წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა მოწამე გლიკერიასა და მასთან ერთად საპყრობილის ზედამხედველ ლაოდიკიას წამება
ბილწი რომაელი იმპერატორ ანტონინეს მეფობის პირველ წელს, საბინ ჰეგემონის მიერ საბერძნეთის მმართველობის დროს, თრაკიის ქალაქ ტრაიანოპოლში მცხოვრები ქრისტიანები ყოველდღიურად იკრიბებოდნენ თავიანთ ტაძარში; აქ ისინი გულმოდგინე ლოცვით გამოითხოვდნენ ღვთისგან მშვიდობასა და მორწმუნეთა გამრავლებას, რადგან იმ დროს ცოტა იყო ღვთისმოშიში ქრისტიანი, ისიც დევნილობის გამო მძიმედ იტანჯებოდა. ქრისტიანთა დევნა იმიტომ აღიძრა, რომ იმპერატორი ანტონინე, წარმართი იყო რა, მსხვერპლს სწირავდა უწმინდურ კერპებს და ყველგან გაგზავნა ბრძანება, რომლითაც განკარგავდა სიკვდილით დაესაჯათ ყველა, ვინც წარმართ ღმერთებს მსხვერპლს არ შესწირავდა. როდესაც ეს სამეფო ბრძანება თრაკიას მიაღწია, საბინ ჰეგემონი ამ ბრძანებით გაემართა ქალაქ ტრაიანოპოლში და ამ ქალაქის მოქალაქეებს დაუნიშნა დღე, რომელშიც მათ უნდა მიეღოთ მონაწილეობა დღესასწაულში ღმერთ დიოსის პატივსაცემად; ამ დღესასწაულს „ლამპადოფორია“, ანუ სანთლების ტარება ერქვა და უნდა დაწყებულიყო საბინის ტრაიანოპოლში ჩამოსვლიდან სამი დღის შემდეგ.
ამ ქალაქში ცხოვრობდა ერთი ქრისტიანი ქალწული, სახელად გლიკერია, მაკარის ასული, რომელიც მანამდე რომის ანთიპატი იყო. გლიკერია აქ გადმოვიდა რომიდან მშობლებთან ერთად, შემდეგ კი დაობლდა; აქ მან ირწმუნა ქრისტე და შეუერთდა ქრისტიანებს; იგი ყოველდღიურად მათთან ერთად სტუმრობდა ღვთის ტაძარს და გულმოდგინედ ლოცულობდა აქ როგორც უფალ იესო ქრისტეს, ისე მის ყოვლადწმიდა დედას, რომლის მიმართაც განსაკუთრებით ძლიერი სიყვარული ჰქონდა, როგორც ღვთის ძის დედის მიმართ; მისი უბიწო ქალწულობის მიბაძვით, გლიკერიამ თავი უფალ იესო ქრისტეს სასძლოდ განუწესა. იგი ხშირად მოძღვრავდა ქრისტიანებს და ამბობდა:
– ძმებო, დებო და მამებო და ყოველო სხვავ, ვინც ჩემთვის მიწიერ დედას მიცვლით! მისმინეთ: გაიხსენეთ, რომელ მეფეს ვემსახურებით, რომელი მეფის ხატს ვატარებთ საკუთარ თავზე და რომელი ნიშნით ვიცავთ თავს. ყოველმხრივ ვეცადოთ, რომ ამ მეფის მცნებები შევასრულოთ, რათა მივიღოთ საუკუნო ხსნა, რომელიც მიეცემა მხოლოდ მათ, ვინც პატიოსნად და მამაცურად შეასრულებს ქრისტიანული მოწოდების ყველა მოვალეობას.
ქრისტიანებმა კი უპასუხეს:
– ჩვენ ყველანი მზად ვართ, თუნდაც ახლავე, დავდოთ სულები ჩვენი ჩვენი უფლისათვის.
ამაზე გლიკერიამ უთხრა მათ:
– გთხოვთ, ილოცეთ ჩემთვის უფლის მიმართ, რათა მან მეც განმამტკიცოს თქვენთან ერთად ღვაწლში, რათა მეც ღირსი გამხადოს მისი სახელისთვის ტანჯვისა. ილოცეთ ჩემთვის უფლის მიმართ, რათა მან მეც შემაერთოს თავისი უხრწნელი სასძლოთა დასთან, რომლებიც მის ზეციურ სავანეში იმყოფებიან.
და ლოცულობდნენ მისთვის ქრისტიანები.
ამასობაში, საბინის ტრაიანოპოლში ჩამოსვლიდან სამი დღის შემდეგ, დაიწყო წარმართული უღმერთო დღესასწაული; იმ ქალაქში მცხოვრები წარმართი მოქალაქეები, ერთად შეკრებილნი, ანთებული სანთლებით ყველა დიოსის სამსხვერპლოსკენ გაემართნენ. ეს რომ დაინახა, ნეტარი ქალწული გლიკერია აღივსო მოშურნეობით ქრისტეს, უფლისა და ღვთის მიმართ; ჯვრის ნიში გამოსახა საკუთარ თავზე, ისწრაფა დიოსის სამსხვერპლოსკენ და წარმართთა კრების წინ დამდგარმა, ხმამაღლა უთხრა ჰეგემონს:
– პატივცემულო ჰეგემონო! აი, მე მსურს დავიწყო მსხვერპლშეწირვა ჭეშმარიტი ღვთისთვის. ჩემი წარმოშობით მე უფრო განთქმული ვარ ამ ქალაქის ყველა მცხოვრებზე, რადგან ჩემი მამა განთქმული ქალაქ რომის ანთიპატის საპატიო თანამდებობას იკავებდა. ამიტომაც მეც უნდა შევწირო პირველმა მსხვერპლი ღმერთს.
ჰეგემონმა კი უთხრა:
– მაგრამ სად არის შენი ლამპარი, რომლითაც აანთებდი შენს მსხვერპლს?
წმინდა გლიკერიამ უპასუხა:
– ჩემი ლამპარი ჩემს შუბლზეა გამოსახული; ის ჩაუქრობელია და განანათლებს ყოველ მსხვერპლს, რომელიც ჭეშმარიტ ღმერთს შესწირება.
თუმცა ჰეგემონმა ვერ გაიგო გლიკერიას ნათქვამი. ამიტომ, მისკენ მიბრუნებულმა, თქვა:
– კარგი. მოდი და შეწირე მსხვერპლი ყველაზე ადრე.
მაგრამ წმინდამ თქვა:
– საუკუნო ღმერთი არ ითხოვს, რომ მისთვის საკმევდნენ კვამლმდენ ლამპრებს. ამიტომ, ბრძანე, ჩააქრონ ყველას ლამპრები, რათა ეს საძაგელი კვამლი არ გამოჩნდეს. მაშინ იხილავთ ჩემს უბიწო მსხვერპლს, რომლის შეწირვასაც ვაპირებ ჩემს ღმერთს.
ჰეგემონმა ბრძანა, ჩაექროთ ყველა ლამპარი.
ამ დროს წმინდა გლიკერია შემაღლებულ ადგილას დადგა, რათა მთელი ხალხისთვის ხილული ყოფილიყო, შუბლი გაიხსნა და ყველას აჩვენა შუბლზე გამოსახული ქრისტეს ჯვრის ნიშანი; შემდეგ ხმამაღლა უთხრა იქ მყოფთ:
— ხედავთ ახლა ჩემს შუბლზე მოციმციმე ბრწყინვალე ლამპარს?
შემდეგ, ზეცად აღაპყრო თვალები და ხელები აღმართა, თქვა:
— ღმერთო ყოვლისშემძლეო, შენი მონების მიერ განდიდებულო, რომელმან მოევლინე ბაბილონის ღუმელში შენს სამ ყრმას და იხსენი ისინი ცეცხლისგან (დან. 3), რომელმან დაუხშვე ლომებს პირი (დან. 6), რომელმან შენი მონა დანიელი გამარჯვებულად აქციე, დაანგრიე კერპი ბელი, მოკალი გველი და შემუსრე ეშმაკეული ხატი დეირეს ველზე! (დან. 3) შენ, იესო ქრისტე, ყოვლადწმინდა ღვთის, წმინდა კრავო! გევედრები, მოდი და შემეწიე მე, შენს თავმდაბალ მონას, შემუსრე ეს ხელთქმნილი კერპი და გაანადგურე ეს საძაგელი და ამაო ეშმაკეული მსხვერპლნი.
იმ დროს, როცა წმინდა ასე ლოცულობდა ღმერთისადმი, უეცრად დაიგრგვინა, რის შედეგადაც დიევის კერპი მიწაზე დაეცა და მცირე ნაწილებად დაიმსხვრა (ის ქვისგან იყო გაკეთებული).
მმართველმა და ქურუმებმა, ეს რომ დაინახეს, რისხვით აღივსნენ და ხალხს უბრძანეს, წმინდას ქვები დაეშინათ. თუმცა, წმინდისკენ ნასროლი ქვები მას არ ეხებოდა, არამედ მის ირგვლივ ცვიოდა და, წმინდის ირგვლივ ერთგვარ ციხესიმაგრეს ქმნიდა რა, იცავდა მას წარმართთაგან. უღმერთო წარმართებმა, ვერ შეიცნეს რა ღვთის ძალა, წმინდას ჯადოქარი უწოდეს. მაგრამ მან უთხრა მათ:
— ქრისტეს ძალა, რომელიც ჩემით მოქმედებს, ამხელს თქვენს ცდომილებას; ჩემი ღმერთის შემწეობა კი არარად აქცევს ყველა იმ ტანჯვას, რასაც ჩემთვის მოიფიქრებთ.
ამის შემდეგ მმართველმა ბრძანა, წმინდა შეეკრათ და საპყრობილეში წაეყვანათ. საპყრობილის მცველებს კი მმართველმა უბრძანა, დიდი ყურადღებით დაეკვირვებინათ წმინდისთვის, უთხრა რა მათ:
— უყურეთ, რათა არ გაიქცეს საპყრობილედან თავისი ჯადოქრობით. მაშინ ის იტყვის, რომ ეს მისმა ღმერთმა იხსნა იგი; და ამით მას შეუძლია მრავალის ცდუნება.
წმინდა ქალწულმა კი უთხრა მმართველს:
— უგუნურო, უღმერთო და უგონო ადამიანო! ნუთუ არ გესმის, რომ მე შეკრული ვარ ჩემი უფალი ღმერთის მცნებებით და მიმსჭვალული ვარ მისი კანონისადმი? მე არ შემიძლია თავი დავიხსნა ამ, ჩემთვის სასიამოვნო, ბორკილებისგან; ამიტომ არც ტანჯვის ღვაწლს გავექცევი, რომლისკენაც თავად, ჩემი ნებით მივდივარ ჩემი მხსნელი ქრისტეს გულისთვის.
მას შემდეგ, რაც წმინდამ ეს სიტყვები წარმოთქვა, ის საპყრობილეში გაგზავნეს.
იმ დროს, როცა წმინდა გლიკერია საპყრობილეში იმყოფებოდა, მასთან ღვთის მღვდელი ფილოკრატე მივიდა, რომელსაც ქრისტეს ტუსაღის მონახულება სურდა. წმინდამ უთხრა მას:
— დამფარე ჯვრის ნიშნით; ამ ნიშნით, როგორც ერთგვარი ცხებით შემამკობ რა, ილოცე ჩემთვის, რათა სათნო ვეყო ჩემს ღმერთსა და მეფეს, რომელსაც შენ ემსახურები; ილოცე ჩემთვის, რათა მე, პატიოსანი ჯვრის ნიშნით დაცული, ვძლიო ეშმაკის სიბოროტეს.
ხუცესმა, პატიოსანი ჯვრით გლიკერიას ჯვარი გადასახა რა, უთხრა:
— ქრისტეს ნიშანი შეგეწიოს შენ; თვით ქრისტე იყოს შენთვის სულიერი მირონი, რომელიც თავისი მადლით გცხებს შენ, რათა მამაცურად დაითმინო შენი ღვაწლი.
გლიკერიას უფალში განმტკიცების და მისთვის მშვიდობის მინიჭების შემდეგ, ფილოკრატე საპყრობილედან გავიდა.
მეორე დღის დილას, მმართველი საბინე სამეფო კარზე მივიდა, სადაც წმინდა გლიკერიას წამებას აპირებდა. ის თავის სამსჯავროზე მოიხმო და უთხრა:
— თანახმა ხარ ახლა, გლიკერია, შესწირო მსხვერპლი დიდებულ ღმერთ დიევს, რომელსაც ეთაყვანება და მსხვერპლს სწირავს თვით ჩვენი იმპერატორიც?
წმინდამ უპასუხა:
— როგორ შემიძლია თაყვანი ვცე მას ან მსხვერპლი შევწირო მას შემდეგ, რაც თქვენი ღმერთი, მიწაზე დაცემისას, ნაწილებად დაიმსხვრა, ვერ შეძლო რა საკუთარი თავისთვის დახმარების გაწევა? მე მხოლოდ ერთ ღმერთს ვიცნობ, რომელიც ზეცაში ცხოვრობს, რომელმაც შემეწია თქვენი უწმინდური კერპის შემუსვრაში. სწორედ ამ ღმერთს უნდა სცემდეთ თაყვანს, სწირავდეთ მსხვერპლს და სათნოებათ მას.
მმართველმა კვლავ თქვა:
— შესწირე მსხვერპლი, თუ არ გსურს წამებას დაექვემდებარო.
წმინდამ კი უპასუხა:
— ჩემი ღმერთი მტანჯავს მე, თუ შენ მოგისმენ.
