საქართველოს საპატრიარქო

წმიდა მოწამეთა ტიმოთესა და მავრას წამება

ქრისტიანთა დევნის ჟამს, რომელიც აღძრა უსჯულო რომაელმა იმპერატორმა დიოკლეტიანემ, ქრისტიანთა დევნისათვის თებაიდაში იგემონად დაინიშნა არიანე. სხვა ქრისტიანთა შორის, რომლებიც მის სამსჯავროზე მიჰყავდათ, იყო ტიმოთე, საეკლესიო მედავითნე; იგი სოფელ პერაპეიდან იყო, ჯერ კიდევ ყმაწვილი, და ქალწულ მავრაზე ახალდაქორწინებული. დაქორწინებიდან ოცი დღის შემდეგ, იგი წარმართებმა შეიპყრეს და იგემონთან დაკითხვაზე მიიყვანეს. როდესაც იგემონმა იგი დაინახა, უპირველესად ჰკითხა: – ვინ ხარ შენ და რა თანამდებობას ასრულებ?

ტიმოთემ მიუგო: – მე ქრისტიანი ვარ და ღვთის ეკლესიის მედავითნედ ვმსახურობ.

იგემონმა უთხრა: – ნუთუ მხოლოდ შენ არ გსმენია მეფის ბრძანება, რომელიც უბრძანებს, ყველა, ვინც ჩვენს დიდებულ ღმერთებს მსხვერპლს არ შესწირავს, სატანჯველს და სიკვდილს გადაეცეს?

ტიმოთემ მიუგო: – მე მთელი გულით მწამს და მთლიანად ჩემს უფალს, იესო ქრისტეს, ვეკუთვნი, ამიტომ არ შემიძლია მსხვერპლი შევწირო თქვენს ღმერთებს.

იგემონმა არიანემ განაგრძო: – განა არ ხედავ საწამებლად გამზადებულ იარაღებს, შენს გარშემო რომ დევს?

ტიმოთემ მიუგო: – ყოველ შემთხვევაში, შენ ვერ ხედავ ღვთის ანგელოზებს, რომლებიც მე განმაძლიერებენ.

იგემონმა წმიდანს უთხრა: – მომეცი შენი წიგნები, რათა შევძლო გავიგო მათში არსებული ჯადოსნური ძალა.

წმიდანმა მიუგო: – უგუნურო და გონებადაკარგულო ადამიანო! განა არ იცი, რომ არავინ არასოდეს არ გადასცემს თავის შვილებს სასიკვდილოდ? ხოლო წიგნები, ჩემს მიერ გადაწერილი, ჩემი შვილები არიან: როდესაც მათ ვკითხულობ, ღვთის ანგელოზები წარმომიდგებიან.

იგემონმა თქვა: – აჰა, არ გსურს არც ჩვენს ღმერთებს შესწირო მსხვერპლი და არც შენი წიგნები აჩვენო. ნახე, ეს შენი ურჩობა შენი სატანჯველის მიზეზი არ გახდეს.

ხოლო წმიდა ტიმოთემ ასე მიუგო: – არც მსხვერპლს შევწირავ და არც ჩემს წიგნებს გაჩვენებ, რადგან მე ქრისტიანი ვარ.

მაშინ განრისხებულმა იგემონმა თავის მსახურებს უბრძანა, მოეტანათ ორი ბასრი, გავარვარებული რკინის ჯოხი და წმიდა ტიმოთეს ყურებში ჩაედოთ. აუტანელი ტკივილისგან მოწამეს თვალები დასცვივდა, ისე რომ ვეღარაფერს ხედავდა.

ამის შემდეგ იგემონის მსახურებმა წმიდანს უთხრეს: – რაკი არ გსურდა ჩვენს ღმერთებს შესწირო მსხვერპლი, აი, ახლა დაკარგე მხედველობა.

ხოლო წმიდა ტიმოთემ ამაზე მიუგო: – ჩემმა ხორციელმა თვალებმა, რომლებმაც მრავალი უმსგავსოება იხილეს, ახლა ივნეს, დაბრმავდნენ; მაგრამ ჩემი შინაგანი, სულიერი თვალები ჩემს სულს ანათებენ.

მას შემდეგ, რაც წმიდანმა ეს თქვა, იგემონმა უბრძანა, წმიდანისთვის ხელები ზურგს უკან შეეკრათ, პირში ხის ნაჭერი ჩაედოთ და თავდაყირა ჩამოეკიდათ; ხოლო წმიდანის ტანჯვის გასაძლიერებლად, მტანჯველმა უბრძანა, მძიმე ქვა მის კისერზე მიებათ.

როდესაც იგემონის მსახურებმა ამ უღმრთო ბრძანების შესრულება დაიწყეს, წმიდანმა, ცისკენ აღაპყრა თვალები და თქვა: – მე მწამს, რომ არის ღმერთი, რომელიც ზეცაში იმყოფება და მას შეუძლია ამ ტანჯვისგან ჩემი დახსნა.

ტანჯვები, რომლებსაც ტიმოთე განიცდიდა, იმდენად საშინელი იყო, რომ თვით მტანჯველებსაც კი შეებრალათ იგი და იგემონს სთხოვდნენ, არა იმდენად სისასტიკით, არამედ წყალობით დაერწმუნებინა ტიმოთე მეფის ბრძანების შესასრულებლად. ამასთან, იგემონის მოსალბობად, მსახურებმა უთხრეს მას, რომ ტიმოთე სულ რაღაც ოცი დღის წინ დაქორწინდა და მისი მეუღლე ჯერ კიდევ ძალიან ახალგაზრდა ქალი იყო.

ეს რომ მოისმინა, იგემონმა უბრძანა, ტიმოთეს მეუღლე სამსჯავროზე მოეყვანათ და უთხრა მას: – რა გქვია შენ?

– ჩემი სახელია მავრა, – მიუგო წმიდანმა.

იგემონმა უთხრა: – მე დიდად თანავუგრძნობ შენს უბედურებას, რადგან შენ, ასეთი ახალგაზრდა, უკვე ქვრივობას ეწევი. გიბრძანებ: შეიმოსე საუკეთესო სამოსით, დაიწენი თმები, დაამშვენე შენი სახე და ახლავე წადი შენს ქმართან; მასთან მისულმა, დაარწმუნე იგი, რომ მსხვერპლი შესწიროს ღმერთებს, რათა მართლაც არ გახდე ქვრივი ასეთ ახალგაზრდა ასაკში. თუ მას დაარწმუნებ ღმერთებს შესწიროს მსხვერპლი, მე მრავალი ძღვენით, ოქროთი და ვერცხლით დაგაჯილდოებ.

მავრამ ყველაფერი ისე გააკეთა, როგორც ჰეგემონმა უბრძანა. ნათელ სამოსში გამოწყობილი მივიდა ქმართან და დიდხანს არწმუნებდა, შეესრულებინა ჰეგემონის ბრძანება, თუნდაც დროებით, რათა ამგვარად მრავალი ტანჯვისგან დაეხსნა თავი. მაგრამ მის მეუღლეს სიტყვის თქმა არ შეეძლო, რადგან პირში ხის ნაჭერი ჰქონდა ჩადებული, რაც ლაპარაკში ხელს უშლიდა.

მაშინ მავრა ჰეგემონთან დაბრუნდა და გულმოდგინედ სთხოვა, განკარგულება გაეცა, რომ მისი ქმრისთვის პირიდან ხე ამოეღოთ, რათა მას ლაპარაკის საშუალება მისცემოდა. ჰეგემონი დათანხმდა მისი თხოვნის შესრულებას. ხე ამოიღეს მოწამის პირიდან და მავრა კვლავ წმინდა ტიმოთესთან გაემართა.

წმინდანმა (რომელიც უსინათლო იყო), მავრას სამოსიდან გამოსული კეთილსურნელება რომ იგრძნო, ხმამაღლა შეჰყვირა: – სად არის მამაჩემი, პრესვიტერი პიკოლპოსი?

მისმა მამამ, რომელიც იქვე ხალხში იდგა და შვილის ტანჯვას აკვირდებოდა, მიუახლოვდა და უთხრა: – რა გინდა, ჩემო საყვარელო შვილო?

ტიმოთემ უპასუხა: – გთხოვ, მამაო, – გამიკეთე ერთი კეთილი საქმე: აიღე რაიმე ძველი ნაჭერი და დამიფარე სახე, რათა არ ვიგრძნო მავრას სამოსიდან გამომავალი სულის საზიანო სურნელი; ეს კეთილსურნელება საზიანოა ადამიანებისთვის, ის გეჰენიას უმზადებს მათ; ეს არომატი არის ვნების წყარო, ეშმაკის თანამგზავრი; ის საძულველი და საზიზღარია წმინდა და მართალი ადამიანებისთვის.

როდესაც წმინდანმა ლაპარაკი დაასრულა, მავრამ უთხრა: – საყვარელო ტიმოთე! რატომ მაყენებ ასეთ დამცირებას? მე ხომ ჯერ არაფრით შემიურაცხყო შენ! სულ რაღაც ოცი დღე გავიდა, რაც დავქორწინდით, და შენ ჯერ სათანადოდ არ გაგიცვნია ჩემი ხასიათი, ისევე როგორც მე არ შემისწავლია შენი სახლი. შორს ვარ იმ მანკისგან, რაშიც მატყუებ, რადგან ჯერ არც ერთ მამაკაცს არ დავპირებივარ საკუთარი თავის მიცემას. ახლა კი, შენ ასეთ დიდ ტანჯვაში რომ გხედავ, მწარედ ვტირი შენზე და გული საშინლად მტკივა, რადგან უდანაშაულოდ იტან ტანჯვას. შენი ტანჯვა ჩემს სულსაც მტკენს, რადგან ქვრივად გინდა დამტოვო. მაგრამ, იქნებ ვინმესგან ფული ისესხე და, ვალის გადასახდელი არაფერი გაქვს, ახლა კრედიტორებისგან იტანჯები? თუ ასეა, გავყიდოთ ჩვენი საუკეთესო სამოსი და გადავიხადოთ ვალი; ხოლო თუ ასეთ დიდ ტანჯვას ითმენ ხალხის ვალის, ანუ გადასახადების გამო, რომელთა გადახდის საშუალებაც არ გაქვს, მაშინ აგერ არის შენს წინაშე მთელი ჩვენი ჭურჭელი, ოქრო და ყველა ჩვენი სამოსელი; გაყიდე ეს ყველაფერი და გადაუხადე გადასახადი მეფეს.

ამის შემდეგ წმინდა ტიმოთემ უთხრა მას: – დაო ჩემო, მავრა! როდესაც შენ სულიერი თვალებით დაგინახე სახლიდან გამომავალი, შევნიშნე ეშმაკი, რომელიც შენს მარჯვენა მხარეს მოყვებოდა. მას ხელში გასაღები ეჭირა, რომლითაც შენს გულს ამსოფლიური ნეტარებებისა და მიჯაჭვულობებისკენ მიმართავდა.

მავრამ ამაზე თქვა: – ძმაო ჩემო, ტიმოთე! მე შენ გეძებ; მერე სად გიპოვი? მოვა შაბათი ან კვირა: ვინღა წაიკითხავს შენს წიგნებს?

წმინდა ტიმოთემ უპასუხა: – მიატოვე ამქვეყნიური ამაოება და წამოდი ჩემთან ერთად ამ გმირულ ღვაწლზე, ჰოი, მავრა! ღმერთი ამ ღვაწლის გამო მოგვიტევებს ყველა ცოდვას და ღირსს გაგვხდის მადლმოსილი გვირგვინებისა თავის სასუფეველში.

მავრამ კი თქვა: – როდესაც შენთან მოვდიოდი, ჩემი გული, მართლაც, ამსოფლიური მიდრეკილებებით იყო სავსე, მაგრამ როგორც კი შენ საუბარი დამიწყე, ღვთის მადლმა დამაფარა. იცოდე, ჩემო საყვარელო ძმაო, რომ მეც იმავეს ვუსურვებ, რასაც შენ.

წმინდა ტიმოთემ უპასუხა: – თუ მართლაც სიმართლეს ამბობ, მაშინ მიდი ჰეგემონთან და ამხილე მისი უსჯულოება.

ამაზე წმინდა მავრამ თქვა: – მეშინია, ჩემო ძმაო, არ შემეშინდეს, როდესაც ვიხილავ ტანჯვის უამრავ იარაღს და განრისხებულ ჰეგემონს. მეშინია, რომ ვერ ავიტან სასტიკ ტანჯვას, რადგან ჯერ კიდევ მეტისმეტად ახალგაზრდა ვარ – სულ რაღაც ჩვიდმეტი წლისა.

წმინდა ტიმოთემ უპასუხა: – მიენდე უფალსა და ღმერთს ჩვენს იესო ქრისტეს და ყველა ტანჯვა იქნება შენთვის, თითქოს ზეთი, რომელიც შენს სხეულზე იღვრება, და თითქოს ნამი, რომელიც აგრილებს შენს ძვლებს და ამსუბუქებს შენს ყველა ტანჯვას.

შემდეგ წმინდა მოწამემ დაიწყო მისთვის ღმერთისადმი ლოცვა და თქვა:

რომელმაც საკვები გამოგზავნა, არა მხოლოდ ლომის ხაროში, არამედ ცეცხლოვან ღუმელშიც შეეწია, და შენზე მინდობილნი იხსნა, რათა ყველასთვის დაემოწმებინა შენი კაცთმოყვარეობა, რომლის ძალითაც ტყვეებისგან წინასწარმეტყველები და მოწამეები შექმენი: შენ, უფალო, უფალო, ახლაც მოხედე შენს მხევალ მავრას! შენ, უფალო, რომელმაც ჩვენ ქორწინებით შეგვაერთე, შეგვაერთე ამ ღვაწლშიც, რათა არ განვეშოროთ შენი წმინდა მოწამეების დასს; შენ, უფალო, მოგვეცი ძალა, მამაცურად დავითმინოთ ყოველგვარი ტანჯვა და თვით სიკვდილიც, რათა შერცხვნენ ყველა ჩვენი მოწინააღმდეგე, რომელთაც არ ექნებათ ძალა, განგვაშორონ ერთადერთი რწმენისგან იესო ქრისტესადმი, ჩვენი უფლისადმი. მას შეჰფერის მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად ყოველგვარი დიდება, უკუნითი უკუნისამდე, ამინ!“

მას შემდეგ, რაც წმინდა ტიმოთემ ღმერთს თავის მეუღლე მავრაზე ლოცვა აღუვლინა, ეს უკანასკნელი, სულიწმიდით შთაგონებული, იგემონთან გაემართა და წარუდგა რა მას, უთხრა:

– ო, უღმერთო იგემონო! შენ დამპირდი, მომცემდი ვერცხლსა და ოქროს, რათა ჩემი სული დაღუპვამდე მიგეყვანა; შენ არაფერი გსურს სხვა, გარდა ადამიანთა სულების დაღუპვისა! თუმცა შენ ვერ მომერევი ვერანაირი ცდუნებით, რადგან მე წარვდგები შენს წინაშე, შემოსილი ჩვენი უფლისა და ღმერთის სრული საჭურვლით.

