდი ხნით ადრე თავის მოწამებრივ ღვაწლამდე, წმიდანი მრავალ კეთილ საქმეს აღასრულებდა. ასე, იგი ყოვლითურთ ებრძოდა ხორციელ ვნებებს; თუმცა ის კანონიერ ქორწინებაში იმყოფებოდა, მაგრამ თავის ხორცს ებრძოდა, ამდაბლებდა რა მას სულისადმი, მოციქულებრივი სიტყვის თანახმად: „ვისაც ცოლი ჰყავს, ისე იყოს, როგორც არა ჰყავს“ (I კორ. 7:29). წმიდანმა იმდენად მიაღწია წარმატებას ამ სათნოებაში, რომ მრავალი სხვისთვის სიწმიდისა და უმანკოების მასწავლებელი გამხდარიყო. წმიდანი ყოველმხრივ თავს იკავებდა ნდომილებისაგან და ყოველგვარი ცოდვილი უწმინდურებისაგან და თვის სხეულს იმორჩილებდა სულს მარხვითა და თავშეკავებით. მარხვას ყოველი კეთილი საქმის დასაბამად და საფუძვლად თვლიდა, წმიდანი მას შეიარაღებასავით იყენებდა, როგორც ფარს, და ემზადებოდა სულიერი ბრძოლისთვის. სხეულის დათრგუნვას წმიდანი ყოველი ქრისტიანის მოვალეობად თვლიდა; სიმდიდრის წყურვილსა და ქონების შეძენას წმიდანი თავისი ყველა სიმდიდრის გულმოდგინე განაწილებით ამარცხებდა გლახაკთათვის. მისი ცხოვრებისეული მაგალითი საგულისხმოა იმით, რომ სასტუმროს ფლობის მიუხედავად, მან უხვი სულიერი ვაჭრობა განახორციელა და ღმერთისთვის მრავალი ადამიანური სული შეიძინა; ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ წმიდა თეოდოტე, მეკორჩმეობის საფარქვეშ, სამოციქულო მოვალეობას ასრულებდა; თავისი ღვთივსულიერი სწავლებებითა და საუბრებით მან მრავალი ელინი და იუდეველი მოიყვანა ქრისტესთან, და მრავალი ცოდვილი აღძრა თავიანთ ცოდვების მოსანანიებლად. წმიდა თეოდოტეს სნეულებათა განკურნების ნიჭიც ჰქონდა: ხელების დადებითა და ლოცვით მან მრავალი სხეულებრივი სნეულება განკურნა, თავისი სიტყვით კი სულიერ წყლულებს მკურნალობდა.
წმიდა თეოდოტეს ქრისტეს სახელისათვის წამების მიზეზი შემდეგი იყო: ვინმე ჰეგემონმა, სახელად თეოტექნემ, თავის მმართველობაში მიიღო გალატიის ანკვირის მხარე. ეს ჰეგემონი მეტად სასტიკი და უღმერთო ადამიანი იყო; ის თავს ართობდა სისხლისა და მკვლელობის სანახაობით, მისი უღმერთოება კი იმდენად დიდი იყო, რომ მისი გადმოცემა ადამიანური სიტყვებითაც კი რთულია. თეოტექნემ, მიიღო რა ჰეგემონის ძალაუფლება მეფე დიოკლეტიანესაგან, აღუთქვა მას, რომ მალე წარმართობაზე მოაქცევდა ყველა ქრისტიანს, რომლებიც ანკვირაში ცხოვრობდნენ.
და მართლაც, როდესაც თეოტექნი ანკირაში ჩავიდა, მხოლოდ მისი ჩამოსვლის ამბავმა ქრისტიანები ისეთ დიდ შიშსა და ძრწოლაში ჩააგდო, რომ მაშინვე გაიქცნენ იმ ადგილიდან; სოფელი დაცარიელდა, უდაბნოები და მთები კი ლტოლვილებმა დაიკავეს. თეოტექნი თავისი სახელით სათითაოდ გზავნიდა მაცნეებს, რომლებიც ყველგან დადიოდნენ და ავრცელებდნენ იმპერატორის მკაცრ ბრძანებას, რომელიც ითვალისწინებდა ქრისტიანული ეკლესიების დანგრევას და მიწასთან გასწორებას, ხოლო ქრისტეს სახელის აღმსარებელთა შეპყრობასა და საპყრობილეებში ჩაგდებას, სადაც ქრისტიანები მძიმე წამების მოლოდინში იქნებოდნენ; ამასთან, ქრისტიანთა ქონება უნდა წაერთმიათ და გაენიავებინათ. ამ დროს ქრისტეს ეკლესია ემსგავსებოდა დიდ ტალღებს შორის მძიმედ მოუსვენარ ხომალდს, რომელსაც ზღვის სიღრმეში დანთქმის ეშინოდა, რადგან უღმერთო წარმართები თავს ესხმოდნენ ქრისტიანთა სახლებს, ძარცვავდნენ მათ ქონებას, ყოველგვარი სირცხვილის გარეშე გამოჰყავდათ სახლებიდან მამაკაცები და ქალები, ჭაბუკები და ქალწულები და მიათრევდნენ მათ ან თავიანთ უღმერთო მსხვერპლშეწირვის ადგილებზე, ან საპყრობილეში. ძნელია იმ უბედურებათა გადმოცემა, რაც იმ დროს ქრისტიანებს დაატყდათ თავს. მრავალი მღვდელი წამების შიშით გაიქცა თავისი ტაძრებიდან; ტაძრების კარები ღია რჩებოდა; თუმცა თვით გაქცეულებიც ვერ პოულობდნენ ადგილს, სადაც შეძლებდნენ წარმართების დევნისგან დამალვას. როდესაც ქრისტიანთა ქონება გაიძარცვა, დადგა შიმშილი, ისეთივე მძიმე, როგორც თავად წარმართების წამება. მაშინ მრავალი ქრისტიანი, რომელიც მთებსა და უდაბნოებში იმალებოდა, შიმშილით სიკვდილის ტანჯვის ატანის უუნარობის გამო, მიდიოდა წარმართებთან და მათ ხელს აძლევდა თავს, მათი მხრიდან წყალობის იმედით. მძიმე იყო მაშინ ყველა ლტოლვილისთვის, ვინც თავშესაფრის პოვნას ცდილობდა უდაბნოებსა და მთებში: განსაკუთრებით მძიმე იყო აქ იმ ქრისტიანებისთვის, რომლებიც მანამდე კომფორტსა და უხვად ცხოვრობდნენ და გაჭირვებას არ იცნობდნენ; ახლა ასეთ ქრისტიანებს უწევდათ ფესვების ღრღნა, რომლებსაც უდაბურ ადგილებში პოულობდნენ, და სხვადასხვა სარეველა ბალახებით გამოკვება.
სწორედ ამ დროს ნეტარმა თეოდოტმა დიდად იღვაწა უფლის მცნებების აღსრულებისთვის, უშიშრად მიუძღვნიდა რა თავს მრავალ საფრთხეს; ის არ მეპატრონეობდა სასტუმროს ოქროს მოსაპოვებლად, როგორც ზოგიერთი ამბობს მასზე, არამედ სასტუმრო შეიძინა იმისათვის, რომ მასში თავშესაფარი და დასვენება მიეცა ყველა დევნილი ქრისტიანისთვის. გარდა ამისა, ის დიდად ზრუნავდა ბორკილდადებულ ქრისტიანებზე, ხოლო წამებისგან გაქცეულ ქრისტიანებს თავისთან მალავდა; ის ასევე კვებავდა ყველა ქრისტიანს, რომელიც მთებსა და უდაბნოებში იმალებოდა; წმინდა მოწამეთა გვამებს კი, რომლებიც წარმართებმა ძაღლების, მხეცებისა და ფრინველების საჭმელად გადაყარეს, ის ფარულად მარხავდა (უნდა აღინიშნოს, რომ იგემონმა სიკვდილით დასჯა უბრძანა იმ ქრისტიანებს, რომლებიც თავიანთი ძმების გვამებს მარხავდნენ; ამიტომ ნეტარი თეოდოტი იპარავდა მათ და ფარულად მიაბარებდა მიწას). ამგვარად, წმინდა თეოდოტის სახლი იყო როგორც სასტუმრო, ისე ქრისტიანთა თავშესაფარი, რადგან თეოდოტს, რომელიც მეპატრონედ ითვლებოდა, წარმართებში ეჭვი არ გამოუწვევია იმაში, რომ ის ქრისტიანი იყო. და იყო წმინდანი ყველასთვის ყველაფერი: დევნილთათვის მფარველი, მშიერთათვის მკვებავი, სნეულთათვის მკურნალი, მოწინააღმდეგეთათვის მტკიცე დასაყრდენი, სარწმუნოებისა და კეთილმსახურების მასწავლებელი, ღვთივსათნო ცხოვრების დამრიგებელი და მოწამეობრივი ღვაწლისკენ აღმძვრელი.
ამ დროს უღმერთო იგემონმა თეოტექნმა ბრძანა, რომ ყველგან მოესხურებინათ კერპთმსახურების სისხლი ყოველგვარ საკვებზე და სასმელზე, რომელიც ბაზრობებზე იყიდებოდა. ასე მოიქცა მან ქრისტიანების გამო, რათა აიძულებინა ისინი, თუნდაც მათი ნების საწინააღმდეგოდ, ეჭამათ კერპთმსახურების სისხლით შებილწული საკვები; ამის გამო ქრისტიანულ ტაძრებში შეუძლებელი იყო მსხვერპლის შეწირვა ჭეშმარიტი ღმერთისთვის, რადგან მთელ ქალაქში არ იყო პური და ღვინო, რომელიც წარმართების მიერ არ იყო შებილწული. როდესაც ეს შეიტყო, წმინდა თეოდოტმა დაიწყო მორწმუნეებისთვის ხორბლის, პურის და ღვინის დარიგება, რომლებიც მან წინასწარ იყიდა და უხვად ჰქონდა. საკვებისა და სასმელის ყველგან დარიგებით და მრავალი ქრისტიანის თავისთან გამოკვებით, თეოდოტმა თავისი სასტუმრო ნოეს კიდობანს მიამსგავსა, რომელიც მასში მყოფ ყველა ადამიანს წარღვნის წყლებისგან იხსნიდა (დაბ. 7:1-24).
რამეთუ, როგორც მაშინ, ნოეს დროს, ვერავინ გადაურჩა წარღვნის წყლებს, გარდა ნოეს კიდობანში მყოფთა, ასევე ახლაც ჩვენს ქალაქში (ამბობს წმინდა თეოდოტეს ცხოვრების მწერალი), ვერც ერთ ქრისტიანს არ შეეძლო თავი დაეცვა კერპთაყვანისმცემლობითი სიბილწისგან შებილწვისგან, თუ თეოდოტეს სახლში არ მიდიოდა. ამგვარად, თეოდოტეს სასტუმრო გადაიქცა უცხოთა მისაღებ სახლად, სამლოცველო ტაძრად და ღვთის მღვდელთათვის საკურთხევლად, რომლებიც აქ უსისხლო საღმრთო მსხვერპლს აღასრულებდნენ. თეოდოტეს სახლთან ყველა მიეშურებოდა, როგორც გემს წარღვნის დროს. ასეთი იყო ამ ნეტარი თეოდოტეს სავაჭრო საქმიანობა, ასეთი იყო მისი ყიდვა და შეძენა. მაგრამ საკმარისია ამაზე. მოგითხრობთ წმინდა მოწამის სხვა საქმეებზეც.
ამ დევნის დროს, რომელიც ქრისტიანებზე იყო აღმართული, თეოდოტეს ერთ მეგობარს, სახელად ვიქტორს, შემდეგი მიზეზით წარმართებმა შეიპყრეს: არტემიდეს ზოგიერთმა ქურუმმა ცილი დასწამა ვიქტორს ჰეგემონთან, თქვეს, რომ ვიქტორი გმობდა მათ ქალღმერთს, იმგვარად გამოთქმით, რომ აპოლონმა იძულებით შეურაცხყო თავისი ღვიძლი და არტემიდე და შეაგინჯა იგი დელოსში, საკურთხევლის წინ, და შენიშნეს, რომ ელლინებს უნდა შერცხვენოდათ ასეთი ღმერთების – მეძავების, რომლებიც ასეთ საზიზღარ საქმეებს სჩადიოდნენ, რაზეც წმინდა ადამიანებს მოსმენაც კი არ შეუძლიათ. ასე ცილი დასწამებული ვიქტორი შეიპყრო და ჰეგემონმა მისი ციხეში ჩაგდება ბრძანა.