მმართველმა თქვა:
— მაშასადამე, სიკვდილი გსურს?
მოწამემ უპასუხა:
— მინდა ჩემი სხეულებრივი ტანჯვით განვკურნო ჩემი სულიერი სნეულებანი.
მაშინ მმართველმა ბრძანა, წმინდა თმებით ჩამოეკიდათ საწამებელ ხეზე და რკინის კლანჭებით ეგლიჯათ მისი სხეული მანამ, სანამ არ მოკვდებოდა.
როდესაც წმინდანი დაკიდებული იყო და ეწამებოდა, სრულებით არ გრძნობდა წამების ტკივილს და უთხრა ჰეგემონს:
– უღირსო და ყოველგვარი ბოროტებით აღსავსევ, ეშმაკის მსახურო! ყველა ტანჯვა, რასაც მე მაყენებ, არაფერია ჩემთვის, რადგან სრულებით არ ვგრძნობ მათ. ჩემთან არის უფალი და ღმერთი ჩემი, იესო ქრისტე, რომელიც მეხმარება. მომიმზადე კიდევ უფრო დიდი ტანჯვა, რადგან ამ ტანჯვის ტკივილს სრულებით არ ვგრძნობ.
მაშინ როცა წმინდანი ამას ამბობდა, მსახურები, რომლებიც წმინდანს აწამებდნენ, დაუძლურდნენ. ჰეგემონმა კი, დაინახა რა, რომ მის მიერ გლიკერიასთვის მოგონილი წამება წმინდანმა დაძლია, ბრძანა, გლიკერია წამების ხიდან ჩამოეხსნათ და სახეში სცემდნენ.
როდესაც სცემდნენ, წმინდანმა თქვა:
– ჩემი ღმერთი არის ჩემი ნათელი, ქრისტე კი – ჩემი სიმტკიცე. ის დაიფარავს თავის მონას სიკეთით.
შემდეგ, ზეცისკენ გაიხედა და თქვა:
– გევედრები შენ, მეუფეო, გაანათლე ჩემი სახე და დამეხმარე, მამაცურად ავიტანო ეს დარტყმები. განმაძლიერე მე შენ, უფალო, რადგან შენ ხარ ჭეშმარიტი ღმერთი, რომელიც სულიწმიდის საუნჯეებით ამდიდრებ ყველას, ვინც უშიშრად აღიარებს შენს უწმინდეს სახელს მტანჯველთა წინაშე. შენ ხარ უფალი, რომელიც ეხმარება ყველას, ვინც გემსახურება დედამიწაზე, შენ იცავ შენს წმინდანებს, რომელთა მეშვეობითაც მეც გიცანი შენ, ჭეშმარიტი ღმერთი, და შევიყვარე ჩემი შემოქმედი. ისმინე ახლა მე, შენი თავმდაბალი მონა, რომელიც შენი სახელისთვის მოღვაწეობს, და დამეხმარე, განვთავისუფლდე ეშმაკის მახეებიდან და გველის ბაგეებიდან.
მაშინ როცა წმინდანი ამ სიტყვებს ამბობდა, მტანჯველები დაუნდობლად ურტყამდნენ მას პირში. მაგრამ უცებ მათ შორის უფლის ანგელოზი გამოჩნდა, რომელმაც ისე შეაშინა მტანჯველები, რომ ყველა მათგანი მიწაზე დაეცა, როგორც მკვდარი. ჰეგემონმა კი, რომელსაც ანგელოზები არ უნახავს, უთხრა წმინდანს:
– მითხარი, გლიკერია: რატომ არ ემორჩილები სამეფო ბრძანებას?
წმინდანმა ამაზე მიუგო:
– რომელ მეფეს უნდა ვემორჩილებოდე?
ჰეგემონმა თქვა:
– რომაელ თვითმპყრობელს, რომელმაც ბრძანა, შეესრულებინათ ეს ძველი, მამებისგან ჩვენთვის გადმოცემული კანონი, რომელიც გვავალებდა ჩვენი ღმერთებისთვის თაყვანისცემას.
მაგრამ წმინდანმა თქვა:
– მე ვუსმენ ყოვლისშემძლე ღმერთს და მის კანონს ვემორჩილები. მე ვიცავ მის კანონს და ამიტომ თავს ვიწირავ მსხვერპლად, ისევე როგორც ძველად აბრაამმა შესწირა ღმერთს ისააკი, თავისი ვაჟი (დაბ. 22:1–19), რისთვისაც აბრაამი სათნო იყო ჭეშმარიტი ღმერთისთვის; ამ მსხვერპლისთვის ღმერთმა მას კურთხევა გამოუგზავნა და უთხრა, რომ ის მრავალი ხალხის მამა იქნებოდა.
ჰეგემონმა თქვა:
– შეასრულე, ბოლოს და ბოლოს, რასაც გიბრძანებ, თუ არ გინდა, საშინელი სიკვდილით მოკვდე, როგორც შეცდენილი ქალი.
მაგრამ მოწამემ მიუგო:
– ქრისტე, ჩვენი, ქრისტიანების, წინამძღოლი და პირველი მოღვაწეობის აღმძვრელი, ამაგრებს მოღვაწეობისთვის არა მხოლოდ მამაკაცებს, არამედ ქალებსაც, და მათგან, ვინც მამაცურად იღვაწა, ებრძოდა შენს მამას, ეშმაკს, ის ნათელი გვირგვინით აჯილდოებს.
ამის შემდეგ ჰეგემონმა ბრძანა, მოწამე საპყრობილეში წაეყვანათ და უბრძანა, მრავალი დღის განმავლობაში შიმშილითა და წყურვილით მოეკლათ.
წმინდანი სიხარულით წავიდა საპყრობილეში, ღმერთს ადიდებდა. როდესაც იგი შევიდა საპყრობილის შიდა ნაწილში და მის უკან კარები დაიკეტა, მაშინ მან ასეთი სიტყვებით დაიწყო უფლის განდიდება: „კურთხეულ ხარ შენ, უფალო და ღმერთო ჩვენო მამათაო! კურთხეულ ხარ შენ, ღმერთო, რომელსაც იცნობენ შენი წმინდანები, რომლებიც ერთგულად იცავენ შენს მცნებებს, რომელმაც გამოუჩინე თავი წმინდა მოციქულ პეტრეს, როდესაც ის რომიდან გამოდიოდა 3206, რომელმაც შეარცხვინა მისი მოწინააღმდეგე სიმონ მოგვი 3207, რომელმაც დავითს დაეხმარა, ვის ფეხქვეშაც შენ დაუმორჩილე გოლიათი (1 მეფეთა 17:4–51). შენ, უპატიოსნესო და უწმინდესო ღმერთო, მომისმინე მე და მომეხმარე მე, შენს მონას. მიხსენი მტრის მზაკვრობისაგან და ამ უღირსი ჰეგემონის ცდუნებისაგან“.
ამის შემდეგ სამი დღის თავზე ჰეგემონმა ტრიბუნს უთხრა: „აიღე ჩემი ბეჭედი და დაადე ბეჭედი იმ საპყრობილის განყოფილებას, სადაც ის გრძნეული ქალია დაპატიმრებული“.
ტრიბუნი მაშინვე წავიდა, დალუქა საპყრობილის კარი და უბრძანა საპყრობილის დარაჯებს, ყურადღებით ედევნებინათ თვალი, რათა არავის მიეწოდებინა მოწამისთვის არც საჭმელი, არც სასმელი. მაგრამ ღვთის ანგელოზები მიართმევდნენ წმინდა მოწამეს საჭმელსა და სასმელს და აძლიერებდნენ ქრისტეს სასძლოს.
რამდენიმე დღის შემდეგ ჰეგემონმა, ქალაქ ჰერაკლიაში წასვლის განზრახვით, მოინახულა წამებული დილეგში, რადგან მისი თან წაყვანა სურდა. დილეგის კარზე თავისი ბეჭდის დანახვისას, მან იფიქრა, რომ გლიკერია უკვე შიმშილითა და წყურვილით იყო გარდაცვლილი, რადგან მრავალი დღე იყო გასული მას შემდეგ, რაც იგი დილეგში იყო გამომწყვდეული. მაგრამ, კარი გააღო და წმინდანი ცოცხალი, ბორკილებისგან გათავისუფლებული რომ დაინახა, ასევე გლიკერიას წინ დადგმული კერძებიც რომ იხილა (მათში სუფთა პური, რძე და თასში წყალიც იყო), ჰეგემონი დიდად გაოცდა ამ ყველაფრით, რადგან ვერ გაიგო, საბრალომ, რომ თავად ღმერთი კვებავდა თავის მონას. შემდეგ ჰეგემონმა ბრძანა, რომ წამებული დილეგიდა გამომეყვანათ და მასთან ერთად ქალაქ ჰერაკლიაში წაეყვანათ.
წმინდა კი ყოველივესათვის მადლობას სწირავდა უფალს და ამბობდა: „უფალო ღმერთო! შენ, ვინც გვასწავლი შენი ჭეშმარიტების შემეცნებას, ზრუნავ შენს ერთგულ მონებზე, ვინც დანიელს საჭმელი გაუგზავნე, როდესაც ის ხაროში იყო, ვინც საკვებს უგზავნიდი ელიას წინასწარმეტყველსაც, როდესაც ის ნაკადულთან ცხოვრობდა, ვინც ჭეშმარიტებისკენ აბრუნებ ცდომილთ, ვინც განანათლებ ბრმებს! გმადლობ, რომ მეც გამიხსენე, შენი თავმდაბალი მონა, და შიმშილობის დროს შენი უხვი ხელით გამომკვებე შენი ურიცხვი განძეულიდან!“
ასეთი სიტყვების თქმისას, წმინდანი ქალაქ ჰერაკლიისკენ მიდიოდა. ჰეგემონი კი, იქ წინასწარ ჩასული, უკვე სწირავდა მსხვერპლს დიოს ღმერთისადმი მიძღვნილ ტაძარში.
ამასობაში, ჰერაკლიის ქალაქში მცხოვრებმა ქრისტიანებმა, როდესაც გაიგეს, რომ მათკენ ტრაიანოპოლში ქრისტესთვის ნაწამები გლიკერია მოდიოდა, მას თავიანთ პატიოსან ეპისკოპოს დომეტისთან ერთად დახვდნენ. ქალაქიდან სამი პოპრიშის მოშორებით მისულებმა და წმინდანის დანახვისას, ხმამაღლა განადიდეს იგი ქრისტესთვის ტანჯვის გამო, ეპისკოპოსმა კი საჯაროდ აღავლინა ლოცვა ღმერთისადმი და თქვა: „უფალო იესო ქრისტე, ჩაუქრობელო ნათელო, ყველა ბნელში მყოფის განმანათლებელო, ცდომილთა წინამძღვარო, ვინც მოსე მშრალად გაატარე ზღვაზე, ფარაონი კი ზღვაში ჩაძირე, გევედრებით: იყავ წინამძღვარი შენი მონისა და დაეხმარე მას ბოლომდე მამაცურად აღიაროს შენი პატიოსანი და ყოვლადწმინდა სახელი!“
ამასობაში, წმინდანი ბორკილებით შეიყვანეს ქალაქში, მისი თანმხლები მეომრების მიერ.
მომდევნო დღის დილით ჰეგემონმა გადაწყვიტა წამებული დაეწვა იმ შემთხვევაში, თუ იგი ღმერთებს მსხვერპლს არ შესწირავდა. თავის სამსჯავროზე დაიბარა და უთხრა:
– ხომ არ გადაიფიქრე, გლიკერია, და ჩვენს ღმერთებს მსხვერპლს შესწირავ?
წმინდანმა უპასუხა: – ჭეშმარიტი ღმერთის მიერ ჩვენთვის მოცემულ კანონში წერია: „არ გამოსცადო უფალი ღმერთი შენი“, ამიტომ შეწყვიტეთ ჩემი დაყოლიება. მე უკვე ვთქვი, რომ მთლიანად შევუერთდი და მთლიანად ვემსახურები ქრისტეს, ჩემს ღმერთს და უფალს, და უარვყოფ ეშმაკს, რომელსაც შენ ემსახურები. მაგრამ თუ ქრისტესთან ვარ შეერთებული, თუ თავი ქრისტეს მივუძღვენი, განა გგონია, რომ ოდესმე უარვყოფ ქრისტეს, ჩემს ღმერთს, და საუკუნო სიცოცხლის ნაცვლად სიკვდილს ავირჩევ? შეგიძლია გამიკეთო ყველაფერი, რაც გინდა; მაგრამ მე ვზიზღებ და ყოველთვის მეზიზღება ყოველი ამაო მიწიერი სიკეთე, რადგან მსურს ზეციური სიკეთეები მოვიპოვო.
მას შემდეგ, რაც წმინდანმა საუბარი დაასრულა, ჰეგემონმა ბრძანა, რომ იგი ცეცხლოვან ღუმელში ჩაეგდოთ.
როდესაც ღუმელი გაახურეს, წმინდანმა ჯვრის ნიშნით დაიცვა თავი და თქვა:
– უფალო ღმერთო, ყოვლისშემძლეო! გაკურთხებ შენ და განვადიდებ წმინდა სახელს შენსას იმის გამო, რომ ეს დღე და ეს საათი მარადიულ სიხარულად მომანიჭე, იმის გამო, რომ ჩემი აღსარება ანგელოზთა და კაცთა წინაშე დაწერე. გევედრები – შეასრულე ჩემი სულის სურვილი: გამოუჩინე ამ უსამართლო და საძაგელ ჰეგემონს, რომ შენ ნამდვილად ჩემი შემწე ხარ.