იგემონმა არიანმა თავის მრჩევლებსა და მსახურებს უთხრა:

– განა არ გეუბნებოდით, რომ ტიმოთე მოგვია? აი, მან თავისი ცოლიც მოაჯადოვა თავისი გრძნეულებით, ჩაუნერგა მას ჩვენი ბრძანების წინააღმდეგობის გაწევა.

შემდეგ, მავრას მიუბრუნდა იგემონი და უთხრა:

– შენც ტიმოთესთან ერთად სიცოცხლის ნაცვლად სიკვდილს ირჩევ. დაფიქრდი ცოტა, და ნახავ, რომ თავს ართმევ ამ ტკბილ სიცოცხლეს და თავს უმწარეს ტანჯვას უმეტებ. მაგრამ, იქნებ, შენ, შენი ქმრის სიკვდილისა და შენი დაქვრივების განჭვრეტით, გადაწყვიტე მასთან ერთად სიკვდილი? ამ შემთხვევაში ნუ შეგაწუხებს და ნუ დაგამწუხრებს ეს, რადგან ქვრივი არ იქნები: მე გაგათხოვებ ერთ-ერთ საუკეთესო და უმდიდრეს ჩემს ასისთავზე, რათა მასთან ერთად დატკბე ამ ცხოვრებით და კიდევ უფრო ამაღლდე, რადგან გეყოლება ქმარი, რომელიც პირველზე უფრო კეთილშობილი იქნება.

ამაზე წმინდა მავრამ უპასუხა:

– მე უარი ვთქვი ყოველგვარ ამქვეყნიურ ამაოებაზე; ამიტომაც არ მჭირდება შენი ასისთავი, ჭეშმარიტად გეუბნები, რომ თავი შევუთავსე ზეციურ სიძეს, იესო ქრისტეს, ძე ღვთისას; მასზე მინდობით, წარვდექი შენს წინაშე მამაცი გულით და სულაც არ მეშინია შენი უსამართლო განაჩენის.

განრისხებულმა იგემონმა ბრძანა, ეთრიათ მისი თმები მანამ, სანამ ყველა არ მოგლიჯეს. შემდეგ წმინდა მოწამეს უთხრა:

– აი, უკვე თმები თავიდან მოგლიჯეს; გირჩევ, მსხვერპლი შესწირო ღმერთებს, რათა არ მოგიწიოს მრავალი სხვა, კიდევ უფრო მძიმე, ტანჯვის გადატანა.

წმინდა მავრამ უპასუხა:

– ახლა შევიცნობ, იგემონო, რომ თვით ქრისტე მიმიღებს თავისთან და მომიტევებს ჩემს ცოდვას, რომელიც უცოდინარობით ჩავიდინე – კერძოდ, რომ მე, შენი ბოროტი რჩევის მოსმენით, შევამკე ჩემი თმები, რათა ჩემი ქმარი მაცდუნებოდა; და შენ კარგად მოიქეცი, რომ მოგლიჯე ისინი, რადგან ჩემი თმების წართმევით მეცლება დიდი ცოდვა; ახლა უკვე აღარ ვიქნები ცდუნება ჩემს ირგვლივ მდგომი ადამიანებისთვის, რომლებიც მიყურებენ.

წმინდანისგან ასეთი სიტყვების მოსმენისას, იგემონი ძლიერ განრისხდა და ბრძანა, ხელის თითები მოეჭრათ მისთვის და გვერდზე მოესროლათ. წმინდა მავრამ კი უთხრა მას:

– ამითაც სიკეთეს მიკეთებ, რადგან მართმევ ჩემს თითებს, რომლებითაც საკუთარ თავს ამაო სამკაულებს ვადებდი; იცოდე, რომ შენ თვითონ არ გესმის, რას აკეთებ, რადგან შენ გამწმინდე თითების მოჭრით ჩემი მეორე ცოდვისგან. ამიტომაც სიხარულითა და მხიარულებით წარვდგები შენს წინაშე, მზადმყოფი ყოველგვარი ტანჯვისთვის.

იგემონი ძლიერ უკვირდა წმინდა მოწამის ასეთ დიდ მოთმინებას. პრესვიტერი პიკოლპოსი კი, ტიმოთეს მამა, იმ ადგილთან ახლოს მყოფი, წმინდანთა დაკითხვაზე დამკვირვებელ ხალხში, წმინდა მავრას ღვაწლით გაოცებული, ჩუმად უთხრა მას:

– ო, მავრა, პატიოსანო ასულო ჩემო! როგორ შეძელი შენი თითების მოჭრის დათმენა?

ამაზე წმინდა მავრამ უპასუხა:

– მსგავსად იმისა, როგორც შენ, მამაო, ნახე, როგორ აჭრიან ვაზის ბაღში მცენარეს ტოტებს, ისე მეც მსგავსი გრძნობით ვუყურებდი ჩემი თითების მოჭრას და ამიტომ არანაირი ტკივილი არ მიგრძვნია.

ყოველივე ამის შემდეგ, ჰეგემონმა არიანემ თავის თორმეტ მეომარს უბრძანა, დიდი ქვაბი წყლით აევსოთ და მისი გაცხელების შემდეგ, მასში წმინდა მავრა ჩაეგდოთ. როდესაც ქვაბში წყალი ცეცხლისგან ადუღდა და აშრიალდა, წმინდა მავრა ქვაბში ჩააგდეს. მაგრამ იგი ქვაბის შუაგულში იდგა და არანაირად არ იწვოდა, მან ჰეგემონს უთხრა:

– კვლავ მადლობას გიხდი იმისთვის, რომ ჩემი ცოდვებისგან განბანა და განწმენდა მიბრძანე, რათა სუფთა გულით მივდგომოდი ჩემს ღმერთს და მისგან მარადიული სიცოცხლის გვირგვინი მიმეღო. ტანჯვები, რომლებსაც შენგან ვიღებ, ხსნას მომცემს ჩემი ქრისტესა და უფლისგან. მაგრამ შენ, როგორც ჩანს, ზედმეტად იჩქარე ამ ჯერ კიდევ ბოლომდე გაუხურებელ ქვაბში ჩემი ჩაგდება, რადგან მასში არსებული წყალი ძალიან ცივია და მე სრულიად არ ვგრძნობ სიცხეს, ისევე როგორც ადრე არ ვგრძნობდი სხვა სატანჯველებს.

ჰეგემონი კი, ძლიერ გაბრაზებული, ფიქრობდა, რომ მეომრებმა, მოწამისადმი თანაგრძნობის გამო, ქვაბიდან ცხელი წყალი გადაღვარეს და მის მაგივრად ცივი ჩაასხეს, რათა მავრა თავიანთი ხორციელი ვნებებისთვის ცოცხალი შეენარჩუნებინათ. მაშინვე ჰეგემონი თავისი სამსჯავრო ადგილიდან ჩამოვიდა და ქვაბს მიუახლოვდა, სურდა გაეგო, ნამდვილად ცივი იყო თუ არა ქვაბში არსებული წყალი. ქვაბთან მისულმა, მან წმინდას უთხრა:

– დამასხი ცოტა წყალი ხელზე, რათა გავიგო, ცივი ხომ არ არის აქაური წყალი.

წმინდამ უპასუხა: – ეს წყალი ძალიან ცივია და მე სრულიად არ ვგრძნობ მის სითბოს. ამიტომ, თუ ქვაბის გასახურებლად სხვა არაფერი გაქვს, გაგზავნე შენი მსახურთაგანი ჩემს მამასთან და ის მოგცემს შეშის შეკვრას, რადგან ის დურგალია; ამ შეშით გაახურებ ქვაბს.

ეს რომ თქვა, წმინდამ ჰეგემონის ხელზე ქვაბიდან ადუღებული წყალი დასხა, და მაშინვე ჰეგემონის ხელი დაიწვა, ისე რომ კანიც კი გაძვრა; თვითონ კი ჰეგემონმა ტკივილისგან ხმამაღლა დაიყვირა და ყველას გასაგონად გაკვირვებით წარმოთქვა:

– კურთხეულია მავრას უფალი ღმერთი, და არ არსებობს სხვა ღმერთი მის გარდა, ვისითაც დღეს მავრა განდიდდება.

ეს რომ თქვა, მან წმინდას გათავისუფლება უბრძანა. თუმცა, სანამ წმინდა მოასწრებდა წამების ადგილიდან დაშორებას, ეშმაკი კვლავ შევიდა ჰეგემონის გულში და აღძრა იგი, წინ აღდგომოდა ყველას, ვისაც სწორი რწმენა ჰქონდა ღმერთისადმი და წმინდა სინდისი შეინარჩუნა. მოუხმო რა თავისთან მოწამეს, მან უთხრა:

– ნუ მიენდობი და ნუ დაიმედებ, მავრა, შენს ქრისტეს; შესწირე უმჯობესია მსხვერპლი ჩვენს ღმერთებს.

წმინდამ კი უპასუხა: – მე არ შევწირავ მსხვერპლს კერპებს, რადგან მე მყავს ქრისტე, რომელიც დამიცავს.

ჰეგემონმა ამაზე თქვა: – მე შენს ბაგეებს გავავსებ ანთებული ნაკვერჩხლებით, თუ ჩვენს ღმერთებს მსხვერპლს არ შესწირავ.

წმინდამ უპასუხა: – შენ ვერ აცნობიერებ, რის გაკეთებას აპირებ შენი სიგიჟის გამო: შენ გსურს ჩემი ბაგეები აალებული ნაკვერჩხლებით აავსო იმისთვის, რათა განვიწმინდო ჩემი ცოდვებისგან, ჩადენილის ენითა და ბაგეებით. რადგან ჩემმა უფალმაც, როდესაც თავისი დიდება გამოუცხადა წინასწარმეტყველ ესაიას და ღირსი გახადა ანგელოზთა გალობის მოსმენისა, იმისთვის, რათა განეწმინდა იგი ცოდვებისგან, მიუგზავნა მას ერთ-ერთი სერაფიმი, რომელსაც ხელში ეჭირა აალებული ნაკვერჩხალი, აღებული მაშებით საკურთხევლიდან; სერაფიმი შეეხო ამ ნაკვერჩხალით წინასწარმეტყველის ბაგეებს და თქვა:

„აჰა, ეს შეეხო შენს ბაგეებს, მოგშორდა შენი უკეთურება და ცოდვა გეპატია“ (ეს.6:7). და თუ წინასწარმეტყველმა მიიღო ცოდვათა მიტევება ნაკვერჩხლის მისი ბაგეებისთვის შეხების შემდეგ, მაშინ, გევედრები, არა მხოლოდ ჩემი ბაგეები აავსე ანთებული ნაკვერჩხლებით, არამედ ჩემი სახე, თავიც, ასევე მთელი ჩემი სხეული შემოაწყე აალებული ნაკვერჩხლებით და დაწვი, რათა ამით ქრისტეს სურნელებად ვიქცე. ღმერთი, რომელმაც ოდესღაც განწმინდა წინასწარმეტყველის ცოდვები, მეც განმწმენდს ცოდვებისგან.

წმინდასგან ასეთი სიტყვების მოსმენისას, ჰეგემონი კიდევ უფრო ძლიერ რისხვაში ჩავარდა და ბრძანა, მოეტანათ გოგირდითა და ფისით სავსე ლამპარი, რათა მოწამე დაეწვათ. ხალხი კი, რომელიც იმ ადგილთან ახლოს იდგა და ყველაფერს ხედავდა, ხმამაღალი ხმით დაიწყო ჰეგემონისკენ ძახილი და ამბობდა:

– რამდენ ხანს მოიფიქრებ სულ ახალ-ახალ სატანჯველებს ახალგაზრდა ქალწულისთვის! შეწყვიტე, ჰეგემონო, რისხვა, რადგან ჩვენ დიდად გვაკვირვებს მისი მოთმინება.

წმინდა მავრამ კი, ხალხს მიმართა და თქვა: – დაე, თითოეული თქვენგანი საკუთარ საქმეებზე იზრუნოს: მამაკაცებმა თავიანთი საქმეები და მოვალეობები შეასრულონ, ქალებმა – თავიანთი; ჩემზე კი არავინ იზრუნოს თქვენგანი; მე თქვენგან დახმარებასა და დაცვას არ ვითხოვ, რადგან მე მყავს დამცველი – ღმერთი, რომელზეც ვამყარებ იმედს.

სანამ წმინდანი ამას ამბობდა, იგემონმა ბრძანა, ლამპარით დაეწვათ მისი სხეული. წმინდანმა კი, ლამპარს შეხედა და იგემონს უთხრა: – გგონია, ამ ლამპარით შემაშინებ, თითქოს ადრინდელი წამებით საკმარისად არ გამომცადე. განა არ ჩამაგდე დიდსა და საშინელ ქვაბში, რომელიც ძლიერ დუღდა, მაგრამ მაინც არაფერი დამიშავა, რადგან ცივი წყლით სავსე მომეჩვენა? შენ თვითონ იყავი მოწმე იმისა, რომ სანამ შენი ხელები წყლისგან დაზიანდა და დაიწვა, მე ოდნავადაც არ დავზიანებულვარ. ნუთუ გგონია, რომ ამ პატარა ლამპრის შემეშინდება? თუ გინდა, იგემონ, მთელი ღუმელი დაანთე და შიგ ჩამაგდე, და იხილავ ჩემი ქრისტეს ძალას, ვისი მონაც ვარ; მჯერა, რომ არ მიმატოვებს ჩემი ღმერთი, რომელმაც ამ ღვაწლისკენ მომიწოდა ჩემი ნეტარი ქმრის, ტიმოთეს მეშვეობით. რაც შეეხება ლამპარს, რომლითაც ჩემს სხეულს წვავ, ის ჩემთვის თითქოს დილის ნამივითაა, რომელიც მიწაზე ეშვება და ხელს უწყობს ხეებისა და ნაყოფის ზრდას.

წმინდა მოწამის სიტყვებით დამარცხებულმა, რაც საქმითაც დადასტურდა, და არ იცოდა, კიდევ რა წამება მოეფიქრებინა წმინდა მავრასთვის, იგემონი ძლიერ დამწუხრდა. შემდეგ ბრძანა, ჯვარზე გაეკრათ ტიმოთე და მავრა, ერთმანეთის პირისპირ.

როცა წმინდანები ჯვარცმისკენ მიდიოდნენ, მათ მავრას დედა შეხვდა და ქალიშვილი მოეხვია, უთხრა: – ჩემო ასულო, მავრა! რატომ ტოვებ დედაშენს, რომელიც გეძებს? ვინღა ჩაიცვამს შენს სამკაულებს? ვერცხლი, ოქრო და შენი ძვირფასი სამოსელი ვის დარჩება, თუ შენ, ჩემო ასულო, ცოცხალი არ დარჩები?

