წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა ესაიას ცხოვრება
წმინდა ესაიას წინასწარმეტყველური მსახურების დრო (ებრაულად ეს სახელი გამოითქმის „იეშა–იაჰვე“ და ნიშნავს „იეჰოვას ხსნას“, ანუ უფლისგან მიღებულ ხსნას) მძიმე პერიოდი იყო ებრაელი ხალხის ცხოვრებაში: ამ დიდებული წინასწარმეტყველის დღეებში ისრაელის სამეფომ შეწყვიტა არსებობა, ხოლო იუდეა თავის ბოლო წლებს ბაბილონის ტყვეობამდე ატარებდა. ეს სამწუხარო ხვედრი — „რჩეული ხალხის“ წარმართ მეფეთა მძიმე უღელქვეშ მოქცევა უფლისგან სასჯელი იყო მათთვის, რადგან ისინი განუდგნენ ღვთის მორჩილებას და სულ უფრო ღრმად ეფლობოდნენ უსჯულოებასა და კერპთაყვანისმცემლობაში. განსაკუთრებით დიდი იყო ღვთის აღთქმისგან განდგომა ისრაელის სამეფოში, რის გამოც მას სწრაფი სასჯელი დაატყდა თავს. „იუდეის სამეფოში კი ხანდახან მომავლის უკეთესი იმედი ელავდა“, და თუ იუდეაში ბოლომდე არ ჩამქრალა ღვთისადმი წმინდა მოშურნეობის ცეცხლი და უფალი ჯერ კიდევ აყოვნებდა გამომასწორებელ სასჯელს, ამას იუდეის სამეფო უმთავრესად წმინდა ესაიას წინასწარმეტყველურ მოღვაწეობას უნდა უმადლოდეს.
წმინდა წინასწარმეტყველი ესაია, რომელიც ბენიამინის ტომიდან იყო, დაიბადა ქრისტეს შობამდე დაახლოებით 760 წელს; იგი იყო ამოსის ძე, რომლის შესახებ წმინდა წერილის წიგნებში არაფერია მოხსენიებული და რომელსაც იუდეური გადმოცემა ამასიას ძმასთან, ამოსთან, აიგივებს. წმინდა ესაიას მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი იყო იერუსალიმი – იუდეის სამეფოს დედაქალაქი. წინასწარმეტყველის შეგნებული ბავშვობისა და ყრმობის წლებს ემთხვევა ბრძენი და კეთილი მეფე ოზიას დიდებული მმართველობა; ეს მეფობა უდავოდ სასიკეთო რელიგიურ და პოლიტიკურ გავლენას ახდენდა მომავალი წინასწარმეტყველის სულზე. სინამდვილეში არაფერია ცნობილი წმინდა ესაიას ადრეული სიყმაწვილის დღეების შესახებ, მაგრამ უფლის დიდების მისთვის გამოცხადება და უფლის მიერ მისი დიდი მსახურებისთვის არჩევა უდავო დასტურია წინასწარმეტყველის ღვთისმოსაობისა ამ ცხოვრების პერიოდშიც; ამავეზე მეტყველებს მისი წინასწარმეტყველური სიტყვებიც, რომლებიდანაც ჩანს მისი შესანიშნავი ცოდნა საკუთარი ხალხის წმინდა წიგნებისა; აშკარაა, რომ ადრეული წლებიდანვე წმინდა ესაია ღვთის კანონში სწავლობდა. როგორც ღვთისმოსავმა ადამიანმა, მან ღვთისმოშიში ცოლი შეირთო, რომლისგანაც ორი ვაჟი შეეძინა; მისი ცოლის შესახებ ცნობილია, რომ ისიც წინასწარმეტყველი იყო.
წმინდა ესაია წინასწარმეტყველურ მსახურებაზე მოწოდებულ იქნა მეფე ოზიას გარდაცვალების წელს (737 წელს) განსაკუთრებული ხილვით. ერთხელ ის ტაძარში ღვთისმსახურებას ესწრებოდა; მის თვალწინ იყო მღვდლების ეზო და საწმინდარი. ლოცვით შეჰყურებდა საწმინდარს, წმინდა ესაიამ უცებ დაინახა, რომ ტაძარი გაიშალა; მის სულიერ თვალწინ საწმინდარის შიგნითა ნაწილი გაიხსნა, შემდეგ გაქრა ფარდა, რომელიც საიდუმლო წმინდათა წმინდას ფარავდა, სადაც გაოცებულ და შეძრულ წინასწარმეტყველს გამოეცხადა ცისა და ქვეყნის მფლობელის, „მაღალ და ამაღლებულ ტახტზე მჯდომის“ საზეიმო ხილვა – რომელიც თითქოს ცასა და მიწას შორის იდგა; ღვთის სამეფო სამოსის კიდეები ავსებდა ტაძარს. უფლის ირგვლივ „იდგნენ სერაფიმები; თითოეულ მათგანს ექვსი ფრთა ჰქონდა: ორით სახეს იფარავდა, ორით ფეხებს იფარავდა და ორით დაფრინავდა. და შესძახოდნენ ერთმანეთს და ამბობდნენ: „წმინდა, წმინდა, წმინდაა უფალი საბაოთი! მთელი დედამიწა სავსეა მისი დიდებით!“
სერაფიმების მგრგვინავი დიდებისმეტყველებისგან „შეირყა კარების ზედა ნაწილები და ტაძარი საკმევლით აივსო“. წმინდა ესაია შეძრწუნდა და შეშინებულმა შესძახა:
– ვაი მე! დავიღუპე! რადგან მე უწმინდური ბაგეების მქონე ადამიანი ვარ და ისეთ ხალხში ვცხოვრობ, რომელსაც ასევე უწმინდური ბაგეები აქვს, და ჩემმა თვალებმა იხილეს მეფე, უფალი საბაოთი.
მაშინ შეშფოთებულ წინასწარმეტყველთან მიფრინდა ერთ-ერთი სერაფიმი, რომელსაც ხელში ეჭირა ცხელი ნახშირი, აღებული მაშებით საკურთხევლიდან, ანუ, როგორც წმინდა ბასილი დიდი განმარტავს, – „ციური სამსხვერპლოდან“. მან შეეხო წინასწარმეტყველის ბაგეებს სიტყვებით:
– აჰა, ეს შეეხო შენს ბაგეებს და შენი უსჯულოება მოგშორდა, შენი ცოდვა კი განწმენდილია.
მაშინვე ამის შემდეგ წინასწარმეტყველმა გაიგონა იეჰოვას საიდუმლო ხმა, რომელიც ეკითხებოდა:
– ვინ გავგზავნო მე? და ვინ წავა ჩვენთვის?
წმინდა რწმენით აღსავსე წმინდა ესაიამ გამოთქვა სურვილი, მიეღო საკუთარ თავზე ღვთის ნების მქადაგებლის საპასუხისმგებლო და მძიმე მოვალეობა „ქედფიცხელი“ ებრაელი ხალხისთვის:
– აჰა, მე ვარ, გამგზავნე მე, – თქვა მან.
უფალმა არ უარყო წმინდა ესაიას წინადადება და თავისი თანხმობა ასეთი სიტყვებით გამოთქვა: – წადი და უთხარი ამ ხალხს: ყურით მოისმენთ – და ვერ გაიგებთ, და თვალებით უყურებთ – და ვერ დაინახავთ. რადგან ამ ხალხის გული გამაგრდა, ყურებით ძნელად ესმით და თვალები დახუჭეს, რათა თვალებით არ იხილონ, გულით არ გაიგონ და არ მოიქცნენ, რათა მე განვკურნო ისინი.
ესაიამ ჰკითხა უფალს: დიდხანს დარჩება თუ არა ხალხი ასეთ ზნეობრივ გაუხეშებაში, და მისგან მიიღო პასუხად საშინელი გამოცხადება მომავალი უბედურებების შესახებ, რომლებიც თავს დაატყდება ისრაელს: – ვიდრე ქალაქები არ გაუკაცრიელდება და უმკვიდროდ არ დარჩება, და სახლები – უადამიანოდ, და ვიდრე ეს მიწა სულ არ გაუდაბნოებას (ეს. 6:1–11).
ხილვა დასრულდა, და წმინდა ესაიას ზედა დავანებული იყო ღვთის სული, რომელიც უცხადებდა მას იდუმალ და შორეულ მომავალს, როგორც აწმყოს, და განამტკიცებდა მას მშობლიურ ხალხში არსებულ ზნეობრივ არეულობასთან მძიმე ბრძოლაში.
ხალხის მოყვარე წინასწარმეტყველის გულს არ უწყოდა მისი პოლიტიკური დაყოფა, და ღვთის ნების მორჩილი, იგი თავის წინასწარმეტყველურ მსახურებას ერთი სამეფოს ფარგლებით არ ზღუდავდა. თუმცა, როდესაც წმინდა ესაიამ წინასწარმეტყველური ქადაგებით გამოვიდა, ისრაელის სამეფოს დღეები უკვე დათვლილი იყო, და წინასწარმეტყველს მეტი არაფერი დარჩენოდა, გარდა იმ დიდი „უბედურების“ წინასწარმეტყველებისა, რომელიც უკვე დატრიალებულიყო სამარიაზე, ჩრდილოეთ სამეფოს დედაქალაქზე:
– ვაი (სამარიას), მთვრალი ეფრემიანების სიამაყის გვირგვინს, მისი მშვენიერი მორთულობის დამჭკნარ ყვავილს, რომელიც ღვინით გაბრუებულთა ნოყიერი ველის წვერზეა. აჰა, უფლის ძლიერი და მტკიცე.... ძალით დაანარცხებს მას მიწაზე. ფეხქვეშ გაითელება მთვრალი ეფრემიანების სიამაყის გვირგვინი. და მისი მშვენიერი მორთულობის დამჭკნარ ყვავილს.... იგივე მოუვა, რაც ნაადრევად დამწიფებულ ლეღვს, რომელსაც, როგორც კი ვინმე დაინახავს, მაშინვე ხელში იღებს და ყლაპავს (ეს. 28:1–4).