პატიმარს მრავალი ელლინი აკითხავდა, რომლებიც პირფერობით არწმუნებდნენ მას და ეუბნებოდნენ: – შეასრულე ჰეგემონის ბრძანება; მაშინ დიდი პატივი გეცემა, მეფის მეგობარი იქნები, მისგან მრავალ სხვადასხვა სიმდიდრეს მიიღებ და სამეფო პალატებში იცხოვრებ. მაგრამ თუ არ მოუსმენ ჰეგემონს, დაფიქრდი, რა სატანჯველები გელის; მაშინ მთელი შენი სახლი და შენი ქონება გაიძარცვება, ყველა შენი ნათესავი განადგურდება და თავად შენი სხეული, მრავალი სასტიკი ტანჯვის შემდეგ, მწარე სიკვდილს მიეცემა და ძაღლების საჯიჯგნად გადაიყრება.
ამას და ბევრ სხვა რამეს ეუბნებოდნენ ისინი ვიქტორს.
ღვთისმოსაობის დამცველი, თეოდოტე კი, ღამით ციხეში მივიდა ვიქტორთან და ამხნევებდა მას მომავალი ღვაწლისთვის, ეუბნებოდა რა: – არავითარ შემთხვევაში, ვიქტორ, არ მოუსმინო იმ პირმოთნე სიტყვებს, რასაც გეუბნებიან უღმერთო წარმართები, არ მიიღო მათი მზაკვრული რჩევა, არ გაჰყვე მათ კვალს, არ მიგვატოვო ჩვენ, არ ამჯობინო სიბილწე და უღმერთოება სიწმინდეს და არ გიყვარდეს უსამართლობა სიმართლეზე მეტად. ნუ იზამ ამას, ჩემო მეგობარო! ნუ იზამ, რადგან იცი, რომ ის უღმერთოები თავიანთი მზაკვრული და პირფერული დაპირებებით ცდილობენ შენი წარწყმედაში ჩაგდებას. განა ასეთი დაპირებებით არ აცდუნეს იუდეველებმა იუდა გამცემი? არგო თუ არა მას იმ ოცდაათმა ვერცხლმა, რომელიც მათგან მიიღო? სხვა არაფერი მოუპოვებია მას იმ ოცდაათი ვერცხლით, გარდა თოკისა, რომელზეც თავი ჩამოიხრჩო (მთ. 27:3–5). არასოდეს იფიქრო, რომ რაიმე კარგს მიიღებ ბოროტებისგან, რადგან მათი დაპირებები საუკუნო სიკვდილს გიმზადებს».
ამ და მსგავსი სიტყვებით ამხნევებდა წმინდა თეოდოტე ვიქტორს ღვთისმოსაობაში. და ვიქტორი მართლაც, მამაცურად უძლებდა თავის ღვაწლს მანამ, სანამ ახსოვდა ის სიტყვები, რომლებითაც მას წმინდა თეოდოტე ამხნევებდა. ყველა, ვინც წმინდანის ტანჯვას უყურებდა, ადიდებდა მის სახელოვან ღვაწლს. როდესაც მიუახლოვდა მისი მოწამეობრივი ღვაწლის დასასრული და დგებოდა მისი ამქვეყნიდან წასვლის დრო, ვიქტორმა მტანჯველს სთხოვა დროებით შეეწყვიტა მისი ტანჯვა, რათა მას დრო ჰქონოდა თავის თავში დასაფიქრებლად. მაშინვე ჰეგემონის მსახურებმა შეწყვიტეს წამება და ვიქტორი ციხეში წაიყვანეს. მაგრამ ვიქტორი ციხეში ჭრილობებისგან გარდაიცვალა და თავისი აღსარების დასასრული უცნობი დატოვა.
ამის შემდეგ ნეტარი თეოდოტე გაემართა სოფელში, რომელსაც „მალოსი“ ერქვა და ქალაქიდან თოთმეტი სტადიონით იყო დაშორებული. წმინდანი იქ წავიდა, რადგან შეიტყო, რომ სწორედ იქ დაასრულა თავისი მოწამეობრივი ღვაწლი და მდინარე „გალიოსში“ ჩააგდეს წმინდა მოწამე ვალენტი, რომელიც მანამდე მიდიკინებში იტანჯებოდა. თეოდოტე ამ სოფლისკენ გაემართა, თუმცა, მასში არ შესულა, არამედ მის მახლობლად, მდინარესთან, სოფლიდან ორი პოპრიშის მანძილზე შეჩერდა. იპოვა რა წმინდა მოწამის ნაწილები, თეოდოტემ პატივით დაკრძალა ისინი.
როდესაც ის იქიდან ბრუნდებოდა, შეხვდა რამდენიმე ქრისტიანს, რომლებმაც მისი დანახვისას დიდად მადლობა უძღვნეს მას, როგორც ყველა ქრისტიანის ქველმოქმედს; განსაკუთრებით კი ერთი დიდი კეთილი საქმისთვის უხდიდნენ მადლობას, რაც მან წმინდანებს გაუკეთა: კერძოდ, როდესაც არტემიდეს საკურთხეველი დაარბიეს, ეს ქრისტიანები ჰეგემონს ტანჯვაზე გადასცეს; მაგრამ წმინდა თეოდოტემ მრავალი ძალისხმევის შემდეგ გამოისყიდა ისინი და თანაც, არა მცირე ფასად. სწორედ ამისთვის ეთაყვანებოდნენ ქრისტიანები ახლა მას, მიესალმებოდნენ და მადლობას უძღვნიდნენ. წმინდანმა კი, მათთან შეხვედრით გამოხატა რა სიხარული, შესთავაზა მათ მასთან ერთად ეჭამათ.
იპოვეს რა ერთი შემაღლებული და ლამაზი ადგილი, ბალახზე დაწვნენ; იმ ადგილას ბევრი ლამაზი ხე იზრდებოდა, უამრავი ყვავილი იყო და ყველგან ჩიტების გალობა ისმოდა. სანამ საჭმლის ჭამას შეუდგებოდნენ, წმინდანმა ორი მათგანი სოფელში გაგზავნა მღვდელთან, რომელიც მათ ტრაპეზს აკურთხებდა და მათთან ერთად მიიღებდა საზრდოს, შემდეგ კი ჩვეულებრივი ლოცვებით დალოცავდა მათ (უნდა აღინიშნოს, რომ წმინდა თეოდოტეს ჩვეული ჰქონდა ყოველთვის მღვდლის კურთხევით და, თუ შესაძლებლობა იყო, მისი თანდასწრებით ეჭამა).
როდესაც გაგზავნილები იმ სოფელს მიუახლოვდნენ, დაინახეს მღვდელი, რომელიც ეკლესიიდან გამოდიოდა მეექვსე ჟამნის გალობის შემდეგ, თუმცა მათ არ იცოდნენ, რომ ეს სწორედ იმ სოფლის პრესვიტერი იყო. შენიშნა რა, რომ იმ სოფელში მყოფი ძაღლები ხმამაღლა ყეფდნენ მოგზაურებზე, მღვდელი მიუახლოვდა მათ და, ძაღლების განდევნის შემდეგ, მიესალმა მათ, შემდეგ კი ჰკითხა:
– ქრისტიანები ხართ? თუ ქრისტიანები ხართ, შემოდით ჩემს სახლში, რათა ქრისტესმიერი სიყვარულით გავიხაროთ.
მათ კი უპასუხეს:
– დიახ, ჩვენ ქრისტიანები ვართ და ქრისტიანებს ვეძებთ.
მღვდელმა კი, გაიღიმა რა, თავისთვის თქვა:
– ფრონტონ! (ასეთი იყო მისი სახელი). აი, ხედავ, როგორ სრულდება შენი სიზმრისეული ხილვები!
შემდეგ, მოგზაურებისკენ მიბრუნდა და თქვა:
– ამ ღამით სიზმარში ვნახე ორი კაცი, რომლებიც ძალიან გგავდნენ თქვენ; მათ მითხრეს: „ჩვენ ამ მხარეში განძი მოვიტანეთ“; რადგან მეჩვენება, რომ თქვენ ძალიან ჰგავთ იმ კაცებს, მითხარით: რა განძი მოიტანეთ თან?
იმ კაცებმა უპასუხეს:
– მართლაც, ჩვენ თან გვყავს კაცი, ნეტარი თეოდოტე, რომელიც ნებისმიერ განძზე ძვირფასია; თუ გნებავთ, შეგიძლიათ ნახოთ იგი, მაგრამ ჯერ ამ სოფლის მღვდელი გვაჩვენეთ.
მან კი უპასუხა:
– მე ვარ ის, ვისაც ეძებთ. მოდით და მივიყვანოთ ჩემს სახლში ღვთის კაცი.
ამის შემდეგ ყველა წმინდა თეოდოტესთან წავიდა.
როდესაც მღვდელმა თეოდოტე დაინახა, სიყვარულით მიესალმა მას; მიესალმა ასევე სხვა ქრისტიანებსაც, შემდეგ კი ყველას დაუწყო თხოვნა, რომ მის სახლში წასულიყვნენ. მაგრამ წმინდა თეოდოტეს წასვლა არ უნდოდა და თქვა:
– ვჩქარობ, რაც შეიძლება მალე მივიდე ქალაქში, რადგან ქრისტიანებისთვის ახლა დიდი ღვაწლი დადგა; ამიტომაც, ჩემი ძალების ფარგლებში უნდა ვემსახურო ჩემს ძმებს, რომლებიც გასაჭირსა და დიდ საფრთხეში არიან.
ამის შემდეგ მღვდელმა ილოცა, შემდეგ კი ყველანი შეუდგნენ საჭმლის ჭამას. სადილის დასრულების შემდეგ წმინდა თეოდოტემ პრესვიტერს სახეზე ღიმილით უთხრა:
– რა ლამაზი ადგილია და რა მოხერხებულია წმინდა ნაწილების დასაფლავებისთვის!
მღვდელმა კი უპასუხა:
– იღვაწე და მოგვიტანე აქ პატიოსანი ნაწილები.
წმინდა თეოდოტემ კი უპასუხა:
– მხოლოდ ის იღვაწე, მამაო, რომ ამ ადგილას სამლოცველო ააშენო, რომელშიც წმინდა ნაწილების მოთავსება იქნებოდა შესაძლებელი, და მალე შენთან მოწამეობრივი ნაწილები იქნება მოტანილი.
შემდეგ წმინდანმა ხელიდან ბეჭედი მოიხსნა და მღვდელს ბეჭედი გადასცა რა, თქვა:
– უფალი იყოს მოწმე ჩემსა და შენს შორის, რომ მალე აქ მოწამეობრივი ნაწილები იქნება მოტანილი.
ამას ამბობდა წმინდანი, წინასწარმეტყველურად უწინასწარმეტყველებდა რა აქ თავისი ნაწილების დადებას, ვინაიდან მთელი სულით მიისწრაფოდა მოწამეობრივი ღვაწლისკენ.
ამის შემდეგ წმინდა თეოდოტე თავის ქალაქსა და სახლში მივიდა და იქ ყველაფერი დიდი გაძარცვისა და ნგრევის მდგომარეობაში დახვდა, თითქოს დიდი მიწისძვრა მომხდარიყო.
იმ ქალაქში ცხოვრობდა შვიდი ღვთისმოსავი ქალწული, რომლებიც ყრმობიდანვე ღვთისმოსაობითა და ღვთის შიშით იყვნენ აღზრდილნი, იცავდნენ სხეულებრივ და სულიერ სიწმინდეს და თავი განუწესეს უხრწნელ და უკვდავ სასიძოს, ქრისტეს, ძე ღვთისას. ღვთისმოსავი და სათნო ცხოვრებით, ამ ქალწულებმა სიბერეს მიაღწიეს; მათგან უფროსი იყო თეკუსა, წმინდა თეოდოტეს დეიდა. ამ წმინდა ქალწულების წაყვანის შემდეგ, იგემონმა ისინი მრავალგვარ სატანჯველს მისცა; მაგრამ რადგან ტანჯვამ ვერ შეარყია მათი რწმენა, მან ისინი მეძავ ჭაბუკებს შეურაცხყოფისთვის გადასცა, მათ ლანძღავდა და ქრისტიანულ ღვთისმოსაობას დასცინოდა. როდესაც იმ ქალწულებს შესარცხვენად მიჰყავდათ, გულის სიღრმიდან ამოიხვნეშეს, თვალები ზეცისკენ აღაპყრეს და ხელები აღმართეს, შემდეგ კი ღმერთს შემდეგი სიტყვებით ლოცვა დაუწყეს:
– უფალო იესო ქრისტე! შენ იცი, რა ყურადღებითა და გულმოდგინებით ვიცავდით ჩვენს ქალწულებას მანამ, სანამ ეს ჩვენს ძალაუფლებაში იყო; მაგრამ ახლა უსირცხვილო ჭაბუკებმა ჩვენს სხეულებზე ძალაუფლება მიიღეს. დაგვიფარე ჩვენ წმინდად, იმ გზებით, რომლებითაც შენ თვითონ იცი.