ამ სიტყვების წარმოთქმის დროს წმინდანი ღუმელში ჩააგდეს. მაგრამ მაშინვე ზეციდან ნამი გადმოვიდა და ღუმელის ალი ჩააქრო. წმინდა კი, ღუმელის შუაგულში მდგარი, როგორც წმინდა კრავი,
ისეთი სიტყვებით გალობდა: „წმიდა ხარ შენ, ღმერთო! კურთხეულ ხარ შენ, რომელმაც ზეციდან მომიგზავნე დახმარება მე, შენს თავმდაბალ მონას; დაე, ყველამ გაიგოს, რომ ყოველი ქმნილება შენ გემორჩილება; დაე, ყველამ გაიგოს, რომ შენი ნებით ამ ღუმელის ალმა დაკარგა თავისი ძალა“. ასე თქვა წმიდამ და ღუმელიდან უვნებელი გამოვიდა.
ჰეგემონმა კი, რაკი ფიქრობდა, რომ გლიკერიამ თავისი ჯადოქრობით არ მიიღო ზიანი ცეცხლისგან, ბრძანა, ტყავი გაეხადათ მისი თავიდან. როდესაც ჰეგემონის მსახურები შეუდგნენ ბრძანების შესრულებას, წმიდა მოწამემ ღმერთს შეჰღაღადა, ასე თქვა: „უფალო ღმერთო, ნათლის შემოქმედო! შენ, რომელსაც სურვილი გქონდა, რომ სიმართლე ამ წამებებს შორის აყვავებულიყო, უჩვენე უღმერთო ჰეგემონ სავინს, რომ ყოველი, ვინც მტკიცედ შენს იმედზეა და შენს ძალას ენდობა, არასოდეს შეშინდება წამებისა შენი სახელისთვის, არამედ კიდევ უფრო დიდ მოწამეობრივ ღვაწლს ინატრებს, რათა უფრო დიდებული მოწამეობრივი გვირგვინი მიიღოს. გადიდებ და გმადლობ იმისთვის, რომ ჩემი სულის შინაგანი არსება გამიხსენი, მას შემდეგ, რაც თავიდან ტყავი მომეძრა, ისე რომ მე, შენი ნათლით განათებული, ახლა შემიძლია ჩემს თავზე ვთქვა: „გახსენი თვალები ჩემი და ვიხილო შენი რჯულის სასწაულები“ (ფსალმ. 118:18). ჰეგემონმა კი, წმიდანის ამ სიტყვებში თავისთვის შეურაცხყოფის დანახვისას, ბრძანა, წმიდა ციხეში წაეყვანათ და, ხელ-ფეხშეკრული, შიშველი დაედოთ ბასრ ქვაზე.
როდესაც შუაღამე დადგა, ციხეში უფლის ანგელოზი ჩამოვიდა. მან ციხე გაანათა, წმიდა ბორკილებისგან გაათავისუფლა და განკურნა, თავზე კვლავ აღუდგინა ტყავი, რომელიც მტანჯველებმა გააძრეს, ისე რომ წმიდანის სახეზე არანაირი ჭრილობა არ ჩანდა და წმიდა ჯანმრთელი იყო და აყვავებული სახე ჰქონდა.
მეორე დღის დილით ჰეგემონმა ბრძანა, წმიდა კვლავ მასთან მიეყვანათ დასაკითხად. როდესაც ციხის მცველმა, ლაოდიკიუსმა, ციხის კარი გააღო და დაინახა, რომ წმიდა ბორკილებისგან გათავისუფლებული იყო, შიშსა და ზარში ჩავარდა; არ ეგონა, რომ ეს გლიკერია იყო, და თავის მოკვლა გადაწყვიტა, რადგან იფიქრა, რომ გლიკერია ციხიდან გაიქცა (მცველს ასე მოქცევა იმიტომ უნდოდა, რომ ძლიერ ეშინოდა ჰეგემონის სასჯელის). მაგრამ წმიდამ უთხრა:
– ნუ მიაყენებ თავს ზიანს, რადგან ეს მე ვარ – გლიკერია.
მცველმა კი, შეშინებულმა, თქვა:
– შემიწყალე მე, გადამარჩინე მე, რათა არ მოვკვდე შიშისგან, რადგან მე მწამს ღმერთი, რომელიც გეხმარება შენ.
წმიდამ კი უთხრა:
– გაჰყევი ქრისტეს და შენ გადარჩები.
მცველმა კი, ციხიდან გამოსულმა, საკუთარ თავზე დაიდო ბორკილები, რომლებითაც მოწამე იყო შეკრული, და, მათი ტარებით, ჰეგემონთან წავიდა.
როდესაც ჰეგემონმა ის დაინახა, თქვა:
– რა გააკეთე, ლაოდიკიუს? სად არის პატიმარი, რომელიც შენს მეთვალყურეობას გებარა? ლაოდიკიუსმა ამაზე თქვა:
– აი, ის შენს წინაშე დგას. ამ ღამით ის ღვთიური ნათლით განათდა და ღვთისგან გამოგზავნილმა ანგელოზმა განკურნა, რომელმაც ის ბორკილებისგან გაათავისუფლა; ეს ბორკილები მე ჩემს თავზე დავიდე; ამასთან ერთად მან დაიბრუნა თავისი სახის თავდაპირველი სილამაზე და ანგელოზის მიერ სრულიად განიკურნა ჭრილობებისგან. ყოველივე ამ ღვთიური სასწაულის დანახვისას, მე ვირწმუნე ღმერთი და მსურს ვიყო გლიკერიას სიკვდილის თანაზიარი.
მაშინ ჰეგემონმა, რისხვით სავსემ, თქვა:
– მოჰკვეთონ თავი ამ საბრალოს, და მაშინ ვნახავთ, მოვა თუ არა ქრისტე მის საშველად!
როდესაც მახვილით თავის მოკვეთის დრო მოახლოვდა, ლაოდიკიუსმა, ცისკენ აღაპყრა თვალები და ხმამაღლა შეჰღაღადა:
– ქრისტიანთა ღმერთო და უფალო! შენს სასუფეველში შემრაცხე შენს წმიდა მონა გლიკერიასთან.
წმიდა გლიკერიამ კი ღმერთს შეევედრა მისთვის, ასე თქვა: „უფალო ჩვენო იესო ქრისტეს მამაო, რომელმაც განკურნე მომაკვდინებელი სნეულებები, გაათავისუფლე ცოდვით დატყვევებული ადამიანი ჯოჯოხეთის ბორკილებისგან, შენც შენი მონა ლაოდიკიუსი გაათავისუფლე ეშმაკის ძალაუფლებისგან; დაეხმარე მას, ბოლომდე მიიყვანოს თავისი აღსარების ღვაწლი და მიიღე მისი სული მშვიდობით.“
ლაოდიკიუსმა კი, რომელმაც გლიკერიას ლოცვა მოისმინა, თქვა: „ამინ“.
ამის შემდეგ მას თავი მოჰკვეთეს; მისი პატიოსანი სხეული კი ქრისტიანებმა, ფარულად აიღეს და პატივით დაკრძალეს.
ამასობაში ჰეგემონმა, გლიკერიას მიუბრუნდა და უთხრა:
– ჩვენ ვიცით, რომ შენი მამა რომაელი ანთიპატი იყო, ასევე ვიცით, რომ შენი დედაც ასევე კეთილშობილური წარმოშობის იყო; მაგრამ ვინ გეხმარება შენ, ეს არ ვიცით; გვითხარი ამის შესახებ შენ თვითონ.
წმიდამ უპასუხა:
– მე მეხმარება ქრისტე, სამყაროს მხსნელი და ყოველგვარი სიხარულის წყარო, რომელმაც საჭმელი გამომიგზავნა ციხეში, ბორკილებისგან გამათავისუფლა და ჩემი სახის სილამაზე აღმიდგინა, რომელიც შენ გათელე.
ამის შემდეგ იგემონმა ბრძანა, წმინდანი მხეცებისთვის მიეცათ შესაჭმელად.
წმინდანი მხეცებისკენ სიხარულითა და მხიარულებით მიდიოდა, თითქოს რაღაც დღესასწაულზე. როდესაც ის მივიდა იმ ადგილას, სადაც მხეცებს უშვებენ, შეჩერდა. მაშინვე წმინდა გლიკერიას მიუშვეს დიდი ლომი, რომელიც მრისხანედ ღრიალებდა; მაგრამ, წმინდანთან მისულმა, მან ჩუმად დააწვინა თავი მის ფეხებთან და დაიწყო მათი ლოკვა. წმინდანმა კი, ცისკენ აღაპყრო თვალები და თქვა: „გმადლობ შენ, ყოვლისშემძლე ღმერთო, მამათა ღმერთო, წყალობის ღმერთო! გმადლობ შენ, რომ დააცხრე მხეცის მძვინვარება, რათა ყველასთვის გეჩვენებინა შენი ღვთაებრივი ძალა! გმადლობ შენ იმისთვის, რომ ჩემთვის ადვილად აქციე ყველა, თუნდაც ყველაზე სასტიკი, ტანჯვა. მომისმინე, ღმერთო, და მიაგე ამ ბოროტ იგემონს მისი საქმეებისამებრ, მე კი ნუ მომაკლებ შენი მადლის გვირგვინს სხვა შენს წმინდანებთან ერთად“.
მას შემდეგ, რაც წმინდანმა ასე ილოცა, ზეციდან ხმა გაისმა, რომელიც ამბობდა: „მე მოვისმინე შენი ლოცვა! მოდი ჩემთან მშვიდობით! აი, გაგეხსნება შენ ცათა სასუფევლის კარები!“
მალევე სხვა ლომიც მიუშვეს, რომელმაც, წმინდანთან მისულმა, უკბინა მას, მაგრამ წმინდანის სხეული ლომს არ დაუგლეჯია. ასე მიაბარა წმინდანმა სული თავისი ღვთის ხელებს. მხეცები კი მაშინვე თავიანთ ბუნაგებში დაბრუნდნენ. იმავე საათს იგემონი მძიმედ დაავადდა – მთლიანად დასივდა წყალმანკით და ისე გაიბერა, რომ ქუჩაშივე მოკვდა, რადგან სახლში მიტანა ვერ მოასწრეს. ეპისკოპოსმა დომეტიმ კი აიღო წმინდა მოწამე გლიკერიას მრავალვნებული სხეული და დამარხა ის ლამაზ ადგილას, ჰერაკლიასთან ახლოს. მოგვიანებით წმინდა გლიკერიას პატიოსანი ნაწილებიდან სამკურნალო მირონი გადმოდიოდა, რომელიც მრავალგვარ სნეულებას კურნავდა, მამის, ძისა და სულიწმიდის სადიდებლად, ერთადერთი ღმერთისა, სამებაში განდიდებულისა, რომელსაც ეგზავნება პატივი, დიდება და თაყვანისცემა, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
წმიდა მოწამე ალექსანდრეს ვნება
უღმრთო რომაელი იმპერატორის, მაქსიმიანეს მმართველობის ჟამს, მთელს რომის იმპერიაში სასტიკი დევნა იყო აღძრული ქრისტიანებზე. ერთმა ასისთავმა, წარმართული ღმერთების გულმოდგინე მსახურმა, იმპერატორის ბრძანებით, თავისი უწმინდური ღმერთის, დიოსის საკერპო ააგო რომთან ახლოს, დაახლოებით ერთი პოპრიშის მანძილზე. ამასთანავე, ყველა ქრისტიანს ევალებოდა მსხვერპლის შეწირვა წარმართული ღმერთებისთვის, ასევე შეკრება დიოსის ტაძრის განახლებისთვის. სამეფო მოციქულები ყველგან დადიოდნენ და ხმამაღლა მოუწოდებდნენ: – ისმინეთ, ღმერთების მოყვარულნო! ხვალ დილით თქვენ უნდა შეიკრიბოთ იმპერატორთან ერთად დიოსის ღმერთის ტაძარში. ყველა წარმართი, რომელთაც ეს სამეფო მაცნეთა მოწოდებები ესმოდათ, დილისთვის ემზადებოდა, რათა დიოსის საკერპოში წასულიყვნენ. დილით მრავალმა წარმართმა, ქალაქში შესყიდვების გაკეთების შემდეგ, საკერპოსკენ აიღო გეზი, ნაწილობრივ დიოსისთვის თაყვანისცემისა და მსხვერპლშეწირვის მიზნით, ნაწილობრივ კი ნაყიდის გასაყიდად.