წმინდა მავრამ კი ასე უპასუხა დედას: – ოქრო და ვერცხლი დაიღუპება, სამოსელს კი ჩრჩილი შეჭამს; ახალგაზრდა სახის სილამაზეც დროთა განმავლობაში გაქრება, გვირგვინი კი, რომელსაც იესო ქრისტე მომანიჭებს, საუკუნოდ უჭკნობი იქნება.

დედამ კი ვერაფერი უპასუხა წმინდა მავრას. მოწამე კი, დედის ხელიდან გათავისუფლდა, ჯვარცმის ადგილისკენ წავიდა და დედას უთხრა: – რატომ მარიდებ ჯვარს და არ მაძლევ საშუალებას, დავტკბე ჩემი უფლის გვირგვინით, ვისაც მინდა დავემსგავსო ჩემი სიკვდილით?

მაშინ მეომრებმა ჯვარს აცვეს წმინდანები, ერთმანეთის პირისპირ. წმინდანები ცხრა დღე და ცხრა ღამე დარჩნენ ჯვარზე, ერთმანეთს შეაგონებდნენ და ანუგეშებდნენ. წმინდა ტიმოთე თავის მეუღლეს საღამომდე ასწავლიდა, წმინდა მავრა კი თანამოღვაწეს დილამდე შეაგონებდა. ამასთან, წმინდა მავრამ უთხრა ტიმოთეს:

– ნუ მივეცემით ძილს, რათა ჩვენი უფალი, იესო ქრისტე, მოსვლისას არ დაგვხვდეს მძინარეებს და არ განრისხდეს ჩვენზე. და იმ ადამიანის სახლში, ვისაც ღამით არ სძინავს, ანთებული სანთელი ხელს უშლის ქურდების მოსვლას, და პირიქით, ჩამქრალი სანთლისას ქურდი ადვილად შედის სახლში და იპარავს. ვიფხიზლოთ და განუწყვეტლივ ვილოცოთ, რათა ჩვენმა უფალმა დაგვხვდეს მოთმინებით მომლოდინეებს მისი მოსვლისა; ისევე, როგორც მტერი ვერ გაბედავს მოგვიახლოვდეს ჩვენ, ვინც ჯვარზე ვართ, და ვერ გაბედავს ჩვენს შეურაცხყოფას.

გარკვეული დროის შემდეგ წმინდა მავრამ კვლავ უთხრა ტიმოთეს:

– გამხნევდი, ძმაო ჩემო, და მოიშორე ძილი; იფხიზლე და გაიგე, რაც ვიხილე: მომეჩვენა, რომ ჩემს წინ, აღტაცებულს, იდგა კაცი, რომელსაც ხელში ეკავა რძითა და თაფლით სავსე ფიალა. ამ კაცმა მითხრა: „აიღე და დალიე“. მე კი ვუთხარი: „ვინ ხარ შენ?“ მან მიპასუხა: „მე ღვთის ანგელოზი ვარ“. მაშინ მე ვუთხარი: „ვილოცოთ უფლისადმი“. შემდეგ მან მითხრა: „შენთან იმისთვის მოვედი, რომ ტკივილები შემიმსუბუქო. დავინახე, რომ ძლიერ გინდოდა ჭამა და სმა, რადგან ამ დრომდე არაფერი გიგემია“. კვლავ ვუთხარი: „ვინ გიბიძგა, რომ ეს წყალობა გეჩვენებინა ჩემთვის? და რა საქმე გაქვს ჩემს მოთმინებასთან და მარხვასთან? განა არ იცი, რომ ღმერთს შეუძლია შექმნას ისიც, რაც ადამიანთათვის შეუძლებელია?“ როდესაც ვილოცე, დავინახე, რომ ის კაცი პირს დასავლეთისკენ ატრიალებდა. ამით მივხვდი, რომ ეს სატანური ცდუნება იყო; სატანას სურდა ჩვენი გამოცდა ჯვარზეც. შემდეგ მალევე ის ხილვა გაქრა. მერე სხვა კაცი მოვიდა და მომეჩვენა, რომ მან მიმიყვანა მდინარესთან, რომელიც რძითა და თაფლით მოედინებოდა, და მითხრა: „დალიე“. – მე კი ვუპასუხე: „უკვე გითხარი, რომ არ დავლევ არც წყალს და არც სხვა არცერთ მიწიერ სასმელს მანამ, სანამ არ დავლევ სიკვდილის ფიალას ქრისტესთვის, უფლისა ჩემისა, რომელსაც ის თავად შეაზავებს ჩემთვის მარადიული სიცოცხლის ხსნითა და უკვდავებით“. როდესაც ამას ვამბობდი, ის კაცი სვამდა მდინარიდან და უეცრად გაქრა ისიც და მდინარეც მასთან ერთად. ასევე ვიხილე მესამე კაციც, მშვენიერი შესახედაობისა; მისი სახე მზესავით ბრწყინავდა. ხელში ჩამკიდა ხელი, ამიყვანა ცაში და მაჩვენა თეთრი სამოსლით დაფარული ტახტი და მშვენიერი გვირგვინი. გაოცებულმა ასეთი სილამაზით, ვკითხე იმ კაცს, რომელმაც ცაში ამიყვანა: „ვისია ეს, ბატონო?“ მან კი მითხრა: „ეს არის შენი ღვაწლის საზღაური, ეს შენთვის არის გამზადებული – ტახტიც, სამოსელიც და გვირგვინიც“. შემდეგ იმავე კაცმა ამიყვანა ცოტა მაღლა და მაჩვენა სხვა ტახტი, ასევე ლამაზად მორთული, თეთრი სამოსელი და გვირგვინი. კვლავ ვკითხე ჩემთან მომყვან კაცს: „ეს კი ვისია, ბატონო?“ მან კი მითხრა: „ეს შენი ქმრის, ტიმოთესია“. – მე გავბედე და ვკითხე: „მაშინ რატომ არ დგას ეს ტახტები ერთმანეთის გვერდით, არამედ დიდი მანძილით არის დაშორებული?“ მან კი მიპასუხა: „იმიტომ, რომ დიდია განსხვავება შენსა და შენს ქმარს შორის. განა არ იცი, რომ შენ თვითონაც იტვირთე მოწამეობრივი ღვაწლი მისივე შეგონებით, და ამიტომ ის გარკვეულწილად შენი გვირგვინის მიზეზია. მაგრამ ახლა დაბრუნდი შენს სხეულში; დილით კი, მეექვსე საათზე, მოვლენ ღვთის ანგელოზები, რათა წაიყვანონ თქვენი სულები და აღიყვანონ ისინი ზეცაში. თუმცა, განაგრძეთ ფხიზლობა, რათა მტერმა კვლავ არ დაიწყოს თქვენი ცდუნება“.

ეს ხილვა წმიდა მავრამ თავის ძმას, ტიმოთეს უამბო და ისინი ურთიერთობრივად ნუგეშობდნენ უფალში.

როდესაც მეათე დღის მეექვსე საათი დადგა, ღვთის ანგელოზები მოვიდნენ, რათა წმიდა მოწამეთა სულები წაეღოთ. ამ დროს წმიდა მავრამ, ხალხისკენ მიბრუნებულმა, რომელიც მის ტანჯვას უყურებდა, ხმამაღლა თქვა:

– ძმებო და დებო! გაიხსენეთ, რომ ჩვენ ადამიანურად (ამქვეყნიურად) ვცხოვრობდით, როდესაც ადამიანთა შორის ვიმყოფებოდით; მაგრამ შემდეგ ღვთიურად ვცხოვრობდით, ღვთის მონები ვიყავით. და აი, ახლა ჩვენ მალე მივიღებთ უკვდავ გვირგვინებს ჩვენი უფლის, იესო ქრისტესგან. ზუსტად ასევე თქვენც, როდესაც აღასრულებთ ყოველივე იმას, რასაც ადამიანური ბუნება მოითხოვს, ეცადეთ აღასრულოთ ისიც, რაც ღმერთს მოსწონს; მაშინ მიიღებთ ცოდვათა მიტევებას და გვირგვინებს იმავე ჩვენი უფლისა და ღვთისგან.

როდესაც წმიდა მავრამ დაასრულა ეს სიტყვები, ორივემ, წმიდანებმა, თავიანთი პატიოსანი სულები ღვთის ხელში ჩააბარეს. ასე დასრულდა მათი ტანჯვა სიმართლის გვირგვინით იესო ქრისტესგან, ჩვენი უფლისგან, რომელსაც დიდება მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად ეკუთვნის უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

---

ცხოვრება ღირსი მამისა ჩვენისა თეოდოსისა, პეჩორელი იღუმენისა

ღირსი და ღმერთშემოსილი მამა ჩვენი ანტონის შემდეგ, რუსეთის ეკლესიის დიდ ნათელმყოფად და დიდებული კიევ-პეჩორის ლავრის გულმოდგინე მოღვაწედ იყო ღირსი და ღმერთშემოსილი მამა ჩვენი თეოდოსი, ღვთისგან მრავალი ღვაწლითა და სასწაულით განდიდებული. ყველასთვის, ვისაც სურს გაეცნოს ამ დიდებული კაცის ცხოვრებას, დაწვრილებითი ცნობები ჩვენთვის შემოინახა ღირსმა ნესტორმა, პეჩორელმა მემატიანემ; როგორც ერთგული ზეციური მოწმე, ის გვაწვდის სანდო ცნობებს ღირსი თეოდოსის ცხოვრების შესახებ. სწორედ ამ ცხოვრების საფუძველზე, მცირე შემოკლებებით, არის შედგენილი აქ შემოთავაზებული თხრობა.

ღირსი და ღმერთშემოსილი მამა ჩვენი თეოდოსის სამშობლო იყო რუსეთის მიწის ერთ-ერთი ქალაქი – ვასილიევი. კეთილმსახურმა მშობლებმა ადრეული ასაკიდანვე ღვთისმოსაობით ზრდიდნენ თავიანთ ძეს, როცა წამოიზარდა, წერა-კითხვის სასწავლად მისცეს. მალე თეოდოსიმ ისე საფუძვლიანად შეისწავლა საღმრთო წერილი, რომ ყველა განცვიფრებული იყო მისი გონებითა და სიბრძნით. ყმაწვილობიდანვე თეოდოსი ყოველდღე გულმოდგინედ ესწრებოდა ღვთის ტაძარს და ყურადღებით უსმენდა ყველაფერს, რაც იქ იკითხებოდა და იმღერებოდა, ყოველთვის ბოლომდე იდგა საეკლესიო მსახურებებზე.

უკვე ამ წლებში ის ერიდებოდა თავის თანატოლებს და არანაირ მონაწილეობას არ იღებდა ბავშვურ თამაშებში.

როდესაც თეოდოსი 13 წლის გახდა, მის მშობლებს რაღაც მიზეზით კურსკში უნდა გადასულიყვნენ – ქალაქში, რომელიც რუსეთის მიწის ცენტრთან უფრო ახლოს მდებარეობდა. აქ, მალე, ღვთაებრივი განგებულების ბრძანებით, მამამისი გარდაიცვალა, რომლის მართალი სულიც მიწიერი საუფლოდან ზეციურ სავანეებში გადასახლდა. მამის გარეშე დარჩენილი ცამეტი წლის თეოდოსი დედასთან ცხოვრობდა, წლებთან ერთად ღვთის მადლით განმტკიცებული. თავისი მიწიერი მამის სიკვდილის შემდეგ თეოდოსიმ კიდევ უფრო გულმოდგინედ დაიწყო ზრუნვა ზეცაში მარადიული სიცოცხლის მოპოვებაზე: ის ესწრაფვოდა ღვთივსათნო საქმეებს და განშორდა ყოველგვარ ამქვეყნიურ სიამოვნებას; შეწყვიტა ძვირფასი სამოსის ტარება და მხოლოდ ღარიბულ ტანსაცმელს ატარებდა. მას ყოველთვის მხოლოდ ერთი სურვილი ჰქონდა – მიეღწია ხსნისთვის.

ერთხელ თეოდოსის იერუსალიმიდან მომავალ მწირებთან შეხვედრა მოუწია. მათი მონათხრობით დაინტერესებულმა და წმინდა ადგილებისადმი ძლიერი სიყვარულით ანთებულმა, ნეტარმა ყმაწვილმა სთხოვა, რომ მასთან ერთად მოენახულებინათ ის წმინდა ადგილები, სადაც სამყაროს მაცხოვარი მკვიდრობდა და ჩვენი ხსნისთვის თავისი უძვირფასესი სისხლი დაღვარა. და აი, თავისი განზრახვის აღსრულებით, თეოდოსი ღამით, დედისგან ფარულად, შორეულ გზას გაუდგა. დედა კი სამი დღე ცრემლებში ეძებდა მას ქალაქში, სანამ არ გაიგო, საითკენ წავიდა. მაშინ დედა თავის უმცროს ვაჟთან ერთად მაშინვე გაეკიდა მას და, დაეწია რა, ძლიერი რისხვით სასტიკად სცემა, მიწაზე აგდებდა და ფეხებით თელავდა. შემდეგ, სახლში მოყვანისას, ოთახში გამოკეტა. ამ ყველაფერს თეოდოსი წუწუნის გარეშე, მადლიერებითაც კი ითმენდა. ბოლოს დედამ შეიწყალა იგი და, გაათავისუფლა რა, ცრემლებით დაიწყო მისი ვედრება, რომ არსად წასულიყო მისი სახლიდან. მაშინ თეოდოსი დაუბრუნდა თავის ძველ ღვაწლს და კვლავ ყოველდღე ესწრებოდა ეკლესიას.

ერთხელ შეამჩნია რა, რომ ეკლესიაში ხშირად არ სრულდებოდა ღვთაებრივი ლიტურგია სეფისკვერების უკმარისობის გამო, თეოდოსიმ გადაწყვიტა თავად მოემზადებინა ღვთისთვის შესაწირავი პური. ამ მიზნით თეოდოსი ყიდულობდა ხორბალს, საკუთარი ხელით ფქვავდა და მისგან სეფისკვერებს აცხობდა, რომლებსაც ეკლესიას სწირავდა. თუკი მას უწევდა ცოტაოდენი ფულის მიღება მათგან, ვინც სეფისკვერებს პროსკომიდიისთვის აბარებდა, თეოდოსი მათ გლახაკებს აძლევდა. ასეთი ცხოვრებით ცხოვრობდა ის დაახლოებით ორი წელი ან ცოტა მეტხანს, ყურადღებას არ აქცევდა იმ დაბრკოლებებს, რომლებსაც ამ საქმეში ადამიანთა მოდგმის მტერი – ეშმაკი – უქმნიდა. ეშმაკის ჩაგონებით თეოდოსის ამის გამო მისი თანატოლები უწყრებოდნენ, რომლებიც მის წინააღმდეგ დედამისის განწყობასაც კი ცდილობდნენ. დედა ეუბნებოდა თეოდოსის:

– გევედრები, შვილო, მიატოვე შენი საქმე; ამით შენ შენს გვარს საყვედურებს უმზადებ.