როდესაც წმინდა ქალწულები ცრემლებით ლოცულობდნენ ღმერთს ამ სიტყვებით, ერთმა უსირცხვილო ჭაბუკმა, მიიზიდა მათგან უფროსი, თეკუსა, მისი შებილწვის განზრახვით. მან კი, ფეხებში ჩაეჭიდა მას და ცრემლებით უთხრა:
– შვილო! რა სიამოვნებას მოგანიჭებთ ჩვენი სხეული, სიბერისგან, მარხვისგან, ავადმყოფობებისა და წამებისგან გამოფიტული, როგორც თვითონაც ხედავთ! მე უკვე სამოცდაათ წელზე მეტის ვარ. და ჩემი დანარჩენი დებიც ჩემზე ოდნავ ახალგაზრდები არიან. თქვენ, ასეთ ახალგაზრდებს, არ შეგეფერებათ შეეხოთ თითქოს უკვე მკვდარ სხეულებს, რომლებსაც მალე მხეცებისა და ფრინველების მიერ შეჭმულებს იხილავთ, რადგან იგემონმა უკვე თითქმის სიკვდილი მოგვისაჯა. ნუ მიაყენებთ ჩვენ ბოროტებას და ამისთვის ჩვენი ღმერთისგან, უფალი იესო ქრისტესგან, ჯილდოს მიიღებთ.
ასე ლაპარაკისას, წმინდა თეკუსამ მოიხსნა თავიდან საფარი და, ჭაბუკს თავისი ჭაღარა აჩვენა, შემდეგ კი კვლავ უთხრა:
– შვილო! შერცხვეს, რადგან შენც გყავს დედა, ვფიქრობ, ჩემსავით მოხუცებული, თუ ჯერ კიდევ ცოცხალია; თუ კი გარდაცვლილია, მაშინ მისი გახსენებით, მიგვატოვე ჩვენ და შენ მიიღებ ჯილდოს ჩვენი უფლის, ქრისტესგან, რადგან მასზე სასოება ამაო არ არის.
თეკუსას ამგვარმა სიტყვებმა ეს ჭაბუკი და მისი ამხანაგები შეძრწუნება შეუშვეს; მათ მიატოვეს თავიანთი ხორციელი ვნება, იმ ჭაბუკებმა ტირილი დაიწყეს და წმინდა ქალწულებს ჩამოსცილდნენ, მათთვის არავითარი ბოროტების მიყენების გარეშე.
როდესაც თეოტეკნმა გაიგო, რომ ის ქალწულები არ შეურაცხყვეს, მან თავი დაანება მათ იძულებით შებილწვის აზრს და უბრძანა, რომ არტემიდეს ქალღმერთის ქურუმები ყოფილიყვნენ, ამასთან, მათი მოვალეობა იყო – წარმართული ჩვეულების მიხედვით, იდოლების დაბანა ახლომდებარე ტბაში.
დადგა იდოლების დაბანის დღე, რომელსაც წარმართები ძალზედ საზეიმოდ აღნიშნავდნენ. იდოლები, თითოეული ცალკე ეტლზე დადეს და წარმართებმა საჯაროდ, გალობითა და სიხარულით მიიყვანეს ტბისკენ. იგემონის ბრძანებით, წარმართებს იდოლების წინ მიჰყავდათ წმინდა ქალწულებიც, თითოეული ცალკე ეტლზე; ქალწულები გაშიშვლებულნი იყვნენ წარმართების გასართობად და შესარცხვენად. ყველა მოქალაქე გამოვიდა ამ დღესასწაულზე, რათა მოესმინათ საყვირების, ციმბალების ხმა და ქალების გალობა, რომლებიც ქუჩებში ღია თავებითა და გაშლილი თმებით მიდიოდნენ. ხალხის ბრბოს ხმაურისა და ფეხის ხმისგან, ასევე საყვირების ხმისგან, თითქოს მთელი დედამიწა ირყეოდა. მთელ ხალხთან ერთად მიდიოდა იგემონი თეოტეკნიც – ექიდნას ნაშიერი, ეშმაკის მსახური. წარმართები უყურებდნენ გაშიშვლებულ ქალწულებს, ზოგი მათგანი სიცილს აძლევდა თავს, სხვები გაკვირვებულნი იყვნენ მათი მოთმინებითა და სიმამაცით, ზოგი კი, მათ დაჭრილ, გამოფიტულ სხეულებზე დარდით, შეძრწუნებულნი ტიროდნენ და გული წყდებოდათ.
როდესაც ასეთ ვითარებაში სრულდებოდა ეს უსჯულო დღესასწაული, წმიდა თეოდოტე დიდად დამწუხრებული იყო წმიდა ქალწულების გამო, რადგან ეშინოდა, რომ რომელიმე მათგანი, ქალის ბუნების სისუსტის გამო, არ შესუსტებულიყო ტანჯულებრივ ღვაწლში და არ დაეკარგა იმედი უფალ იესო ქრისტეს შემწეობისა. ამაზე დაფიქრების შემდეგ, თეოდოტემ დიდად გულმოდგინედ დაიწყო ლოცვა წმიდა მოსაგრეებისთვის, სთხოვდა ღმერთს, განემტკიცებინა წმიდა ქალწულები მათ ღვაწლში. სალოცავად წმიდა თეოდოტე დაიმალდა თავის ნათესავ პოლიქრონიუსთან, ახალგაზრდა თეოდოტესთან, რომელიც ასევე ნათესავი იყო, და სხვა ქრისტიანებთან ერთად ერთი ღარიბი ქრისტიანის, სახელად თეოქარიდეს სახლში, რომელიც წმიდა პატრიარქების: აბრაამის, ისააკისა და იაკობის სახელობის ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა. პირქვე დავარდნილნი, თეოდოტე და სხვა ქრისტიანები, რომლებიც მასთან ერთად ლოცულობდნენ, მიწაზე იწვნენ და ლოცულობდნენ დღის პირველი საათიდან მეექვსე საათამდე, მანამ სანამ თეოქარიდეს ცოლმა არ აცნობა, რომ პატიოსანი ქალწულების სხეულები ტბაში იყვნენ დახრჩობილნი.
ასეთი ამბის გაგონებაზე, წმიდა თეოდოტე ოდნავ წამოდგა მიწიდან; შემდეგ, მუხლებზე დამდგარმა, ხელები ცისკენ აღაპყრო და მრავალი ცრემლით დასველებული, როგორც წვიმის წვეთებით, ასეთი სიტყვებით ლოცულობდა:
– გმადლობ შენ, მეუფეო, იმისთვის, რომ მოისმინე ჩემი გოდების ხმა და არ გააუფერულე ჩემი ცრემლები!
შემდეგ დაიწყო თეოქარიდეს ცოლის გამოკითხვა, – როგორ და სად დაახრჩვეს ქალწულები წყალში, ნაპირთან თუ მდინარის შუაგულში. მან კი უთხრა:
– მე ვიდექი იმ ადგილთან ახლოს სხვა ქალებთან ერთად და ვხედავდი, რომ ჰეგემონი დიდხანს არწმუნებდა ქალწულებს, მომსახურებოდნენ კერპებს მათი განბანვით და მრავალ საჩუქარს ჰპირდებოდა მათ, თუმცა, ჰეგემონმა ვერაფერს მიაღწია თავისი თხოვნით, პირიქით, კიდევ უფრო შერცხა წმიდა ტეკუსას საყვედურებით. არტემიდასა და ათენას ქურუმები კი მათ თეთრ სამოსსა და მორთულ გვირგვინებს სთავაზობდნენ, რათა ამ სამოსითა და გვირგვინებით აღესრულებინათ კერპების განბანა. მაგრამ მოწამეებმა, აიღეს ის სამოსი და გვირგვინები, მიწაზე დააგდეს და ფეხებით დაწყება დაიწყეს. მაშინ ჰეგემონმა ბრძანა, წმიდანებისთვის კისერზე მძიმე ქვები მიებათ, შემდეგ, ნავებში ჩასვა ისინი, უბრძანა, წაეყვანათ ღრმა ადგილას და წყალში ჩაეგდოთ. ისინი ნაპირიდან დაახლოებით ორ სტადიაში ჩააგდეს წყალში.
ამის გაგონებაზე, საღამომდე წმიდანი პოლიქრონიუსსა და თეოქარიდესთან ერთად მსჯელობდა, როგორ ამოეღოთ წყლიდან წმიდა მოწამეთა პატიოსანი სხეულები, რათა დაეკრძალათ ისინი. მზის ჩასვლისას მათთან მივიდა ერთი ახალგაზრდა ქრისტიანი, სახელად გლიკერიუსი, და უთხრა, რომ ჰეგემონს ტბასთან მეომრებისგან შემდგარი საგუშაგო დაეყენებინა და უბრძანებია, ეზრუნათ, რათა ტბიდან მოწამეთა სხეულები არ ამოეღოთ. ამის გაგონებაზე, წმიდა თეოდოტე დიდად დამწუხრდა, რადგან მისთვის არ იყო ადვილი წმიდა მოწამეთა სხეულების აღება, ნაწილობრივ საგუშაგოს გამო, ნაწილობრივ კი წმიდანებისთვის კისერზე მიბმული მძიმე ქვების გამო; ეს ქვები იმდენად მძიმე იყო, რომ მათი ეტლით გადატანა ძნელად თუ მოხერხდებოდა. საღამოს თეოდოტე წმიდა პატრიარქების ახლომდებარე ეკლესიაში წავიდა, რომლის შესასვლელი წარმართებს გადაეკეტათ, რათა ქრისტიანებს შიგნით არ შესულიყვნენ. ეკლესიაში მისულმა, წმიდანმა მის წინაშე მიწაზე დაემხო და დიდხანს ლოცულობდა. შემდეგ, წამოდგა და ეკლესიის შესასვლელისკენ გაემართა; მაგრამ დაინახა, რომ შესასვლელი გადაკეტილი იყო, შეჩერდა და კვლავ აქ დადგა სალოცავად. როდესაც სადღაც გვერდით ყვირილი და ხმაური მოესმა და იფიქრა, რომ ეს წარმართები მისდევდნენ მას, წმიდანი მაშინვე წამოდგა და თეოქარიდეს სახლისკენ წავიდა. აქ მან მცირე ხნით ჩაეძინა. სიზმარში მას თავისი დეიდა, წმიდა ტეკუსა გამოეცხადა და უთხრა:
– შენ გძინავს, შვილო თეოდოტე, და არაფრით არ ზრუნავ ჩვენზე. ნუთუ არ გახსოვს, როგორ გასწავლიდი, როცა ჯერ კიდევ ყმაწვილი იყავი? ნუთუ არ გახსოვს, როგორ გიხელმძღვანელე სათნო ცხოვრებაში, მამისა და დედის მაგივრობას გიწევდი? და როცა ცოცხალი ვიყავი, არასოდეს შეურაცხგყვია მე, არამედ ყოველთვის პატივს მცემდი, როგორც მშობელ დედას. მაგრამ აი ახლა, ჩემი გარდაცვალების შემდეგ, შენ დამივიწყე, თუმცა მთელი შენი სიცოცხლის ბოლომდე უნდა მემსახურო. მაგრამ, გთხოვ, არ დატოვო ჩვენი სხეულები წყალში, რათა თევზების ნადავლი არ გახდნენ, არამედ ეცადე, რაც შეიძლება მალე ამოიღო ისინი წყლიდან, რადგან შენც ორი დღის შემდეგ წახვალ მოწამეობრივ ღვაწლში. ადექი საწოლიდან, წადი ტბისკენ, მაგრამ ფრთხილად იყავი მოღალატისგან.
ეს რომ თქვა, წმინდანმა თეოდოტე მიატოვა.