ეს სევდიანი წინასწარმეტყველება მალევე აღსრულდა. 722 წელს სამარია სარგონმა, ასურეთის მეფემ, აიღო, და ისრაელის სამეფომ სამუდამოდ შეწყვიტა არსებობა 3039. ასე რომ, ისრაელიანები, რომლებმაც „უფალ ღმერთის ყველა მცნება“ დატოვეს, მისგან განდევნილ იქნენ მისი სახიდან. „არავინ დარჩენილა, გარდა იუდას ერთი ტომისა“ (4მეფ. 17:16–18).
სამარიის დაცემის შემდეგ წმინდა ესაიამ თავისი წინასწარმეტყველური მზერა უპირატესად იუდეის სამეფოს ბედზე გადაიტანა, რომელშიც, ახაზის გამეფებასთან ერთად, განსაკუთრებით გაძლიერდა ზნეობრივი გარყვნილება.
მეფეების ამასიას, ოზიასა და იოათამის შემდეგ იუდეის სამეფო ახაზს გადაეცა, რომელიც სახელმწიფოს მნიშვნელოვან ძლევამოსილებამდე იყო აყვანილი, ისე რომ ამონელები და მრავალი მეზობელი ფილისტიმური ქალაქი იუდეველთა ხარკის გადამხდელნი იყვნენ.
ამასთან ერთად, იუდეაში დაგროვდა მნიშვნელოვანი სიმდიდრე, რომელიც უღმერთო ახაზის ხელში ისეთი გამოყენება ჰპოვა, რომელიც ღვთის მიერ არჩეული ხალხისთვის უღირსი იყო. წარმოშობით ისრაელიანმა და სულით წარმართმა ახაზმა მიზნად დაისახა იერუსალიმი ფინიკიისა და განსაკუთრებით ასურეთის წარმართული სახელმწიფოების დედაქალაქების სრულ მსგავსებად ექცია.
მან იერუსალიმში შემოიღო მზის, მთვარისა და ცის სხვა მნათობთა თაყვანისცემა (4მეფ. 23:5), თანაც არ შეუშინდა იეჰოვას ტაძრის გაუწმინდურებასაც კი.
უფლის სახლში დაიდგა ასტარტას, გარყვნილების ქალღმერთის, კერპი, და იქვე ტაძართან იყო „მეძავთა სახლები“, სადაც ქალები ასტარტასთვის ტანსაცმელს ქსოვდნენ (4მეფ. 23:6–7); ტაძრის შესასვლელთან თეთრი ცხენები ჰყავდათ, მზის ღმერთისთვის მიძღვნილი; საცხენოსნოებად გადაკეთდა ზოგიერთი ოთახი, რომელიც განკუთვნილი იყო წმინდა ჭურჭლის შესანახად და მღვდლებისთვის, რომლებიც მსახურებას ასრულებდნენ (4მეფ. 23:11).
სოლომონის მიერ დადგმული აღსავლენ შესაწირავის სამსხვერპლო ახაზმა თავისი ადგილიდან, საწმიდარის წინ, ტაძრის ჩრდილოეთ მხარეს გადადგა და ახლით შეცვალა, რომელიც ასურული ნიმუშის მიხედვით იყო მოწყობილი (4მეფ. 16:14–15).
იერუსალიმის ყველა კუთხეში სამსხვერპლოები იყო მოწყობილი, რათა გამვლელებს შეეძლოთ მათზე საკმეველი დაეწვათ (2ნეშტ. 28:24); იერუსალიმის კარიბჭესთან და იუდეის სხვა ქალაქებში ჯერ კიდევ ძველი დროიდან შემორჩენილი იყო „მაღლობები“ იეჰოვასთვის შესაწირავების აღსასრულებლად (4მეფ. 15:4, 35); მათი არსებობა უფლის ტაძრის აგების შემდეგ უკვე უკანონო იყო (3მეფ. 3:2; რჯ. 12:13–14).
ფინიკიური ღვთაება მოლოქის პატივსაცემად, იერუსალიმის კედლებთან, ჰინომის ველზე ახალი საკერპო აღიმართა; აქ იდგა მოლოქის დიდი სპილენძის კერპი; მის შიგნით ღუმელი იყო, ხოლო გაწვდილი ხელების ქვეშ – სამსხვერპლო, რომელზეც ბავშვებს სწირავდნენ. ახაზმა თვითონ მისცა ამ უადამიანო კერპთაყვანისმცემლობისადმი გულმოდგინე ერთგულების მაგალითი: მან მოლოქს შესწირა თავისი ერთ-ერთი ვაჟი (4მეფ.16:3; 2ნეშტ.28:3).
ამ უსჯულოების გამო, რომელიც ხრწნიდა იუდეის სამეფოს და უფლის სამართლიან რისხვას იწვევდა, იუდეას მალე დაატყდა სასჯელი, რაც მომავალში ღვთის უფრო მრისხანე სასჯულთა მაუწყებელი იყო. ისრაელის მეფე ფაქეჰი და სირიელი რეცინი გაერთიანებული ძალებით შეიჭრნენ იუდეის სამეფოში; გზად ყველაფერს ძარცვავდნენ და აოხრებდნენ, მიაღწიეს იერუსალიმამდე; ამასთან, აღდგნენ ედომელები და ფილისტიმელები, რომლებმაც დაიბრუნეს დამოუკიდებლობა.
„ასე დაამცირა უფალმა იუდეა ახაზის, იუდეის მეფის გამო, რადგან მან გაირყვნა იუდეა და მძიმედ სცოდა უფლის წინაშე“ (2ნეშტ.28:19).
როდესაც მოკავშირე მეფეები ფაქეჰი და რეცინი იერუსალიმის კარიბჭესთან იდგნენ, ამ უკანასკნელში სუფევდა საშინელება და შფოთი, როგორც ძლიერი ქარით შერყეულ მუხნარში (ეს.7:2). მაგრამ მოწყალე უფალმა არ მიატოვა თავისი ცოდვილი ხალხი: სასჯელთან ერთად მან ესაია წინასწარმეტყველის პირით გაუგზავნა მათ ნუგეში და გაფრთხილება. ღვთის ბრძანებით შეხვდა რა ახაზს მრეცხავის მინდვრის გზაზე, ზედა აუზის წყალსადენთან, წმინდა ესაიამ უთხრა მას:
– დააკვირდი და მშვიდად იყავი; ნუ შეშინდები და ნუ მოგიკვდება გული... (რეცინი და ფაქეჰი – ეს მბოლავი მუგუზლების ბოლოებია) ბოროტს გიზრახავენ, ამბობენ: „წავიდეთ იუდეაზე, აღვძრათ მასში არეულობა და დავიპყროთ იგი“... მაგრამ უფალი ღმერთი ასე ამბობს: ეს არ შედგება და არც აღსრულდება.
ხედავდა რა ახაზის უნდობლობას მის სიტყვებისადმი, წმინდა ესაიამ უთხრა მას:
– ითხოვე შენთვის ნიშანი უფლისგან, შენი ღმერთისგან: ითხოვე ან სიღრმიდან, ან სიმაღლიდან.
ამაზე ახაზმა, უფლის გამოცდის სურვილის არქონით თავისი ურწმუნოების დაფარვით, უპასუხა:
– არ ვითხოვ და არ გამოვცდი უფალს.
მაშინ წინასწარმეტყველმა, მეფის ურწმუნოების გამო გაკიცხვით, მიუთითებს, როგორც ნიშანზე, რომელიც ადასტურებს მისი სიტყვების აღსრულებას, ქალწულისგან მესიის – ქრისტეს მომავალ სასწაულებრივ შობაზე; რეცინისა და ფაქეჰის მალე განდევნის წინასწარმეტყველებით, ამასთან ერთად ის წინასწარმეტყველებს ასურელთა მომავალ უფრო საშინელ შემოსევას:
– მისმინეთ, დავითის სახლო!... თვით უფალი გაძლევთ ნიშანს: აჰა, ქალწული მიუდგება და შობს ძეს და უწოდებენ მას სახელს: ემანუელი 3040. ის რძითა და თაფლით იკვებება; სანამ არ გაიგებს ბოროტზე უარის თქმას და კარგის არჩევას, ის მიწა, რომლისაც გეშინია, მიტოვებული იქნება მისი ორივე მეფის მიერ. მაგრამ უფალი მოუვლენს შენზე და შენს ხალხზე, და მამაშენის სახლზე ისეთ დღეებს, როგორიც არ მოსულა ეფრემის იუდასგან განდგომის შემდეგ, მოუვლენს ასურეთის მეფეს (ეს.7:1–17).
მაგრამ ურწმუნო ახაზმა ღვთის იმედს ამჯობინა ასურეთის მეფის იმედი, რომლისგანაც აფრთხილებდა მას წინასწარმეტყველი. იუდეაში შემოსული მეფეების წინააღმდეგ დაცვის ძიებაში, ახაზმა კავშირი დადო ასურეთის მეფე თეგლათფალასარ II-სთან და ამასთანავე გადასცა მას ყველა საგანძური არა მხოლოდ თავისი სამეფო სახლიდან, არამედ ტაძრიდანაც; თვითონ გაემგზავრა თეგლათფალასართან დამასკოში თაყვანსაცემად და აქ მიიღო უკვე ხსენებული ასურული სამსხვერპლოს გეგმა. ამ მორჩილების საზღაურად ასურეთის მეფემ გაანადგურა სირია და პალესტინის ნაწილი, რომელიც ისრაელის სამეფოს შეადგენდა. ახაზმა კი, ტაძრის გაძარცვის შემდეგ, ჩაუკეტა მისი დიდი კარები; ჩაქრა ტაძრის ლამპრები; საკმეველი აღარ აფრინდებოდა და წმინდა ადგილი სრულ უგულებელყოფაში იყო მიტოვებული. იეჰოვასადმი ჭეშმარიტი თაყვანისცემა, რომელიც სულ უფრო და უფრო გავრცელებული საძაგელი კერპთაყვანისმცემლობით იცვლებოდა, თითქმის დავიწყებული იყო (4მეფ.16:5–10; 2ნეშტ.28:5–25).