ამ დროს ერთი წარჩინებული და მდიდარი კაცი, სახელად ტიბერიანე, ტრიბუნის ხარისხში მყოფი, რომელსაც თავის მმართველობაში ბევრი მეომარი ჰყავდა, სარდალ ფილაქსის მიერ მისთვის მინდობილი, მოუწოდა ამ მეომრებს და უთხრა: – ისმინეთ, ძმანო! იცით თუ არა მეფის ბრძანება, რომელიც გვავალებს დღეს მეფესთან ერთად ვიყოთ დიოსის ტაძარში? მაშ, მზად იყავით. სანამ ის ამას ამბობდა, მას მოახსენეს, რომ იმპერატორი უკვე მივიდა ტაძართან. მაშინვე ყველა ნაჩქარევად საკერპოსკენ გაეშურა, რათა იმპერატორთან ერთად ყოფილიყვნენ. მაგრამ ერთმა იმ მეომართაგანმა, სახელად ალექსანდრემ, რომელიც ბავშვობიდან ქრისტიანულ ღვთისმოსაობაში იყო დამოძღვრილი და ღვთისმოშიში გახლდათ, ტრიბუნს უთხრა: – კარგს იზამდი, თუ იტყოდი, რომ ჩვენ უნდა წავიდეთ და თაყვანი ვცეთ ჭეშმარიტ ღმერთს, რომელიც ზეცაშია; ისინი კი, რომლებსაც თქვენ ღმერთებს უწოდებთ, არ არიან ღმერთები, არამედ ეშმაკნი არიან. ტიბერიანემ მას უთხრა: – ჩვენ დღეს მსხვერპლს შევწირავთ არა ყველა ღმერთს, არამედ მხოლოდ ერთ დიოსს, თუმცა ჩვენ ბევრი ღმერთი გვყავს, რომელთაც პატივს მიაგებს თვით მეფეც და ჩვენც. ნეტარმა ალექსანდრემ ამაზე უპასუხა: – დიოსი, რომელსაც შენ ღმერთს უწოდებ, ისეთივეა, როგორც სხვა მლიქვნელი ეშმაკები, რომლებიც დაღუპვისკენ მიაქანებენ თავიანთ თაყვანისმცემლებს, აცდუნებენ მათ საზარელი და უკანონო საქმეებისკენ, რომლებითაც შებილწული იყვნენ თავად თქვენი ღმერთებიც, როგორც თქვენ ამბობთ მათზე, კერძოდ, ხანდახან, ხორციელი ვნებით აღძრულნი, აცდუნებდნენ ქალებს და მათთან საზარელ საქმეებს სჩადიოდნენ, ბილწავდნენ არა მხოლოდ დედამიწას, არამედ ზღვასა და ჰაერსაც. მაგრამ ვინ როდის გაუგონია ან უნახავს, რომ ღმერთი სიძვით იყო დაკავებული? ჩვენი ღმერთი კი არის ღმერთი, ხორციელი თვალებით უხილავი, მაგრამ მხოლოდ ერთი რწმენით შემეცნებადი, ყოვლადწმინდა, ყოვლისშემძლე ღმერთი, ცისა და ქვეყნის შემოქმედი. ჩვენი ღმერთი არ მოითხოვს თავისთვის ისეთ მსხვერპლს, როგორსაც თქვენ სწირავთ თქვენს უწმინდურ დემონებს; ამ მსხვერპლის ნაცვლად იგი ჩვენგან მოითხოვს წმინდა და უსისხლო მსხვერპლს.
ალექსანდრეს მოსმენის შემდეგ, ტიბერიანემ თქვა: – დატოვე შენი სიგიჟე, ალექსანდრე! ნუ გმობ ღმერთებს, ჩვენს კეთილისმყოფელთ, რათა მეფე, ამის გაგების შემდეგ, არ განრისხდეს ჩემზე იმის გამო, რომ ასეთ ღვთისმგმობელს ჩემს რაზმში ყოფნის ნებას ვაძლევ! ამის თქმის შემდეგ, ტიბერიანე მეფესთან გაემართა, ალექსანდრე კი თავის სახლში წავიდა.
როდესაც მსხვერპლშეწირვის დრო დადგა, მეფემ თავის საზარელ ღმერთს, დიოსს, იმ ტაძარში მსხვერპლის შეწირვა დაიწყო. ამ დროს ტიბერიანემ მეფეს უთხრა, რომ მისი ერთ-ერთი მეომარი, სახელად ალექსანდრე, არ ასრულებდა მეფის ბრძანებას, არ სწირავდა მსხვერპლს დიოს ღმერთს, არამედ ლანძღავდა და გმობდა ღმერთებს. მაშინვე მეფემ ბრძანა, გაეგზავნათ მისთვის და რკინის ბორკილებით მიეყვანათ იგი მასთან.
ამ დროს დღის მეექვსე საათი იყო. ალექსანდრე ამ დროს თავის სარეცელზე იწვა, ძილს მიცემული. უეცრად მას საძილე ხილვაში უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და უთხრა: „ალექსანდრე! გამხნევდი და გაძლიერდი, რადგან მრავალი ვნება გელის იესო ქრისტეს სახელისთვის. აჰა, შენთვის უკვე მზად არის არა მცირე ტანჯვები; აჰა, მეომრები უკვე მოდიან შენს წასაყვანად. მაგრამ ნუ შეგეშინდება მათი; ნუ შეშინდება მათგან შენი გული, რადგან მე გამოგზავნილი ვარ შენს დასახმარებლად. ადექი და ილოცე ღმერთის მიმართ, და მე შენთან ვიქნები შენი ღვაწლის მთელი განმავლობაში.“ სარეცლიდან ამდგარი ალექსანდრემ დავითის ფსალმუნის გალობა დაიწყო:
„უზენაესის საფარქვეშ მცხოვრები ყოვლისშემძლის ჩრდილქვეშ განისვენებს, ეუბნება უფალს: ჩემი თავშესაფარი და ჩემი მფარველი, ჩემი ღმერთი, რომელსაც ვენდობი“ (ფს.90:1–2) და ამ ფსალმუნის სხვა სიტყვები ბოლომდე.
შემდეგ, სახლიდან გამოსულ ალექსანდრეს შეხვდნენ მეომრები, რომლებიც მის უკან მოდიოდნენ; ეს მეომრები მისი პოლკის თანამებრძოლები იყვნენ. წმინდა ალექსანდრეს დანახვისას, შიშისგან ყველანი მიწაზე დაეცნენ, რადგან წმინდანის სახე ელვასავით ბრწყინავდა. მაგრამ წმინდანმა უთხრა მათ:
– ადექით, ძმებო! რამ შეგაშინათ?
მეომრებმა კი თქვეს:
– ჩვენ მოგვეჩვენა, რომ ღვთის ძალით იყავი გარემოცული; ამიტომაც დავეცით მიწაზე შიშისგან.
მაგრამ წმინდანმა უთხრა მათ:
– მომისმინეთ, ძმებო! ცისა და მიწის ღმერთმა მოინახულა თავისი მსახური; მაგრამ თქვენ ნუ შეგეშინდებათ: გააკეთეთ ის, რაც გიბრძანეს; თქვენ ხომ იმისთვის ხართ გამოგზავნილები, რომ მე შემკრული წამიყვანოთ და მეფეს გამოსაკითხად წარუდგინოთ.
მეომრებმა კი ამაზე თქვეს:
– ჩვენ შევთანხმდით, რომ არაფერს გეტყოდით. საიდან გაიგე ეს, – გვითხარი.
წმინდანმა უპასუხა:
– არ მმართებს თქვენთან ბევრი საუბარი, რადგან სასწრაფოდ მივისწრაფი იმ ღვაწლისკენ, რომელიც ჩემს წინაშე დგას და რომელიც ზეციურმა მეფემ მომიმზადა. მე მომიწევს წასვლა რომიდან ბიზანტიამდე.
ეს რომ თქვა, წმინდანმა მუხლი მოიდრიკა და ასეთი სიტყვებით ილოცა უფლისადმი: „უფალო ღმერთო ჩვენო მამათაო, მარადჟამს ქებულო და კურთხეულო! გევედრები და გთხოვ, ახლა, ნუ განმაშორებ შენს მართალთა დასს, ნუ უარმყოფ მე, შენკენ მომავალს, რადგან შენ გამომიცხადე შენი წმინდა და საშინელი სახელი. შენ, უფალო, ჩემო შემწეო და მფარველო, მომივლინე შენი ანგელოზი, რათა მან დამეხმაროს და მასწავლოს, რა ვუპასუხო მტანჯველს“.
მას შემდეგ, რაც წმინდანმა დაასრულა ლოცვა, მეომრებმა მასზე ხელები დაადეს და რკინის ბორკილებით შეკრეს; შემდეგ იმპერატორ მაქსიმიანესთან წაიყვანეს. წმინდანის დედამ, სახელად პიმენიამ, ჯერ კიდევ არ იცოდა, რომ მისი ვაჟი, ალექსანდრე, მეფესთან დაკითხვაზე იყო წაყვანილი. წმინდანი იყო ძლიერი სხეულით, მაღალი აღნაგობით, ლამაზი სახით და ახალგაზრდა, რადგან სულ რაღაც მეთვრამეტე წელი შეუსრულდა დაბადებიდან. როდესაც წმინდანი მეფესთან დაკითხვაზე წარუდგინეს, მაქსიმიანემ ჰკითხა მას:
– შენ ხარ ის, ვინც გაბედა ჩემი შეურაცხყოფა? შენ ხარ ის, ვინც არ ემორჩილება თავის წინამძღოლს და არ სურს თაყვანი სცეს ჩემს დიდ ღმერთს, დიოსს?
წმინდანმა ამაზე უპასუხა:
– მე თაყვანს ვცემ ჩემს ღმერთს, რომელიც ცაში მკვიდრობს, და მის მხოლოდშობილ ძეს, უფალ იესო ქრისტეს, და სულიწმიდას. სხვა ღმერთი არ ვიცი და არ ვაღიარებ. ამიტომ ნუ მკითხავ სხვა ღმერთზე. შენი ძალაუფლების კი სულაც არ მეშინია და არ ვფრთხები, არ მეშინია არც შენი მუქარების, არც შენი წამებების, რომლებსაც გადამცემ.
ეს რომ მოისმინა, მაქსიმიანე ძალზე განრისხდა და თქვა:
– რა შეუძლია გააკეთოს იმ ღმერთმა, რომელსაც შენ აღიარებ?
წმინდანმა უპასუხა:
– ჩემი ღმერთი არის უხილავი და ყოვლისშემძლე ღმერთი, ისე რომ არაფერია ისეთი, რაც ჩემს ღმერთს არ შეეძლება.
მაქსიმიანემ ამაზე თქვა:
– შეიძლება იყოს ღმერთი ის, ვინც ადამიანებმა ჯვარს აცვეს და მოკვდა, მოკვდინებული? წმინდანმა უპასუხა:
– გაჩუმდი, სატანა, რადგან შენი ბინძური ბაგეებით ვერ ბედავ ჩემი უფლის იესო ქრისტეს უბიწო და უწმინდესი სახელის ხსენებას, რომელმაც თავისი ნებით დაითმინა ჯვარცმაც და სიკვდილიც! ო, უგუნურო! თუ მას ჯვარცმულსა და სიკვდილისთვის გადაცემულს უწოდებ, რატომ არ ამბობ იმასაც, რომ ის მკვდრეთით აღდგა და სიცოცხლე მიანიჭა მრავალ მკვდარს?
მაქსიმიანემ თქვა:
– მინდა შენი ახალგაზრდობა დავინდო, რადგან ვხედავ, რომ ძალიან ახალგაზრდა ხარ. მაგრამ წმინდანმა უპასუხა:
– უკეთესია, საკუთარი თავი შეიცოდო და ეცადე, გამოძვრე იმ ქსელიდან, რომელშიც ეშმაკმა ჩაგითრია. რაც შემეხება მე, არ მეშინია არანაირი წამების, რადგან ღმერთი მყავს შემწედ.
მაქსიმიანემ თქვა:
– უკვე ვთქვი, რომ შენი დანდობა მინდოდა. მოდი და მსხვერპლი შესწირე; მაშინ მუდმივად სამეფო სასახლეში იქნები და აქ პირველ ადგილსაც კი დაიკავებ.
წმინდანმა უპასუხა:
– რომელ ღმერთს მიბრძანებ თაყვანისცემას?
მაქსიმიანემ უპასუხა:
– თაყვანი ეცი და მსხვერპლი შესწირე დიდ ღმერთ დიოსს.
წმინდანმა, ხელები ცისკენ აღაპყრო და ასე დაიწყო ლოცვა: „უფალო, იესო ქრისტე! ნუ მიმატოვებ მე, შენს თავმდაბალ მონას, დამეხმარე მე, ცოდვილსა და უღირსს“.
როდესაც ის ასე ლოცულობდა, თვალები ცისკენ აღაპყრო და დაინახა, რომ ზეცა იყო გახსნილი; დაინახა მან ღვთის ძეც, რომელიც იჯდა
მამისას. ასეთი ხილვით წმინდანი დიდი სულიერი სიხარულით აივსო. შემდეგ კვლავ ჰკითხა მაქსიმიანეს:
– რომელ ღმერთს გინდა, რომ მსხვერპლი შევწირო?
მაქსიმიანემ თქვა:
– მსხვერპლი შესწირე დიდ ღმერთ დიოსს.
წმინდანმა უპასუხა:
– ნუთუ არ იცი, რომ ოდესღაც ადამიანი იყო ის, ვისაც ღმერთს უწოდებ, თანაც გარყვნილი და საძაგელი ადამიანი, რადგან ერთხელ, ქალის მიმართ ხორციელი ვნებით ანთებულმა, ხარის სახე მიიღო და თავისი ჯადოქრობით აცდუნა და შებილწა ქალი?
მაქსიმიანემ, ეს რომ მოისმინა, გაიცინა და თქვა:
– ეს ჩვენი ღმერთების ძალას ამტკიცებს, რადგან ისინი ადამიანებს იმ სახით ეცხადებიან, რა სახითაც თავად მოისურვებენ.
წმინდანმა კი უთხრა:
– შე საწყალობელო! შენ ადიდებ შენი ღმერთების ბილწ და საძაგელ საქმეებს, რადგან თავადაც ემსგავსები მათ შენი უწმინდური საქმეებით, ვინაიდან არ გსურს შეიცნო ჭეშმარიტი ღმერთი, რომელმაც მოგანიჭა როგორც პატივი, ისე სამეფო.