გამოღვიძებულმა თეოდოტემ იმ სახლში მყოფ სხვა ქრისტიანებს თავისი ხილვის შესახებ უამბო და ყველამ ცრემლებით დაიწყო უფლისადმი ლოცვა, ევედრებოდნენ, დახმარებოდა წმინდა მოწამე ქალთა სხეულების პოვნაში. ნეტარი თეოდოტე კი, ხილვაზე ფიქრისას, გაოცებული იყო, რას ნიშნავდა ტეკუსას ბოლო სიტყვები მისთვის ნათქვამი: „გაუფრთხილდი მოღალატეს“. მაგრამ შემდეგ ეს სიტყვები გამართლდა, როგორც ეს ქვემოთ მოყვანილი ამბიდან გამოჩნდება.
როდესაც გათენდა, თეოდოტემ მოხსენიებული ჭაბუკი გლიკერი და თეოქარი გაგზავნა მდინარესთან მდგარი მეომრების ზუსტად გასარკვევად, რადგან ეგონა, რომ ისინი წავიდნენ ქალღმერთ არტემიდას დღესასწაულის გამო, რომელსაც იმ დღეს წარმართები აღნიშნავდნენ. გაგზავნილები წავიდნენ, მაგრამ დაინახეს, რომ მეომრები ჯერ არ წასულიყვნენ; დაბრუნებულებმა ამის შესახებ სხვა ქრისტიანებს აუწყეს და ყველამ ის დღე მარხვასა და ლოცვაში გაატარა.
საღამოს დადგომასთან ერთად, ქრისტიანები, ჯერ კიდევ უჭმელად, ტბისკენ გაემართნენ, თან წაიღეს ბასრი ნამგლები, რომლებითაც შეძლებდნენ წმინდა მოწამე ქალთა კისერზე შემოხვეული თოკების გადაჭრას. ამ დროს ძალიან ბნელოდა, რადგან იმ ღამეს არც მთვარე ანათებდა და არც ვარსკვლავები. როდესაც ყველანი მიუახლოვდნენ იმ ადგილს, სადაც ბოროტმოქმედებსა და ყაჩაღებს სასიკვდილო განაჩენს უსრულებდნენ (ეს ადგილი კი ძალიან საშინელი იყო, ისე რომ მზის ჩასვლის შემდეგ იქ გავლას ვერავინ ბედავდა; აქ ეგდო გვამები, ძვლები და თავები, სხეულებისგან მოკვეთილი, ზოგიერთი თავი კი ძელებზე იყო წამოცმული), ყველას დიდი შიში მოედო, თუმცა, მალე გამხნევდნენ, რადგან ხმა მოესმათ, რომელიც ამბობდა:
– წადი გამბედაობით, თეოდოტე!
ამ სიტყვების მოწიწებით მოსმენის შემდეგ, ყველამ ჯვარი გადაიწერა. და მაშინვე აღმოსავლეთის მხრიდან ჰაერში გამოჩნდა უნათლესი ჯვარი, რომელიც ყველა მიმართულებით ცეცხლოვან სხივებს აფრქვევდა. ამ ჯვრის დანახვაზე ყველანი გაიხარეს და შეშინდნენ; შემდეგ კი, მუხლებზე დაცემულებმა, ყველამ თაყვანი სცეს წმინდა ჯვარს და უფალს ლოცვა აღუვლინეს.
ლოცვის შემდეგ ადგომისას, ყველანი ტბისკენ გაემართნენ; მაგრამ რადგან ამ დროს ჯვრის ხილვა გაქრა, კვლავ ისე დაბნელდა, რომ ერთმანეთს ვერავინ ხედავდა. ამ დროს წვიმა დაიწყო, რის შედეგადაც გზა მოლიპული გახდა, რაც საგრძნობლად აძნელებდა სვლას. მაშინ ყველანი ლოცვაზე დადგნენ, ღმერთს ასეთ განსაცდელში დახმარებას სთხოვდნენ და მაშინვე გამოჩნდა ცეცხლოვანი კანდელი, რომელიც გზას უჩვენებდა; ამასთან ერთად, წმინდა თეოდოტეს გამოეცხადნენ ორი პატიოსანი მამაკაცი თეთრ სამოსელში, რომლებსაც თავსა და წვერებზე ჭაღარა თმა ჰქონდათ და უთხრეს:
– გამბედაობა იქონიე, თეოდოტე, რადგან უფალმა და ჩვენმა ღმერთმა იესო ქრისტემ შენი სახელი მოწამეთა სახელების რიცხვში ჩაწერა, როცა მოისმინა შენი ცრემლიანი ლოცვა მისი წმინდა სასძლოთა სხეულების პოვნისთვის. ჩვენ ის გამოგვგზავნა შენს დასახმარებლად; ჩვენ იმ მამათა დასს ვეკუთვნით, რომელთა ეკლესიის წინაშეც ლოცულობდი გასულ ღამეს. როდესაც ტბასთან მიხვალ, იქ ნახავ მოწამე სოსანდრეს, შეიარაღებულს, რომელიც შიშს ზვარავს და აძევებს ტბის მცველ მეომრებს, თუმცა, შენ არ უნდა წაიყვანო თან მოღალატე.
ასე თქმის შემდეგ, წმინდანები უჩინარნი გახდნენ.
ასე ვერც გაიგო წმინდა თეოდოტემ, ვინ იყო მოღალატე მათ შორის, ვინც მასთან ერთად მიდიოდა.
გამოჩენილ ლამპარს გაყოლებით, ყველა ტბას მიუახლოვდა. ამ დროს დაიწყო ქუხილი, გაკაშკაშდა ელვა, წამოვიდა ძლიერი წვიმა, ატყდა საშინელი ქარიშხალი; ტბის ნაპირზე მდგარი მეომრები, ძლიერ შეშინებულნი, გაიქცნენ იქიდან, თანაც ისინი შეაშინა არა იმდენად ქუხილმა, ელვამ და ქარიშხალმა, რამდენადაც საშინელმა ხილვამ; რამეთუ მათ იხილეს მეტად დიდი მამაკაცი, რომელსაც ხელში ეკავა აბჯარი, ფარი და შუბი; თავზე კი ჩაფხუტი ედგა; ამ მამაკაცისგან გარშემო კაშკაშა ნათება გამოდიოდა. ეს იყო მოწამე სოსანდრე. ასეთი ხილვის შეშინებულნი, მეომრები გაიქცნენ, რადგან დიდი შიში ჰქონდათ შეპყრობილი. ამასობაში, ტბაში არსებული წყალი ქარმა გადადევნა ტბის ერთი მხრიდან მეორეზე, ისე რომ ტბის ფსკერი გამოჩნდა და ქრისტიანთა თვალწინ წარსდგა წმიდა მოწამეთა სხეულები, რომლებიც ტბის ფსკერზე იწვნენ. მიუახლოვდნენ რა წმიდა მოწამეებს, ქრისტიანებმა ნამგლებით გადაჭრეს თოკები, რომლებითაც ქვები ჰქონდათ მიბმული მოწამეთა ყელებზე; შემდეგ, აიღეს პატიოსანი სხეულები, დადეს ეტლებზე და წაასვენეს წმიდა პატრიარქთა ტაძარში, სადაც პატივით დამარხეს ისინი. მოწამეებს კი შემდეგი სახელები ერქვათ: ტეკუსა, ალექსანდრა, კლავდია, ფაინა, ევფრასია, მატრონა და იულია. ეს წმიდა ქალწულები იწამნენ მაისის თვის თვრამეტ რიცხვს.
მომდევნო დღის დილით ქალაქში ცნობილი გახდა, რომ წმიდა მოწამეთა სხეულები ქრისტიანებმა ტბიდან აიღეს. ამის შეტყობისას, იგემონი, კერპთა მსახური ქურუმები და ყველა სხვა წარმართი-კერპთაყვანისმცემელი დიდი მრისხანებით აღივსნენ, ისე რომ დაკითხვაზე მიათრევდნენ ყოველ ქრისტიანს, რომელსაც შემთხვევით შეხვდებოდნენ ქუჩაში. ამ დროს მრავალი ქრისტიანი წაიყვანეს დაკითხვაზე და სასტიკ, მტანჯველ სიკვდილს გადასცეს; ისინი ჯალათებმა დაგლიჯეს, თითქოს მხეცის კბილებით. როდესაც წმიდა თეოდოტემ ეს შეიტყო, მას სურდა თავი წარმართთა ხელში ჩაეგდო, მაგრამ მისმა ნათესავებმა შეაკავეს იგი ამისგან. პოლიქრონიონმა კი, ტანსაცმელი გამოიცვალა და მიწათმოქმედის სახე მიიღო, მოვიდა ქალაქის მოედანზე, რათა გაეგო ყველაფერი, რაც ქალაქში ხდებოდა, მაგრამ მაშინვე შეიპყრეს იგი წარმართებმა და წარუდგინეს დაკითხვაზე იგემონს. პოლიქრონიონმა მრავალი ცემა და ჭრილობა მიიღო მტანჯველთაგან, მაგრამ დუმდა. როდესაც კი ხმალი იხილა, თავზე აღმართული, მაშინ ძალიან შეშინდა და მტანჯველებს უამბო იმის შესახებ, თუ როგორ ამოიღო ტბიდან წმიდა მოწამეთა სხეულები მეინახემ თეოდოტემ და დამარხა ისინი ტაძართან, რომელიც აგებული იყო წმიდა პატრიარქთა პატივსაცემად. ამის შეტყობისას, წარმართები მაშინვე გაემართნენ იმ ადგილისკენ, სადაც წმიდა მოწამეთა პატიოსანი სხეულები იყო დამარხული, ამოთხარეს მათი საფლავები და სხეულები დაწვას მისცეს; ამის შემდეგ წარმართები თეოდოტეს საძებნელად გაემართნენ, რის შესახებაც საიდუმლოდ ეუწყა მას იმავე დღის საღამოს. ამ დროს წმიდა თეოდოტემ მიხვდა, რომ პოლიქრონიონო – მისი ნათესავი და მეგობარი – სწორედ ის მოღალატე იყო, რომლისგანაც თავის არიდება უბრძანეს წმიდა პატრიარქებმა. გადაწყვიტა რა თავი წამებისთვის მიეცა, თეოდოტე ასე მიმართავდა თავის ნათესავებს:
– ილოცეთ ჩემთვის უფლის, ჩვენი ღმერთის, იესო ქრისტეს მიმართ, რათა მან ღირსი გამხადოს მოწამეობრივი გვირგვინისა.
და ყველა ლოცულობდა მასთან ერთად მთელი ღამის განმავლობაში, თანაც წმიდა თეოდოტე ასეთი სიტყვებით ლოცულობდა:
– უფალო იესო ქრისტე, სასოწარკვეთილთა იმედო, – დამეხმარე მამაცურად აღვასრულო ჩემი მოწამეობრივი ღვაწლი და მიიღე ჩემი სისხლი, რომელსაც დაღვრიან ჩემი მტანჯველები, როგორც მსხვერპლი, შენთვის შეწირული ყველა დევნილი ქრისტიანისთვის. შეუმსუბუქე მათ ტანჯვა, დააცხრე დევნის სასტიკი ქარიშხალი, რათა მორწმუნეები მშვიდობასა და სიმშვიდეში იმყოფებოდნენ.
როდესაც დღე დადგა, წმიდამ გადაწყვიტა მტანჯველებთან წასულიყო და თავი მათ ხელში ჩაეგდო. ამის შეტყობისას, ყველა მისმა ნათესავმა ატირდნენ და აქვითინდნენ და, მას ეხვეოდნენ რა, ამბობდნენ:
– დაე მიიღო ხსნა, ეკლესიის მნათობო და სამკაულო, პატიოსანო თეოდოტე! შენი ტანჯვის დასრულების შემდეგ, დაე გახდე ზეციური ნათელის თანამონაწილე, დაე შეირაცხო ანგელოზთა და მთავარანგელოზთა დასთან და დაე გაგანათოს სულიწმიდისა და ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს დიდებამ, რომელიც მჯდომარეა ღმერთ მამის მარჯვენა მხარეს. დაე გებოძოს შენ ყველა ეს სიკეთე იმ ღვაწლისთვის, რომელსაც აღასრულებ. მაგრამ იცოდე, რომ ჩვენთვის, ვინც ასეთი უბედურებების შუაგულში ვრჩებით, შენი წასვლა დიდ მწუხარებასა და ცრემლს მოიტანს.
როდესაც ყველა ტიროდა და ამ სიტყვებს ამბობდა, წმინდა თეოდოტე ეხვეოდა და უკანასკნელი ამბორით კოცნიდა თითოეულს; შემდეგ ბრძანა, მისი სხეული, თუკი წამებისგან ფარულად აღება მოხერხდებოდა, გადაეცათ მღვდელ ფრონტონისთვის, რომელიც მისი ბეჭდით მოვიდოდა სოფელ მალოსიდან.