ახაზის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა (728 წელს) მისი ოცი წლის ვაჟი ეზეკია, რომელიც რჩეული ხალხის ერთ-ერთი საუკეთესო მეფე იყო. მამისგან ეზეკიას სამწუხარო მემკვიდრეობა ერგო. იუდეის სამეფო, რომელიც ასურეთს დამამცირებელ და გამანადგურებელ ხარკს უხდიდა, ამასთანავე, მისი შიდა წყობას ძირს უთხრიდა მანკიერებები. მოსახლეობის მაღალ ფენებში, რომლებსაც ხელში ჰქონდათ სასამართლო, სუფევდა უსამართლობა და ღარიბებზე ძალადობა ჩვეულებრივი მოვლენა იყო ფულის მოყვარე მოსამართლეთა მხრიდან (მიქ.3:9–11; ეს.1:17, 1–23, 3:14–15)
მღვდლები – ხალხის მასწავლებლები – იმავე მანკიერებებით იტანჯებოდნენ (მიქ. 3:11), და ჭეშმარიტი წინასწარმეტყველების ხმას ახშობდნენ ხარბი ცრუწინასწარმეტყველები (ეს. 30:20–21; ოს. 9:8). მთელი ხალხი, რომელიც გარყვნილებაში იყო ჩაფლული (ეს. 1:21) და გულით უფლისგან დაშორებული, საუკეთესო შემთხვევაში, მხოლოდ კანონის საღვთისმსახურო ნაწილს ასრულებდა 3041, ცხოვრებაში მის მითითებებს არ მისდევდა. ამიტომ უფალი წინასწარმეტყველ ესაიას მეშვეობით ასეთი შემაძრწუნებელი და საშიში შეგონებით მიმართავდა თავის ხალხს, მოუწოდებდა რა მათ გამოსწორებისკენ:
– მე, – ამბობს უფალი, – აღვზარდე და აღვამაღლე ძენი, ისინი კი ამბოხდნენ ჩემს წინააღმდეგ. ხარმა იცის თავისი პატრონი, და ვირმა – თავისი ბატონის ბაგა; ისრაელმა კი არ მიცნო მე, ჩემი ხალხი არ მცნობს. ვაი, ცოდვილო ერო, ურჯულოებით დამძიმებულო ხალხო, ბოროტმოქმედთა შთამომავალო, დაღუპულო ძეებო!.. მიატოვეს უფალი (იეჰოვა), შეურაცხყვეს ისრაელის წმიდა, ზურგი შემაქციეს. რაღა გცემოთ კიდევ, სიჯიუტეს რომ აგრძელებთ? მთელი თავი წყლულებში გაქვთ, და მთელი გული დამჭკნარია. ფეხის ტერფიდან თხემამდე არ აქვს მას ჯანსაღი ადგილი: წყლულები, ლაქები, ჩირქოვანი ჭრილობები, გაუწმენდავი, შეუხვევი და ზეთით შეურბილებელი... ისმინეთ უფლის სიტყვა, სოდომის მთავრებო; ყური უგდეთ ჩვენი ღმერთის კანონს, გომორის ხალხო. რად მინდა მე თქვენი მრავალი მსხვერპლი?.. მე გამაძღარი ვარ ვერძების აღსავლენითა და გასუქებული პირუტყვის ქონით; და არ მინდა ხარების, კრავებისა და თხების სისხლი. როდესაც მოდიხართ ჩემს წინაშე წარსადგენად, ვინ გთხოვთ თქვენ, რომ ჩემი ეზოები თელოთ! ნუღარ მოიტანთ ფუჭ ძღვენს: საკმეველი საძაგელია ჩემთვის; ახალმთვარეობებს და შაბათებს, სადღესასწაულო შეკრებებს ვერ ვიტან: ურჯულოება და ზეიმია. თქვენს ახალმთვარეობებსა და დღესასწაულებს სძულს ჩემი სული: ისინი ტვირთია ჩემთვის; მიჭირს მათი ტარება. და როდესაც ხელებს აპარტყლებთ, თვალებს ვხუჭავ თქვენგან; და როდესაც ამრავლებთ თქვენს ვედრებას, არ მესმის; თქვენი ხელები სისხლითაა სავსე (ეს. 1:2–15). შენი ვერცხლი ნაღარად იქცა; შენი ღვინო წყლით არის გაფუჭებული. შენი მთავრები კანონდამრღვევები და ქურდების თანამზრახველები არიან; ყველას უყვარს საჩუქრები და მიჰყვება ქრთამს; არ იცავენ ობოლს და ქვრივის საქმე არ მიდის მათთან (ეს. 1:22–23). დაიბანეთ, გაიწმინდეთ, მოაშორეთ თქვენი ბოროტი საქმეები ჩემს თვალებს; შეწყვიტეთ ბოროტების კეთება; ისწავლეთ სიკეთის კეთება, ეძიეთ სიმართლე, იხსენით ჩაგრული, დაიცავით ობოლი, გამოესარჩლეთ ქვრივს. მაშინ მოდით და ვიმსჯელოთ... თუ თქვენი ცოდვები იქნება ძოწისფერივით, თოვლივით გავათეთრებ. თუ იქნება მეწამულივით წითელი, მატყლივით გავათეთრებ (ეს. 1:16–18).
მეფე ეზეკია, დედის მხრიდან წინასწარმეტყველ ზაქარიას შთამომავალი, სრულიად განსხვავდებოდა თავისი მამისგან, უღმერთო ადამიანისგან, რომელიც ყოველგვარი ასურულისკენ იყო მიდრეკილი: ეზეკია ერთგული იყო ეროვნული ზნე-ჩვეულებებისა და, ჭეშმარიტი რწმენის სიყვარულით ანთებული, თავისი ცხოვრების მიზნად დაისახა იეჰოვას თაყვანისცემის აღდგენა და წარმართობით შებილწული მიწის გაწმენდა. არ იყო ადვილი ეს საქმიანობა იმ ხალხში, რომელთა უმეტესობა წარმართული მიდრეკილებებით გამოირჩეოდა. აქ კეთილმსახურ მეფეს დასახმარებლად მოუვიდნენ მის მიერ პატივცემული წინასწარმეტყველები, და მათ სათავეში – წმიდა ესაია. მან შეკრიბა თავის ირგვლივ მრავალი მოწაფე, რომლებიც, თავისი მასწავლებლის მიერ განათლებულნი, თავის მხრივ თვითონ გამოდიოდნენ ხალხის განმანათლებლებად. ამგვარად, წმიდა ესაიას მიერ შექმნილი წინასწარმეტყველთა სკოლა დიდ მხარდაჭერას უწევდა მეფე ეზეკიას ხალხის რელიგიურ-ზნეობრივ აღორძინებაში. ეზეკიას პირველი საქმე იყო ტაძრის გაწმენდა წარმართული სიბილწისგან და მასში ღვთისმსახურების აღდგენა (2ნეშ. 29:3–36); ამავე დროს, „მაღლობების“ განადგურებით, ეზეკიამ ბოლო მოუღო კერძო ღვთისმსახურებებს. კერპთაყვანისმცემლობის აღმოფხვრისკენ სწრაფვისას, მან არ დაინდო არც ეროვნული წმინდა საგანძური: მისი ბრძანებით განადგურდა მრავალი იუდეველის მიერ გაღმერთებული სპილენძის გველი, რომელიც თითქმის 800 წლის წინ მოსეს მიერ იყო გაკეთებული (რიცხ. 21:9) და იდგა იერუსალიმის შუაგულში (4მეფ. 18:4).
შემდეგ, უკვე ისრაელის სამეფოს დაცემის შემდეგ, რომელსაც ეზეკია, თავისი საკუთარის შიშით, ვერ დაეხმარა, იერუსალიმში მრავალი იუდეველის თანდასწრებით 3042 საზეიმოდ აღინიშნა პასექი, რომელიც მანამდე, სავარაუდოდ, კერძო წესით, ოჯახებში აღესრულებოდა (2ნეშ. 30).
ამასობაში გარდაიცვალა სამარიის დამპყრობელი სარგონი და ტახტზე მისი უმცროსი ვაჟი სენაქერიმი ავიდა. სარგონის სიკვდილმა დასაბამი მისცა აჯანყებას, რომელიც ფართო ტალღად გავრცელდა ასურელთა მძიმე უღლის ქვეშ მყოფ ხალხებში, რომლებიც უზარმაზარ ტერიტორიას იკავებდნენ, მთელ დასავლეთ აზიას მოიცავდნენ და იქიდან ნილოსის ნაპირებამდე ვრცელდებოდნენ. აჯანყებულთა სათავეში ეგვიპტის ფარაონი სეტი და ეთიოპიის მეფე ტირგაკი იდგნენ. ამბოხებულ ხალხებს მეფე ეზეკიაც შეუერთდა.