ნეტარი ყმაწვილი კი თავმდაბლობით პასუხობდა მას:

– მისმინე, დედა, გევედრები! თავად ჩვენმა უფალმა ღმერთმა იესო ქრისტემ დაიმდაბლა თავი ჩვენთვის და ამით მაგალითი მოგვცა, რომ ჩვენც დავმდაბლებულიყავით მის გამო. მან თავად, საიდუმლო სერობაზე, პური თავის სხეულად გარდააქცია; რატომ უნდა გაკიცხო ან საყვედური უთხრა ადამიანს, რომელიც პურს ამზადებს, რომელზეც უნდა აღსრულდეს ეს დიდი საიდუმლო პურის ქრისტეს სხეულად გარდაქცევისა?

ასეთი პასუხის გაგონებისას, დედამ დიდად გაოცდა ყრმის სიბრძნით და ამ დროიდან თავი დაანება. თუმცა ეშმაკი არ წყვეტდა მის აგზნებას თავმდაბალი და შრომისმოყვარე ყრმის წინააღმდეგ და შთააგონებდა, აეკრძალა შვილისთვის სეფისკვერების მომზადება. ერთი წლის შემდეგ, დედამ, დაინახა რა თეოდოსი სეფისკვერების მცხობელი და ღუმლის სიმხურვალით გაწითლებული, კვლავ დაიწყო მისი დარწმუნება, რომ შეეწყვიტა სეფისკვერების ცხობა. ის შვილზე ზოგჯერ ალერსით, ზოგჯერ მუქარით, ზოგჯერ კი ცემითაც კი ზემოქმედებდა. ნეტარი ყრმა, არ იცოდა რა ექნა, ღამით ადგა და ფარულად გავიდა სახლიდან. აქედან მეზობელ ქალაქში წასული, ის მღვდელთან დასახლდა, სადაც თავის შრომას აგრძელებდა. დედამ ის კვლავ მოძებნა და ცემით აიძულა, კვლავ დაბრუნებულიყო თავის ქალაქში.

ქალაქ კურსკის თავკაცმა, შეამჩნია რა ნეტარი თეოდოსის თავმდაბლობა და ღვთისმოშიში ლოცვები ეკლესიაში, აჩუქა მას ნათელი სამოსი სატარებლად. ახალი სამოსის ხანმოკლე ტარების შემდეგ, თეოდოსიმ ის ღარიბებს მისცა. ქალაქის თავკაცმა კვლავ ჩააცვა მას კიდევ უფრო უკეთესი სამოსი, მაგრამ ისიც ღარიბებს მისცა ყრმამ. ამგვარად მოიქცა თეოდოსი მრავალჯერ.

ამის შემდეგ ნეტარი სამჭედლოში წავიდა და იქ მჭედელს შეაკვრევინა თავისთვის რკინის სარტყელი ჯაჭვის სახით. ეს მჭიდრო და სისხლამდე სხეულში ჩამჯდარი სარტყელი მან პირდაპირ სხეულზე შემოირტყა და მას შემდეგ არასოდეს მოუხსნია.

ერთხელ დღესასწაულზე ქალაქის თავკაცმა თეოდოსის უბრძანა, მის სადღესასწაულო სადილზე დასწრებოდა, სურდა რა, რომ ყრმას მისი სტუმრებისთვის ემსახურა. სადილზე წასასვლელად ემზადებოდა რა, ყრმას, დედის დარიგებით, სადღესასწაულო სამოსი უნდა ჩაეცვა. და აი, როცა ის ჩაცმას იწყებდა, დედამ მის ქიტონზე სისხლი დაინახა, რაც არ უნდა ეცადა ყრმას ამის დაფარვა მისგან. სურდა რა გაეგო, რატომ იყო ყრმის სხეული სისხლიანი, დედამ უფრო ყურადღებით დაიწყო ყურება და, შეამჩნია რა ყრმის სხეულზე რკინის სარტყელი, დარწმუნდა, რომ სისხლი სხეულში ჩამჯდარი რკინის სარტყლის ჭრილობებიდან მოდიოდა. თეოდოსიზე გაბრაზებულმა დედამ მას ქიტონი შემოახია და ცემით მოხსნა შვილს სარტყელი. ხოლო ნეტარმა, თითქოს არაფერი შეურაცხმყოფელი არ განუცდიაო, ჩაიცვა და დიდი თავმდაბლობით ემსახურა სადილზე ქალაქის თავკაცს და მის სტუმრებს.

გარკვეული დროის შემდეგ თეოდოსის მოუხდა ეკლესიაში სახარების სიტყვების მოსმენა: „ვისაც მამა ან დედა ჩემზე მეტად უყვარს, ის ჩემი ღირსი არ არის“ (მთ. 10:37); და კიდევ: „დედაჩემი და ჩემი ძმები არიან ისინი, ვინც ღვთის სიტყვას ისმენენ და ასრულებენ“ (ლკ. 8:21). ამ სიტყვებით ღვაწლისკენ ანთებული, თეოდოსი ფარულად გავიდა სახლიდან ქალაქ კიევში. აქ მან მოისმინა ღირსი ანტონის გამოქვაბულში მკაცრი მონაზვნური ცხოვრების შესახებ და, მისი ამბებით დაინტერესებულმა, მოინდომა ღირსი ბერის მონახულება. ანტონის გამოქვაბულში მისულმა თეოდოსიმ მის წინ მუხლებზე დაემხო და ცრემლებით დაიწყო ვედრება, რომ მიეღო ის თავისთან მონაზვნური ღვაწლისთვის. ხოლო ღირსმა ანტონიმ, მისი მოსმენის შემდეგ, ასე უპასუხა მას:

– ყრმაო, ხედავ, რა ბნელი და ვიწროა ეს გამოქვაბული; შენ ვერ გაუძლებ აქაურ უხერხულობებს.

ამაზე ღვთივშთაგონებულმა ყრმამ მოკრძალებით უპასუხა: – ღმერთმა მომიყვანა მე შენს წმინდა გამოქვაბულში, აშკარად მითითებით, რომ შენი მეშვეობით უნდა ვცხონდე. მე ყველაფერს შევასრულებ, რასაც შენ მიბრძანებ.

მაშინ ღირსმა ანტონიმ სიყვარულით მიიღო ის თავისთან და, აკურთხა რა, მიაბარა განათლებულ მღვდელს, ნეტარ ნიკონს, რომელმაც მალევე აღკვეცა ყრმა ბერად. თეოდოსიმ ბერად აღკვეცა მიიღო 23 წლის ასაკში, მალევე კიევის კეთილმორწმუნე თავადის იაროსლავ ვლადიმიროვიჩის გარდაცვალების შემდეგ 2935.

წმიდა მონაზვნური ხარისხის მიღების შემდეგ ღირსმა თეოდოსიმ მთელი თავი ღმერთს მიუძღვნა სამსახურად და გულმოდგინედ ასრულებდა თავისი ბერის, ანტონის, ნებას. იგი მონდომებით ასრულებდა დიდ მონაზვნურ ღვაწლს, როგორც მოღვაწე, რომელმაც ქრისტეს უღელი იტვირთა. ძილის მძლეველი, მთელ ღამეებს ფხიზლობდა, ღმერთს ადიდებდა; დღისით კი, ხორცს თრგუნავდა თავშეკავებითა და მარხვით, ასრულებდა სხვადასხვა მძიმე სამუშაოს. ყმაწვილის ასეთი კეთილშობილება, თავმდაბლობა, სიფხიზლე და შრომისმოყვარეობა გაკვირვებას იწვევდა თვით ღირს ანტონსა და ნეტარ ნიკონშიც კი; თეოდოსის მართალი ცხოვრების ხილვით, ორივე მათგანი ადიდებდა ამისთვის ღმერთს.

ამასობაში, თეოდოსის დედამ, ამაოდ ეძებდა რა შვილს თავის ქალაქსა და მის შემოგარენში, მას უკვე გარდაცვლილად გლოვობდა. მხოლოდ შემდეგ, დიდი ხნის გასვლის შემდეგ, შეიტყო მან თავისი შვილის კიევში, ღირს ანტონთან, გამოქვაბულში მონაზვნად აღკვეცის შესახებ. მაშინ იგი მივიდა ამ ბერთან და სთხოვა, გამოსულიყო გამოქვაბულიდან მასთან. როდესაც ბერი, ბოლოს და ბოლოს, გამოვიდა მასთან, ქალი ცრემლებით მიმართა მას გულმოდგინე თხოვნით, ეჩვენებინა მისთვის შვილი. ბერისგან დედის თხოვნის შეტყობისას, ყმაწვილი ძლიერ შეშფოთდა იმით, რომ მას ვერანაირად ვერ დაემალა; თუმცა, ანტონის შეგონების გაგონებისას, გამოვიდა გამოქვაბულიდან დედასთან. შვილის მონაზვნად ხილვისას, რომლის სახე დიდ ღვაწლსა და შრომას გამხდარიყო, დედა მკერდზე მიეკრა და მწარედ ტირილით ეუბნებოდა მას:

– დამიბრუნდი სახლში, შვილო ჩემო, და გააკეთე შენი ნებით ყველაფერი, რასაც შენი სულის გადარჩენისთვის სასარგებლოდ მიიჩნევ. როდესაც მე მოვკვდები, ჩემი სხეული მიწას მიაბარე და შემდეგ დაბრუნდი ამ გამოქვაბულში. უშენოდ კი მე ვერ ვიცხოვრებ.

ნეტარმა ყმაწვილმა უპასუხა მას:

– დარჩი, დედა, აქ, კიევში, და აღიკვეცე ქალთა მონასტერში, და მაშინ შეგეძლება ხანდახან ჩემთან მოსვლა სანახავად. ამით მოიპოვებ ხსნას და ღირსი გახდები მარადიულ ცხოვრებაში ღმერთის ხილვისა.

მაგრამ დედას შვილის გაგონებაც კი არ უნდოდა. მაშინ ნეტარი, გამოქვაბულში დაბრუნების შემდეგ, გულმოდგინედ დაიწყო ღმერთისთვის ლოცვა დედის სულის გადარჩენისთვის. და ღმერთმა შეისმინა თავისი რჩეულის ლოცვა. რამდენიმე დღის შემდეგ დედამ, მასთან მოსვლისას, უთხრა:

– შვილო ჩემო, შენი რჩევისამებრ ვიქცევი და აღარ დავბრუნდები სახლში. ღვთის ნებით აღკვეცილი, დარჩენილ დღეებს ქალთა მონასტერში გავატარებ, რადგან დავრწმუნდი, როგორც შენ მითხარი, რომ ეს ხანმოკლე სამყარო – არარაობაა.

ამის შეტყობისას, ნეტარი სულით გაიხარა და დედის განზრახვა მოუთხრო ღირს ანტონს. ამ უკანასკნელმა ადიდა ღმერთი მისი დედის გულის ჭეშმარიტების გზაზე მოქცევისთვის და, გამოქვაბულიდან გამოსვლის შემდეგ, დიდხანს ასწავლიდა მას სულის გადამრჩენელი საუბრებით; შემდეგ კი მიმართა წმიდა ნიკოლოზის ქალთა მონასტერში, სადაც მან აღკვეცა მიიღო. აქ რამდენიმე წლის განმავლობაში ღვთისმოსავად ცხოვრების შემდეგ, თეოდოსის დედამ მშვიდობით მიიცვალა ღმერთთან.

დედის აღკვეცის შემდეგ საბოლოოდ განუდგა რა ყოველგვარ ამქვეყნიურ საზრუნავს, ნეტარი თეოდოსი ღირს ანტონთან და ნეტარ ნიკონთან ერთად კიდევ უფრო გულმოდგინედ დაიწყო მონაზვნურ ღვაწლში მოღვაწეობა. ბერების თანამყოფობაში თეოდოსიმ მალე გამოავლინა თავისი ძალა, რომლითაც ამარცხებდა ბოროტ სულებს, მათზე მარხვითა და ლოცვით მოქმედებით. ამაში მათ ეხმარებოდა თავად ღმერთი, რომელმაც თქვა:
„რადგან სადაც ორი ან სამი შეიკრიბება ჩემი სახელით, იქა ვარ მე მათ შორის“ (მათ.18:20).

როდესაც ნეტარ ნიკონს მოუხდა მონასტრიდან სხვა ადგილას წასვლა უფრო გაძლიერებული ღვაწლისთვის, ნეტარი თეოდოსი ღვთის ნებითა და ღირსი ანტონის სურვილით მღვდლად ეკურთხა 2936 . ამ ხარისხის მიღების შემდეგ, იგი ყოველდღიურად დიდი მოწიწებით ცდილობდა ღვთაებრივი ლიტურგიის აღსრულებას. თეოდოსის კურთხევის შემდეგ მალევე, ღირსმა ანტონმა, შეკრიბა რა გამოქვაბულში ძმობიდან 12 მონაზონი, მათ იღუმენად დაუდგინა ნეტარი ვარლაამი , თავად კი იქიდან წავიდა და სხვა, მის მიერვე გათხრილ, გამოქვაბულში დაიწყო მოღვაწეობა. მაშინ, მღვდლობის ხარისხით პატივდებულმა, ჩვენმა ღვთისმოსავმა მამამ თეოდოსიმ, რომელიც ანტონის გამოქვაბულში დარჩა ნეტარ იღუმენ ვარლაამთან ერთად, ერთობლივად ააშენეს გამოქვაბულის თავზე პატარა ეკლესია ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის პატივსაცემად, რომელიც განკუთვნილი იყო საერთო ძმური ლოცვისთვის.

მაშინ წმიდა თეოდოსი აღემატებოდა ყველას თავისი დიდი ღვაწლით: მარხვით, სიფხიზლით, ხელსაქმით, ხოლო ყველაზე მეტად – სიმდაბლითა და მორჩილებით. იგი ეხმარებოდა ძმებს: ხან წყალი მიჰქონდა, ხან ტყიდან შეშა მოჰქონდა, ხანაც ღამღამობით სხვებისთვის დაკისრებულ სამუშაოს ასრულებდა; ამასთან, ყოველთვის ფხიზლობდა მთელი ღამეები, ლოცვაში მდგომი. ზოგჯერ ზაფხულობით ღამით ადიოდა გამოქვაბულის თავზე და, სხეული წელამდე გაშიშვლებული, მას მრავალრიცხოვანი ბუზებისა და კოღოების ნაკბენს უმორჩილებდა. ამ დროს ხელებით მატყლს რთავდა, ბაგეებით კი ფსალმუნებიდან გალობდა სტრიქონებს. მწერების მრავალრიცხოვანი ნაკბენებისა და დაზიანებების შედეგად მთელი მისი სხეული სისხლით იღებებოდა, მაგრამ იგი უძრავად იჯდა, ადგილიდან არ იძვროდა, სანამ ცისკრისთვის არ დაუკრავდნენ. ეკლესიაში კვლავ პირველი მოდიოდა და, თავის ადგილზე დამდგარი, განუწყვეტლივ ასრულებდა საეკლესიო ლოცვებს, ამაო ფიქრებით არ იფანტებოდა. ეკლესიიდანაც ყველაზე გვიან გამოდიოდა. ამ ყველაფრის ხილვით, ყველა გაოცებული იყო მისი სიმდაბლითა და მოთმინებით და სიყვარულით ექცეოდნენ, როგორც მამას.