ბოლოს, წმინდა თეოდოტემ პირჯვარი გადაიწერა და მამაცურად გამოვიდა თავისი სახლიდან.
გზად მას იმ ქალაქის უფროს მოქალაქეთაგან ორი კაცი შეხვდა. მისთვის თავიანთი სიყვარულისა და პატივისცემის დამტკიცების სურვილით, ურჩევდნენ, რომ სადმე სწრაფად დამალულიყო და ეუბნებოდნენ:
– ათენასა და არტემიდეს ქურუმები სხვა წარმართებთან ერთად ცილს გწამებენ ჰეგემონთან, ამბობენ, რომ შენ ყველა ქრისტიანს ურჩევ, არ ეთაყვანონ უგრძნობელ ქვასა და ხეს; შენზე ბევრ სხვა რამესაც ამბობენ; ხოლო პოლიქრონიუსმა თქვა შენზე, რომ ფარულად მოიპარე ქალწულთა ცხედრები. დაიმალე, თეოდოტ, სანამ ჯერ კიდევ არ არის გვიან, რადგან სიგიჟეა, საკუთარი თავი წამების ხელში ჩააბარო.
წმინდანმა კი მიუგო მათ: – თუკი თქვენ ჩემი მეგობრები ხართ და თუკი მართლა გსურთ ჩემდამი სიყვარულის გამოჩენა, მაშინ ნუ შემაფერხებთ იმ გზაზე, რომლითაც მივდივარ, არამედ პირიქით, წადით სამსჯავროზე და იქ უთხარით უხუცესებს: – აჰა, თეოდოტე, რომელსაც ქურუმები და ხალხი ცილს სწამებენ, აქ, კართან დგას.
ასე თქმის შემდეგ, წმინდანი აჩქარებით წავიდა წინ და სამსჯავროს შუაგულში დადგა, მხიარული სახით დაიწყო წამების იარაღების ყურება; აქ იყო ანთებული ღუმელი, მდუღარე წყლით სავსე ქვაბები, ბორბლები და მრავალი სხვა საწამებელი იარაღი. ყოველივეს შემყურე, წმინდანი გულით ოდნავადაც არ შეშინებულა და არც აზრებში დაბნეულა, არამედ განაგრძობდა მხიარული სახით დგომას, რითაც ყველას თავის სიმამაცეს უჩვენებდა. როდესაც ჰეგემონმა წმინდანი დაინახა, უთხრა მას:
– შენ ოდნავადაც არ დაზარალდები არცერთი აქ მყოფი საწამებელი იარაღისგან, იმ შემთხვევაში, თუ ღმერთებს შესწირავ მსხვერპლს; მაშინ თავისუფალი იქნები ყველა დანაშაულისგან, რომლებშიც გდებენ ბრალს ქურუმებიც და მთელი ჩვენი ქალაქიც; გარდა ამისა, – მაშინ ჩვენი მეგობარი და მეფისთვის საყვარელი იქნები, რომელიც დიდ პატივს მოგაგებს; მხოლოდ უარყავი იესო, რომელიც იუდეაში ჯვარს აცვა პილატემ, ვინც ჩვენამდე მართავდა. დაფიქრდი ამაზე, თეოდოტ! შენ გონიერ ადამიანად მეჩვენები; გონიერი ადამიანი კი ყველაფერში სიფრთხილითა და განსჯით უნდა მოქმედებდეს. უკან დაიხიე ყოველგვარი სიგიჟისგან; დაარწმუნე ასევე სხვა ქრისტიანებიც, მიატოვონ თავიანთი სიგიჟე, და მაშინ იქნები მთელი ამ ქალაქის მმართველი; შენ იქნები მაშინ ჩვენი მთავარი ღმერთის, აპოლონის ქურუმი, რომელიც ადამიანებს ბევრ სიკეთეს ანიჭებს, მომავალს წინასწარმეტყველებს და სნეულებებს თავისი წამლებით კურნავს; თუ ამ ღმერთს ემსახურები, უფლება მოგეცემა, დანიშნო სხვა ქურუმებიც ყველა დანარჩენი ღმერთის მსახურებისთვის. შენი გავლით მოხდება ყველა მნიშვნელოვან თანამდებობაზე დანიშვნა, შენ იქნები მოსამართლეების წინაშე შუამავალი; შენ დაწერ წერილებს ყველა ხალხისთვის მეფის სახელით ხალხის სხვადასხვა საჭიროებებზე; შენ დიდად მდიდარი იქნები, და ყველა შენი ნათესავი დიდ პატივში იქნება. თუკი სიმდიდრე და ქონება გჭირდება, ახლავე შემიძლია მოგცე.
იმ დროს, როდესაც ჰეგემონი ამას ამბობდა, ხალხში გაისმა ხმამაღალი შეძახილი, რომელიც ჰეგემონის სიტყვებს ამტკიცებდა და თეოდოტს მოუწოდებდა, ჰეგემონისგან სიმდიდრე და პატივი მიეღო. მაგრამ წმინდა თეოდოტემ ასე უპასუხა ჰეგემონ თეოტეკნს:
– უპირველეს ყოვლისა, ჩემს უფალ იესო ქრისტესგან (რომელსაც შენ უბრალო ადამიანად უწოდე) ვთხოვ დახმარებას იმაში, რომ მან ღირსმყოს, განვამხილო თქვენი ცდომილება და ვაჩვენო თქვენი ღმერთების ამაოება; ამასთან ერთად, მოკლე სიტყვებით გიამბობ ჩემი უფლის განკაცების საიდუმლოსა და მის მიერ მოვლენილ სასწაულებს. ო, თეოტეკნ! მე უნდა მელაპარაკა შენთვის ჩემს სარწმუნოებაზე და ჩემს საქმეებზე; მაგრამ თქვენ ყველას წინაშე, თქვენს სირცხვილად, განვამხელ თქვენი ღმერთების საქმეებს, რომლებზეც ლაპარაკიც კი სირცხვილია. ის, რომელსაც დიევს 3283 უწოდებთ და რომელსაც ყველა თქვენს სხვა ღმერთზე უფრო განდიდებულ ღმერთად მიიჩნევთ, ისეთი საძაგელი ხორციელი ვნებებით იყო შეპყრობილი, რომ ყოველგვარი ბოროტების დასაწყისად და დასასრულად შეიძლება ჩაითვალოს. თქვენი პოეტი ორფეოსი 3284 მოგვითხრობს, რომ დიევმა მოკლა თავისი მშობელი მამა სატურნი 3285.
თავისი მშობელი დედა რეა ცოლად შეირთო და მისგან შეეძინა ქალიშვილი პერსეფონე; მაგრამ ამით არ დაკმაყოფილდა; მან თავის ქალიშვილთანაც იმრუშა და, ამას გარდა, ცოლად ჰყავდა თავისი და იუნონა. 3286 ასევე, აპოლონმა შეურაცხყო თავისი და დიანა დელოსის კუნძულზე სამსხვერპლოს წინაშე. ანალოგიურად, მარსი 3287 ხორციელმა ვნებამ შეიპყრო ვენერას 3288 მიმართ, ვულკანი 3289 – მინერვას მიმართ – ძმებმა დების მიმართ. განა ვერ ხედავ, ჰეგემონ, რაოდენ საძაგელია შენი ღმერთების უკანონობა? განა თქვენი კანონი არ სჯის ყველას, ვინც ასეთ დანაშაულებს სჩადის? თქვენ კი ტრაბახობთ თქვენი გარყვნილი ღმერთების ასეთი საქმეებით და არ გრცხვენიათ, ეთაყვანოთ მამათმკვლელებს, ინცესტს ჩამდენთ, მრუშებს, ბავშვთა შეურაცხმყოფელებს, გრძნეულებს (ამ ყველაფრის შესახებ თქვენმა ყველა პოეტმა დაწერა, ადიდებდნენ რა თქვენი ღმერთების საძაგელ საქმეებს). ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს საქმეები და სასწაულები კი წმინდაა და არ აქვს არც ერთი მანკიერება.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს განკაცების საიდუმლოს შესახებ იწინასწარმეტყველეს ყველა წმინდა წინასწარმეტყველმა, ამბობდნენ რა, რომ უკანასკნელ ჟამს ზეციდან მოვა ღმერთი ადამიანებთან, იცხოვრებს ადამიანებთან, როგორც ადამიანი, მოიმოქმედებს ენით აუწერელ ნიშნებსა და სასწაულებს, განკურნავს მრავალგვარ სნეულებებს და ადამიანებს ზეციური სასუფევლის ღირსად გახდის. არა მარტო უფლის განკაცების, არამედ მის ნებაყოფლობით ვნებაზე ჩვენთვის, მის სიკვდილსა და დაფლვაზეც დიდი სიზუსტით იწინასწარმეტყველეს იმავე წმინდა წინასწარმეტყველებმა; ამას მოწმობენ ქალდეველები და ბრძენი სპარსელი მოგვები, რომლებმაც ვარსკვლავის მიხედვით იპოვეს მისი დაბადების ადგილი და მივიდნენ მასთან ძღვენით, რათა თაყვანი ეცათ მისთვის, როგორც ღმერთისთვის. მისი აღდგომის მოწმეები კი იყვნენ რომაელი ჯარისკაცები, რომლებიც მის საფლავს დარაჯობდნენ. მათ თავად იხილეს, როგორ აღდგა უფალი საფლავიდან; ამის შესახებ მათ მღვდელმთავრებსაც ამცნეს. მაგრამ ვინ შეძლებს გადმოცეს ყველა სასწაულებრივი და დიდებული საქმე, რომელიც მოიმოქმედა ჩვენმა უფალმა, იესო ქრისტემ, თავისი მიწიერი ცხოვრების დროს? უპირველეს ყოვლისა, მან წყალი ღვინოდ აქცია, შემდეგ – ხუთი პურითა და ორი თევზით დააპურა ხუთი ათასი კაცი უდაბნოში, ავადმყოფებს კურნავდა, ზღვაზე დადიოდა, როგორც ხმელეთზე; მისი ძალის ეშინოდა ცეცხლის ბუნებას; ბრმადშობილს მხედველობა მისცა, კოჭლებს სწრაფად მავალ ადამიანებად აქცევდა; მისი ბრძანებით მკვდრები აღდგებოდნენ; მან აღადგინა და დაუბრუნა სიცოცხლე ოთხდღიან ლაზარეს. ყველა ეს უდიდესი და საკვირველი სასწაული ყველასთვის ცხადყოფს, რომ იესო ქრისტე ჭეშმარიტი ღმერთი იყო და არა უბრალო ადამიანი.
როდესაც წმინდანი ასეთი სიტყვებით მოწმობდა ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს ღვთაებრიობის შესახებ, იქ მყოფ ყველა წარმართს დიდი არეულობა დაატყდა თავს და აგუგუნდნენ, როგორც ზღვა გუგუნებს ქარისგან. ქურუმები იგლეჯდნენ თმას, ხევდნენ სამოსელს, გლეჯდნენ გვირგვინებს; ხალხი კი სულ უფრო და უფრო ღელავდა და განრისხებით ეკითხებოდა ჰეგემონს, რატომ აძლევდა ნებას სიკვდილის ღირს ასეთ მკრეხელს ამდენი ელაპარაკა, ნაცვლად იმისა, რომ სიკვდილით დასჯისა და წამებისთვის მიეცა იგი?
მაშინ ჰეგემონი, კიდევ უფრო განრისხდა და უბრძანა ჯარისკაცებს, გაეხადათ წმინდანისთვის ტანსაცმელი, ჩამოეკიდათ იგი შიშველი საწამლავ ხეზე და მისი სხეული რკინის იარაღებით ეტანჯათ; ჰეგემონი თავადაც წამოდგა ადგილიდან, აპირებდა რა, საკუთარი ხელით ეტანჯა წმინდანი. ამ დროს ხალხის ყვირილისგან ნამდვილი ქარიშხალი ატყდა; ხალხი ყვიროდა, ითხოვდა და უბრძანებდა ჰეგემონის მსახურებს, დაეწყოთ წამება; მსახურები ამზადებდნენ საწამლავ იარაღებს; მხოლოდ წმინდა მოწამე განაგრძობდა მშვიდად დგომას, არც ოდნავ არ იყო შეშფოთებული თავისი სულით და არც შეშინებული გულით. თეოდოტე იმდენად მშვიდი იყო, რომ თითქოს მისთვის არ მზადდებოდა წამება.