უზარმაზარი ლაშქრით სენაქერიმი აჯანყებულთა დასამშვიდებლად გაემართა. თავისი ლაშქრობის საბოლოო მიზნად ეგვიპტე დაისახა და ჯერ ჩრდილოეთიდან შევიდა პალესტინაში. აქ კვლავ დაიმორჩილა ასურელთა ძალაუფლებას ზოგიერთი ამბოხებული ხალხი, შემდეგ სენაქერიმმა თავისი ჯარების ნაწილი იერუსალიმისკენ დაძრა. იუდეის 46 გამაგრებული ქალაქის იერიშით აღებისა და გაძარცვის შემდეგ, სენაქერიმის რაზმმა მალე ალყა შემოარტყა მის დედაქალაქს – იერუსალიმს; თავად სენაქერიმმა კი ლაქიშს შემოარტყა ალყა, რომელიც ასევე იუდეის სამეფოს ქალაქი იყო ეგვიპტის საზღვარზე. ალყაშემორტყმული იერუსალიმის მცხოვრებლებს საშინელებამ მოიცვა, რომლებსაც წმინდა ესაია არ დააკლდა გამამხნევებელი სიტყვით მიმართა და იწინასწარმეტყველა, რომ ასურელებს ღვთის სასჯელი ელოდათ, თანაც რჩეული ხალხის მიწაზე (ეს. 14:24–25). მაგრამ წინასწარმეტყველის სიტყვა შიშით შეპყრობილ სულებში გამბედაობას არ ასხამდა. ქალაქის ალყა გრძელდებოდა, რადგან ეზეკიას არ სურდა იერუსალიმის დათმობა და ინტენსიურად ამაგრებდა მას; უბედურების სრულყოფილებისთვის შიმშილი გაჩნდა, ზოგიერთმა კი სასოწარკვეთილებაში უზნეობას მიმართა, რამაც წმინდა ესაიას მხრიდან მკაცრი მხილება გამოიწვია (ეს. 22:1–2, 12–14).
ბოლოს, ასურელებისთვის წინააღმდეგობის უსარგებლობის დანახვისას, ეზეკიამ გადაწყვიტა დანებება: მან ლაქიშში, სენაქერიმთან ელჩები გაგზავნა მორჩილების გამოსახატავად. სენაქერიმმა მოხსნა ალყა იერუსალიმს და იუდეის სამეფოს უფრო დიდი, წინანდელთან შედარებით, ხარკი დააკისრა, ისე რომ მისი გადასახდელად მოუწიათ მოეხსნათ ოქრო, რომელიც ჯერ კიდევ დარჩენილი იყო ტაძრის წინა გაძარცვების შემდეგ კარიბჭეებზე და წმინდა ადგილისკენ მიმავალი კარების წირთხლებზე.
მაგრამ აი, სენაქერიმმა გაიგო, რომ მის წინააღმდეგ გამოვიდა ეგვიპტის ფარაონი სეტი ეთიოპიის მეფე ტირგაკთან ერთად, რომელიც მანამდე დამარცხებული ჰყავდა, და რომელმაც თავისი ჯარები ზემო ნილოსის ნაპირებიდან დაძრა. ასეთ ვითარებაში ეზეკიას მორჩილება სენაქერიმისთვის მოღალატურ სურვილად მოეჩვენა, რომ დრო მოეგო, სანამ მოკავშირე მეფეები დახმარებისთვის მოვიდოდნენ. ამიტომ სენაქერიმმა, ყურადღება არ მიაქცია რა ეზეკიასთან ახლახან დადებულ შეთანხმებას, კვლავ გაგზავნა იერუსალიმისკენ რაზმი სამი მხედართმთავრით, რომელთა შორის იყო რაფსაკიც, შტაბის უფროსი.
რაზმმა იერუსალიმის კარიბჭეები ჩაკეტილი და მისი კედლები თავდაცვისთვის მზადყოფნაში დახვდა. ასურული ჯარის მეთაურები მეფე ეზეკიას წარმომადგენლებთან მოლაპარაკებებში შევიდნენ, იერუსალიმს ნებაყოფლობით დანებებისკენ მოუწოდებდნენ; აუცილებლობის გამო მოლაპარაკებები ქალაქის კედლებიდან მიმდინარეობდა მრავალი ხალხის თანდასწრებით. ისინი დასრულდა რაფსაკის შემდეგი მკრეხელური სიტყვით, რომელიც მიმართული იყო ყველა ალყაშემორტყმულისადმი:
– ისმინეთ სიტყვები... ასურელთა დიდი მეფისა. ასე ამბობს მეფე: ნუ გაცდუნებთ ეზეკია... და ნუ გიმედოვნებთ... უფალს, თითქოს: უფალი გვიხსნის ჩვენ, და ეს ქალაქი არ ჩაგვარდება ასურელთა მეფის ხელში. ნუ უსმენთ ეზეკიას, რადგან ასე ამბობს ასურელთა მეფე: შეურიგდით მე და გამოდით ჩემთან, დაე, თითოეულმა ჭამოს თავისი ვაზის ნაყოფი და თავისი ლეღვი, დაე, თითოეულმა დალიოს წყალი თავისი ჭიდან, სანამ მე არ მოვალ და წაგიყვანთ თქვენ ისეთ მიწაზე, როგორიც თქვენი მიწაა, პურის და ღვინის მიწაზე, ნაყოფის და ვენახების მიწაზე, ზეთისხილის ხეების და თაფლის მიწაზე, და იცხოვრებთ და არ მოკვდებით. ნუ უსმენთ ეზეკიას, რომელიც გაცდუნებთ და ამბობს: უფალი გიხსნით თქვენ. იხსნეს თუ არა ხალხების ღმერთებმა, თითოეულმა თავისი მიწა, ასურელთა მეფის ხელიდან? სად არიან ემათისა და არფადის ღმერთები? სად არიან სეფარვაიმის, ენასა და ივვას ღმერთები? იხსნეს მათ სამარია ჩემი ხელიდან? ვინ იხსნა ამ მიწების ყველა ღმერთთაგან თავისი მიწა ჩემი ხელიდან? განა უფალი იხსნის იერუსალიმს ჩემი ხელიდან? (4 მეფ. 18:28–35).
როდესაც ეს სიტყვა ეზეკიას გადასცეს, მან, დიდი მწუხარების ნიშნად, შემოიხია სამოსელი და, ძაძებში გამოწყობილი, ტაძარში წავიდა; წინასწარმეტყველ ესაიასთან კი მან გაგზავნა ელია კიმი და სევნა, სამეფო კარის მოხელეები, უხუცეს მღვდლებთან ერთად; მეფის მსგავსად ძაძებში გამოწყობილმა ეზეკიას მოციქულებმა წმიდა ესაიას უთხრეს:
– ეს დღე მწუხარების, სასჯელისა და სირცხვილის დღეა... იქნებ ისმინოს უფალმა, შენმა ღმერთმა, რაფსაკის ყველა სიტყვა, რომელიც ასურეთის მეფემ გამოაგზავნა... ცოცხალი ღმერთის შესაგინებლად და შესამკობლად სიტყვებით, რომლებიც ისმინა უფალმა, შენმა ღმერთმა. შესწირე ლოცვა დარჩენილთათვის, რომლებიც ჯერ კიდევ ცოცხლები არიან (4მეფ.19:3–4).
ამ სიტყვებზე, რომლებიც გარკვეულ გაურკვევლობას შეიცავდა, ღვთის წინასწარმეტყველმა უპასუხა, უფლის დახმარების მტკიცე რწმენით სავსე:
– ასე უთხარით თქვენს ბატონს – ასე ამბობს უფალი: ნუ გეშინია იმ სიტყვების, რომლებიც მოისმინე, რომლებითაც ასურეთის მეფის მსახურები მე მაგინებდნენ. აჰა, მე ჩავუდგამ მას სულს და ის მოისმენს ცნობას და დაბრუნდება თავის ქვეყანაში, და მე დავკლავ მას მახვილით თავის ქვეყანაში (4მეფ.19:6–7).
წინასწარმეტყველის მიერ გამხნევებულმა ეზეკიამ ასურეთის მეფის ელჩებს ქალაქის ჩაბარებაზე უარი უთხრა, თუმცა ამის შემდეგ თავისი მხრიდან გაუგზავნა სენაქერიმს საელჩო, სურდა რა თავისი ქვეყანა გადაერჩინა ასურელთა შემოსევისგან, დაარწმუნა რა ისინი მოღალატური განზრახვების არარსებობაში. ეზეკიას ელჩებმა სენაქერიმი უკვე ლაქიშში ნახეს და წარმატებას ვერ მიაღწიეს; სენაქერიმმა ისინი არც კი მოუსმინა. თავისი ჯარების ზურგის დასაცავად, მან გადაწყვიტა იერუსალიმის აღება. ქალაქის ალყაში დროის დახარჯვის სურვილით, მან თავდაპირველად ეზეკიას შეტყობინებით სცადა ქალაქის უბრძოლველად ჩაბარებაზე დაყოლიება; ამიტომ სენაქერიმმა ეზეკიას მეორედ გაუგზავნა ელჩობა წერილით, რომელშიც, თავის ძლევამოსილებაზე დაყრდნობით, არწმუნებდა მას, უარი ეთქვა იეჰოვას მიერ ქალაქის გადარჩენის იმედზე. გრაგნილის მიღების შემდეგ, ეზეკია ღვთის ტაძარში წავიდა, გაშალა იგი უფლის წინაშე და მიმართა მას ასეთი გულისამაჩუყებელი ლოცვით:
– უფალო ღმერთო ისრაელისა, ქერუბიმებზე მჯდომარე! შენ ხარ ერთადერთი ღმერთი მიწის ყოველი სამეფოსი. შენ შექმენი ცა და მიწა. მოიდრიკე, უფალო, ყური შენი და ისმინე; გახსენი, უფალო, თვალნი შენი და შეხედე, და ისმინე სენაქერიმის სიტყვები, რომელმაც გამოგზავნა შენი, ცოცხალი ღმერთის, შესამკობლად. მართალია, უფალო! ასურეთის მეფეებმა დაარბიეს ხალხები და მათი მიწები, და ჩაყარეს მათი ღმერთები ცეცხლში. მაგრამ ესენი ღმერთები კი არა, ადამიანის ხელთა ქმნილებები იყო, ხე და ქვა – ამიტომაც გაანადგურეს ისინი. და ახლა, უფალო, ღმერთო ჩვენო, გვიხსენი მისი ხელიდან, და შეიგნებენ მიწის ყოველი სამეფო, რომ შენ, უფალო, ერთადერთი ღმერთი ხარ (4მეფ.19:15–19).