მაქსიმიანემ თქვა:
– სამეფო ძალაუფლება ჩემმა ღმერთებმა მომცეს.
წმინდანმა თქვა:
– მე გაოცებული ვარ შენით, როგორ, საკუთარ თავს გონიერად მიიჩნევ, მაგრამ საკუთარ თავსვე ღუპავ, რადგან დემონებს ეთაყვანები და მუნჯ და უსულო კერპებს ემსახურები, მიატოვე რა ცოცხალი და უკვდავი ღმერთი. რატომ მიჰყვები სატანას, შენს მამას? უმჯობესია სიბნელიდან სინათლისკენ მიბრუნდე, რათა არ დაიღუპო ცეცხლის გეჰენაში უკუნითი უკუნისამდე.
მაშინ მაქსიმიანემ, რისხვით აღვსილმა, ალექსანდრე ტრიბუნ ტიბერიუსს გადასცა და უბრძანა, ეწამებინა წმინდანი. ამასთანავე, მაქსიმიანემ ტიბერიანეს უბრძანა, ეწამებინა არა მხოლოდ ალექსანდრე, არამედ საერთოდ ყველა ქრისტიანი; ამ მიზნით მან ტრიბუნი თრაკიაში გაგზავნა და უბრძანა, ყველგან ედევნა ქრისტიანები. მაქსიმიანემ ბრძანა, ალექსანდრე თან წაეყვანათ ბიზანტიამდე. როდესაც წმინდა ალექსანდრემ ეს მოისმინა, უთხრა მეფეს:
– გმადლობ, მტარვალო, იმისთვის, რომ ჩემი სახელის განდიდება გსურს მრავალ ქვეყანაში. დაე, ჩემმა უფალმა და ღმერთმა ღირს მყოს, ამ წმინდა სახელისთვის ყოველგვარი ტკივილი და ტანჯვა დავითმინო მთელს დედამიწაზე.
მაქსიმიანემ კი ბრძანა, წმინდანი მისი თვალთაგან მოეშორებინათ. ტრიბუნმა ტიბერიუსმა ის თავის განკარგულებაში მიიღო და მეორე დღის დილით ბრძანა, წმინდანი საწამებელ ხეზე ჩამოეკიდათ და რკინის კლანჭებით დაეკაწრათ მისი სხეული. ალექსანდრეს წამების დროს ერთი კვნესაც კი არ აღმოხდენია, არამედ, ზეცისკენ აღაპყრო თვალები და ღმერთს მადლობას სწირავდა. შემდეგ, წმინდანი საწამებელი ხიდან ჩამოხსნა, ტრიბუნმა ტიბერიანემ ბრძანა, რკინის ბორკილებით შეეკრათ იგი და თავის მეომრებს დაავალა, თრაკიაში წაეყვანათ.
იმ დროს, როდესაც წმინდა ალექსანდრე მეომრებს თრაკიაში მიჰყავდათ, უფლის ანგელოზი გამოეცხადა მის დედას, პიმენიას, ძილისეულ ხილვაში და უთხრა: „გაიღვიძე, ადექი სარეცლიდან, წაიყვანე შენი მსახურები და ცხოველები და გაჰყევი შენს ძეს თრაკიაში; იქ მიჰყავთ შენი ძე იმისთვის, რომ ქრისტეს სახელისთვის იტანჯოს; შენ კი, მისი აღსასრულის შემდეგ, პატივით მიაბარე მიწას მისი პატიოსანი სხეული“.
ნეტარმა პიმენიამ, გაღვიძებისას, არ დაიწყო მწუხარება და ტირილი, არამედ, პირიქით, დიდი სულიერი სიხარულით აღივსო თავისი ძის გამო. მაშინვე ადგა და მოამზადა ყველაფერი, რაც საჭირო იყო მოგზაურობისთვის, და ნაჩქარევად გაემართა იმავე გზით, რომლითაც მისი ძე მიდიოდა. პიმენიამ ალექსანდრეს ქალაქ კატარგენში დაეწია.
ამ ქალაქში შესულმა, მან დაინახა, რომ მისი ძე ტიბერიანეს წინაშე იდგა, რომელიც მას ასამართლებდა. შემდეგ, როდესაც დაინახა, რომ ალექსანდრეს წამება და ტანჯვა დაუწყეს, და დიდად გაიხარა თავისი საყვარელი ძის ღვაწლით, პიმენიამ ხმამაღლა შესძახა და თქვა:
– ღმერთო ყოვლისშემძლეო, კეთილო მწყემსო, შეგეწიოს შენ, ძეო ჩემო!
როდესაც ტიბერიანეს მისი ხმა ესმა, ჰკითხა:
– ვისი ხმაა ეს?
თუმცა ვერავინ თქვა, საიდან მოდიოდა ეს ხმა, რადგან იმ ადგილთან მდგომი ხალხი ძალიან ბევრი იყო. შემდეგ ტიბერიანემ უთხრა მოწამეს:
– საწყალობელო, შესწირე მსხვერპლი ღმერთებს!
წმინდანმა კი უპასუხა:
– მე თანახმა ვარ, ღმერთს ქების მსხვერპლი შევწირო.
მტარვალმა ამაზე თქვა:
– ნუთუ არ მითხარი, რომ თქვენს ღმერთს არანაირი მსხვერპლი არ სჭირდებაო?
წმინდანმა უპასუხა:
– მართლაც, ჩემს ღმერთს არ სჭირდება ის მსხვერპლი, რომელსაც თქვენ სწირავთ თქვენს კერპებს, მაგრამ იგი ითხოვს მსხვერპლს სიმართლითა და სიწმინდით, რადგან ის არის ღმერთი წმინდა და მართალი.
მაშინ ტიბერიანემ ბრძანა, სანთლებით დაეწვათ წმინდანის სხეული და თქვა:
– ვნახოთ, მოვა თუ არა მისი ღმერთი მის გადასარჩენად ჩემი ხელიდან.
წმინდანმა კი, ცეცხლში დამდგარმა, ზეცისკენ აღაპყრო თვალები და თქვა: „დიდება შენდა, უფალო იესო ქრისტე, რომელმაც შენი მთავარანგელოზი მიქაელი ბაბილონში გაგზავნე და სამი ყრმა ცეცხლოვანი ღუმელისგან იხსენი (დან.3), შენ, უფალო, მიხსენი მეც ამ მტანჯველი ტანჯვისგან და შეარცხვინე მტანჯველი, რათა მეც, ფსალმუნმომღერალ დავითთან ერთად მეთქვა: „ცეცხლსა და წყალში შევედით, და შენ გამოგვიყვანე თავისუფლებაზე“ (ფს.65:12).“
ტიბერიანმა, დაინახა რა, რომ ცეცხლი არანაირად არ ვნებდა მოწამეს, ძლიერ შერცხვა და უბრძანა მეომრებს, შეეკრათ ალექსანდრე და წაეყვანათ იგი თან შემდგომ გზაზე. წმინდანის დედამ კი, დაინახა რა, რომ მისი ვაჟი მტანჯველისგან წაიყვანეს მეომრებმა, ევედრა მეომრებს, დაეშვათ მისთვის შვილთან შეხვედრა. მეომრებს არ შეუშლიათ მისთვის ხელი. წმინდა მოწამემ, დაინახა რა თავისი დედა, თქვა: – კარგი გააკეთე, ჩემო ქალბატონო, რომ აქ მოხვედი. თან გამომყევი იმ ადგილამდე, სადაც ჩემს ღვაწლს დავასრულებ 3217, როგორც უფალმა გამომიცხადა.
ზოგიერთმა მეომარმა კი ამ დროს თქვა: – ნეტარ ხარ შენ, ალექსანდრე, რადგან დიდია შენი სარწმუნოება; დიდი ყოფილა ქრისტიანთა ღმერთიც. აი, უკვე რამდენი ტანჯვა მიიღე, და მაინც, არანაირად არ შესუსტებულხარ შენს აღსარებაში. ასე საუბრობდნენ ისინი ტიბერიანის ბრძანებით დაწყებული მოგზაურობისას.
როდესაც მოგზაურები გზად შემთხვევით მიედინება წყაროსთან მივიდნენ, გაჩერდნენ და საჭმლის მიღებას შეუდგნენ. ამასთან ერთად, მათ ალექსანდრესაც სთხოვეს, მათთან ერთად მიეღო საჭმელი, მით უმეტეს, რომ მას უკვე თოთხმეტი დღე პური არ ეკარებინა და წყალი არ დაელია. წმინდანმა კი, თავისთვის საკვების ლოცვით შეცვლისას, მუხლები მოიყარა და ფსალმუნის გალობა დაიწყო: „თვალს აღვაპყრობ მთებისაკენ, საიდანაც მოვა ჩემი შემწეობა: ჩემი შემწეობა უფლისაგან არის, რომელმაც შექმნა ცა და მიწა“ (ფს.120:1–2). შემდეგ კი ასე დაიწყო ლოცვა: „უფალო იესო ქრისტე, დამიცავი მე, შენი კრავი, უბიწოდ, რათა არ გაიხაროს ჩემმა მტერმა ჩემზე, რადგან მე შევიცანი შენი ყოვლადწმინდა სახელი. ნუ შემარცხვენ მე, მეუფეო, მტანჯველის წინაშე, არამედ გამომიგზავნე დასახმარებლად შენი წმინდა ანგელოზი და შენი მარჯვენა, და იყავი ჩემი მფარველი, შემწე და მფარველი.“
როდესაც წმინდანმა ლოცვა დაასრულა, მას უფლის ანგელოზი გამოეცხადა და უთხრა: „ნუ გეშინია, ალექსანდრე! უფალმა შეისმინა შენი ლოცვა, და მე ღვთისგან გამოგზავნილი ვარ შენს დასახმარებლად.“ როდესაც ანგელოზი ამ სიტყვებს ამბობდა, მეომრებს ესმოდათ, რომ ვიღაც ელაპარაკებოდა ალექსანდრეს, მაგრამ ვინ იყო ზუსტად, მათ ეს ვერ დაინახეს; ამიტომაც ისინი ძლიერ შეშინდნენ და შიშისგან და ზარისაგან პირქვე დაეცნენ მიწაზე. ნეტარმა ალექსანდრემ კი უთხრა მათ: – რა ნახეთ, ძმებო, რომ ასე შეშინდით? მათ კი უპასუხეს: – ჩვენ გვესმოდა შენი ღმერთის ხმა, რომელიც გელაპარაკებოდა; ამიტომაც შევშინდით და შიშისგან მიწაზე დავეცით.
იმ დროს, როდესაც მეომრები წმინდანს ამ სიტყვებს ეუბნებოდნენ, იმ ადგილს მიუახლოვდა ტიბერიანი, ქალაქის დიდებულების თანხლებით. ტიბერიანმა დიდებულებს ჰკითხა: – რა ჰქვია ამ ადგილს? მათ უპასუხეს: – მას სასამართლო ადგილი ჰქვია. ტიბერიანმა ამაზე თქვა: – თუ ეს სასამართლო ადგილია, მაშინ მასზე უნდა მოხდეს სასამართლო. მომიყვანეთ ქრისტიანი ალექსანდრე.
როდესაც წმინდანი ტიბერიანის წინაშე წარდგა, ამ უკანასკნელმა უთხრა მას: – ნუთუ შენ ისევ რჩები შენს სიგიჟეში და მაინც არ გინდა თაყვანი სცე ჩვენს ღმერთებს? ვხედავ, რომ შენი გული გაქვავებულია, თუმცა, მე ძლიერ მეცოდები და ამიტომ მინდა შენი მოქცევა ღმერთების, მთელი სამყაროს მბრძანებლების, თაყვანისცემისკენ.
მოწამემ ამაზე უპასუხა: – უღმერთო, გონებადაბნელებულო, ეშმაკის შვილო, რომელიც ემსახურები შენს მამას – სატანას. როგორ შეგიძლია მე მეცოდებოდე და მოწყალე იყო ჩემთვის, რადგან სატანა, შენი მამა, არავის მიმართ არ არის მოწყალე, პირიქით, მას სურს ყველას ცეცხლოვან გეენაში ჩათრევა და თავისთან ერთად დაღუპვა.
ტიბერიანმა თქვა: – ო, ბოროტო და მოუნანიებელო! როგორ ბედავ ასე მელაპარაკებოდე? განა მე შენი ტოლი ვარ, რომ ასეთ თავხედობას მეუბნები? განა იმიტომ არ მლანძღავ, რომ გინდობ? არადა, არ უნდა გქონდეს კიდევ უფრო მეტი პატივისცემა და მოწიწება ჩემი სიკეთისა და მოწყალების გამო, და არ უნდა მლანძღავდე სალანძღავი სიტყვებით!
წმინდანმა უპასუხა:
– ჭეშმარიტად შენ მამაშენს, სატანას, ემსგავსები, რადგანაც გამაგრებული გული გაქვს, როგორც ნებისმიერი მაგარი ქვა. ვერ ხვდები, რომ ამ ადგილს სამსჯავრო ეწოდება? ეს კი აშკარად მიუთითებს, რომ მალე ღვთის სამართლიანი სამსჯავრო დაგატყდება თავს, რომელიც განსჯის ყველას, ცოცხლებსა და მკვდრებს, და რომელიც ყველას მიუზღავს მისი საქმეებისამებრ. აი, მაშინღა შეიტყობ, რომ ჭეშმარიტებას გეუბნებოდი. ღმერთი განსჯის შენ იმის გამო, რომ უმოწყალოდ მტანჯავ. მან იცის, რა სასტიკად და დაუმსახურებლად მტანჯავ მე. მაგრამ იცოდე, რომ ეს ტანჯვა მე დიდებას მომიტანს, შენ კი საუკუნო დაღუპვას მოგიმზადებს.