შემდეგ წმინდანი ხეზე ჩამოკიდეს. როდესაც ჯარისკაცებმა უმოწყალოდ დაიწყეს წმინდანის სხეულის რკინის კლანჭებით წამება, იგი თითქოს სიხარულით ბრწყინავდა სახით, რადგან მისი შემწე იყო უფალი იესო ქრისტე. ასე იტანჯებოდა წმინდანი დიდი ხნის განმავლობაში. უკვე მსახურები დასუსტდნენ და სხვებმა შეცვალეს ისინი. მოწამე კი ურყევი რჩებოდა ქრისტეს სახელის აღიარებაში, ისე რომ ჩანდა, თითქოს არა საკუთარ, არამედ თითქოს უცხო სხეულში იტანჯებოდა; მან მთელი თავისი აზრები უფალ იესო ქრისტესკენ მიმართა, რომელიც მას ეხმარებოდა.
გარკვეული დროის შემდეგ, ჰეგემონმა თეოტექნემ ბრძანა, წმინდანის ჭრილობებზე დაესხათ უმკაცრესი ძმარი, მარილთან შერეული, შემდეგ კი სანთლებით დაეწვათ მოწამის პატიოსანი ნეკნები. მოწამემ, ცეცხლით იწვოდა რა, იგრძნო სუნი, რომელიც მისი ყოველმხრივ დამწვარი სხეულიდან ამოდიოდა, და სახე გვერდზე მიაბრუნა; ეს რომ შენიშნა, ჰეგემონი მაშინვე მიუახლოვდა მას და უთხრა:
– სადღაა ახლა, თეოდოტ, შენი ყველა თავხედური სიტყვა? ვხედავ, რომ ტანჯვები გძლევს. მაგრამ ჩვენს ღმერთებს რომ არ გმობდე და მათ თაყვანი გეცა, ახლა ასე არ იტანჯებოდი. განა არ გირჩევდი შენ, – უბრალო წარმოშობის, მეკერმეკედ მომუშავე ადამიანს, – არ შეწინააღმდეგებოდი მეფის ბრძანებას, რომელსაც შენს სიცოცხლესა და სიკვდილზე აქვს ძალაუფლება?
ამაზე წმინდა მოწამემ უპასუხა:
– ნუ გგონია, ჰეგემონ, რომ შენი ტანჯვები მძლევს იმის გამო, რომ სახე გვერდზე მივაბრუნე, რათა ჩემი დამწვარი სხეულის სუნი არ მეყნოსა. სჯობს, შენს მსახურებს უბრძანო, მეტი გულმოდგინებით შეასრულონ ის, რაც ებრძანათ, რადგან მეჩვენება, რომ ისინი თავიანთ მოვალეობებს ძალიან ზარმაცად ასრულებენ. შენ კი თავად მოიგონე ჩემთვის კიდევ რაიმე, უფრო სასტიკი ტანჯვები, რათა შეიტყო, რაოდენ დიდია ჩემი უფლის, იესო ქრისტეს ძალა, რომელიც ამ ტანჯვების შუაგულში მაძლიერებს. ჩემი ღმერთის დახმარებაზე დაყრდნობილი და მინდობილი, მე უგულებელვყოფ არა მხოლოდ შენ, არამედ შენს მეფესაც, როგორც უკანასკნელ ტყვეს.
როცა წმინდანი ასე ლაპარაკობდა, ჰეგემონმა ჯარისკაცებს უბრძანა, მოწამეს პირში სცემოდნენ და ყბები და კბილები დაუმსხვრიონ. წმინდანი კი, ცემას იღებდა რა, ჰეგემონს ეუბნებოდა:
– ენა ჩემი ნაწილებად რომ დაჭრა, მაინც ვერაფერს მიაღწევ შენს წამოწყებებში, რამეთუ ღმერთი და ჩვენი უფალი იესო ქრისტე ისმენს თავის მდუმარე მონებსაც კი.
მას შემდეგ, რაც წმინდანი ჯარისკაცების მიერ საკმაო ხანს იტანჯებოდა და იგლეჯებოდა, ისე რომ ჰეგემონის ყველა მსახური დაიღალა, ჰეგემონმა ბრძანა, თეოდოტი წამების ხიდან ჩამოეხსნათ და მომდევნო წამებამდე საპყრობილეში ჩაესვათ.
ჯარისკაცებმა წმინდა თეოდოტი მთელი ქალაქის გავლით საპყრობილეში წაიყვანეს. წმინდანის მთელი სხეული ჭრილობებით იყო დაფარული, რის მეშვეობითაც თეოდოტი ყველას აჩვენებდა თავის გამარჯვებას მტანჯველსა და ეშმაკზე. საპყრობილეში მსვლელობისას წმინდანს გარს ეხვია უამრავი ხალხი, რომელიც ქრისტეს მოწამეს, როგორც რაიმე ცნობისმოყვარე სანახაობას, ისე უყურებდა. წმინდანი კი ხმამაღლა აღიარებდა ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს ძალას და ამბობდა:
– შეხედეთ, რაოდენ დიდია და დიდებულია ჩემი უფლის, ქრისტეს ძალა. აი, თავად ხედავთ, რომ მისი განგებით, მისი წმინდა სახელისთვის მტანჯველები არ გრძნობენ ტკივილს ჭრილობებისა და ტანჯვისაგან; ხედავთ, რომ იგი ადამიანის უძლურ ხორცს ცეცხლზე მაგარს ხდის; ხედავთ, რომ იგი ამდენ დიდ სიმამაცესა და სიმტკიცეს აძლევს უბრალო წარმოშობის ადამიანებს, ისე რომ ისინი მეფეებისა და მთავრების ბრძანებებს არაფრად აგდებენ. ჩვენი მეუფე თავის მადლს ანიჭებს ყველას, ვინც მასში ირწმუნებს, უბრალოებსა და დიდებულებს, მონებსა და თავისუფლებს, ბარბაროსებსა და ელინებს.
შემდეგ, თავის ჭრილობებზე მიუთითა რა, კვლავ თქვა:
– მორწმუნეებმა ისეთი მსხვერპლი უნდა შესწირონ ღმერთსა და ჩვენს უფალ იესო ქრისტეს, როგორითაც თავად იტანჯა ყოველი ჩვენგანისთვის.
როცა წმინდანმა ეს თქვა, იგი საპყრობილეში შეიყვანეს და იქ ვიწრო და შემჭიდროებულ ადგილას ჩასვეს.
მას შემდეგ, რაც წმინდა თეოდოტი საპყრობილეში ჩასვეს, თექვსმეტი დღის გასვლის შემდეგ, ჰეგემონმა ბრძანა, ქალაქის ცენტრში, იმ ადგილას, სადაც ჩვეულებრივ სანახაობები იმართებოდა, სამსჯავრო მოემზადებინათ. წმინდა მოწამე საპყრობილედან გამოიყვანეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. მისი დანახვისას, ჰეგემონმა უთხრა:
– მოდი ჩვენთან ახლოს, თეოდოტ, რადგან მეჩვენება, რომ საკმარისად დასჯილი, ახლა მთელი შენი სიამაყე დატოვე და უკეთესობისკენ შეიცვალე. ჭეშმარიტად, უგუნურად მოიქეცი, ასეთი დიდი ტანჯვები რომ დაიტეხე თავს. ჩვენ კი არ გვინდოდა შენი ტანჯვა. მაგრამ ახლა, შენი სიჯიუტე მიატოვე და შეიცანი ჩვენი ღმერთების ძალა და ძლიერება; მაშინ იმ ძღვენით დაგაჯილდოებთ, რაზეც ადრე ვლაპარაკობდით. ჩვენ ეს ძღვენი ადრეც გპირდებოდით, ახლაც გპირდებით; მათ მიიღებ, თუ ჩვენს ღმერთებს თაყვანს სცემ; მაგრამ თუ ღმერთებს არ სცემ თაყვანს, მაშინვე იხილავ შენთვის გამზადებულ ცეცხლს, ბასრ რკინის იარაღებს და მხეცების პირებს, რომლებიც მზად არიან შენი დასაგლეჯად.
წმინდა მოწამემ კი ამაზე უპასუხა:
– ო, თეოტექნე! შეგიძლია მოიფიქრო ისეთი წამება, რომელიც შემუსრავს ჩემი უფლის იესო ქრისტეს ძალას, რომელიც განსაცდელთა შორის განმაძლიერებს? თუმცა ჩემი სხეული უკვე საკმაოდ დასახიჩრებულია წამების იარაღებით, როგორც ამას თავადაც ხედავ, – კვლავ გამოსცადე ჩემი სიმტკიცე; მომეცი ახალი წამებები და ნახავ, რომ მათაც მამაცურად გადავიტან, ისევე როგორც ადრინდელ ტანჯვებს.
მაშინ ჰეგემონმა ბრძანა, წმიდანი კვლავ წამების ხეზე ჩამოეკიდათ და რკინის იარაღებით ეგვემათ მისი სხეული, რითაც ძველ ჭრილობებს უახლებდნენ. წამების დროს წმიდანი ხმამაღლა აღიარებდა ქრისტეს სახელს. შემდეგ მტანჯველმა მეომრებს უბრძანა, წმიდანი წამების ხიდან ჩამოეხსნათ და გახურებულ კერამიკაზე ეთრიათ. მერე წმიდანი კვლავ ხეზე ჩამოკიდეს და კვლავ რკინის იარაღებით ტანჯეს, ისე რომ მოწამის სხეულზე არ დარჩენილა არც ერთი მთელი, დაუზიანებელი ადგილი: ის მთლიანად ერთი დიდი წყლული იყო; მხოლოდ მისი ენა იყო უვნებელი, რომლითაც ადიდებდა ღმერთს, ხოლო მტანჯველებსა და მეომრებს ლანძღავდა, როგორც უძლურებს. არ იცოდა, კიდევ რა ტანჯვისთვის მიეცა წმიდანი, ჰეგემონმა გამოსცა ბრძანება, რომელიც წმიდანს სიკვდილს უსჯიდა და შემდეგს აცხადებდა:
– ჩვენ ვბრძანებთ მახვილით თავი მოჰკვეთონ თეოდოტეს, გალილეის სარწმუნოების დამცველს, ჩვენი ღმერთების მტერს, სამეფო ბრძანებების მოწინააღმდეგესა და ჩემს მგმობელს; მისი სხეული კი უნდა დაიწვას, რათა ქრისტიანებმა ვერ შეძლონ მისი დაკრძალვა.
და გაიყვანეს წმიდანი ქალაქგარეთ, ველზე, თავის მოკვეთისთვის. მას მიჰყვებოდა ძალიან ბევრი ხალხი, როგორც კაცები, ისე ქალები, რომელთაც სურდათ მისი აღსასრულის ხილვა. დანიშნულ ადგილზე მისულმა, წმიდანმა ღმერთს შემდეგი სიტყვებით დაიწყო ლოცვა:
– უფალო იესო ქრისტე, ცისა და ქვეყნის შემოქმედო, რომელნიც არ ტოვებ ყველას, ვინც შენს წმიდა სახელს ესავს! გმადლობ შენ, რომ ღირს მყოფ ზეციური სამშობლოს მოქალაქეობისა და შენი სასუფევლის თანამონაწილეობისა. გმადლობ შენ, რომ დამეხმარე გველის დამარცხებასა და მისი თავის შემუსვრაში. გევედრები, – მოუვლინე შენს ერთგულ მონებს შვება მათ გარემომცველი განსაცდელებისგან; დაე, ჩემი სიკვდილით შეწყდეს შენს ეკლესიაზე აღძრული დევნა უღმრთო წარმართთა მიერ. მოუვლინე მშვიდობა შენს ეკლესიას და იხსენი იგი მტრის ცილისწამებისგან.
ლოცვის დასრულებისას და „ამინ“-ის წარმოთქმისას, წმიდანი შემობრუნდა და დაინახა ქრისტიანები, რომლებიც მასზე ტიროდნენ. მაშინ წმიდანმა უთხრა მათ:
– ნუ ტირით ჩემზე, ძმებო, არამედ უმჯობესია ადიდეთ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს ძალა, რომელმაც დამეხმარა მამაცურად აღმესრულებინა ჩემი ღვაწლი და დავემარცხებინა მტერი. მე კი ზეცაში გაბედულად ვილოცებ თქვენთვის ღმერთს.
ასე თქვა მოწამემ, ქედი მოუხარა მახვილს თავისი პატიოსანი თავი და თავი მოჰკვეთეს ივნისის თვის მეშვიდე დღეს.