გარკვეული დროის შემდეგ, ნეტარი ვარლაამი, მღვიმეელი ძმების წინამძღვარი, მთავარმა იზიასლავმა წმიდა დიდმოწამე დიმიტრის მონასტრის იღუმენად დანიშნა. მაშინ, ყველა ძმის სურვილითა და თხოვნით, ღირსმა ანტონიმ, თავისთან მოუწოდა წმიდა თეოდოსის, აკურთხა იგი იღუმენად თორმეტი ძმისთვის, რომლებიც იმ დროს პეჩორის სავანეში იმყოფებოდნენ. ეს საქებარი იღუმენი, ჩვენი ღირსი მამა თეოდოსი, ამ მაღალ ხარისხშიც არ შეუცვლია თავისი თავმდაბალი ცხოვრების წესი და კვლავაც მკაცრად ადევნებდა თვალს თავის საქციელს, „თვითონ აძლევდა საკუთარ თავს კეთილი საქმეების ნიმუშს“ (ტიტ.2:7); ყველაზე ადრე ასრულებდა სამუშაოებს, სხვებზე ადრე მოდიოდა ეკლესიაში ღვთისმსახურებაზე და ყველაზე გვიან ტოვებდა მას. ამ მართლის ღვთისმოსავი ლოცვებით დაიწყო ყვავილობა და გამდიდრება იმ დროიდან პეჩორის სავანემ. ამრიგად, აღსრულდა ღვთაებრივ წერილში ნათქვამი: „მართლები აყვავდებიან პალმასავით, ამაღლდებიან ლიბანის კედარივით“ (ფსალმ.91:13). და მართლაც, ისევე როგორც თესლი ღვთის მადლით კარგ ნიადაგში ასმაგ ნაყოფს გამოიღებს, ასევე წმიდა თეოდოსიმ გაზარდა მღვიმეელი ძმების რიცხვი. ნელ-ნელა მან თავის სავანეში შეკრიბა ასამდე ძმა, რომელთა ცხოვრებაც კეთილი ზნეობით ყვაოდა; ძმების მრავალი ნაწილი მოჰქონდათ „მონანიების ღირსი ნაყოფი“ (შეადარე მათ.3:8).

ძმების რიცხვის მნიშვნელოვანი ზრდის გამო გამოქვაბული ვიწრო აღმოჩნდა, რაც ბერებს ხელს უშლიდა მკაცრი, მდუმარე ცხოვრების წარმართვაში; ასევე, ეკლესიაც ზედმეტად ვიწრო იყო საერთო ლოცვისთვის. ამ შედეგად, ღირსმა თეოდოსიმ აირჩია ერთი ლამაზი ადგილი, რომელიც გამოქვაბულთან ახლოს მდებარეობდა, საკმარისად ფართო სამონასტრო კედლების ასაგებად და გადაწყვიტა აქ სავანე აეშენებინა. ღირსი ანტონის კურთხევით, მან ეს ადგილი გამოითხოვა ქრისტესმოყვარე მთავარ იზიასლავისგან და შემდეგ, ღვთის შეწევნით, მალევე ააგო მასზე ფართო ხის ეკლესია ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე. შემდეგ მან იქ ააგო სამონასტრო კედლები და, საკმარისი რაოდენობის სენაკების აშენების შემდეგ, ძმებთან ერთად ახალ სავანეში გადავიდა.

ერთხელ ამ სავანეს ნეტარი ეფრემი ეწვია; სწორედ მისგან მიიყვანა ღმერთმა თეოდოსი, რათა დაწვრილებით გაცნობოდა ბერული ცხოვრების სტუდიონის წესდებას. ეფრემისგან წმიდა სტუდიონის სავანის წესდების სრული ტექსტის მიღების შემდეგ, თეოდოსი ყველაფერში მის მიხედვით მოქმედებდა თავისი სავანის საქმეებშიც. მოგვიანებით კი ეს წესდება მიიღეს ყველა დანარჩენმა რუსულმა მონასტერმაც, უძველესი პეჩორის მონასტრის მაგალითზე.

ღირსი თეოდოსი გულმოდგინედ ასწავლიდა თავის მოწაფეებს და მათ ჭეშმარიტი სინანულისკენ უბიძგებდა. ამ ღირს მოძღვარს ჩვევად ჰქონდა ყოველ ღამე ძმების კელიების შემოვლა; ამ გზით ის ეცნობოდა ძმების ცხოვრების წესს და იგებდა თითოეული ძმის ღვაწლში გულმოდგინების ხარისხს. ის ხარობდა და ადიდებდა ღმერთს, როდესაც კელიების შემოვლისას ბერის ლოცვას ისმენდა; ხოლო როდესაც საღამოს ლოცვის შემდეგ კელიაში მოსაუბრედ შეკრებილი ორი ან სამი ბერის საუბარს მოისმენდა, თეოდოსი, თავისი ყოფნის შესახებ ნიშნის მიცემით, ხელს დააკაკუნებდა კარზე და მწუხარე გულით მიდიოდა. მეორე დღეს ის თავისთან იხმობდა დამნაშავეებს და, პირდაპირ მხილების გარეშე, იგავებით მოუწოდებდა მათ სინანულისკენ. მონანიე ძმა მაშინვე, თავისი დანაშაულის გააზრებისთანავე, პატიებას ითხოვდა, ხოლო გაქვავებული, რომელიც ფიქრობდა, რომ იღუმენი იგავებით უცხო პირზე საუბრობდა და არა მასზე, არ აღიარებდა თავის საქციელს მანამ, სანამ ღირსი მამა, პირდაპირ არ ამხელდა მას და დამნაშავეს ეპიტიმიას არ დაადებდა. ასე ასწავლიდა თეოდოსი ძმებს ღვთისადმი გულმოდგინედ ლოცვას, საღამოს ლოცვის შემდეგ არ ესაუბრათ და მით უმეტეს, კელიიდან კელიაში სასაუბროდ არ ევლოთ; ის ასწავლიდა ყველას თავის კელიაში ელოცა, ხოლო ხელსაქმის კეთებისას ყოველთვის ხმამაღლა წაეკითხათ დავითის ფსალმუნები. მისი სიცოცხლის დროს ბერები, თითქოსდა, თავიანთი ღვაწლით ღვთის ანგელოზებს ემსგავსებოდნენ, ხოლო გამოქვაბულთა მონასტერი თითქოს ზეციურ სავანეს. მართლაც, თავის სავანეში ჩვენმა ღირსმა მამამ თეოდოსიმ კეთილი საქმეების შუქით გაბრწყინდა, როგორც დიდი ზეციური ლამპარი. თავისი მართალი ცხოვრებისთვის თეოდოსი ჯერ კიდევ სიცოცხლეში განდიდდა ღვთისგან ადამიანთა წინაშე, ხილული ნათლით გაბრწყინებული. ეს შემდეგ ვითარებაში მოხდა.

ერთხელ ბნელ ღამეს წმინდა მთავარანგელოზ მიქაელის მონასტრის იღუმენი, სოფრონი, თეოდოსის სავანესთან გავლით ბრუნდებოდა თავისკენ. უეცრად მის თვალწინ უჩვეულო შუქი გამოჩნდა, რომელიც მართალი მამის მონასტერზე ელავდა. არაჩვეულებრივი მოვლენით განცვიფრებულმა სოფრონიმ ადიდა ღმერთი და თქვა: „რაოდენ დიდია შენი წყალობა, უფალო! შენ მიეცი ადამიანებს ამ ადგილას ლამპარი, თეოდოსის სახით, და ის თავისი ბრწყინვალებით ანათებს მონასტერს“.

მსგავსი მოვლენები მრავალჯერ შეუმჩნევიათ სხვა ადამიანებსაც, და რადგანაც ხალხი ბევრს ლაპარაკობდა ამის შესახებ, ამბავმა თავად მთავარსა და მის ბოიარებამდეც მიაღწია. ეს ბრწყინვალება წმინდა ბერი მამის მართალი ცხოვრების ნათელის ანარეკლი იყო. ასე ხსნიდნენ ყველა ამ მოვლენას.

ნეტარი თეოდოსი დიდ სიყვარულს იმსახურებდა ქრისტესმოყვარე მთავარ იზიასლავისგანაც, რომელმაც კიევში სამთავრო ტახტი მამის, იაროსლავის შემდეგ დაიკავა. იზიასლავი ხშირად მიდიოდა ღირს მამასთან, რათა მისი ღვთივსულიერი საუბრით დამტკბარიყო. უნდა აღინიშნოს, რომ ჩვენმა ღირსმა მამამ თეოდოსიმ თავის მეკარეს მკაცრი ბრძანება მისცა: საღვთო ლიტურგიასა და მწუხრს შორის პერიოდში არ გაეღო კარი და არავინ შეეშვა მონასტერში. ამით მას სურდა, ძმებისთვის დღისით დასვენების საშუალება მიეცა ხანგრძლივი ღამის ლოცვებისა და ცისკრის გალობის წინ. ერთხელ ამ საათებში ცხენით მოვიდა ქრისტესმოყვარე მთავარი იზიასლავი თავის მსახურთან ერთად (ამ დრომდე მთავარი მონასტერში არასოდეს მისულა ცხენით). ცხენიდან ჩამოსვლის შემდეგ, იზიასლავი კარიბჭესთან მივიდა და დააკაკუნა, მეკარისთვის მათი გაღება უბრძანა. მეკარემ აუხსნა მას, რომ იღუმენის ბრძანებით, მწუხრამდე არავისთვის არ შეიძლებოდა კარის გაღება. მაშინ მთავარმა, მეკარისთვის იმის ახსნა რომ უნდოდა, თუ ვინ იყო, უთხრა: – ეს მე ვარ, მარტო მე გამიღე.

მეკარემ კი, არ იცოდა რა, რომ მას მთავარი ელაპარაკებოდა, უპასუხა: – გეუბნები: იღუმენმა არავის უბრძანა კარის გაღება, თვით მთავარსაც კი, რომ მოსულიყო. ამიტომ, თუ გსურს, ცოტა ხანს დაელოდე მწუხრამდე. – მე მთავარი ვარ, – თქვა იზიასლავმა, – ნუთუ არ გამიღებ? მეკარე, კარიბჭის ქვეშ დახრილი, დარწმუნდა, რომ ეს მთავარი იყო, მაგრამ კარი მაინც არ გააღო, არამედ წავიდა, რათა ამის შესახებ ღირსი მამისთვის ეცნობებინა. მთავარი კი იძულებული გახდა, მოთმინებით დალოდებოდა კარიბჭესთან. შემდეგ გამოვიდა ღირსი მამა და, მთავრის დანახვისას, თაყვანი სცა მას. მაშინ მთავარმა წმინდა თეოდოსის უთხრა: – რაოდენ მკაცრია, მამაო, შენი ბრძანება: ბერი ამბობს, რომ თვით მთავრის შეშვებაც კი არ გიბრძანებია. ღირსმა მამამ მიუგო:

„ეს იმისთვის, კეთილო მეუფეო, რათა ძმებმა ცოტა დაისვენონ შუადღისას, მომავალი ღამისთევის ლოცვის წინ. მაგრამ შენი საქებარი სწრაფვა ჩვენი ყოვლადწმიდა დედაუფლის, ღვთისმშობლისადმი, კეთილი და გადამრჩენელია შენი სულისთვის; და ჩვენ ძლიერ გვიხარია შენი მოსვლა ჩვენთან.“

მაშინ ისინი ეკლესიაში წავიდნენ; აქ, ღირსის მიერ წარმოთქმული ლოცვის შემდეგ, ქრისტესმოყვარე მთავარმა წმიდა თეოდოსისთან სულის სასარგებლო საუბრით დატკბა. შემდეგ მთავარი დიდი სარგებლით დაბრუნდა შინ, ადიდებდა რა ღმერთს. ამ დღიდან იზიასლავი კიდევ უფრო მიეჯაჭვა წმიდანს და, მასში ძველი წმიდა მამების მსგავსი ადამიანის დანახვისას, ყველაფერში მისი რჩევებით ხელმძღვანელობდა.

მიუხედავად მთავრისა და დიდებულების მიერ მისდამი გამოჩენილი პატივისცემისა, ჩვენი ღირსი მამა თეოდოსი სულაც არ ამაღლდა ამით, არამედ ჭეშმარიტად, როგორც მნათობი კაშკაშებს სიბნელეში, ისიც, კიდევ უფრო მეტ თავმდაბლობაში შემოსილი, უფრო მეტად შრომობდა, ასწავლიდა თავის მოწაფეებს არა მხოლოდ სიტყვებით, არამედ საქმითაც. თავისი იღუმენის ხარისხის მიუხედავად, წმიდა თეოდოსი ხშირად შედიოდა საცხობში და იქ მცხობელებთან ერთად მუშაობდა, ზელდა ცომს და აცხობდა პურებს. ღირსი არ მალავდა მიწაში ღვთისგან მისთვის მიცემულ ნიჭს, სხეულის სიმტკიცეს, არამედ ყოველთვის სულით მხიარულობდა, თავისი მხნეობით ამხნევებდა სხვებსაც, არწმუნებდა რა მათ, რომ არასოდეს მოდუნებულიყვნენ თავიანთ საქმეში მონდომებაში.

ერთხელ, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულის წინა დღეს, კელარისი თეოდორე მივიდა ღირსთან და უთხრა, რომ სამზარეულოში წყალი არ ეყო და მისი მიმტანი არავინ იყო. მაშინ ღირსი, ადგა და მაშინვე თავად შეუდგა ჭიდან წყლის ტარებას. ძმებიდან ერთმა, როდესაც იღუმენი ამ საქმეში იხილა, იჩქარა დანარჩენ ბერებს ამის შესახებ უამბო, ხოლო ისინი დიდი სიჩქარით შეიკრიბნენ და უხვად მიიტანეს წყალი.

იყო კიდევ ერთი მსგავსი შემთხვევა. ერთხელ საჭმლის მოსამზადებლად საკმარისი რაოდენობის შეშა არ მოუმზადებიათ; კელარისი კვლავ გამოცხადდა ღირსთან და უთხრა:

„უბრძანე, მამაო, ვინმეს, უსაქმურს ძმებიდან, წავიდეს და საჭირო რაოდენობის შეშა მოამზადოს.“

„მე არ ვარ დაკავებული, მე წავალ,“ – უპასუხა ღირსმა.