ამ სიტყვების გაგონებაზე ტიბერიანე კიდევ უფრო დიდი მრისხანებით აინთო და ბრძანა, მიწაზე რკინის ეკლები დაეგოთ და მათზე ეფინათ მოწამე. წმინდანი კი ამგვარი სასტიკი წამების დროს დუმდა, თითქოს სრულიად არ გრძნობდა არავითარ ტკივილს. დაინახა რა, რომ ტანჯვა მიზანს ვერ აღწევდა, ტიბერიანე კიდევ უფრო განრისხდა და ოთხ მეომარს უბრძანა, წმინდანი კორდიანი ჯოხებით ეცემათ. წამების დროს წმინდანმა, ცემის მიღებისას, უთხრა ტიბერიანეს:
– ჰოი, უღმერთო! მხოლოდ ეს ტანჯვები გამოიგონე ჩემთვის? დაუმატე სხვა, უფრო მძიმეები, რადგან ამ ტანჯვისაგან სრულიად არ ვგრძნობ არავითარ ტკივილს, რამეთუ მე ქრისტე, ჩემი ღმერთი, მეხმარება.
ტიბერიანემ ამაზე უთხრა: – მე შენს სხეულს ნაწილებად დავჭრი, ცეცხლში ჩავყრი, ფერფლად ვაქცევ, ისე რომ დედამიწაზე არაფერი დარჩება შენგან. მაშინ ვნახავ, მოვა თუ არა ქრისტე საშველად შენთვის და გიხსნის თუ არა ჩემი ხელიდან.
წმინდანმა უპასუხა: – ჩემი ქრისტე მაშინვე დაგღუპავს შენ. შენი სხეული ნაწილებად დაიშლება და შენი ძვლები მიწაზე მიმოიფანტება; შენ ვეღარ იხილავ რომს, ისევე როგორც ვერ იხილავ შენი უღმერთო იმპერატორის სახეს, რადგანაც უფალი აღგვის მიწისაგან შენს ხსოვნას. და ყოველივე ეს სასჯელი იქნება შენთვის იმის გამო, რომ ვერ იცანი ჭეშმარიტი ღმერთი და არ სცე პატივი, საცოდავო, მას, ვინც ეს პატივი და ეს ძალაუფლება მოგცა. მაგრამ ღმერთი რომ გეცნო, შეგეძლო ზეცაში საუკუნო სიცოცხლე მოგეპოვებინა; ახლა კი შენ, ჭეშმარიტი ღმერთის დატოვებით, შენი გულით შეიყვარე შენი მამა, სატანა; მასთან ერთად ჩააგდებული იქნები ცეცხლოვან გეენაში. მე კი ყოველთვის განვადიდებ ჩემს მეუფესა და მხსნელს, უფალ იესო ქრისტეს, რომელიც მიხსნის შენი ხელიდან და თავისი მადლით ღირსმყოფს თავის საუკუნო სასუფეველში.
ასეთი სიტყვების გაგონებაზე მტანჯველი გულისწყრომითა და მრისხანებით სახეზე შეეცვალა. თუმცა, ბრძანა, შეეწყვიტათ წამება.
ამასობაში დღე საღამოსკენ გადაიხარა. როდესაც ღამე დადგა, ტიბერიანე იმ ადგილას დაბინავდა დასაძინებლად. ჩაეძინა რა, მან სიზმრისეულ ხილვაში იხილა ღვთის ანგელოზი, რომელიც მას საშინელი სახით, მახვილით ხელში გამოეცხადა. ანგელოზმა უთხრა მას: „უღმერთო! აი, მე მოვედი შენთან, რადგანაც შენ სასტიკი ტანჯვისათვის მიეცი ღვთის მონა ალექსანდრე, იცოდე, რომ მე შემეძლო დამერტყა შენთვის აი ამ მახვილით. მაგრამ მე კიდევ დავიცდი გარკვეულ დროს. გაღვიძებისას, იჩქარე და გაიარე ილირიის გავლით ბიზანტიაში, რადგანაც მოახლოვდა ღვთის მონა ალექსანდრეს აღსასრულის დრო.“
ტიბერიანე შიშისგან გამოფხიზლდა. საშინელებისგან ის მთელი სხეულით კანკალებდა. დაიძახა რა თავისი მრჩევლები, რომლებიც თან ახლდნენ, მან გადაუყვა მათ თავისი ხილვის შესახებ. მათ კი უთხრეს მას:
– ჩვენ დიდი ხანია გვინდოდა გვეკარნახა შენთვის, რომ ასე სასტიკად და უსამართლოდ არ გეტანჯა ის ადამიანი. მაგრამ ვერ ვბედავდით ამის გაკეთებას. ჩვენ გვსმენია, რომ ქრისტიანთა ღმერთი დიდია და რომ ის განწირავს საუკუნო ტანჯვისთვის ჩაუქრობელ ცეცხლში მათ, ვინც ტანჯავს მის მონებს.
ამ სიტყვების შემდეგ ტიბერიანს კიდევ უფრო მეტი შიში და ზარი დაეუფლა და მაშინვე უბრძანა თავის მეომრებს, წაეყვანათ მოწამე წინ. თვითონ კი მის უკან მიჰყვა. ტიბერიანმა მრავალ ქალაქს ჩაუარა, თუმცა, არ შედიოდა და არ ჩერდებოდა მათში, რადგან ანგელოზის ბრძანების თანახმად, ძალიან ეჩქარებოდა ბიზანტიაში. მაგრამ სიზმრისეული ხილვა მრავალი დღის განმავლობაში არ ამოსდიოდა თავიდან; ამიტომ ტიბერიანი დიდ შიშში იყო და ვერ ბედავდა წმინდა ალექსანდრესთვის ტანჯვის მიყენებას. როდესაც ტიბერიანი ილირიის გავლით მიუახლოვდა ქალაქ სარდიკას, მასთან შესახვედრად გამოვიდნენ ქალაქის მერი და დიდებულები; მაგრამ ტიბერიანი ქალაქში არ შესულა, არამედ გვერდი აუარა მას. იმ ქალაქში მყოფმა ქრისტიანებმა, გაიგეს რა, რომ ტრიბუნი ტიბერიანი, რომელიც რომიდან მოდიოდა, თან მოჰყავდა მოწამე, გამოვიდნენ ქალაქიდან, მაგრამ არა ტრიბუნის შესახვედრად, არამედ მოწამის სანახავად. დაინახეს რა, რომ მოწამე ცალკე მოჰყავდათ, ქრისტიანები მიუახლოვდნენ მას და მის ფეხებთან დაემხნენ, თქვეს: – ილოცე ჩვენთვის ღმერთთან, ქრისტეს მტანჯველო! მან კი უთხრა მათ: – თქვენც ილოცეთ ჩემთვის, ძმებო, რათა აღვასრულო ბოლომდე ჩემი ღვაწლი ქრისტე იესოში და ღირსი გავხდე, მივიღო ჩემთვის აღთქმული გვირგვინი მისი წმინდა მარჯვენიდან.
შემდეგ მოწამე მეომრებმა შემდგომ გზაზე წაიყვანეს. ქალაქ კლისურას გავლის შემდეგ, მოგზაურები მიუახლოვდნენ ადგილს, რომელსაც ვონომასიის ბანაკი ეწოდებოდა, რომელიც ფილიპოპოლიდან ორმოცი ვერსით იყო დაშორებული და იქ შეჩერდნენ. ამ დროისთვის ტიბერიანმა უკვე დაიწყო იმ საშინელი ხილვის დავიწყება, რომელიც მას მოწამე ალექსანდრესთან დაკავშირებით ჰქონდა. წმინდანი დაკითხვაზე თავისთან რომ მიიყვანა, ჰკითხა მას: – ნუთუ, ალექსანდრე, ამ დრომდე ისევ შენს სიგიჟეში რჩები? არ გსურს შესწირო მსხვერპლი ჩვენს მოწყალე ღმერთებს, დიოსსა და ასკლეპიოსს, რომლებიც სამყაროს მართავენ?
წმინდანმა უპასუხა: – გონებადაბნელებულო, სატანის შვილო! რა გსურს კიდევ მოისმინო ჩემგან? ხომ გითხარი, რომ ეშმაკებს მსხვერპლს არ შევწირავ. ტიბერიანმა თქვა: – არა, მე არც არ გარწმუნებ, რომ ეშმაკებს შესწირო მსხვერპლი; მხოლოდ გთხოვ, შესწირო მსხვერპლი დიოსსა და ასკლეპიოსს, ჩვენს დიდ ღმერთებს. წმინდანმა უპასუხა: – შეშლილო! ნუთუ ვერ ხვდები, რომ შენი დიოსი და ასკლეპიოსი დემონები არიან. ტიბერიანმა თქვა: – არა, ისინი ჩემი ღმერთები არიან. და აი, ისე მოვიქცევი, რომ შენს სახელს ლანძღავენ მთელ დედამიწაზე ასეთი დიდი შეურაცხყოფისთვის, როგორც ჩემთვის, ისე ჩემი ღმერთებისთვის. წმინდანმა უპასუხა: – მე თვითონ მსურს, რომ ქრისტეს სახელი ჩემით განდიდდეს მთელ დედამიწაზე.
მაშინ ტიბერიანმა უთხრა თავის წინ მდგომ მეომრებს: – წაიყვანეთ იგი ჩემი თვალთახედვიდან, რადგან ვერ ვიტან მის შეურაცხყოფებს. წაიყვანეთ ფილიპოპოლში და იქ ჩააგდეთ საპყრობილეში, გყავდეთ საპყრობილეში მანამ, სანამ მე არ მოვალ იმ ქალაქში. მოწამე, ტიბერიანის ბრძანების თანახმად, მეომრებმა ფილიპოპოლში მიიყვანეს და იქ საპყრობილეში ჩასვეს.
ამასობაში, იმ ქალაქის მოქალაქეებმა, გაიგეს რა, რომ მათ ქალაქში მალე ჩამოვიდოდა ტიბერიანი, მის შესახვედრად გამოვიდნენ. ქალაქში შესვლისას ტიბერიანი ემზადებოდა მსხვერპლის შესაწირად დიოსსა და ასკლეპიოსს. იმ ქალაქში მცხოვრებმა ქრისტიანებმა კი, გაიგეს რა, რომ მათ ქალაქში საპყრობილეში იმყოფებოდა წმინდა მოწამე ალექსანდრე, მიუახლოვდნენ საპყრობილეს და დაიწყეს საპყრობილის მცველის ხვეწნა, რომ შეეშვათ ისინი საპყრობილეში, რათა ქრისტეს მოწამე ენახათ. მცველი არ შეუშლიდათ ხელს, რადგან თვითონაც ღმერთის ეშინოდა. საპყრობილეში შესვლისას დაინახეს რა, რომ წმინდანი ბორკილებში იყო, ქრისტიანები მის ფეხებთან დაემხნენ და მის ბორკილებს კოცნიდნენ, ამბობდნენ: „დაგვლოცე, ქრისტეს ვნებულო, დალოცე ასევე ჩვენი სამშობლოც, რადგან ჩვენ ქრისტიანები ვართ; ჩვენ ვცხოვრობთ ამ ქალაქში, მუდამ დიდი შიშით შეპყრობილნი, რადგან ამ ქალაქის იგემონი მუდმივად გვეძებს, რათა ტანჯვით ჩამოგვაშოროს ქრისტეს. თუმცა, ამ დრომდე ვერ შეძლო ჩვენი ჩამოშორება ქრისტეს სახელის აღიარებისთვის. ღვთის მადლით აქ ბევრი ვართ; ჩვენს შორის, ქრისტიანებს შორის, არიან ყველაზე დიდებული და სახელოვანი ადგილობრივი მოქალაქეებიც კი. ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ ქრისტეს ძალა დაამარცხებს უღმერთო ელინურ სარწმუნოებას და საბოლოოდ მთელი ჩვენი ქალაქი ერთხმად განადიდებს ქრისტეს სახელს. შენ კი, ქრისტეს მტანჯველო, ბოლომდე დაითმინე შენი ღვაწლი ქრისტესთვის.“
ამასობაში ტიბერიანმა, როდესაც კერპებს თავის საძაგელ მსხვერპლს სწირავდა, გაიხსენა ალექსანდრე, რომელიც საპყრობილეში იყო და ქალაქის დიდებულებს უთხრა:
– თქვენ უნდა იცოდეთ, რომ ჩემთან მყავს ქრისტიანი, რომელიც განსაცდელად გადმომცეს; მე მას სხვადასხვა წამებით ვაიძულებდი ჩვენი ღმერთებისთვის თაყვანისცემას, მაგრამ ამაში ოდნავადაც ვერ მივაღწიე წარმატებას. ჩემს შეკითხვებზე ის ძალიან უხეშად პასუხობს და გამუდმებით მაგინებს მეც და ჩვენს ღმერთებსაც. მოიყვანეთ ის აქ. იქნებ აქ მყოფთაგან ყველას შერცხვეს და ღმერთებს მსხვერპლი შესწიროს.
მაშინვე მოიყვანეს ალექსანდრე. ტიბერიანმა, ჰეგემონის გვერდით მჯდომმა, მოწამეს უთხრა:
– მითხარი, ალექსანდრე: ჯერ კიდევ არ თანხმდები ჩვენს ღმერთებს მსხვერპლი შესწირო? აი, ამ ქალაქში მცხოვრებმა ყველა ქრისტიანმა უკვე თაყვანი სცა დიოსსა და ასკლიპიოსს, მხოლოდ შენ ეწინააღმდეგები ჩვენ.