ამასობაში ჰეგემონის მსახურებმა იმ ადგილას ბევრი შეშა მიიტანეს, კოცონი დაანთეს და მასზე ქრისტეს მოწამის სხეული დაასვენეს, რადგან ჰეგემონის ბრძანებით მისი დაწვა ჰქონდათ განზრახული. მაგრამ უეცრად, ღვთის განგებულებით, დიდი ქარიშხალი ამოვარდა, გამოჩნდა სინათლე, რომელიც მოწამის სხეულის გარშემო ელვასავით ბრწყინავდა, ისე რომ არც ერთ მეომარს არ გაუბედავს შეშასთან მიახლოება და მისი დანთება.
როდესაც ჰეგემონმა ეს შეიტყო, უბრძანა მეომრებს, არ მოშორებოდნენ იმ ადგილს და დაეცვათ მოწამის სხეული, რათა ქრისტიანებს არ მოეპარათ იგი. ჰეგემონის ბრძანების შესრულებით, მეომრებმა გაიკეთეს კარავი ტირიფის ტოტებისა და ლერწმისგან და დასხდნენ იმ კარავში, იცავდნენ რა ქრისტიანებისგან მოწამის სხეულს.
ამასობაში, ღვთის განგებულებით, მოხდა ისე, რომ იმ ადგილას გაიარა მღვდელმა ფრონტონმა, რომელსაც ხელზე ჰქონდა მოწამე თეოდოტეს ბეჭედი. ის მიდიოდა თავისი სოფლიდან მეზობელ სოფელში და არაფერი იცოდა წმიდა თეოდოტესთან მომხდარის შესახებ. ფრონტონს ვირზე მიჰქონდა ძალიან გემრიელი ღვინო, დიდი ხნის წინ მომზადებული; ამ ღვინის გაყიდვას ფრონტონი ქალაქში აპირებდა, რადგან საკუთარი ვენახი ჰქონდა და მისგან იკვებებოდა თავის ოჯახთან ერთად. როდესაც ფრონტონი მიუახლოვდა იმ ადგილს, სადაც მეომრებით კარავი იდგა და სადაც მოწამის სხეული ესვენა, ვირი წაიბორძიკა და მიწაზე დაეცა. ეს რომ დაინახეს, მეომრები ფრონტონის დასახმარებლად წავიდნენ და უთხრეს მას:
– საით მიდიხარ, მგზავრო? ხომ უკვე ღამეა. უმჯობესია, ჩვენთან დარჩე, მით უმეტეს, რომ აქ საქონლის საძოვარიც არის.
მღვდელი დათანხმდა მათთან ღამის გათევას და მათი კარვისკენ გაემართა (უნდა აღინიშნოს, რომ მოწამის სხეული ტოტებითა და თივით იყო დაფარული). კარავთან ცეცხლი ენთო და საკვებიც გამზადებული იყო. მეომრებმა ფრონტონი მიიწვიეს, რათა მათთან ერთად ეჭამა. ფრონტონმა კი, აიღო მათგან ჭურჭელი, ღვინით აავსო და მეომრებს შესთავაზა მისგან დაელიათ. ღვინის დაგემოვნების შემდეგ მეომრებმა შეაქეს, რადგან ღვინო მართლაც ძალიან კარგი იყო. შემდეგ მეომრებმა ჰკითხეს ფრონტონს: – რამდენი წლისაა ეს ღვინო? ფრონტონმა უპასუხა: – დაახლოებით ხუთი წლისაა.
მეომრები სვამდნენ ღვინოს, ისე რომ არ იცოდნენ, მათი სტუმარი ქრისტიანი და თანაც მღვდელი იყო. ტრაპეზისას მეომრები ფრონტონს ესაუბრებოდნენ იმაზე, რაც ბოლო დღეებში მოხდა. მათ მოუყვნეს, თუ როგორ დაიხრჩო შვიდი ქალწული იმის გამო, რომ კერპების დაბანა არ უნდოდათ, როგორ გამოიღო ღამით მეკერმესე თეოდოტემ მათი სხეულები ტბიდან და მიაბარა მიწას, როგორ ეძებდნენ მას ამის გამო ქალაქის ხელისუფალნი, როგორ მივიდა თვითონ სამსჯავროზე და თავი ტანჯვისთვის მიიღო, როგორ მამაცურად იტანდა მათ, თითქოს რკინის სხეული ჰქონოდა. შემდეგ მათ თქვეს: – აი, აქ დევს იმის უთავო სხეული, ვისაც ჰეგემონის ბრძანებით ვდარაჯობთ.
მათი საუბრის მოსმენისას მღვდელმა მადლობა შესწირა ღმერთს, რომელმაც ის წმინდა მოწამე თეოდოტეს ტანჯვისა და აღსასრულის შეტყობის ღირსი გახადა. შემდეგ მღვდელმა ფიქრი დაიწყო, როგორ წაეღო აქედან ქრისტეს მოწამის პატიოსანი სხეული. ჭურჭელი პირამდე გაავსო, მეომრებს მიაწოდა და უთხრა, რომ რამდენიც უნდოდათ, იმდენი ღვინის დალევა შეეძლოთ. როცა მეომრები დათვრნენ და ჩაეძინათ, ფრონტონი მიუახლოვდა ქრისტეს მოწამის პატიოსან სხეულს, გააშიშვლა იგი და ცრემლებით დაუწყო კოცნა. შემდეგ, თავისი ხელიდან ბეჭედი მოიხსნა, მოწამის თითზე გაუკეთა და ასეთი სიტყვებით თქვა: – ო, ქრისტეს წმინდა მოწამე თეოდოტე! შენ მართლაც შეასრულე ის, რასაც გთხოვდი.
შემდეგ ფრონტონმა მტკიცედ მიაბა თავის ვირს მოწამის პატიოსანი სხეული და თავი და ვირი მარტო გაუშვა უკან, თავის სოფელში. და ვირი მიდიოდა ფრონტონის სოფლისკენ, თან მიჰქონდა მოწამის პატიოსანი სხეული. ფრონტონმა კი ისევ დადო ტოტები და თივა იმ ადგილას, სადაც მოწამის სხეული იდო, და კარავში შესულმა დაიძინა.
მეორე დღის დილით ფრონტონი ძალიან ადრე ადგა და თითქოს ვირზე წუხდა, ამბობდა: – ჩემი ცხოველი აქედან გაიქცა: ვინმემ ხომ არ მოიპარა? მეომრები თანაუგრძნობდნენ ფრონტონს, არ იცოდნენ, რომ მოწამის პატიოსანი სხეული აქედან იყო წაღებული, რადგან ხედავდნენ, რომ ტოტები და თივა თავის ადგილზე იდო. მათთან ღვინის დატოვების შემდეგ, მღვდელი მათი კარვიდან გამოვიდა, თითქოს თავისი ვირის მოსაძებნად, მაგრამ უკვე აღარ დაბრუნებულა მათთან, რადგან თავის სოფელში წავიდა.
ვირი კი, ღვთის განგებით, მივიდა იმავე ადგილას, სადაც ოდესღაც წმინდა თეოდოტე ფრონტონს ესაუბრებოდა და ამ ადგილს აქ წმინდა ნაწილების განსასვენებლად მეტად ლამაზსა და მოხერხებულს უწოდებდა. სწორედ ამ ადგილას ურჩია ქრისტეს მოწამემ ფრონტონს ეკლესიის აშენება და აღუთქვა, რომ მასში მოწამეთა ნაწილებს გამოუგზავნიდა. ამ ადგილას მისულმა ვირმა გაჩერდა და მანამდე არ დაძრულა წინ, სანამ მისი ბატონი ფრონტონი არ მოვიდა და მისგან პატიოსანი ნაწილები არ ჩამოხსნა. შემდეგ ფრონტონმა აქ ქრისტიანები მოუწოდა და პატივით დაკრძალა მოწამის წმინდა ნაწილები, მოგვიანებით კი აქ წმინდა მოწამე თეოდოტეს სახელზე ეკლესიაც ააშენა, ჩვენი ღმერთის, ქრისტეს სადიდებლად.
ყოველივე ეს ჩაწერა მე, თავმდაბალმა ნილოსმა (ამბობს წმინდა მოწამე თეოდოტეს ცხოვრების აღმწერი). ეს ყველაფერი მე დავწერე ქრისტეში ყველა საყვარელი ძმისთვის დიდი ყურადღებითა და გულმოდგინებით, ვინაიდან ვიცნობდი წმინდა მოწამის ცხოვრების ისტორიას და მასთან ერთად ვიყავი საპყრობილეში. თქვენ კი წაიკითხეთ რწმენითა და სიყვარულით, რათა მიიღოთ ერთი ხვედრი ზეციურ სასუფეველში წმინდა მოწამე თეოდოტესთან და ყველა წმინდანთან ერთად, ვინც ღვთისმოსაობისთვის იღვაწა, და რათა გიხაროდეთ ზეცაში ჩვენს უფალ იესო ქრისტეში, რომელსაც ეგზავნება დიდება, პატივი და თაყვანისცემა მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
წმიდათა მოწამეთა პეტრეს, დიონისეს, ანდრიას, სავლეს, ქრისტინეს, ჰერაკლეს, პავლინეს და ვენედიმეს მარტვილობა
წარმართთა მიერ ქრისტიანთა დევნის ჟამს, ქრისტეს ერთგულნი მეომარნი უფლისათვის თავებს სწირავდნენ, ისე რომ მთელი სამყარო მოწამეთა სისხლით ირწყვებოდა. ამ დროს წარმართებმა შეიპყრეს ქრისტიანი პეტრე, მშვენიერი ჭაბუკი, რომელიც სხეულითაც ძლიერი იყო და სულითაც; ის ლამპსაკში, ჰელესპონტის მხარის ქალაქში შეიპყრეს. როდესაც პეტრე ჰეგემონ ოპტიმინთან დასაკითხად მიიყვანეს, ჰეგემონმა ჰკითხა მას:
– ქრისტიანი ხარ?
– დიახ, ქრისტიანი ვარ, – უპასუხა პეტრემ. ჰეგემონმა თქვა:
– შენს თვალწინ გაქვს ჩვენი უძლეველი მეფეების ბრძანებები; შესწირე მსხვერპლი ჩვენს დიდებულ ქალღმერთ ვენერას.
ჭაბუკმა უპასუხა:
– მიკვირს შენი, ჰეგემონო, როგორ ბედავ, მაიძულო თაყვანი ვცე ბილწ და მეძავ ქალს, რომელიც ისეთ საძაგელ საქმეებს სჩადიოდა, რომ მათზე ლაპარაკიც კი სირცხვილია? ნუთუ თქვენ ახლა არ სდევნით და არ სჯით კანონით მათ, ვინც ისეთ საქმეებს სჩადის, როგორსაც თქვენს ქალღმერთ ვენერას მიაწერთ? მაგრამ თუკი თქვენს ქალღმერთს მეძავად მიიჩნევთ, როგორღა შემიძლია მე თაყვანი ვცე და მსხვერპლი შევწირო ამ საძაგელ მეძავს? არა, მე უნდა ვეთაყვანო ცოცხალსა და ჭეშმარიტ ღმერთს, ყოველთა საუკუნეთა მეუფეს, უფალს ჩემს ქრისტეს; მხოლოდ მას ეკადრება აღვუწირო მსხვერპლი ვედრებისა, ქებისა და სინანულისა.
ამ სიტყვების გაგონებისას, ჰეგემონმა მეომრებს უბრძანა, ჭაბუკი ბორბლებზე მიებათ და მისი სხეული ხისა და რკინის იარაღებით ეტანჯათ, ძვლები დაემსხვრიათ. მაგრამ ღვთის მსახური პეტრე, რაც უფრო სასტიკად იტანჯებოდა, მით უფრო მტკიცედ და ძლიერად განმტკიცდებოდა უფლისა იესო ქრისტეს შემწეობის იმედში, და დასცინოდა ჰეგემონის სიგიჟეს. შემდეგ პეტრემ ზეცისკენ აღაპყრო თვალები და ასე დაიწყო ლოცვა:
– გმადლობ შენ, უფალო იესო ქრისტე, რომ მომეცი ესოდენი სიმტკიცე და ძალა სატანჯველთა შუაგულში; ღირს მყავ, რათა მამაცურად მივიყვანო ბოლომდე ჩემი ღვაწლი და დავამარცხო უღმრთო მტერი.
მიხვდა რა, რომ წამებით ვერაფერს გახდებოდა მამაცი ჭაბუკი პეტრესთან, ჰეგემონმა ბრძანა, მახვილით მოეკვეთათ მისთვის თავი.