ეზეკიას ლოცვას შეუერთდა წმიდა წინასწარმეტყველი ესაიაც (2ნეშტ.32:20). და მათი ლოცვა ისმინეს. უფალმა, წინასწარმეტყველ ესაიას მეშვეობით, ეზეკიას ასეთი სულის გამამხნევებელი სიტყვით მიმართა:
– ასე ამბობს უფალი, ღმერთი ისრაელისა: ის, რისთვისაც მე მლოცულობდი სენაქერიმის, ასურეთის მეფის, წინააღმდეგ, მე მოვისმინე. აჰა, სიტყვა, რომელიც უფალმა წარმოთქვა მასზე: შეგაძულებს, დაგცინებს ქალწული სიონის ასული, შენს კვალდაკვალ თავს დააქნევს იერუსალიმის ასული. ვის ლანძღავდი და ამკობდი? და ვისზე აღამაღლე ხმა და ასე მაღლა აწიე თვალები? ისრაელის წმიდაზე... ჩემს წინააღმდეგ შენი თავხედობისთვის, და იმისთვის, რომ შენი ქედმაღლობა ჩემს ყურებამდე მოვიდა, მე ჩაგიდებ რგოლს ნესტოებში... და დაგაბრუნებ უკან იმავე გზით, რომლითაც მოხვედი. და აჰა, შენ, ეზეკია, ნიშანი: ამ წელს ჭამეთ დაცვენილი მარცვლისგან ამოსული, და მეორე წელს – თავისთავად ამოსული; ხოლო მესამე წელს დათესეთ და მოიმკეთ, და დარგეთ ვენახები, და ჭამეთ მათი ნაყოფი. და გადარჩენილი იუდას სახლში დარჩენილი კვლავ ფესვს გაიდგამს ქვემოთ, და ნაყოფს გამოიღებს ზემოთ. რადგან იერუსალიმიდან გამოვა ნარჩენი, და სიონის მთიდან გადარჩენილი. ამიტომ ასე ამბობს უფალი ასურეთის მეფეზე: არ შევა ის ამ ქალაქში და არ ისვრის იქ ისარს, და არ მიუახლოვდება მას ფარით, და არ აღმართავს მის წინააღმდეგ მიწაყრილს... მე დავიცავ ამ ქალაქს, რათა გადავარჩინო იგი ჩემთვის და ჩემი მონა დავითისთვის (4მეფ.19:21–22, 28–34).
და უფალმა არ დააყოვნა, სასწაულებრივად გამოავლინა თავისი ძლევამოსილება ასურეთის მეფეზე და თავისი წყალობა იუდეის მიმართ. მზის ამოსვლასთან ერთად, რომელმაც ღამის წყვდიადი გაფანტა, გაიფანტა შიში და შფოთი, რომელიც იერუსალიმს მოეცვა: იმავე ღამეს
„წავიდა უფლის ანგელოზი და დახოცა ასურელთა ბანაკში ას ოთხმოცდახუთი ათასი; და დილით ადრე ადგნენ, და აჰა, ყველა სხეული მკვდარი იყო“ (4მეფ.19:35), ასურეთის მეფე კი „სირცხვილით დაბრუნდა თავის მიწაზე“ (2ნეშტ.32:21). იერუსალიმის მცხოვრებლებს კი უზარმაზარი ნადავლი ერგოთ, რომელიც ავსებდა ასურელთა ბანაკს, რომელიც დაცვის გარეშე დარჩა 3046.
მშვიდობით ტკბობისას, ეზეკიამ თავისი სახელმწიფოს მშვიდობიანი კეთილმოწყობა დაიწყო, რომელმაც თანდათან მოიპოვა გარშემო მყოფი ხალხების პატივისცემა (2ნეშტ.29:22–23). მაგრამ ეს მშვიდობიანი და ბედნიერი დღეები ახალმა შფოთმა შეცვალა: მეფე ეზეკია სასიკვდილოდ დასნეულდა; მის სარეცელთან მოვიდა წინასწარმეტყველი ესაია და უფლის სამწუხარო სიტყვა გადასცა, რათა ეზეკიას თავისი სახლის შესახებ ანდერძი გაეკეთებინა, რადგან მას სწრაფი სიკვდილი ელოდა. ძველ აღთქმის დროში მცხოვრებმა, როდესაც იმქვეყნიურ წყვდიადში ძლივს ბჟუტავდა მომავალი მხსნელის, ჯოჯოხეთისა და სიკვდილის დამპყრობლის ნაპერწკალი, გარდა ამისა, მემკვიდრის გარეშე დარჩენილმა, ვისთვისაც სამეფოს გადაცემა შეეძლო, და ჯერ კიდევ ცხოვრებით არ გაჯერებულმა, ეზეკიამ სასოწარკვეთილებაში კედლისკენ შეტრიალდა მზის სინათლისგან და მწარედ ატირდა: „ო, უფალო, – შესძახა მან, – გაიხსენე, რომ შენს წინაშე ერთგულად და შენდამი ერთგული გულით დავდიოდი და შენს თვალში მოსაწონს ვაკეთებდი“ (4მეფ.20:3).
წინასწარმეტყველი ესაია, რომელმაც დატოვა ავადმყოფი მეფე, „კიდევ არ გასულიყო ქალაქიდან, რომ მასთან სიტყვა მოვიდა“ უფლისგან, რომელმაც მოისმინა თავისი ერთგული მონის ლოცვა: – დაბრუნდი და უთხარი ეზეკიას, ჩემი ერის მბრძანებელს: ასე ამბობს უფალი, დავითის, შენი მამის ღმერთი: მე მოვისმინე შენი ლოცვა, ვიხილე შენი ცრემლები. აჰა, მე განგკურნავ შენ; მესამე დღეს წახვალ უფლის სახლში: და შენს დღეებს თხუთმეტ წელს დავუმატებ, და ასურეთის მეფის ხელიდან გიხსნი შენ და ამ ქალაქს, და დავიცავ ამ ქალაქს ჩემი გულისთვის და დავითის, ჩემი მონის, გულისთვის (4მეფ.20:5–6).
ეზეკიას ავადმყოფობის განსაკურნებლად წინასწარმეტყველმა ესაიამ უბრძანა გამოეყენებინათ აღმოსავლეთში დღემდე ყველაზე გავრცელებული წამალი, კერძოდ, ლეღვის საფენი: ის, წინასწარმეტყველის ბრძანებით, დაადეს მეფის სხეულზე გაჩენილ მუწუკს 3047. მეფის გასამხნევებლად და მისი თხოვნით უფალმა მას სასწაულებრივი ნიშანი მისცა, რომელიც აქრობს ყოველგვარ ეჭვს იმაში, რომ გამოჯანმრთელებული ეზეკია „უფლის სახლში ივლის“. წინასწარმეტყველმა ესაიამ უთხრა მეფეს: – აჰა, ეს არის ნიშანი უფლისგან, რომ უფალი შეასრულებს სიტყვას, რომელიც მან წარმოთქვა: წავა ჩრდილი ათი საფეხურით წინ, თუ უკან დაბრუნდება ათი საფეხურით? ეზეკიამ უპასუხა: – ადვილია ჩრდილისთვის ათი საფეხურით წინ წასვლა; არა, დაე, ჩრდილი უკან დაბრუნდეს ათი საფეხურით. – და შესძახა ესაია წინასწარმეტყველმა უფალს, და დააბრუნა ჩრდილი უკან საფეხურებზე, სადაც ის ჩადიოდა ახაზის საფეხურებზე ათი საფეხურით 3048 (4მეფ.20:8–11).
წინასწარმეტყველი ესაიას წიგნში ჩაწერილია ლოცვა, რომელიც ეზეკიამ წარმოთქვა თავისი გამოჯანმრთელების სასიხარულო ცნობის მიღების შემდეგ. ეს ლოცვა ასეთი შემაძრწუნებელი სიტყვებით აღწერს მეფის სულის მდგომარეობას სიკვდილის მოლოდინში და მისგან დახსნის შემდეგ: „მე ვუთხარი ჩემს თავს: ჩემი დღეების შუა წელს უნდა წავიდე ქვესკნელის კარიბჭეში; ჩემი წლების ნარჩენი წართმეული მაქვს, ვამბობდი: ვერ ვიხილავ უფალს, უფალს ცოცხალთა მიწაზე; ვეღარ ვიხილავ ადამიანს, ქვეყნიერებაზე მცხოვრებთა შორის. ჩემი საცხოვრებელი ადგილიდან იშლება და წაიღება ჩემგან, როგორც მწყემსის ქოხი; მე უნდა მოვჭრა, მქსოველის მსგავსად, ჩემი სიცოცხლე: ის (ანუ ღმერთი) მომწყვეტს საფუძველს; დღე და ღამე ველოდი, რომ შენ გამომიგზავნიდი სიკვდილს. დილამდე ველოდი; ლომის მსგავსად, მან შემილეწა ყველა ჩემი ძვალი; დღე და ღამე ველოდი, რომ შენ გამომიგზავნიდი სიკვდილს. წეროს, მერცხლის მსგავსად გამომქონდა ხმები, მტრედივით ვოხრავდი; სევდიანად მიყურებდა თვალები ცისკენ: უფალო! მიჭირს: მიხსენი მე. რას ვიტყვი? მან მითხრა – მანვე გააკეთა. ჩუმად გავატარებ ჩემი სიცოცხლის ყველა წელს, ჩემი სულის მწუხარების გახსენებით... აჰა, სიკეთისთვის იყო ჩემთვის დიდი მწუხარება, და შენ იხსენი ჩემი სული დაღუპვის ხრამიდან (ანუ საფლავიდან), გადაყარე ყველა ჩემი ცოდვა შენს ზურგს უკან 3049 (ეს.38:11–15, 17).