წმინდანმა კი მიუგო:
– შენ ცრუობ, ოკეანო, ისევე როგორც შენი მამა, სატანა: აქაურ ქრისტიანთაგან ჯერ არც ერთს არ შეუსრულებია თქვენი უღმერთო ბრძანება. რაც შემეხება მე, შენ მაინც ვერაფერს გაიგონებ ჩემგან, გარდა იმისა, რაც უკვე გითხარი, კერძოდ, რომ მე ქრისტიანი ვარ და რომ თქვენს ბილწ ეშმაკებს მსხვერპლს არ შევწირავ. აი, ახლაც ისევ, აქ შეკრებილთა გასაგონად, ვიმეორებ, რომ მე ზეციური ღმერთის მონა ვარ და რომ არასოდეს განვუდგები ქრისტეს, ჩემს ღმერთს.
ტიბერიანმა, შერცხვენილმა, უთხრა მეომრებს: „რკინის ბორკილებით შეკარით და ჩემს წინაშე წაიყვანეთ; მე კი მალე გამოგყვებით.“
და წმინდანი გაატარეს შემდგომ გზაზე.
ერთ წყაროსთან მისულმა, რომელსაც სირმიუმი ერქვა, მოწამემ დაიბანა სახე და ხელები. შემდეგ, აღმოსავლეთისკენ მიბრუნებულმა, ლოცვა დაიწყო და თქვა: „გმადლობ შენ, უფალო ღმერთო ჩემო, რამეთუ ფილიპოპოლში ღირსი გამხადე მე, რათა შენი ყოვლადწმინდა სახელი მეღიარებინა.“
მეომრებმა კი არ აცალეს ლოცვის დასრულება და აიძულეს გზა გაეგრძელებინა.
როდესაც მიაღწიეს ადგილს, რომელსაც პოლჩიშჩნოე ერქვა (აქ იმართებოდა წარმართული დღესასწაულები), ტიბერიანმა დაეწია მგზავრებს. ალექსანდრე თავისთან მოუხმო და უთხრა:
– განა არ იცი, ალექსანდრე, რომ მე თვინიერად გელაპარაკებოდი ჰეგემონის წინაშე, გაგაფრთხილებდი, რომ მსხვერპლი შეგეწირა ჩვენი ღმერთებისთვის; მაგრამ შენ, ასეთი რჩეული საზოგადოების თანდასწრებით, ჩემი თხოვნა უგულებელყავი. ასეთ შემთხვევაში, თუნდაც ახლა შეასრულე ჩემი ბრძანება და მე გაგათავისუფლებ ტანჯვისგან.
წმინდანმა მიუგო:
– რაც გითხარი ჰეგემონის წინაშე, იმას ვიტყვი ყოველ ადგილას. ამიტომ შენ, სატანის ძეო, ეშმაკისგან შეცდენილო, ნუ იფიქრებ, რომ ოდესმე გადამაქცევ ქრისტეს სახელის აღიარებიდან.
მაშინ ტიბერიანმა მეომრებს უბრძანა, მიწაში ოთხი ძელი ჩაერჭოთ და, მოწამის ოთხივე მხარეს გაჭიმვის შემდეგ, უბრძანა, ამ ძელებზე მიებათ და ორასი დარტყმა მიეყენებინათ მისთვის. მოწამე კი, უდრტვინველად იღებდა მიყენებულ ჭრილობებს და ლოცულობდა უფალ ღმერთისადმი. ამ დროს ზეციდან ხმა გაისმა, რომელიც ამბობდა: „გამხნევდი, ალექსანდრე, და ნუ გეშინია ტანჯვისა, რამეთუ იგი დროებითია და მალწარმავალია. მე კი ყოველთვის შენთან ვარ.“
ზეციდან ხმის გაგონებაზე ტიბერიანი დიდად შეშინდა, მაშინვე ბრძანა წამება შეეწყვიტათ და შემდეგ განაგრძო გზა. ქალაქამდე მისულმა, რომელსაც კარასურა ერქვა და ფილიპოპოლსა და ბერეას შორის მდებარეობდა, ტიბერიანი შევიდა მასში; მეომრები კი ტიბერიანთან ერთად ქალაქში არ შესულან, არამედ ქალაქთან ახლოს, ხეების ჩრდილში შეჩერდნენ. დღის მეექვსე საათი იყო. რადგან ძალიან ცხელოდა, წმინდანმა უთხრა მეომრებს:
– ძმებო, ძალიან მწყურია.
მაგრამ მათ მიუგეს:
– ჩვენც ძალიან გვწყურია, მაგრამ საიდან მოვიტანთ აქ წყალს?
წმინდანმა უთხრა მათ:
– ცოტა ხანს აქ დაიცადეთ, რადგან ღმერთს შეუძლია ამ ადგილზეც მოგვცეს წყალი.
ეს რომ თქვა, წმინდანმა მუხლი მოიდრიკა და უფალს ასეთი სიტყვებით შეევედრა: „უფალო იესუ ქრისტე, რომელმან ოდესღაც უდაბნოში კლდიდან წყალი აღმოაცენე მწყურვალ ისრაელისთვის ( გამოსვლა 17:1–7 ), მოხედე ახლაც მოწყალედ შენს მონას და მოგვეცი ამ ადგილას წყალი, რათა მეც და ყველა, ვინც ჩემთანაა, წყურვილი მოვიკლათ. ამით განდიდდეს შენი წმინდა სახელი.“
როდესაც წმინდანმა ასე ილოცა, უეცრად მიწა გაიხსნა და მუხის ქვეშ სუფთა და გრილი წყარო აღმოჩნდა. ასეთი სასწაულის დანახვაზე მეომრებმა თქვეს:
– ჭეშმარიტად დიდია ქრისტიანთა ღმერთი, რომელიც ასრულებს თავისი ერთგული მონების თხოვნებს.
შემდეგ მოწამემ და იმ მეომრებმა წყაროდან წყალი დალიეს და განადიდეს ქრისტე ღმერთი.
შემდეგ, საკმაოდ დიდი გზის გავლის შემდეგ, მეომრები ერთ მდინარეს მიუახლოვდნენ, რომელსაც არზონი ერქვა. რადგანაც ყველა დაღლილი იყო გრძელი გზისგან, აქ დასასვენებლად გაჩერდნენ. დაჯდა დასასვენებლად ალექსანდრეც. აქ დაეწია მეომრებს ტიბერიანე და, დაინახა რა, რომ მოწამე იჯდა, რისხვით უთხრა მეომრებს: – რატომ აძლევთ საშუალებას, წყეულნო, დაჯდეს ამ უღმერთო ადამიანს? შემდეგ, ადგნენ და გაემართნენ ქალაქ ვერიისკენ.
როდესაც ამ ქალაქს უახლოვდებოდნენ, მოქალაქეებმა პატივით მიიღეს ტიბერიანე. ამ ქალაქში ძალიან ბევრი ქრისტიანი იყო – ნახევარზე მეტი, თუმცა, წარმართთაგან წამების შიშით, ფარულად აღიარებდნენ ქრისტეს სახელს. ქრისტეს მოწამის დანახვისას, რომელიც ტრიბუნისგან განცალკევებით მიდიოდა, მიუახლოვდნენ მას და უთხრეს: – გიხაროდენ, ქრისტეს ვნებულო! გამაგრდი და განმტკიცდი, რადგანაც უღმერთო მტანჯველები ვერასოდეს დაამარცხებენ ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს, ყოვლისშემძლე ძალას.
ამასობაში ტიბერიანემ, მოუხმო რა მოწამეს, უთხრა მას: – მომისმინე, ალექსანდრე, როგორც შენს მშობელ მამას: შესწირე ახლა მსხვერპლი ჩვენს ღმერთებს ჩემთან ერთად. თუ ამას გააკეთებ, გპირდები აქ მყოფთა წინაშე, რომ გაგათავისუფლებ, და თუ მოისურვებ, შეგიძლია ჩემს პოლკში უფროსის ადგილი დაიკავო; თუ არ მოისურვებ პოლკის უფროსობას, მაშინ წახვალ, სადაც მოისურვებ.
წმინდამ კი, გაღიმებულმა, უთხრა მას: – ნეტა იცოდე, რა მწარეა ჩემთვის ის ნუგეში, რომლითაც მანუგეშებ! რამეთუ შენი ეს სიტყვები დიდ ტანჯვას აყენებს ჩემს სულს. მაგრამ ღმერთი დამეხმარება, რომ არ მოვუსმინო შენს რჩევას. მე უკვე ბევრჯერ გითხარი ადრე და ახლაც გეუბნები და კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, რომ ქრისტიანი ვარ და შენს ეშმაკებს მსხვერპლს არ შევწირავ.
და წავიდა ტიბერიანე იქიდან შემდგომ. მოწამე მიჰყვებოდა მას, რკინის ბორკილებით შებორკილი. მივიდნენ სხვა ადგილას, რომელიც მდებარეობდა იმავე მდინარე არზონის ნაპირზე. ეს ადგილი ვერიიდან თოთხმეტი ასპარეზით იყო დაშორებული. აქ ბევრი სასტუმრო და უცხოთა მისაღები სახლი იყო. ტიბერიანემ აქ გაათენა ღამე, ელოდა მოწამეს, რომელსაც ქალაქ ვერიიდან მრავალი ქრისტიანი აცილებდა.
როდესაც მეომრები მოწამესთან ერთად იმ ადგილას მივიდნენ, სადაც ტიბერიანე იყო, მოწამემ ტიბერიანეს სთხოვა ნებართვა, რომ მცირე ხნით ელოცა თავის ღმერთისთვის. ტიბერიანემ ნება დართო. წმინდამ, ახლოს დაინახა რა დიდი კაკლის ხე, მიუახლოვდა მას და, მის ტოტებქვეშ დამდგარმა, მუხლი მოიდრიკა, ღმერთს ლოცულობდა ასეთი სიტყვებით: «უფალო იესო ქრისტე! მომავლინე შენი წმინდა ანგელოზი და წაიღე ჩემი სული, რამეთუ მეტად ვეღარ ავიტან ტანჯვას, რადგან ჩემი სხეული დაუძლურდა».
ტიბერიანემ, დაინახა რა, რომ მოწამე ლოცულობდა, უთხრა მეომრებს: – მიკვირს, საიდან ისწავლა ალექსანდრემ ჯადოსნური ლოცვები. ის ხომ ჩემს თვალწინ გაიზარდა. მე თვითონ დავადგინე ის მეომრის ხარისხში და ვერანაირად ვერ ვიფიქრებდი, რომ მაგიას ფლობდა.
შემდეგ, მოუხმო რა ალექსანდრეს, უთხრა მას: – ალექსანდრე, შესწირე მსხვერპლი ღმერთებს! წმინდამ უპასუხა: – ჭეშმარიტად დაბნელებულია შენი გონება, რადგან კვლავ გსურს ჩემგან ის მოისმინო, რაც უკვე მრავალჯერ გითხარი.
წმინდას ამ სიტყვების შემდეგ ტიბერიანემ უბრძანა თავის მსახურებს, მოწამისთვის ზურგზე ადუღებული ზეთი დაესხათ. მაგრამ უფლის ანგელოზმა, უხილავად მოწამის მახლობლად გამოჩენილმა, გატეხა ჭურჭელი, რომელშიც ზეთი იყო; ამ დროს ზეთი მტანჯველის მსახურებს დაესხათ და ძლიერ დაუწვათ ისინი. ტიბერიანემ კი, დაინახა რა, რომ ზეთით დაიწვნენ არა მოწამე, არამედ მისი მსახურები, ძალიან განრისხდა და უბრძანა ოთხ მეომარს, გაეჭიმათ მოწამე კაკლის ხის ქვეშ და უმოწყალოდ ეცემათ ჯოხებით. ცემა გრძელდებოდა მანამ, სანამ მეომრები არ დაუძლურდნენ. როდესაც მტანჯველებმა ცემა შეწყვიტეს, წმინდა ალექსანდრემ თქვა: «უფალო მეუფეო! აკურთხე ეს ხე და მიანიჭე მას სამკურნალო ძალა, რადგან მე მასზე ვიტანჯე შენი წმინდა სახელისთვის».
იმ დროიდან მოყოლებული, ხის ნაყოფმა და ფოთლებმა სამკურნალო ძალა შეიძინეს და კურნავდნენ მორწმუნეებს მრავალგვარი სნეულებებისა და ავადმყოფობებისგან.
შემდეგ კვლავ წაიყვანეს მეომრებმა მოწამე გზაზე, ტიბერიანეს წინ მიმავალნი. როდესაც ადრიანოპოლი გაიარეს, მიუახლოვდნენ ერთ ადგილს, რომელსაც ვურტოდექსიონი ერქვა. აქ წმინდა შეხვდა დედას, ნეტარ პიმენიას, რომელიც აქ მოწამემდე ადრე ჩამოვიდა, დაინახა რა თავისი საყვარელი ვაჟი, დაეცა მის ფეხებთან, ტირილითა და გოდებით. შემდეგ, წამოდგა და გადაკოცნა იგი. და უთხრა მას წმინდამ:
– ნუ სტირი, დედაო ჩემო, რადგან იმედი მაქვს ჩემი უფლისა, რომ იგი ხვალ დილით დამეხმარება ჩემი ღვაწლის დასრულებაში.