ეს საუბარი სადილის დროს შედგა. ნეტარმა, აიღო რა ნაჯახი, წავიდა და თავად დაიწყო შეშის ჭრა, დანარჩენ ძმებს კი სადილზე წასვლა უბრძანა. სადილის შემდეგ სატრაპეზოდან გამოსულმა ბერებმა იხილეს თავიანთი იღუმენი სამუშაოზე. მისი თავმდაბლობით შერცხვენილმა ბერებმა თავად აიღეს ნაჯახები და იმდენი შეშა მოამზადეს, რომ რამდენიმე დღე ეყო.

როდესაც პეჩორის მონასტერში დაბრუნდა თავისი ასკეტური მოგზაურობიდან ნეტარი ნიკონი, რომელმაც ღირსი მონაზვნად აღკვეცა, მაშინ ღირსი თეოდოსი ყოველგვარ პატივს სცემდა მას, როგორც მამას, მიუხედავად იმისა, რომ თავად მაშინ იღუმენის ხარისხში იყო. და როდესაც ნეტარ ნიკონს წიგნების შესაკერად ძაფები აკლდებოდა (ის ამით იყო დაკავებული), თეოდოსი მას ძაფებს რთავდა. ასეთი იყო თავმდაბლობა და უბრალოება ღვთივშთაგონებული კაცის მრავალფეროვან შრომასა და საქმიანობაში. იღუმენი კი მოკრძალებულ და ღარიბ სამოსს ატარებდა: სხეულზე უხეშ მატყლის სამოსს, ხოლო ზემოდან – სხვა, ძალიან ნახმარს; ამას ის იცვამდა, რათა ხალხისთვის ქვედა მჩხვლეტავი მატყლის სამოსი არ ეჩვენებინა.

ერთხელ ღირსი რაღაც საქმეზე გაემართა ქრისტესმოყვარე მთავარ იზიასლავთან, და რადგან ეს უკანასკნელი იმ დროს ქალაქიდან შორს იმყოფებოდა, თეოდოსის იქ საღამომდე მოუწია დარჩენა. როდესაც ის სახლში წასასვლელად მოემზადა, ქრისტესმოყვარე მთავარმა უბრძანა, მონასტერში თავისი ეტლით წაეყვანათ. გზად, მისი მატარებელი ყმაწვილი, ღირსზე ცუდი სამოსის დანახვისას და ფიქრობდა რა, რომ ეს იღუმენი კი არა, უბრალო ბერი იყო, უთხრა მას:

„ბერო, დაჯექი ცხენზე, მე კი ეტლზე დავჯდები.“

ღირსი მაშინვე თავმდაბლად ჩამოვიდა ეტლიდან, დაუთმო რა მასზე ადგილი ყმაწვილს, თავად კი ან გვერდით მიდიოდა, ან, როდესაც იღლებოდა, ცხენზე ჯდებოდა. ასე მგზავრობდნენ ისინი ღამით. განთიადისას მათ წინ დიდებულები გამოჩნდნენ, რომლებიც მთავართან მიდიოდნენ. ეს უკანასკნელნი, როდესაც ღირსი იცნეს, ცხენებიდან ჩამოვიდნენ და დაბლა თაყვანი სცეს მას. მაშინ ღირსმა მიმართა ყმაწვილს და უთხრა:

„უკვე დღეა, ადექი ეტლიდან და დაჯექი შენს ცხენზე.“

ყმაწვილი კი, დაინახა რა, რომ დიდებულები ღირსს თაყვანს სცემდნენ, შეშინდა და, ეტლიდან ჩამოსვლის შემდეგ, ცხენზე დაჯდა. ამასობაში შემხვედრები კიდევ უფრო ხშირად მიესალმებოდნენ ღირსს, როდესაც ის ეტლში ჩაჯდა. თანმხლები ყმაწვილი კი ამის გამო კიდევ უფრო დაბნეული გახდა.

როცა ისინი ამგვარად მივიდნენ მონასტერთან, ღირს მამას შესახვედრად გამოვიდა მთელი საძმო და მიწამდე თაყვანისცემით მიესალმა მას. ყრმა კიდევ უფრო შეძრწუნდა, ვერ ხვდებოდა, ვინ იყო ეს ადამიანი, რომელსაც ყველა ეთაყვანებოდა. ღირსმა მამამ კი, ხელი ჩაჰკიდა და სატრაპეზოში შეიყვანა, იქ უბრძანა, დაეპურებინათ და დაესვათ, შემდეგ კი საჩუქრებით გაისტუმრა. ეს შემთხვევა ყველასთვის ცნობილი გახდა თავად ყრმისგან, ღირს მამას კი ამის შესახებ არავისთვის უამბია, რადგან ყოველთვის ასწავლიდა საძმოს, არასოდეს ამპარტავნებოდნენ არაფერში, არამედ ყოველთვის თავმდაბლობაში ყოფილიყვნენ და თავი ყველაზე დაბლა დაეყენებინათ.

აი, ასეთ თავმდაბლობას ასწავლიდა ღირსი მამა თავის საძმოს. სხვათა შორის, ის ასწავლიდა, ყოველი საქმის დაწყებისას უფროსისთვის კურთხევა ეთხოვათ, წმინდა წერილის სიტყვების გახსენებით: „ვინც უხვად თესავს, უხვად მოიმკის“ (2 კორ. 9:6). ამ გამონათქვამის სისწორე მან საქმით აჩვენა. მას ასეთი ჩვეულება ჰქონდა: როცა ღვთისმოსავი ადამიანები თავიანთი საჭიროებით მიდიოდნენ მასთან, ღირსი მამა, ღვთაებრივი დარიგების შემდეგ, მონასტრის მარაგებიდან აძლევდა მათ პურსა და ცხელ საჭმელს.

ერთხელ თავად მთავარმა, გასინჯა რა მისგან მონასტრული კერძი, უთხრა ღირს მამას: „– იცი, მამაო, ჩემი სახლი სავსეა ქვეყნიერების ყოველგვარი სიკეთით, მაგრამ არასოდეს მიჭამია ასეთი სიტკბოებით, როგორც აქ. ჩემი მონები, თუმცა სხვადასხვა ძვირფას კერძს ამზადებენ, მაგრამ ისინი არ არიან ისეთი ტკბილი, როგორც ესენი. გევედრები, მამაო, მითხარი, რატომ არის ასეთი სიტკბო თქვენს საჭმელში?“

ნეტარმა თეოდოსიმ კი უპასუხა: „– თუკი, კეთილო ხელმწიფევ, გსურს იცოდე, რატომ არის ასე, მომისმინე – მე გეტყვი: როცა ჩვენი საძმო ცხელი საჭმლის მოსამზადებლად ან პურის გამოსაცხობად ემზადება, ის ასეთ წესს იცავს: უპირველეს ყოვლისა, ბერი მიდის იღუმენთან და იღებს მისგან კურთხევას, შემდეგ, სამჯერ მიწამდე თაყვანისცემით წმინდა საკურთხევლის წინაშე, ანთებს სანთელს საკურთხევლიდან და ამ ცეცხლით ანთებს შეშას სამზარეულოსა და საცხობში. ხოლო როცა საჭიროა წყლის ქვაბში ჩასხმა, ბერი ეუბნება უფროსს: „აკურთხე, მამაო“. ეს უკანასკნელი კი პასუხობს: „ღმერთმა დაგლოცოს, ძმაო“. ყოველი საქმე ასე იწყება ჩვენთან კურთხევით, ამიტომაც არის სიტკბო კერძებში. შენი მონები კი, ვფიქრობ, მუშაობენ ლანძღვით, დრტვინვით და ერთმანეთის ცილისწამებით, შესაძლოა ხშირად სცემენ კიდეც მათ თავიანთი უფროსები. ამიტომაც მათი საქმე, რომელიც ცოდვის გარეშე არ სრულდება, არ არის ტკბილი.“

ამის მოსმენის შემდეგ, მთავარმა თქვა: „– ჭეშმარიტად, მამაო, ეს ასეა, როგორც შენ ამბობ.“

როცა ღირს მამას შემთხვევით ესმოდა რომელიმე კერძის შესახებ, რომ ის უფროსის კურთხევის გარეშე და სამონასტრო წესების საწინააღმდეგოდ მზადდებოდა, ამ კერძს ეშმაკისეულს უწოდებდა და არ აძლევდა უფლებას, მის კურთხეულ სამწყსოს გემო გაესინჯა; ასე მომზადებულ საჭმელს კი წყალში ან ცეცხლში გადაყრას ბრძანებდა. ასე მოხდა მაშინაც, როცა ღირსი მამა ძმებთან ერთად წმიდა დიდმოწამე დიმიტრის დღესასწაულზე მიდიოდა მეზობელ მონასტერში, რომელიც ამ წმინდანის სახელობისა იყო.

ამ დღეს ზოგიერთმა ღვთისმოსავმა ადამიანმა მონასტერში ძალიან გემრიელი პურები გამოაგზავნა. თეოდოსიმ უბრძანა კელარს, იმავე დღეს მიეტანა ისინი დარჩენილი საძმოსთვის სატრაპეზოში. მაგრამ კელარმა არ მოუსმინა მის ბრძანებას და თავისთვის ფიქრობდა: „აი, როცა ხვალ მთელი საძმო შეიკრიბება, მაშინ მივუტან სადილად ამ პურებს, დღეს კი დარჩენილმა ბერებმა ჩვეულებრივი მონასტრის პური ჭამონ.“

ასეც მოიქცა. მეორე დღეს, სადილისთვის, იღუმენი ძმებთან ერთად დაბრუნდა მონასტერში. ტრაპეზის დროს, ღირსმა მამამ შეამჩნია, რომ სწორედ ნაჩუქარი პურები იყო მიტანილი, დაუძახა კელარს და ჰკითხა: „– საიდან არის ეს პურები?“

კელარმა უპასუხა: „– ეს პურები გუშინწინ არის მოტანილი, მაგრამ იმ დღეს არ მიმიტანია, რადგან სადილზე ცოტა ძმა იყო; მე ვფიქრობდი, რომ უკეთესი იქნებოდა, გემრიელი პურები მთელი საძმოსთვის შემეთავაზებინა, როცა ისინი ერთად შეიკრიბებოდნენ.“

ღირსმა მამამ კი უთხრა მას: „– უკეთესი იქნებოდა, მომავალი დღისთვის არ გეზრუნა, არამედ ჩემი ბრძანებისამებრ მოგქცეოდა. რადგან უფალი, რომელიც ყოველთვის ზრუნავს ჩვენზე, დღესაც მოგვცემდა ყველაფერს, რაც საჭიროა, და მეტსაც.“

შემდეგ მან უბრძანა, დაჭრილი პურის ნაჭრები კალათაში შეეგროვებინათ და მდინარეში გადაეყარათ, კელარს კი, როგორც მისი ბრძანების დაუმორჩილებელს, ეპიტიმია დაადო. ასე იქცეოდა ის სხვა ბერებთან მიმართებაშიც, როცა ისინი რაიმეში არ ემორჩილებოდნენ უფროსებს.

შენიშნავდა რა, რომ ბერები ბოლომდე არ ივიწყებდნენ ხვალინდელ დღეზე ზრუნვას და ამქვეყნიური სიკეთეების შეძენას (რაც ეწინააღმდეგებოდა სამონასტრო აღთქმებს), ღირსი თეოდოსი ასწავლიდა თავის ძმობას უპოვარების სათნოებას. ის ამბობდა, რომ ბერებს უნდა გამდიდრებულიყვნენ ღმერთის რწმენითა და სასოებით, და არა ეძიათ წარმავალი ქონება. ის ხშირად შემოივლიდა კელიებს და თუ ვინმესთან ზედმეტს, წესდებით დაუდგენელს იპოვიდა, იქნება ეს საკვები, სამოსი თუ სხვა რამ, იღებდა და ღუმელში აგდებდა, როგორც ეშმაკისგან მომდინარესა და მონასტრის წესდების საწინააღმდეგოს. ღირსი ასე შეაგონებდა ძმობას უპოვარების სათნოებისკენ:

– არ შეგვფერის ჩვენ, ბერებს, რომლებმაც უარი ვთქვით ყოველ ამქვეყნიურზე, კელიებში ამაო ნივთები შევაგროვოთ. როგორ შევწირავთ ღმერთს წმინდა ლოცვას, როცა ჩვენს კელიაში წარმავალ საუნჯეს ვინახავთ! თქვენ ხომ გსმენიათ უფლის სიტყვები: „სადაც თქვენი საუნჯეა, იქ იქნება თქვენი გულიც“ (მთ. 6:21). და კიდევ: „უგუნურო! ამ ღამეს სულს წაგართმევენ; ვის დარჩება ის, რაც მოამზადე?“ (ლუკ. 12:20). ამიტომ, ძმებო, – ამბობდა ის, – ვიყოთ კმაყოფილნი დადგენილი სამოსითა და ტრაპეზზე შეთავაზებული საკვებით, კელიებში კი არ შეგვფერის გვქონდეს მსგავსი არაფერი. ამრიგად, მთელი გულით და ყოველგვარი გულმოდგინებით აღვუვლენოთ ღმერთს წმინდა ლოცვა.

ასე შეაგონებდა ძმობას წმინდა თეოდოსი დიდი სიმდაბლითა და ცრემლებით.

ღირსი იყო მოწყალე, მშვიდი, არა ფიცხი და ყველას მიმართ ყურადღებას იჩენდა. ასე, როცა მოხდებოდა, რომ მისი უპოვარი სამწყსოდან რომელიმე სულიერად დასუსტდებოდა და მონასტრიდან მიდიოდა, მაშინ ღირსი დიდი მწუხარებითა და მწუხარებით წასულის გამო ცრემლებით ლოცულობდა ღმერთისადმი, რათა მას დაებრუნებინა უკან მისი სამწყსოდან განშორებული ცხვარი. ასე ლოცულობდა მანამ, სანამ წასული არ დაბრუნდებოდა.