მეფე ეზეკიას სასწაულებრივი გამოჯანმრთელების ამბავი, სწრაფად გავრცელდა და ისეთ შორეულ ქვეყანასაც კი მიაღწია, როგორიცაა ბაბილონეთი. მისმა მეფემ, მეროდაქ ბალადამ, რომელიც ჯერ კიდევ ინარჩუნებდა თავისი სახელმწიფოს დამოუკიდებლობას ასურელთა მძლავრი შემოტევის ქვეშ, შემთხვევით ისარგებლა და ეზეკიასთან გაგზავნა ელჩობა იმ მიზეზით, რომ გამოჯანმრთელება მიელოცა და თანმდევი სასწაულებრივი ნიშნის შესახებ უფრო დეტალურად გაეგო; ელჩობის რეალური მიზანი კი ეზეკიასთან თავდასხმითი და თავდაცვითი ალიანსის დადება იყო; ელჩობას ეზეკიასთვის ბაბილონის მეფის წერილი და საჩუქრები მიჰქონდა. ეზეკიამ გაუხარდა ვრცელი სახელმწიფოს მეფისგან მოსული ელჩობა და მათ ყველა თავისი საგანძური უჩვენა. ეს ელჩობა ღვთისგან ეზეკიას გამოცდა იყო, „რათა გამოჩენილიყო ყველაფერი, რაც მის გულში იყო“. და ღვთისმოსავმა მეფემ ვერ გაუძლო გამოცდას: ჯერ კიდევ ასე ცოტა ხნის წინ რომ იხილა ღვთის წყალობის გამოვლინება, სასწაულებრივ ნიშანთან ერთად, ეზეკია, ამაოებით გატაცებულმა, რაშიც უფლის დიდების აზრის ადგილი არ იყო, თავისი იმედი ღვთისგან ადამიანებსა და საკუთარ თავზე გადაიტანა. მაგრამ თავად ის ფაქტი, რომ ეზეკიამ ბაბილონის მმართველის ელჩებს თავისი სახელმწიფოს ყველა საიდუმლო გაუმხილა, ადამიანური გონების სისუსტის გამოვლინება იყო ღვთის მიუწვდომელ განგებათა შეცნობაში, რომელთა მიხედვითაც იუდეა სწორედ ბაბილონის მბრძანებლის შემოსევისგან უნდა დაცემულიყო. ასეთი სამწუხარო გამოცხადებით, რომელიც ეზეკიას სასჯელი იყო თავდაჯერებულობისთვის, გამოეცხადა წინასწარმეტყველი ესაია იუდეველთა მეფეს, ელჩების წასვლის შემდეგ. თავად ეზეკიასგან რომ შეიტყო, ელჩები „შორი ქვეყნიდან, ბაბილონიდან“ მოსულიყვნენ და „არ დარჩენილა არც ერთი ნივთი, რომელიც მეფეს არ ეჩვენებინა მათთვის მთელ თავის სამფლობელოში“, ესაიამ უთხრა იუდეველთა მეფეს: – მოისმინე უფლის სიტყვა: აჰა, დადგება დღეები და ყველაფერი, რაც შენს სახლშია, და რაც შენმა მამებმა დღემდე მოაგროვეს, ბაბილონში წაიღება; არაფერი დარჩება. შენი ძეებიდან, რომლებიც შენგან წარმოიშვებიან, რომლებიც შენ გააჩენ, წაიყვანენ და ისინი საჭურისები იქნებიან ბაბილონის მეფის სასახლეში. – კეთილია უფლის სიტყვა, რომელიც შენ წარმოთქვი, – თავმდაბლად უპასუხა მონანიე ეზეკიამ და ამავე დროს ლოცულობდა, რომ მშვიდობა და კეთილდღეობა მაინც თან ახლდა მის დღეებს (4მეფ.20:13–19; 2ნეშტ.32:31; ეს.39).
უფალმა არ უარყო შემცდარი მეფის ლოცვა: მშვიდობით „განისვენა ეზეკიამ თავის მამებთან ერთად“ (4მეფ.20:21) და დაკრძალული იქნა ყველა შესაძლო პატივით, მრავალი იუდეველის შეკრების თანხლებით, დავითის ძეთა აკლდამებზე იერუსალიმში 3050 (2ნეშტ.32:33).
მალე დაასრულა თავისი დღეები დიდმა წინასწარმეტყველმა წმინდა ესაიამაც: იუდეველური გადმოცემის თანახმად, რომელსაც იღებენ ტერტულიანე, ლაქტანციუსი და ნეტარი იერონიმე, წმინდა ესაია მოწამეობრივად აღესრულა, ხერხით გადახერხილი 3051 ეზეკიას მემკვიდრე მანასეს დროს.
თუკი, როგორც ამბობს წმინდა კირილე იერუსალიმელი, „არც ერთ წინასწარმეტყველს არ ყოფილა ქრისტე უცნობი“, მაშინ წინასწარმეტყველ ესაიას შესახებ ეს განსაკუთრებით უნდა ითქვას. მისი წიგნი შეიცავს ქრისტე-მხსნელის შესახებ იმდენად სრულ და ნათელ წინასწარმეტყველებებს, რომ სამართლიანად, ეკლესიის მამათა ბაგეებით, წმინდა ესაიას მიენიჭა „ძველი აღთქმის მახარებლის“ სახელი.
ამ დიდ ძველაღთქმისეულ წინასწარმეტყველთან ვპოულობთ დაწვრილებით დახატულ მომავალი მესიის ხატს.
წინამორბედის მოსვლით წინასწარმეტყველებული (ეს. 40:3) მესია, ადამიანური ბუნებით იესეს მოდგმიდან გამოსული (ეს. 11:1), დაიბადება უქორწინებელი ქალწულისგან (ეს. 7:14) და იქნება სულიწმიდის ნიჭებით სავსე (ეს. 11:2) და ატარებს სახელებს, რომლებიც უეჭველად მიუთითებენ მის ღვთაებრივ ღირსებაზე (ეს. 9:6). თავმდაბალი და მშვიდი ღვთის მსახური, უფლის საყვარელი და მის მიერ ხალხისთვის ჭეშმარიტების საუწყებლად მოწოდებული, მესია „დალეწილ ლერწამს არ გადატეხს და მბჟუტავ სელს არ ჩააქრობს“, ამავე დროს დიდ ძალას გამოავლენს დედამიწაზე თავისი სამეფოს დამყარებაში (ეს. 9:1–4), რომელიც იქნება სამართლიანობის, მშვიდობისა და ღვთისშემეცნების სამეფო, –
„მაშინ მგელი კრავთან ერთად იცხოვრებს, და ლეოპარდი თხასთან ერთად დაწვება; ხბო, ლომის ბოკვერი და ხარი ერთად იცხოვრებენ, და პატარა ბავშვი გაუძღვება მათ; ძროხა დათვთან ერთად მოძოვს, და მათი ბოკვერები ერთად დაწვებიან, და პატარა ბავშვი გაუძღვება მათ; ლომი, ხარის მსგავსად, ნამჯას შეჭამს, და ჩვილი ასპიდის სოროზე ითამაშებს, და ბავშვი ხელს გველის ბუდეში ჩაყოფს. ბოროტებას არ იზამენ და ზიანს არ მიაყენებენ მთელ ჩემს წმინდა მთაზე, რადგან დედამიწა აღივსება უფლის ცოდნით, ისევე როგორც წყლები ავსებენ ზღვას“ (ეს. 11:6–9).
მაგრამ ამ სამეფოს დადგომას წინ უნდა უსწრებდეს მესიის დამცირება, ტანჯვა და, ბოლოს, სიკვდილი ადამიანთა ცოდვების გამო:
„უფალო, – შესძახებს წინასწარმეტყველი, თითქოს ჯვარცმული მაცხოვრის ჯვართან დგას, – ვის დაუჯერა ჩვენს ნათქვამს და ვის გამოეცხადა უფლის მკლავი? რადგან იგი აღმოცენდა მის წინაშე, როგორც ყლორტი და როგორც ნერგი მშრალი მიწიდან; არ იყო მასში არც სახე, არც დიდებულება; და ჩვენ ვხედავდით მას, და არ იყო მასში ისეთი სახე, რომელიც ჩვენ მასთან მიგვიზიდავდა. იგი იყო საძულველი და დამცირებული ადამიანთა წინაშე, ტანჯვის კაცი და სნეულებათა მცნობელი, და ჩვენ მისგან პირს ვაქცევდით; იგი იყო შეურაცხყოფილი და ჩვენ მას არაფრად ვაგდებდით“.