ამავე დროს შეიპყრეს და საპყრობილეში ჩასვეს დიონისე, რომელიც ასევე ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდა. როდესაც ჰეგემონი ლამპსაკიდან ტროადაში, ჰელესპონტის ოლქთან ახლოს მდებარე ქალაქში, მიდიოდა, მასთან მიიყვანეს ორი ქრისტიანი მეომარი, რომლებიც მესოპოტამიიდან იყვნენ, სახელად ანდრია და პავლე; მათთან ერთად მიიყვანეს ქრისტიანი ნიკომაქეც, რომელიც ხმამაღლა და განუწყვეტლივ იძახდა:
– მე ქრისტიანი ვარ!
ჰეგემონმა, დაინახა რა ნიკომაქე, რომელიც ყველას გასაგონად ქრისტიანობას აღიარებდა, ჰკითხა ანდრიასა და პავლეს:
– თქვენ რას იტყვით?
მათ უპასუხეს:
– ჩვენც ქრისტიანები ვართ.
მაშინ ჰეგემონმა უთხრა ნიკომაქეს:
– შესწირე მსხვერპლი ღმერთებს მეფის ბრძანებისამებრ.
ნიკომაქემ უპასუხა:
– ნუთუ არ იცი, რომ ქრისტიანები მსხვერპლს ეშმაკებს არ სწირავენ?
და მაშინვე ჰეგემონმა მეომრებს უბრძანა, გაეშიშვლებინათ ნიკომაქე, ჩამოეკიდათ იგი საწამებელ ხეზე და რკინის იარაღებით ეტანჯათ მისი სხეული.
როდესაც ნიკომაქე უკვე სიკვდილთან ახლოს იყო და სულ მცირედიღა რჩებოდა, რათა მოწამეობრივი გვირგვინი მიეღო (რომელიც თითქოს უკვე მის ხელში იყო), მოულოდნელად მან თავი დააკლო ამ დიდებულ გვირგვინს. დატოვა რა კეთილი აღიარება, იგი უარყო ქრისტესგან და ყველას გასაგონად შესძახა:
– მე არასოდეს ვყოფილვარ ქრისტიანი! თანახმა ვარ, მსხვერპლი შევწირო ღმერთებს.
და მაშინვე მეომრებმა შეწყვიტეს მისი წამება და ჩამოსხნეს იგი საწამებელი ხიდან.
როდესაც ამ უბედურმა განდგომილმა შესწირა მსხვერპლი კერპებს და თაყვანი სცა მათ, მაშინ მას ეშმაკი დაესხა თავს და ძლიერად დაანარცხა მიწაზე, ისე რომ ნიკომაქემ გააფთრებით დაიწყო ეშმაკეულობა, იკბინებოდა თავის ენას და სისხლიან ქაფს აფრქვევდა მანამ, სანამ არ განუტევა თავისი უბედური სული.
იმ დროს, როდესაც ყოველივე ეს ხდებოდა, ერთი ქალწული, თექვსმეტი წლისა, სახელად ქრისტინე, რომელიც ხალხში იდგა, მიუბრუნდა ეშმაკეულ ნიკომაქეს და უთხრა მას:
– ოჰ, უბედურო და წარწყმედილო ადამიანო! აჰა, შენ ახლა ერთი საათის გამო მარადიული და გამოუთქმელი ტანჯვა მოიპოვე შენთვის.
ეს რომ გაიგონა, ჰეგემონმა ბრძანა, შეეპყროთ ის ქალწული და სამსჯავროს წინ დაეყენებინათ; შემდეგ ჰკითხა მას:
– ქრისტიანი ხარ?
ქალწულმა უპასუხა:
– დიახ, მე ქრისტიანი ვარ და ახლა ვტირი და ვგლოვობ იმ წყეული ადამიანის დაღუპვას, რომელმაც არ ისურვა მცირე ხნის ტანჯვის გადატანა, რათა მარადიული სიმშვიდე მოეპოვებინა.
იგემონმა უთხრა მას:
– აი, მან ახლა მოიპოვა სიმშვიდე, რადგან ღმერთებს მსხვერპლი შესწირა; მაგრამ რათა თქვენ, ქრისტიანებმა, არ დაგმოთ ის, ჩვენმა დიდმა ქალღმერთებმა დიანამ და ვენერამ ინებეს მისი აქედან წაყვანა. მე კი მინდა, რომ შენც შესწირო მსხვერპლი ამ ქალღმერთებს, თუ არ გინდა შებილწული და ცეცხლში დაწვული იყო.
წმინდანმა უპასუხა:
– ჩემი ღმერთი ჩემთვის შენზე მნიშვნელოვანია, ამიტომ არ მეშინია შენი მუქარის. მე ჩემს ღმერთს ვენდობი და მწამს, რომ ის დამიცავს და მომცემს მოთმინებას ყველაფერში.
მაშინ იგემონმა ბრძანა, რომ ის ორ გარყვნილ ყმაწვილს მიეცათ, რათა მათ შეებილწათ და შეერცხვინათ იგი. ანდრეა და პავლე კი ბრძანა, საპყრობილეში, იმ განყოფილებაში ჩაესვათ, სადაც დიონისე იმყოფებოდა.
ამასობაში, ის ორი უსირცხვილო ყმაწვილი, აიღეს რა წმინდა და უბიწო ქალწული, ნაჩქარევად წაიყვანეს თავიანთ საცხოვრებელში, რათა შეერცხვინათ იგი; მაგრამ როგორც კი მიიყვანეს საკუთარ სახლში, მათი ხორციელი სურვილი ჩაქრა და ვერ შეძლეს მისი შებილწვა შუაღამემდე. ღამით კი ქრისტინასთან ახლოს ნათელი ჭაბუკი გამოჩნდა, რომელმაც თავისი ნათებით მთელი ის სახლი გაანათა. ის ყმაწვილები შიშისგან მიწაზე დაეცნენ, როგორც მკვდრები; გონს მოსვლის შემდეგ, ისინი წმინდა ქრისტინას ფეხებთან დაემხნენ, ევედრებოდნენ, რომ მათთვის თავის ღმერთთან ელოცა, რათა მათ არ დასტყდომოდათ რაიმე სასჯელი მისგან. მან კი, მიწიდან წამოაყენა რა ისინი, უთხრა მათ:
– ნუ გეშინიათ, იცოდეთ, რომ ის ჭაბუკი, რომელიც თქვენ იხილეთ, წმინდა ანგელოზია, რომელიც ქრისტესგან, ჩემი ღმერთისგან გამომეგზავნა, ჩემი ქალწულობის შესანარჩუნებლად, ყოველთვის მზად არის მოკლას ყველა, ვინც შემეხება.
ამგვარად, წმინდა ქალწული ქრისტინა სიწმინდეში დარჩა, რადგანაც თავად ღმერთი იცავდა მას.
მეორე დღის დილით, იმ ქალაქის მოქალაქეები, კერპთაყვანისმცემელი ქურუმების მიერ აღძრულნი, მივიდნენ იგემონთან და დაიწყეს მისგან მოთხოვნა, რომ საპყრობილეში მყოფი ქრისტიანები მათთვის გადაეცა. იგემონმა საპყრობილედან გამოიყვანა დიონისე, ანდრეა და პავლე და უთხრა მათ:
– თქვენ უნდა შესწიროთ მსხვერპლი დიდ ქალღმერთ დიანას.
მაგრამ წმინდანებმა უპასუხეს:
– ჩვენ არ ვიცნობთ არც დიანას, არც არცერთ სხვა ეშმაკს, მათ შორის, რომელთაც თქვენ პატივს სცემთ; ჩვენ მხოლოდ ჩვენს ღმერთს, უფალ იესო ქრისტეს ვიცნობთ და ვცემთ პატივს.
ხალხმა, მოისმინა რა ასეთი პასუხი მოწამეებისგან, ხმამაღალი ხმით კვლავ დაიწყო იგემონისგან მოთხოვნა, რომ მათთვის გადაეცა ის ქრისტიანები, რომლებიც მათ ღმერთებს გმობდნენ. იგემონმა კი ბრძანა მოწამეების ცემა, შემდეგ კი ხალხისთვის მათი გადაცემა.
მაშინ ბრბომ, წმინდანების ფეხებზე თოკები მიაბა რა, ხმამაღალი ყიჟინით გაათრია ისინი ქალაქგარეთ, აპირებდა რა აქ ქვებით ჩაქოლვას.
როდესაც წმინდა მოწამეებს ქვებით ქოლავდნენ, წმინდა ქრისტინა, ამის გაგებისთანავე, ნაჩქარევად გაიქცა იმ ადგილას და, ცრემლებით დაემხო რა ქვებით ქოლავებული წმინდანების სხეულებს, ამბობდა:
– მინდა თქვენთან ერთად მოვკვდე დედამიწაზე, რათა თქვენთან ერთად ვიცხოვრო ცაშიც!
ამასობაში, იგემონს აცნობეს, რომ ერთი ქრისტიანი ქალწული, რომელიც ორ ყმაწვილს შებილწვისთვის გადასცეს, მათი ხელიდან ვიღაც ნათელმა ჭაბუკმა იხსნა; გაიქცა რა იმ ყმაწვილების სახლიდან, ის მივიდა ქრისტიანების ქვებით ჩაქოლვის ადგილას და მათ სხეულებს დაემხო. ამის გაგების შემდეგ, იგემონმა ბრძანა მისი სიკვდილით დასჯა მახვილით თავის მოკვეთით.
ამგვარად, ყველა ზემოხსენებული წმინდა მოწამე, რომლებიც იბრძოდნენ ეშმაკის, სამყაროსა და იგემონ ოპტიმინის წინააღმდეგ, ღირსნი გახდნენ გამხდარიყვნენ თავიანთი მტრების გამარჯვებულები ქრისტეს, ჩვენი ღმერთის დახმარებით. ამასთან, პეტრე მრავალგვარი ტანჯვის შემდეგ იქნა მოკვდინებული, დიონისე, ანდრეა და პავლე ქვებით ჩაქოლეს, წმინდა ქალწული ქრისტინა კი მახვილით იქნა თავმოკვეთილი. ყოველივე ეს მოხდა ქალაქ ლამპსაკში, მეფე დეკიუსის დროს.
წმინდა მოწამეები კი – ჰერაკლე, პავლინე და ვენედიმე ათენის მოქალაქეები იყვნენ. ისინი ათენში დიდი გაბედულებით ქადაგებდნენ ქრისტეს სახელს და არწმუნებდნენ ყველა უღმერთოს, დაეტოვებინათ თავიანთი ამაო კერპთმსახურება და მონათლულიყვნენ მამის, ძისა და სულიწმიდის სახელით. თავიანთი ქადაგების გამო ისინი შეიპყრეს და ათენის ქალაქის მმართველს დაკითხვაზე წარუდგინეს. დაკითხვისას მათ აღიარეს ჭეშმარიტი ღმერთი, მთელი ქმნილების შემოქმედი, კერპებს კი უწოდებდნენ უგრძნობელ ქვებსა და ხეებს, ადამიანის ხელის ნაწარმს. ქრისტეს სახელის აღიარების გამო ეს წმინდა მოწამეები სხვადასხვა წამებას მიეცნენ და, ბოლოს, თავიანთ მოწაფეებთან ერთად ცეცხლოვან ღუმელში ჩააგდეს, რის შემდეგაც აღესრულნენ.
წმინდა მოწამეთა სვიმონის, ისააკისა და ვახტისიოსის ვნება
წმინდა მოწამეები ქრისტესი, სვიმონი, ისააკი და ვახტისიოსი, სპარსეთიდან იყვნენ და უღმრთო მეფე შაპურის ზეობისას ეწამნენ. ვინაიდან ისინი ქრისტიანები იყვნენ, კერპთაყვანისმცემლებმა შეიპყრეს ისინი და აიძულებდნენ, უარი ეთქვათ ქრისტეზე და თაყვანი ეცათ მზისა და ცეცხლისთვის. მაგრამ მათ საპასუხოდ თქვეს: – ჩვენ არ უარვყოფთ ქმნილების შემოქმედს და მზესა და ცეცხლს თაყვანს არ ვცემთ.
მაშინ მტანჯველებმა შეუკრეს მათ ხელ-ფეხი და სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც შვიდი დღის განმავლობაში საკვებს არ იღებდნენ. ამის შემდეგ ისინი გამოიყვანეს საპყრობილედან და მრავალი ტანჯვა დაითმინეს. ბოლოს კი მათ პატიოსანი თავები მახვილით მოჰკვეთეს. ასე აღესრულნენ წმინდა მოწამეები.