მის ძმობაში იყო ერთი ბერი, რომელიც დიდი არამტკიცე ხასიათით გამოირჩეოდა. ის ხშირად გაურბოდა მონასტერს და ყოველთვის, როცა ბრუნდებოდა, ღირსი სიხარულით იღებდა მას უკან, ამბობდა რა, რომ ღმერთი არ მიატოვებდა მას და არ დაუშვებდა, რომ მან თავისი სიცოცხლე მონასტრის გარეთ დაესრულებინა: „თუმცა ის მრავალჯერ მიდის ჩვენგან, – ამბობდა ღირსი, – მაინც ჩვენს მონასტერში დაასრულებს სიცოცხლეს.“

და ცრემლებით ევედრებოდა ღმერთს, ძმისთვის მოთმინება მოენიჭებინა. ერთხელ ეს ძმა განსაკუთრებით დიდხანს იყო დაკარგული, მაგრამ მაინც დაბრუნდა და ჩვეულებისამებრ ღირსს სთხოვა, კვლავ მიეღო იგი. ჭეშმარიტად მოწყალე თეოდოსიმ ახლაც სიხარულით მიიღო იგი და თავის სამწყსოს შეუერთა დაბრუნებული დაკარგული ცხვარი. ხანგრძლივი განშორების შემდეგ დაბრუნებულმა ძმამ მიუტანა და ღირსის წინ დადო მცირე თანხა, რომელიც საკუთარი ხელით მოიპოვა (ის ტანსაცმლის კერვით იყო დაკავებული). მაშინ ღირსმა უთხრა მას:

– თუ სრულყოფილი გინდა იყო, აიღე ეს და ჩააგდე ანთებულ ღუმელში, რადგან შენს მიერ მოტანილი არის დაუმორჩილებლობის საქმე.

ხოლო მან, როგორც ჭეშმარიტად მონანიემ, შეკრიბა ყველაფერი და ღირსის ბრძანებით, ღუმელში ჩააგდო და დაწვა. ამ დროიდან ძმა, განშორების გარეშე, ცხოვრობდა მონასტერში, თავისი დღეების ნარჩენს მონანიებაში ატარებდა და აქ, ღირსის წინასწარმეტყველებისამებრ, მშვიდობით გარდაიცვალა.

ღირსი თეოდოსი ძალიან მოწყალე იყო ღარიბების მიმართ. მან მონასტრის მახლობლად ააშენა ეზო წმინდა პირველმოწამე სტეფანეს სახელობის ეკლესიით და იქ დაასახლა მათხოვრები, უსინათლოები, კოჭლები და კეთროვნები, ხოლო მათთვის აუცილებელი ყველაფერი მონასტრიდან იგზავნებოდა. ამისთვის მონასტრის შემოსავლის მეათედი ნაწილი იხარჯებოდა. ამის გარდა, ღირსი ყოველ შაბათს პურის ურემს უგზავნიდა საპყრობილეებსა და ციხეებში პატიმრობაში მყოფთ.

ჩვენი ღირსი მამა თეოდოსი მოწყალე იყო არა მხოლოდ ღარიბების მიმართ, არამედ მათ მიმართაც კი, ვინც ზიანს აყენებდა მის მონასტერს. ასე, ერთხელ, მონასტრის შემოგარენში დაიჭირეს ყაჩაღები, რომლებიც იქ ქურდობისთვის იყვნენ მოსულები, და მიუყვანეს იღუმენს. მათი შეკრულობისა და სულიერად დამძიმებული მდგომარეობის დანახვაზე, ღირსი ატირდა და უბრძანა მათი გახსნა. დააპურა და დაალევინა მათ, შემდეგ შეაგონა, რომ არავისთვის მიეყენებინათ შეურაცხყოფა, არამედ ყველას კმაყოფილიყო თავისი შრომის ნაყოფით. შემდეგ, საკმარისი ფული მისცა მათ, მონანიებული ყაჩაღები მშვიდობით გაუშვა.

ღირსი თეოდოსი მტკიცედ იმედოვნებდა, რომ თავად უფალი დაიცავდა მძარცველებისგან ყველაფერს, რაც ძმობისთვის იყო საჭირო. ეს იმედი რომ ამაო არ იყო, შემდეგმა სასწაულმა დაადასტურა.

ძმების რაოდენობის ზრდასთან ერთად, ჩვენს ღირს მამა თეოდოსის დასჭირდა მონასტრის გაფართოება, რადგან საჭირო იყო ახალი კელიების აშენება. ძმებთან ერთად ღირსმა შეუდგა სამუშაოებს და დაიწყო დიდი ზომის გალავნის აღმართვა. და აი, როდესაც დაანგრიეს ძველი გალავანი და მონასტერი დარჩა მისი დაცვის გარეშე, ბნელ ღამეს მონასტერში მოვიდნენ ყაჩაღები და დაიწყეს ასე მსჯელობა ერთმანეთში: „ეკლესიის საცავებში ბერებს ქონება აქვთ გადამალული; წავიდეთ იქ.“

მაგრამ როდესაც ყაჩაღები ამ მიზნით ეკლესიას მიუახლოვდნენ, მათ გალობა მოესმათ. ვარაუდით, რომ ეს საღამოს ლოცვაზე შეკრებილი ბერები გალობდნენ, ყაჩაღები იქიდან ხშირ ტყეში გაშორდნენ. იქ ცოტა ხნით შეყოვნების შემდეგ, ისინი ისევ ტაძარს მიუახლოვდნენ. ამჯერადაც ისმოდა გალობა და ჩანდა საოცარი ნათება შიგნით, ხოლო ეკლესიიდან კეთილსურნელება ვრცელდებოდა. ეს იმიტომ ხდებოდა, რომ ეკლესიაში იმყოფებოდნენ ანგელოზები, რომლებიც ღმერთს ადიდებდნენ. ყაჩაღებმა კი, ივარაუდეს რა, რომ ეს ძმები შუაღამის გალობას აღასრულებდნენ, კვლავ უკან დაიხიეს. მათ გადაწყვიტეს კიდევ დაეცადათ, რათა როდესაც ბერები დაიშლებოდნენ, შესულიყვნენ ეკლესიაში და მოეპარათ ყველაფერი, რაც იქ იყო. ამგვარად ისინი მრავალჯერ მიუახლოვდნენ ეკლესიას და ყოველ ჯერზე ესმოდათ იგივე ანგელოზთა გალობა.

ამასობაში დადგა ცისკრის დრო და მედავითნემ ჩვეულებისამებრ ზარის რეკვა დაიწყო. ზარის ხმის გაგონებაზე ყაჩაღები ტყეში გაშორდნენ, თან ერთმანეთში ლაპარაკობდნენ: „რა ვქნათ? ეკლესიაში ხომ ალბათ მოჩვენება ვნახეთ. ასე მოვიქცეთ: როდესაც ბერები ეკლესიაში შეიკრიბებიან, ჩვენ მათ გამოსავალს გადავუკეტავთ და ყველა მათგანის მოკვლის შემდეგ, მათ სიმდიდრეს დავეუფლებით.“

დაელოდნენ რა, სანამ ყველა ბერი თავის მოძღვართან, ნეტარ თეოდოსისთან ერთად, ეკლესიაში ცისკრის ლოცვაზე შეიკრიბებოდა, ყაჩაღები ეკლესიისკენ გაემართნენ. ისინი უკვე დანაშაულებრივი მიზნით უახლოვდებოდნენ ტაძარს, როდესაც უცებ საშინელმა სასწაულმა განაცვიფრათ: ეკლესია მასში მყოფი ბერებით დაიწყო აწევა და ჰაერში შეჩერდა ისეთ სიმაღლეზე, რომ ყაჩაღები მას ტყვიითაც კი ვერ მისწვდებოდნენ. მათ ძლიერ შეეშინდათ ამის დანახვისას და დიდი შიშითა და ზარით დაბრუნდნენ შინ. სასწაულით განცვიფრებულმა ყაჩაღებმა პირობა დადეს, რომ ამიერიდან აღარ იძარცვებდნენ, ხოლო მათმა წინამძღოლმა სამ ამხანაგთან ერთად, ღირს თეოდოსისთან მისულმა, მოინანია და აღიარა მასთან ყველა თავისი დანაშაული. მისი მოსმენის შემდეგ, ღირსმა ადიდა ღმერთი, რომელმაც დაიცვა არა მარტო საეკლესიო ქონება, არამედ ძმების სიცოცხლეც. იღუმენისგან მხსნელი დარიგებებით გაშვებული ყაჩაღები კი გაშორდნენ, ადიდებდნენ და მადლობას სწირავდნენ ღმერთს და მის წმინდანს, თეოდოსის.

მსგავსი სასწაული ღირსი თეოდოსის იღუმენობის დროს მეორედ მოხდა იმავე სამონასტრო ეკლესიაში. ჭეშმარიტად ეს ეკლესია დაცული იყო ზეციდან თვით ღვთის მიერ, როგორც უხილავად ჰაერში მდგარი თვით ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მფარველობის ქვეშ.

ქრისტესმოყვარე მთავარ იზიასლავის ერთ-ერთ ბოიარს ერთხელ ღამით მინდორზე უწევდა გავლა, რომელიც ღირსი თეოდოსის მონასტრიდან თხუთმეტი ვერსით იყო დაშორებული. მოულოდნელად მან შორიდან დაინახა ეკლესია, რომელიც ჰაერში, ღრუბლების ქვეშ იდგა. ასეთი ხილვისგან ბოიარი დიდ შიშში ჩავარდა, თუმცა, თავის მსახურებთან ერთად მაშინვე დააჩქარა ცხენის სვლა, რათა გაერკვია, რა ეკლესია იყო ეს. როდესაც ის ღირსი თეოდოსის მონასტერს მიუახლოვდა, ეკლესიამ მის თვალწინ დაიწყო მიწაზე დაშვება და სამონასტრო გალავანში თავის ადგილზე აღმოჩნდა. მაშინ ბოიარმა კარზე დააკაკუნა და, მონასტერში შესულმა, ღირსს უამბო თავისი ხილვის შესახებ. ამ დროიდან ბოიარმა ხშირად დაიწყო ღირსის მონახულება და სიამოვნებით უსმენდა მის ღვთივსულიერ სიტყვებს. მოგვიანებით ამ ბოიარმა მრავალი თავისი სახსრები შესწირა მონასტრის მოწყობასა და ღვთისგან დაცული ეკლესიის მორთვას.

როგორც შემდეგი შემთხვევიდან გამოჩნდება, უფალი სასწაულებრივად იცავდა არა მარტო თავად ეკლესიას, არამედ ღირსი თეოდოსის მონასტრის კუთვნილ ქონებასაც.

ერთხელ ასეთი რამ მოხდა: რამდენიმე ადამიანს დაჭერილი ყაჩაღები ქალაქში, მოსამართლესთან უნდა მიეყვანა. გზა პეჩორის მონასტრის კუთვნილ ერთ დაბასთან გადიოდა. როდესაც შეკრულ ყაჩაღებს ამ სოფელთან ჩაუარეს, ერთ-ერთმა მათგანმა, სოფლისკენ თავის დაქნევით, თქვა: „ერთ ღამეს ამ სოფელში მოვედით, რათა ადამიანები მოგვეკლა და მთელი მონასტერი გაგვეძარცვა. თუმცა, ეს ვერ მოვახერხეთ, რადგან, როცა მივედით, სოფელი ისეთ სიმაღლეზე აღმოჩნდა, რომ მასთან მიახლოება საერთოდ შეუძლებელი იყო.“

ასე იცავდა განმგებელი ღმერთი მონასტრის ქონებას, შეისმენდა რა მისდამი მინდობილი ღირსის ლოცვებს. თეოდოსის ჩვეულება ჰქონდა, ღამღამობით მონასტერს ლოცვით შემოევლო და ამით, როგორც მაგარი კედლით, იცავდა სავანეს მასში არსებულ ყოველივესთან ერთად.

ღირსი თეოდოსის იღუმენობის დროს ღმერთი და ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი არა მხოლოდ იცავდნენ მონასტერს ყაჩაღებისგან, არამედ ზეციდანაც ეხმარებოდნენ მის კეთილმოწყობაში. ერთმა ბოიარმა, ხსენებული მთავრის, იზიასლავის მოხელემ, სახელად სუდისლავ გეევიჩმა, წმინდა ნათლობაში – კლიმენტმა, თავის მთავართან ერთად ომში წასვლისას ასეთი აღთქმა დადო: „თუ ღმერთი ღირს მყოფს, ჯანმრთელად დავბრუნდე შინ, თეოდოსი პეჩორის მონასტრის ეკლესიას შევწირავ ორ გრივნა 2940 ოქროს, ხოლო ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატისთვის დავამზადებ ოქროს გვირგვინს“.

მრავალი ადამიანი დაეცა ამ ბრძოლაში, მაგრამ მაინც მტრები დამარცხდნენ. ბოიარმა, ბრძოლის ველიდან უვნებლად დაბრუნებულმა, დაივიწყა თავისი აღთქმა.

რამდენიმე დღის შემდეგ, ის მშვიდად ეძინა შუადღისას თავის სახლში, როცა უეცრად საშინელმა ხმამ გააღვიძა, რომელიც მას სახელით ეძახდა: – კლიმენტ!

გამოღვიძებულმა, მან დაინახა თავის წინ ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც ღირსი თეოდოსის მონასტერში იყო, და გაიგონა მისგან მომდინარე ხმა: – რატომ, კლიმენტ, არ შემიწირე ის, რაც აღმითქვი; აჰა, ახლა მე გაგახსენებ ამას; შეეცადე შეასრულო შენი აღთქმა.

როგორც კი ხმამ ეს სიტყვები წარმოთქვა, ხატი მაშინვე გაუჩინარდა ბოიარის თვალთაგან. ბოიარი საშინლად შეშინდა ამ ხილვისგან და მოამზადა იმდენი ოქრო, რამდენიც აღუთქვა, ასევე, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის მოსართავად ოქროს გვირგვინი გააკეთა, მაშინვე მონასტერში წავიდა და ეს ყველაფერი ღირს თეოდოსის გადასცა.

გარკვეული დროის შემდეგ ბოიარს სურდა იმავე მონასტერში სახარება შეეწირა. ამ განზრახვით ის მივიდა ღირსთან, თან ჰქონდა ტანსაცმლის ქვეშ დამალული, შესაწირად გამზადებული წმინდა სახარება. ლოცვის შემდეგ მათ დაჯდომა სურდათ, მაგრამ რაკი ბოიარი ჯერ კიდევ არ აჩვენებდა სახარებას, ღირსმა თქვა: – ძმა კლიმენტ, ჯერ ამოიღე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისთვის აღთქმული წმინდა სახარება, რომელსაც ტანსაცმლის ქვეშ მალავ, და მერე დავსხდეთ.

ეს რომ გაიგონა, ბოიარი შეძრწუნდა ღირსის წინასწარმეტყველებისგან, რადგან დარწმუნებული იყო, რომ მის მიერ მოტანილი სახარების შესახებ არავინ არაფერი იცოდა. მაშინვე, ტანსაცმლის ქვემოდან წმინდა სახარება ამოიღო და ღირსს გადასცა. ამის შემდეგ ისინი დასხდნენ, და ბოიარი, თეოდოსისთან სულიერი საუბრით დატკბობილი, შინ დაბრუნდა.