მაშინ როდესაც „მან იტვირთა ჩვენი უძლურებანი და იკისრა ჩვენი სნეულებანი, ჩვენ კი გვეგონა, რომ იგი ღვთისგან იყო დაზიანებული, დასჯილი და დამცირებული. მაგრამ იგი ჩვენი ცოდვების გამო დაიჭრა და ჩვენი ურჯულოების გამო იტანჯა; ჩვენი მშვიდობის სასჯელი მასზე იყო და მისი ჭრილობებით ჩვენ განვიკურნეთ; ყველა ჩვენ ვიხეტებოდით როგორც ცხვრები, ყოველი ჩვენგანი თავის გზას გაუდგა, და უფალმა დაადო მას ყველა ჩვენგანის ცოდვები. იგი იტანჯებოდა, მაგრამ ნებაყოფლობით იტანდა და არ გააღო პირი თავისი; როგორც ცხვარი მიჰყავდათ დასაკლავად, და როგორც კრავი მწყემსის წინაშე უხმოა, ასევე არ გაუღია მას პირი თავისი. ბორკილებისა და განაჩენისგან იგი იქნა წაყვანილი, მაგრამ მის გვარს ვინ განმარტავს? რადგან იგი მოკვეთილ იქნა ცოცხალთა მიწიდან; თავისი ხალხის დანაშაულისთვის დაითმინა სასჯელი. მას ბოროტმოქმედებთან ერთად მიუჩინეს საფლავი, მაგრამ იგი მდიდრის გვერდით დაიმარხა, რადგან არ ჩაუდენია ცოდვა და სიცრუე არ ყოფილა მის ბაგეებში“.
მტანჯველი მესიის ამ დიდებულ, თავისი უზომო თავმდაბლობით აღბეჭდილ სახის გვერდით, წინასწარმეტყველი აღწერს მისი ტანჯვის გამო განდიდებულ მესიას, ეკლესიის დამაარსებელს: „უფალს სურდა მისი დაზიანება და იგი სატანჯველად გასცა; როდესაც მისი სული შერიგების მსხვერპლს მოიტანს, იგი იხილავს ხანგრძლივ შთამომავლობას, და უფლის ნება წარმატებით აღსრულდება მისი ხელით; თავისი სულის ღვაწლს იგი კმაყოფილებით შეხედავს; მისი ცოდნით იგი, მართალი, ჩემი მონა, მრავალს გაამართლებს და მათ ცოდვებს თავის თავზე აიღებს. ამიტომ მე მივცემ მას ნაწილს დიდებულთა შორის, და ძლიერებთან ერთად ექნება ნადავლი, რადგან თავისი სული სიკვდილს მისცა და ბოროტმოქმედთა რიცხვში ჩაითვალა, მაშინ როცა მან იტვირთა მრავალთა ცოდვა და ცოდვილთათვის შუამავლად იქცა“ (ეს. 53:1–12).
წმინდა მოწამე ქრისტეფორეს წამება
ამ სახელგანთქმული მოწამის შესახებ უცნაურსა და არაჩვეულებრივს ამბობენ, თითქოს მას ძაღლის თავი ჰქონდა და კაცისმჭამელთა ქვეყნიდან იყო. ერთმა კომიტმა იგი ომში ტყვედ აიყვანა, მაგრამ მას ადამიანური მეტყველების უნარი არ გააჩნდა.
მან ღმერთს შეევედრა და უფალმა მას ანგელოზი მოუვლინა, რომელმაც უთხრა: „გამხნევდი, რეპრევ!“ – ასეთი იყო მისი პირველი სახელი – შემდეგ კი მის ბაგეებს შეეხო და ამით მეტყველების უნარი მიანიჭა. ამის შემდეგ ერთ ქალაქში ჩასვლისას, მან მხილება დაუწყო მათ, ვინც ქრისტიანებს დევნიდა.
ამის გამო ვინმე ბაქოსმა სცემა იგი, მაგრამ მან ბაქოსს უპასუხა, რომ მისგან ცემას თავმდაბლობით იღებდა მხოლოდ ქრისტეს მცნების გამო, და თუ რისხვას დაჰყვებოდა, ვერც თავად ბაქოსი გაუძლებდა და ვერც იმპერატორის ძალა, რომელსაც იგი არარად აქცევდა.
მალე ორასი მეომარი გამოუგზავნეს, რათა იმპერატორთან მიეყვანათ, და როდესაც მიდიოდნენ, გზაზე წმინდანის ხელში არსებული სრულიად გამხმარი კვერთხი საკვირველად აყვავდა, შემდეგ კი, როდესაც მოგზაურობის დროს მეომრებს პური არ ეყოთ, მან უხვად გაამრავლა იგი. ამ დიდმა სასწაულმა მეომრები განაცვიფრა, და მათ ირწმუნეს ქრისტე და წმინდანთან ერთად ანტიოქიის ეპისკოპოსმა, წმინდა მღვდელმოწამე ბაბილამ მონათლა ისინი.
, რა დროსაც წმინდანს, რეპრევის ნაცვლად, ქრისტეფორეს სახელი ეწოდა. როდესაც წმინდანი იმპერატორთან მიიყვანეს, ამ უკანასკნელმა მისი დანახვისას საშინელება იგრძნო და მოულოდნელად ზურგზე დაეცა, შემდეგ კი, გონს მოსვლის შემდეგ, გადაწყვიტა აიძულებინა იგი უარეყო ქრისტე, მაგრამ არა აშკარა ძალადობრივი ზომებით, არამედ ეშმაკობით, რათა ჯერ მისი განწყობა შეეცვალა, შემდეგ კი ალერსით დაეყოლიებინა საკუთარი ნების შესრულებაზე.
ამ მიზნით მან ბრძანა, მოეყვანათ ორი ქალი – მეძავები, მშვენიერი გარეგნობისა და მრუშული კავშირისთვის მზადყოფნაში მყოფი ქალები, რომლებიც მაცდური საუბრებით ახალგაზრდებში აღძრავდნენ დაუძლეველ, გიჟურ მიდრეკილებას სიძვისკენ. ამ ქალებიდან ერთის სახელი იყო კალინიკია, მეორის კი – აკილინა. იმპერატორმა უბრძანა მათ, შესულიყვნენ წმინდანთან და შთააგონებინათ მისთვის სხვადასხვა მაცდური აზრი, როგორც ეს მათ ჩვეულებაში ჰქონდათ, რათა მათდამი დანაშაულებრივი სიყვარულით აღძრულს, დათანხმებულიყო ქრისტეს რწმენის უარყოფაზე და წარმართული ღმერთებისთვის მსხვერპლის შეწირვაზე, მაგრამ წმინდა ქრისტეფორე შეუდგა მათ ქრისტეს რწმენაში დამოძღვრას და თავისი სიტყვით განაშორა ისინი კერპთაყვანისმცემლობას. იმპერატორთან დაბრუნებულებმა მათ თავი ქრისტიანებად გამოაცხადეს, რის გამოც სასტიკ წამებას დაექვემდებარნენ და ამგვარად, ქრისტეს რწმენისთვის ტანჯვის შემდეგ, მოწამეობრივი გვირგვინები მიიღეს.
ამ ქალებზე ძლიერ განრისხებულმა იმპერატორმა ბრძანა, მიეყვანათ მასთან წმინდა ქრისტეფორე და დაიწყო მისი დაცინვა მისი სახის უჩვეულო შესახედაობის გამო, მაგრამ წმინდანმა საპასუხოდ მას ეშმაკის მოქმედებათა სამყოფელი უწოდა, რადგან ასეთი მნიშვნელობა ჰქონდა იმპერატორ დეკიუსის სახელს.
ამის შემდეგ იმპერატორმა სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა იმ ორას მეომარს, რომლებიც გაგზავნილნი იყვნენ წმინდა ქრისტეფორეს მოსაყვანად და რომლებმაც წმინდა ნათლობა მიიღეს მასთან ერთად, რადგან ისინი მივიდნენ წმინდანთან და იმპერატორის თვალწინ თაყვანი სცეს მას. მან ბრძანა, ყველასთვის თავები მოეკვეთათ, მათი სხეულები კი დაეწვათ. წმინდა ქრისტეფორე კი ბრძანა, ჩაესვათ სპილენძის ჭურჭელში, ლურსმნებით დაეჭედათ იქ და შემდეგ ჭურჭელი გავარვარებულიყო, მაგრამ როდესაც ეს შესრულდა, წმინდანი უვნებელი დარჩა.
არ განიცდიდა რა არანაირ ტანჯვას არც ცეცხლისგან და არც ლურსმნებით დაჭედვისგან, იგი იდგა გავარვარებულ ჭურჭელში, თითქოს სასიამოვნო სიგრილეში. დამსწრეთაგან ბევრს ეს მოტყუებად მოეჩვენა, მორწმუნეებს კი წმინდანმა სრულიად მართალიად და სიხარულით უამბო, რომ წამების დროს მან იხილა ვიღაც ძალიან მაღალი, მშვენიერი გარეგნობის, თეთრ სამოსელში ჩაცმული მამაკაცი, რომელიც მისგან გამომავალი ნათებით აღემატებოდა მზეს და თავზე ჰქონდა მბზინავი გვირგვინი, რომ მას გარს ეხვია მრავალი მეომარი, რომლებთანაც რაღაც შავი და მყრალი არაპები იბრძოდნენ, ცდილობდნენ რა მის ხელში ჩაგდებასა და გატაცებას, მაგრამ ამ საშინელმა წინამძღოლმა რისხვით შეხედა მათ და თავისი მზერით არეულობაში მოიყვანა და განგმირა მთელი ეს მტრული ლაშქარი, მას კი მისცა ძალა, უვნებლად გადაეტანა წამება.
ასეთი ამბის გაგონებისას და წმინდანის სრულიად უვნებლად ხილვისას, მრავალმა ხალხიდან ირწმუნა იგი და მოექცა ქრისტეს, შემდეგ კი წმინდანი ამოიყვანეს გავარვარებული ჭურჭლიდან, რის გამოც სამეფო ჯალათებმა დაანაწევრეს ისინი. ამის შემდეგ წმინდა ქრისტეფორეს კისერზე ქვა დააბეს და ჭაში ჩააგდეს, მაგრამ ანგელოზმა გამოიყვანა იგი იქიდან, შემდეგ ჩააცვეს მას გავარვარებული სპილენძის სამოსელი და, ბოლოს, მახვილით მოჰკვეთეს თავი.