აქ დაეწია მეომრებს ტიბერიანე. რადგან დღე უკვე საღამოსკენ იხრებოდა, ტიბერიანე აქ შეჩერდა ღამის გასათევად და დასაძინებლად დაწვა. ღამის მერვე საათზე იგი წამოდგა თავისი სარეცლიდან და მივიდა მდინარესთან, რომელსაც ზიონკელი ერქვა, სადაც სასტუმრო იყო. მზე უკვე ამოსულიყო. აქ გზისგან მცირედი დასვენების შემდეგ, ტიბერიანემ უთხრა მოწამეს:
– მე უკვე მრავალ ტანჯვას მიგეცი და, თუმცა, არ ისურვე ჩემი ღმერთების თაყვანისცემა. იცოდე, რომ დღეს სიკვდილს მიგცემ, თუ არ შეასრულებ ჩემს ბრძანებას.
ეს რომ თქვა, ტიბერიანე მოშორდა იმ ადგილს. ბიზანტიასთან მიახლოებისას და მდინარე ერიგონეზე მდებარე ქალაქ დრიზიპერთან მისვლისას, ტიბერიანემ გადაწყვიტა აქ აღესრულებინა საბოლოო განაჩენი მოწამეზე და უთხრა მას:
– აი, შენი სიკვდილი, ალექსანდრე, შენს წინაშეა. რას იტყვი: შეწირავ თუ არა მსხვერპლს ჩვენს ღმერთებს? აი, მე აქ მოგკლავ და შენს სხეულს მდინარეში ჩავაგდებ, რათა თევზებმა შეჭამონ.
წმინდანმა კი მიუგო მას:
– მე დიდად მადლობას მოგიხდიდი, თუკი შეასრულებდი იმას, რასაც ამბობდი; მაშინ უფრო მალე დავიხსნიდი თავს შენი ხელებიდან. შენს საძაგელ ღმერთებს კი არავითარ შემთხვევაში არ შევწირავ მსხვერპლს, თუნდაც ათასობით სიკვდილით შემეძლოს ჩემი მოკვდინება.
მაშინ მტანჯველმა ალექსანდრეს სიკვდილი მიუსაჯა და მეომრებს გადასცა, უბრძანა, მოეკვეთათ მისთვის თავი და მისი სხეული მდინარეში ჩაეგდოთ. შემდეგ თავად გაეშურა შემდგომი გზისთვის; მეომრები კი აქ დარჩნენ, რათა შეესრულებინათ ტიბერიანეს ბრძანება. აქ უამრავი ხალხი შეგროვდა, ვისაც ქრისტეს მოწამის აღსასრულის ხილვა სურდა; აქ მრავლად იყვნენ ქრისტიანებიც.
წმინდა მოწამემ, ჯალათს მიმართა და სთხოვა, მცირედი ხნით შეეჩერებინა თავის მოკვეთა და მიეცა მისთვის ლოცვის საშუალება; ამასთანავე, მოწამემ წყალი ითხოვა. ხალხიდან ერთმა, ვინც ამ სანახაობის საყურებლად მოვიდა, აიღო ჭურჭელი, მდინარიდან წყალი ამოიღო და მოწამეს მიუტანა. წმინდანმა კი, წყლით სახე და ხელები დაიბანა, აღმოსავლეთისკენ მიბრუნდა; შემდეგ, პატიოსანი ჯვრის ნიშნით თავი გადასახა და დაიწყო ლოცვა.
შემდეგ, ქრისტიანებს მიმართა და წმინდანმა თქვა:
– ძმანო და მამანო! გაიხსენეთ ჩემი ღვაწლი, რადგან არ დავზარებულვარ, რომ დავტანჯულიყავი ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს სახელის გულისათვის, რათა ის მოწყალე ყოფილიყო ჩემთვის და ყველა სხვა ქრისტიანისთვის. იცოდეთ, რომ ის გრძელი გზა, რომელიც რომიდან ამ ადგილამდე განვლე, ყველგან ბორკილებით შებოჭილი და ჯაჭვებით დამძიმებული, ცემით მიმავალი, ყოველმხრივ ნაწამები, – ეს მძიმე გზა მე ჩემი ძალით კი არა, არამედ ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს დახმარებით გავიარე. უფალ იესო ქრისტეს ძალით დავამარცხე მეც მტანჯველი ტიბერიანე და მისი შემწე, ეშმაკი. აი, მე ახლა მივდივარ აქედან, რათა ჩემი უფლის წინაშე წარვდგე. თქვენ კი ილოცეთ ჩემთვის, რათა უფლისგან წყალობა მოვიპოვო.
შემდეგ, წმინდანმა სთხოვა ჯალათს, კიდევ მცირედი ხნით დაეცადა და, მუხლებზე დაემხო რა, დაიწყო ღმერთისთვის ლოცვა.
მაშინვე გაისმა ხმა ზეციდან, რომელიც მოწამის თხოვნის შესრულებას ჰპირდებოდა.
მერე მოწამემ უთხრა მეომრებს:
– ძმანო! სწრაფად შეასრულეთ ის, რაც გებრძანათ! ჯალათმა კი, სახელად ცელესტინემ, უთხრა წმინდანს:
– ქრისტეს მოწამეო! ილოცე შენს ღმერთს, რათა მან ეს ცოდვად არ ჩამითვალოს მე, ვინაიდან ბრძანებული მაქვს შენი მოკვლა.
უთხრა მას წმინდანმა: – ეს ნუ ქნა შენი ნებით, არამედ სხვათა ბრძანებით. ცოდვა იმას დაედება, ვინც ბრძანა, შენ კი სასწრაფოდ აღასრულე, რაც გევალება, რადგან მე ჩემს უფალთან გადანაცვლებას ვჩქარობ.
ცელესტინმა სუფთა პირსახოცით თვალები აუხვია წმინდანს და, ქარქაშიდან მახვილის ამოღების შემდეგ, უკვე მოწამის დარტყმას აპირებდა. მაგრამ, წმინდა ანგელოზების დანახვისას, რომლებიც მოწამის სულის წასაღებად მოვიდნენ, მეტად შეშინდა და იდგა, არ იცოდა რა ექნა. წმინდანმა კი, საკუთარი თავის სწრაფ მოკვეთას რომ ელოდა, ჯალათს უთხრა:
– ძმაო, გააკეთე ის, რაც გიბრძანეს.
მაგრამ ჯალათმა უპასუხა:
– მეშინია, ღვთის მსახურო, რადგან ვხედავ ვიღაც საკვირველ მამაკაცებს, რომლებიც შენს მახლობლად დგანან.
მაშინ წმინდანმა ღმერთს შეჰღაღადა და თქვა: „უფალო, იესო ქრისტე! ღირს მყავ, ამ ჟამს დავასრულო ჩემი ღვაწლი!“
ამის შემდეგ ანგელოზები მცირე მანძილზე განშორდნენ წმინდანს. მაშინ ჯალათმა ცელესტინმა მოკვეთა მოწამის პატიოსანი თავი, და მყისვე მისი წმინდა სული ანგელოზთა ხელით იქნა აყვანილი ზეცად; ანგელოზები მას ზეცად ამაღლებდნენ ღვთის ქების ხმით. ეს ანგელოზებრივი ხმა ესმოდა ყველა ქრისტიანს, ვინც იმ ადგილის მახლობლად იდგა.
ასე დაასრულა ქრისტეს წმინდა მოწამემ ალექსანდრემ თავისი ტანჯვის ღვაწლი. მისი პატიოსანი სხეული კი ტიბერიანოვის მეომრებმა მდინარეში ჩააგდეს, მტანჯველის ბრძანების თანახმად. მაგრამ, ღვთის განგებით, მოწამის პატიოსანი სხეული ოთხმა ძაღლმა ნაპირზე ამოიყვანა წყლიდან. ძაღლები წმინდა სხეულს ლოკავდნენ და, მის მახლობლად მჯდომარენი, იცავდნენ მას მტაცებელი ფრინველებისა და მხეცებისგან. როდესაც იმ ადგილას მოწამის დედა, ნეტარი პიმენია, მივიდა, მან აიღო თავისი საყვარელი ძის მრავალვნებული სხეული და, არომატებით ცხების და სუფთა სუდარით შეხვევის შემდეგ, პატივით დაკრძალა მდინარე ერიგონის პირას. მოწამის საფლავიდან ყველას, ვინც რწმენით მიდიოდა, უხვად ეძლეოდა განკურნებები.
მოკლე ხანში წმინდა მოწამე თავის დედას ხილვაში გამოეცხადა, ანუგეშა იგი და აუწყა, რომ მალე ისიც ღვთის პირისპირ წარდგებოდა. მასთან ერთად ეს წმინდა მოწამე დღეს ღვთის დიდების ტახტის წინაშე დგას სხვა წმინდა მოწამეთა დასში, ევედრება ჩვენთვის კაცთმოყვარე უფალს და ადიდებს მამას, და ძეს, და სულიწმიდას, ერთადერთ ღმერთს სამებაში, რომელსაც ადიდებს და აქებს ყოველი ქმნილება, ხილული და უხილავი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ღირსი მამისა ჩვენისა პავსიკაკი სინადელი ეპისკოპოსის ხსენება
ნეტარი პავსიკაკის სამშობლო იყო ქალაქი აპამეა. იგი წარჩინებული, კეთილშობილი და ჭეშმარიტი ქრისტიანული ღვთისმოსაობით განმსჭვალული მშობლებისგან წარმოიშვა. აღზრდისას, ჯერ კიდევ ყრმობის ჟამს, მან მკაცრ მარხვას, ლოცვასა და სხვა მძიმე ღვაწლს მიუძღვნა თავი, რის გამოც მოგვიანებით ბერად აღიკვეცა. მცირეოდენი პურითა და წყლით იკვებებოდა და ლოცვით კურნების ნიჭს მიაღწია, მან კურნავდა სხეულებრივ, ამასთანავე, სულიერ სნეულებებს. ასე, ეშმაკებთან ბრძოლაში შესვლისას, იგი შორიდან განასხამდა მათ ეშმაკეულთაგან, უბრუნებდა მხედველობას უსინათლოებს, ასწორებდა მოხრილებს და სხვა საოცარ სასწაულებს აღასრულებდა. როდესაც ამის ამბავი გავრცელდა, ის ცნობილი გახდა კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსისთვისაც, ნეტარი კირიაკისთვის, რომელმაც, მასზე საეპისკოპოსო ხელდასხმის აღსრულებით, სინადის ეკლესიის ეპისკოპოსად დაადგინა.
ეპისკოპოსად გახდომის შემდეგ, წმინდა პავსიკაკიმ დაუყოვნებლივ, სიტყვის შურდულით განდევნა თავისი სამწყსოდან საეკლესიო მგლები და, როგორც სხეულის ინფიცირებული წევრები, თავისი სიტყვიერი მახვილით დაჩეხა და გარეთ გადაყარა, რათა მათ ჯანმრთელ წევრებსაც არ მიაყენებინათ რაიმე ზიანი. ასე გულმოდგინედ ზრუნავდა რა თავის სამწყსოზე და ამით მათ ხსნის საქმეში ეხმარებოდა, ღირსმა მოგზაურობა აღასრულა ქალაქ კონსტანტინოპოლში და იქ განკურნა იმპერატორი მავრიკი სნეულებისგან, რომლითაც ის მაშინ შეპყრობილი იყო, რისთვისაც იმპერატორმა ოქროს ბეჭდით გაუგზავნა მას თავის ქალაქში დამსახურებული ჯილდო, ერთი ლიტრა ოქროს ოდენობით. როდესაც ღირსი კონსტანტინოპოლიდან სინადაში ბრუნდებოდა, სილონში ყოფნისას, ლოცვით მიწიდან წყლის წყარო აღმოაცენა და მისმა თანმხლებლებმა წყურვილი მოიკლეს. ასე ღვთისმოსაობითა და ღვთივსათნოდ იცხოვრა რა და მრავალთა ხსნა აღასრულა, წმინდა პავსიკაკიმ დატოვა ეს ცხოვრება და თავის საყვარელ უფალთან მივიდა.
წმინდა აღმსარებლის გიორგის ხსენება
წმინდა მოწამე და აღმსარებელი ქრისტესი გიორგი ქალაქ კონსტანტინოპოლში დაიბადა. მისი პატიოსანი ხატების თაყვანისცემისა და პატივის მიგების გამო, ხატმებრძოლებმა შეიპყრეს და უღმრთო იმპერატორ თეოფილესთან მიიყვანეს. ეს უკანასკნელი ხან მუქარით, ხან დაყოლიებით აიძულებდა, უარეყო ქრისტე და წმინდა ხატების თაყვანისცემა, მაგრამ წმინდანი არ დათანხმდა. მტანჯველის ბილწი და ცრუ სიტყვებით განრისხებულმა, მან უთხრა: „ყოველი ჭეშმარიტი ქრისტიანი ვალდებულია, თაყვანი სცეს პატიოსან ხატებს და პატივი მიაგოს მათ, ვინაიდან მათი პატივისცემა პირველსახეზე გადადის“.
ასეთი სიტყვებისთვის წმინდა გიორგის ყელზე თოკი გამოაბეს და ბოროტმოქმედივით ქალაქის ქუჩებში ათრევდნენ, შემდეგ საპყრობილეში ჩააგდეს და ბოლოს, წაართვეს და გაძარცვეს მთელი მისი ქონება, თავის მეუღლესთან, ირინესთან, და შვილებთან ერთად გადასახლებაში გაგზავნეს, სადაც უამრავი უბედურების გადატანის შემდეგ, სიხარულით მიიცვალა უფლისა მიმართ.