წმინდა ქრისტეფორესა და მასთან ერთად ნატანჯ სხვა წმინდა მოწამეთა ხსენება აღინიშნება კიპარისიაში, მისი გარდაცვალების დღეს, რომელიც ახლოსაა წმინდა დიდმოწამე გიორგის გარდაცვალების დღესთან.
თხრობა წმინდა ნიკოლოზ სასწაულთმოქმედის, მირონ-ლუკიის მთავარეპისკოპოსის, ნაწილთა გადასვენების შესახებ
1087 წელს, ბერძენთა იმპერატორ ალექსი კომნენოსის დროს და კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ნიკოლოზ გრამატიკოსის ჟამს, რუსეთში კიევის მთავრის ვსევოლოდ იაროსლავიჩისა და მისი ძის, ჩერნიგოვის მთავრის ვლადიმერ ვსევოლოდის ძე მონომახის მთავრობის დროს, ბერძნულ მიწებს ზღვის ორივე მხრიდან იშმაელიანები შემოესივნენ. მათ გაიარეს ყველა ქალაქი და სოფელი, კორსუნიდან ანტიოქიამდე და იერუსალიმამდე; კაცებს ხოცავდნენ, ქალებსა და ბავშვებს ტყვედ იგდებდნენ, სახლებსა და ქონებას კი წვავდნენ. ეკლესიები და მონასტრები განადგურდა, ქალაქები კი ურწმუნოთა ხელში გადავიდა. მაშინ მირონ-ლუკიაც განადგურდა, სადაც წმინდა ნიკოლოზის ძვირფასი და ყოვლადპატივსაცემი სხეული განისვენებდა, სხეული, რომელიც საკვირველ და უდიდებულეს სასწაულებს აღასრულებდა. ამ ღირსეულ მამას შეეძლო დაეცვა თავისი ქალაქი და ეკლესია განადგურებისგან, მაგრამ ღვთის ნებით არ შეწინააღმდეგებია და თქვა: „უფალო, შენს თვალწინ სასურველს აღვასრულებ“.
მაგრამ ჩვენმა უფალმა იესო ქრისტემ ვერ დაუშვა, რომ წმინდანის ნაწილები განადგურებულ ადგილას განისვენებდნენ და არავისგან განდიდებულიყო, როგორც წერია წმინდა წერილში: „განიხარონ წმიდანებმა დიდებით“; და კიდევ: „დიდება იქნება ყოველთა წმიდათა მისთა“.
ქალაქ ბარში, რომელიც მაშინ ნორმანებს ეკუთვნოდა, ცხოვრობდა ერთი ქრისტესმოყვარე და მართალი მღვდელი. მას სიზმარში გამოეცხადა წმინდა ნიკოლოზი და უთხრა: „წადი და უთხარი ქალაქის მცხოვრებლებს და მთელ საეკლესიო კრებულს, რომ წავიდნენ ქალაქ მირონში, წამომიყვანონ იქიდან და აქ დამასვენონ, რადგან არ შემიძლია იქ, განადგურებულ ადგილას ყოფნა. ასეთია უფლის ნება“.
ეს რომ თქვა, მღვდელმთავარი უხილავი გახდა. დილით გამოღვიძებულმა მღვდელმა ყველას მოუთხრო ნანახი ხილვის შესახებ. მათ გაიხარეს და თქვეს: „აწ განადიდა უფალმა თავისი წყალობა თავის ხალხსა და ჩვენს ქალაქზე, რამეთუ ღირსგვყო მისი მსახურის, წმინდა ნიკოლოზის მიღებისა“.
მაშინვე აირჩიეს თავიანთი წრიდან ღვთისმოსავი და ღვთისმოშიში კაცები და სამი ხომალდით გაგზავნეს მღვდელმთავრის ნაწილების მოსატანად. ვითომდა ვაჭრობისთვის მიმავალებმა, მათ ხომალდები ხორბლით დატვირთეს და გზას გაუდგნენ.
ანტიოქიაში ჩასვლისას, მათ ხორბალი გაყიდეს და ყველაფერი საჭირო შეიძინეს. იქ გაიგეს, რომ ვენეციელები, რომლებიც იქ იმყოფებოდნენ, მათ გასწრება და წმინდა ნიკოლოზის ნაწილების წაღება სურდათ. მაშინვე ბარელები დაჩქარებით გაემართნენ, მირონ-ლუკიის ქალაქში ჩავიდნენ და ქალაქის ნავსადგურში შეჩერდნენ. თავისთვის და თავისი ქალაქისთვის ხსნის საქმის მოფიქრებით, შეიარაღდნენ და შევიდნენ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში. იქ მათ ოთხი ბერი დაინახეს და ჰკითხეს, სად განისვენებდა წმინდა ნიკოლოზის ნაწილები. მათ ლუსკუმის ადგილი უჩვენეს. ბარელებმა ეკლესიის იატაკი გათხარეს და იპოვეს მირონით სავსე ლუსკუმა. მირონი ჭურჭელში გადაასხეს, წმინდანის ნაწილები კი აიღეს და ხომალდზე გადაიტანეს, შემდეგ კი გაცურეს. ორი ბერი მირონში დარჩა, ორი კი წმინდა ნიკოლოზის ნაწილებს თან გაჰყვა. ისინი ქალაქ მირონიდან 11 აპრილს გაემგზავრნენ, ხოლო ქალაქ ბარში 9 მაისს, კვირა საღამოს ჩავიდნენ. დაინახეს რა, რომ მირონიდან წმინდა ნიკოლოზის ნაწილებით ჩამოვიდნენ, ქალაქ ბარის ყველა მცხოვრები, კაცები და ქალები, პატარებიდან დიდამდე, სანთლებითა და საკმევლით გამოეგებნენ მღვდელმთავარს, მიიღეს ნაწილები სიხარულითა და დიდი პატივით და დაასვენეს ისინი წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში ზღვის პირას.
მღვდელმთავრის ნაწილები აქ მრავალ სასწაულს აღასრულებდა. ისინი ბარში კვირა საღამოს ჩავიდნენ და უკვე ორშაბათ დილით 47 ავადმყოფი, კაცი და ქალი, სხვადასხვა სნეულებით შეპყრობილნი, განკურნეს: ერთს თავი სტკიოდა, მეორეს თვალები, სხვას ხელები და ფეხები, გული, ან მთელი სხეული იტანჯებოდა ბოროტი სულებისგან. სამშაბათს 22 ავადმყოფი განიკურნა, ოთხშაბათს კი – 29. ხუთშაბათს დილით ადრე წმინდა ნიკოლოზმა განკურნა ყრუ-მუნჯი, რომელიც უკვე 5 წელი ავადმყოფობდა. შემდეგ მღვდელმთავარი გამოეცხადა ერთ ღვთისმოსავ ბერს და უთხრა: „აჰა, ღვთის ნებით მოვედი თქვენთან ამ მხარეში, კვირა დღეს, მეცხრე ჟამს, და აი, 111 კაცი განვიკურნე ჩემს მიერ“.
და კიდევ სხვა მრავალი სასწაული...
წმინდა ნიკოლოზი უსასრულოდ მომდინარე წყაროს მსგავსად იქმდა საქმეებს. წმინდანს უამრავ ძღვენს მიართმევდნენ: ოქროს, ვერცხლს და მრავალფასოვან სამოსელს. მისი ბრწყინვალე სასწაულების ხილვით, მოქალაქეები დიდი სიხარულით აღივსნენ, ააშენეს დიდი და მშვენიერი ეკლესია მღვდელთმთავრისა და სასწაულთმოქმედი ნიკოლოზის სახელზე, და მისი ნაწილებისთვის მოჭედეს ვერცხლის, მოოქროვილი ლუსკუმა.
მირონ ლიკიისპირელიდან ნაწილების გადასვენებიდან მესამე წელს მათ გაუგზავნეს რომის პაპ ურბანს თხოვნა, რათა იგი ჩასულიყო ბარში თავის ეპისკოპოსებთან და მთელ საეკლესიო კლერთან ერთად წმინდა ნიკოლოზის ნაწილების გადასასვენებლად. პაპი ჩავიდა ეპისკოპოსებისა და კლერის თანხლებით; მათ ჩაასვენეს წმინდანის ნაწილები ვერცხლის ლუსკუმაში, შემდეგ ეპისკოპოსებმა და დიდებულებმა გადაასვენეს იგი ახალ, დიდ ეკლესიაში და საკურთხეველში დაასვენეს, მაისის 9 რიცხვს. მათ გადაასვენეს მღვდელთმთავრის ძველი კუბოც, რომლითაც ის მირონიდან იყო ჩამოტანილი, დადგეს კუბო ეკლესიაში და ჩადეს მასში წმინდა ნაწილებიდან ხელის ნაწილი. მრავალი ადამიანი მოდიოდა და თაყვანს სცემდა წმინდანს, ამბორს უყოფდა მის ნაწილებსა და ლუსკუმას. რომის პაპმა ურბანმა, ეპისკოპოსებმა და ყველა მოქალაქემ იმ დღეს დიდი დღესასწაული და წმინდანის განდიდება აღასრულეს, რასაც დღემდე აღასრულებენ. იმ დღეებში ისინი ლხინობდნენ საჭმელ-სასმელში და, ღარიბებისთვის უხვი მოწყალების გაცემის შემდეგ, თავიანთ სახლებში მშვიდობით დაბრუნდნენ, ადიდებდნენ და აქებდნენ ღმერთს და მის წმინდა მოამაგეს ნიკოლოზს.