უფალმა მრავალი თავისი სასწაულით დაამტკიცა, რომ ღირსი თეოდოსის ღვთისადმი იმედი და სასოება ამაო არ იყო. განსაკუთრებით თვალსაჩინოდ ვლინდებოდა ღვთიური დახმარება პეჩორის მონასტრისთვის მაშინ, როდესაც მონასტერში რაიმეს ნაკლებობა იგრძნობოდა. თავის სენაკში ღირსი ინოკ ილარიონთან ერთად ცხოვრობდა; ჩვეულებრივ, წმინდა თეოდოსი, ფსალმუნთა ლექსებს ჩუმად წარმოთქვამდა, შალს ართავდა ან სხვა რამეს აკეთებდა, ხოლო ილარიონი დღედაღამ წიგნებს წერდა. სწორედ ამ ინოკმა მოგვიანებით მოყვა შემდეგი შემთხვევის შესახებ.

ერთხელ საღამოს, როდესაც ისინი ჩვეულებისამებრ თავიანთ საქმეებს აკეთებდნენ, სენაკში შემოვიდა ეკონომოსი, სახელად ანასტასი, და ღირსს უთხრა: – ხვალ ჩვენ არაფერი გვაქვს ძმებისთვის საჭმლის საყიდლად და არც ფული გვაქვს მონასტრის სხვა საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

ღირსმა კი უპასუხა: – ახლა, როგორც ხედავ, საღამოა, ხოლო ხვალინდელი დღე ჯერ კიდევ შორსაა. ამიტომ წადი და მოთმინებით ელოდე. ლოცვა აღავლინე ღვთისადმი: ის იზრუნებს ჩვენს საჭიროებებზე და შეგვიწყალებს, თუ ეს მისი ნება იქნება.

ეს რომ მოისმინა, ეკონომოსი წავიდა. ღირსი მამა მაშინვე ადგა და ჩვეულებისამებრ შიდა კელიაში წავიდა თავისი წესის აღსასრულებლად. ლოცვის შემდეგ დაბრუნდა, დაჯდა და თავის საქმეს განაგრძობდა. კელიაში ისევ ეკონომოსი შემოვიდა და კვლავ იგივეზე დაიწყო საუბარი. მაშინ ღირსმა მამამ უთხრა:

– განა არ გითხარი, ღმერთს ევედრე-მეთქი? ხვალ ქალაქში წადი და ძმებისთვის საჭირო საქონელი მოვაჭრეებისგან სესხად აიღე, შემდეგ კი, როცა ღმერთი შეგვეწევა, ვალს დავფარავთ. იესო ქრისტემ ჭეშმარიტად თქვა: „ნუ ზრუნავთ ხვალინდელ დღეზე“ (მთ.6:34): ღმერთი არ დაგვტოვებს თავისი მადლით.

როგორც კი ეკონომოსი გავიდა, კელიაში სინათლით მოელვარე, მეომრის სამოსში გამოწყობილი ჭაბუკი შემოვიდა. მან თაყვანი სცა, ღირსი მამის გვერდით მაგიდაზე ოქროს გრივნა დადო და, არაფრის თქმის გარეშე, გავიდა. ღირსი მამა კი ადგა, აიღო ოქრო და მადლიერების ცრემლებით ევედრა ღმერთს.

მეორე დილით ღირსმა მამამ კარისკაცი დაუძახა და ჰკითხა, ხომ არ მოსულა ვინმე წინა ღამეს მონასტერში. კარისკაცმა კი უპასუხა:

– არა, როგორც კი მზე ჩავიდა, მაშინვე დავკეტე კარიბჭე და მას შემდეგ აღარ გამიხსნია, რადგან არავინ მოსულა მონასტერში.

მაშინ ღირსმა მამამ ეკონომოსი დაიბარა და, ოქროს გრივნა რომ მიაწოდა, უთხრა:

– როგორღა ამბობ, ძმაო ანასტასი, რომ არაფერი გვაქვს ძმებისთვის საჭირო ნივთების საყიდლად? – აჰა, აიღე ოქრო და წადი, იყიდე ის, რაც საჭიროა.

ეკონომოსმა კი, როდესაც მიხვდა, რომ ეს ღვთის წყალობით იყო გამოგზავნილი, წმინდანს ფეხებში ჩაუვარდა და პატიებას სთხოვდა. ღირსი მამა კი ამ შემთხვევის გამო ასე ასწავლიდა მას:

– ძმაო, არასოდეს ჩავარდე სასოწარკვეთილებაში, არამედ ყოველთვის განმტკიცდი ღვთის რწმენით და ყოველ მწუხარებაში მიენდე უფლის შეწევნას, რადგან იგი იზრუნებს ჩვენზე, თუკი მისი ნება იქნება. მაშ ასე, მოუმზადე სადღესასწაულო ტრაპეზი ძმებს, რადგან ეს ღვთის მოწყალებაა. როცა გაგვიჭირდება, ღმერთი მაშინ იზრუნებს ჩვენზე, როგორც ეს დღესაც მოხდა.

ანალოგიურად, ერთხელ ღირს მამასთან კელარი, სახელად თეოდორე, მივიდა და უთხრა:

– არაფერი მაქვს საჭმელი, რომ ძმებს სადილად შევთავაზო.

ღირსმა მამამ კი, როგორც იმჯერად, უპასუხა:

– წადი, ცოტა მოითმინე და ღმერთს ევედრე; ის იზრუნებს ჩვენზე; ხოლო თუკი არ ვიქნებით ღირსნი მისი წყალობისა, მაშინ სადილად მიართვი მოხარშული ხორბალი თაფლით. მაგრამ ჩვენ უნდა ვიმედოვნებდეთ, რომ უფალს, რომელმაც უდაბნოში პური გაუგზავნა ურჩ ხალხს (გამ.16:15), ჩვენთვისაც შეუძლია მოცემა საზრდოსი.

ეს რომ მოისმინა, კელარი წავიდა, ხოლო ღირსმა მამამ გულმოდგინედ დაიწყო ღმერთისთვის ლოცვა. და აი, ღვთის საიდუმლო შთაგონებით, თავად იზიასლავის პირველმა ბოიარინმა, სახელად იოანემ, ღირს მამას მონასტერში სამი სავსე ურემი გამოუგზავნა საჭმელ-სასმელით: პურით, თევზით, ბოსტნეულით, ფეტვითა და თაფლით. ეს ყველაფერი რომ მიიღო, ღირსმა მამამ განადიდა ღმერთი, კელარს კი უთხრა:

– ხედავ, ძმაო თეოდორე, ღმერთი არ მიგვატოვებს, თუკი მას მთელი გულით ვენდობით. მაშ ასე, წადი და მოუმზადე ტრაპეზი ძმებს, რადგან ეს ღვთის მოწყალებაა.

ასე ხარობდა სულიერად ღირსი მამა ძმებთან ერთად ტრაპეზის დროს და მადლობას უხდიდა ღმერთს იმისთვის, რომ „არ უჭირს მის მოშიშს არაფერი“ (ფს.33:10). მსგავს სასწაულებს ღმერთი ხშირად ახდენდა პეჩორის სავანეში ღირსი მამის ლოცვით.

ერთხელ ქალაქიდან ღირს მამასთან მღვდელი მივიდა თხოვნით, რომ ღვთიური ლიტურგიის შესასრულებლად ღვინო ეთხოვებინა. წმინდა თეოდოსიმ მაშინვე მოიხმო საეკლესიო მნე და უბრძანა, ღვინით აევსო ის ჭურჭელი, რომლითაც მღვდელი მოვიდა. მნემ კი თქვა, რომ მათ თავად იმდენად ცოტა ღვინო ჰქონდათ, რომ ძლივს ეყოფოდა სამი-ოთხი ლიტურგიის აღსასრულებლად. ღირსმა მამამ კი უპასუხა:

– დაასხი მთელი ღვინო ამ ადამიანს, ჩვენზე კი თვით ღმერთი იზრუნებს.

მნე განზე გავიდა და, წმინდანის ბრძანების დაუმორჩილებლად, მღვდლის ჭურჭელში ცოტა ღვინო ჩაასხა, დანარჩენი კი ხვალინდელი ღვთიური მსახურების აღსასრულებლად შეინახა. მაშინ მღვდელი წავიდა და ღირს მამას აჩვენა, თუ რა ცოტა ღვინო ჩაასხა მნემ. ღირსმა მამამ კვლავ მოუხმო მნეს და უთხრა:

– განა არ გითხარი, რომ მთელი ღვინო მიგეცა და ხვალინდელ დღეზე არ გეზრუნა? უფალი არ დაუშვებს, რომ მისი დედის ეკლესია ხვალ მსახურების გარეშე დარჩეს; ის ჯერ კიდევ დღეს გამოგვიგზავნის ღვინოს უხვად.

მაშინ მეურნემ მღვდელს მთელი თავისი ღვინო მისცა და გაუშვა. ამასობაში, სადილის შემდეგ, საღამოსკენ, ღირსი მამის წინასწარმეტყველებისამებრ, სამი ურემი ღვინით სავსე კასრებით მოიტანეს. ეს მონასტერს საჩუქრად გამოუგზავნა ქრისტესმოყვარე მთავარ ვსევოლოდის ერთმა დიასახლისმა. მომხდარის ხილვისას, საეკლესიო მეურნემ ადიდა ღმერთი, გაოცებული ღირსი თეოდოსის წინასწარმეტყველების ასრულებით, რომელმაც თქვა, რომ ღმერთი იმავე დღეს გამოუგზავნიდა სავანეს ღვინოს უხვად.

ის საეკლესიო მეურნე სხვა, მსგავსი სასწაულის მოწმეც იყო, რომელიც ღირსი მამის ლოცვებით აღესრულა. ეს ასე მოხდა.

როდესაც ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულის წინ არ აღმოჩნდა ზეთი, რომელიც საეკლესიო კანდლების ასანთებად იყო საჭირო, საეკლესიო მეურნემ გადაწყვიტა მისი თესლისგან მომზადება და ამ ზეთით შეეცვალა ხის ზეთი ღვთისმსახურებისას. მეურნემ ამისთვის ნებართვა ღირს თეოდოსის ჰკითხა, და რადგან მას არაფერი გაუპროტესტებია, მეურნეც ისე მოიქცა, როგორც განიზრახა. მაგრამ როცა იგი მომზადებულ ზეთს კანდლებში ჩასხმას აპირებდა, დაინახა, რომ ზეთის ჭურჭელში მკვდარი თაგვი ტივტივებდა. მაშინ მეურნე სასწრაფოდ წავიდა ღირს მამასთან და უთხრა:

– მე გულმოდგინედ დავაფარე ჭურჭელს, სადაც ჩემ მიერ მომზადებული ზეთი იყო, და არ ვიცი, როგორ მოხვდა იქ თაგვი.

ღირსმა მამამ კი, გაიგო რა, რომ ეს ღვთის განგებულების ნებით მოხდა, მეურნეს უთხრა:

– ჩვენ ღმერთზე უნდა გვქონოდა იმედი, რომ იგი მოგვცემს ყველაფერს საჭიროს, და არ იყო კარგი უფლის ყოვლისშემძლეობის რწმენის გარეშე მოქმედება: წადი და დაღვარე ზეთი მიწაზე. ცოტა ხანს დაველოდოთ და ღმერთს ვევედროთ; ის იმავე დღეს მოგვცემს ხის ზეთს უხვად.

მეურნემ ისე მოიქცა, როგორც უთხრეს, ღირსი მამა კი ამასობაში ლოცვად დადგა. საღამოსთვის ერთმა მდიდარმა კაცმა, მართლაც, მოუტანა მონასტერს საჩუქრად ძალიან დიდი კასრი ხის ზეთი. ღირსმა მამამ ადიდა ღმერთი, რომელმაც ასე მალე შეისმინა მისი ლოცვა. მიღებული ზეთით არა მხოლოდ ყველა კანდელი აავსეს, არამედ მისი ნახევარზე მეტი კიდევ დარჩა. ამგვარად, ძმებმა სათანადო ზეიმით აღნიშნეს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ნათელი დღესასწაული.

აი, კიდევ ერთი მსგავსი სასწაული, რომელთა მეშვეობითაც უფალი ღირსი თეოდოსის ლოცვით აკმაყოფილებდა სავანის გადაუდებელ საჭიროებებს. ქრისტესმოყვარე მთავარი იზიასლავი, რომელსაც ღირსი თეოდოსის მიმართ ჭეშმარიტად ქრისტიანული სიყვარული ჰქონდა, ხშირად სტუმრობდა მას, სიამოვნებას პოულობდა მის სასიამოვნო საუბარში. ერთ ასეთ სტუმრობაზე მან შეუმჩნევლად ისაუბრა მასთან საღამოს გალობის დრომდე; შემდეგ მთავარი ღირს მამასთან ერთად ეკლესიაში წავიდა. ღვთის განგებულებით, მოულოდნელად ამ დროს ძლიერი წვიმა დაიწყო. ეს რომ შენიშნა, ღირსმა მამამ, მოუხმო კლიტესა და უბრძანა, მოემზადებინა სადილი მთავრისთვის.

– მამაო, – თქვა კლიტემ, – ჩვენ სულ არ გვაქვს თაფლი, რომ მთავარი და მისი თანმხლებნი გავუმასპინძლოთ.

მაშინ ღირსმა მამამ იკითხა:

– განა ცოტაც არ გაქვს?

– დიახ, მამაო, სულ არ მაქვს, – უპასუხა კლიტემ, – მე ცარიელი ჭურჭელიც კი, რომელშიც სასმელი იყო, გადმოვატრიალე, თავდაყირა დავდე.

ღირსმა თეოდოსიმ კი, რომელიც მადლმოსილი ძღვენით იყო აღსავსე, რაზეც მისი სახელიც მიუთითებს 2941, თქვა:

– დაე, ასე იყოს. თუმცა, წადი, ჩემი ბრძანებისამებრ და ჩვენი უტკბილესი უფლის იესო ქრისტეს სახელის ძალის რწმენით, იმ ჭურჭელში თაფლს იპოვი.

კლიტე წავიდა უფლის ყოვლისშემძლეობის რწმენით და დაინახა, რომ კასრი თავის ადგილზე იდგა და თაფლით იყო სავსე, როგორც ღირსმა მამამ იწინასწარმეტყველა. კლიტე შიშით სასწრაფოდ წავიდა, რათა ღირსი მამისთვის მომხდარი ეამბნა.

– გაჩუმდი, – უთხრა მას ღირსმა მამამ, – და ამის შესახებ არავის მოუყვე. წადი და მიართვი ის თაფლი მთავარსა და მის თანმხლებთ; დაე, ჭამონ რამდენიც სურთ. ამ თაფლით გაუმასპინძლდი ძმებსაც: ეს ხომ ღვთის კურთხევაა.

გარკვეული დროის შემდეგ წვიმა შეწყდა და მთავარი შინ დაბრუნდა. მონასტერში კი იმდენი თაფლი დარჩა, რომ ძმებს დიდხანს ეყო.

სხვა დროს ღირს მამასთან ერთხელ მოვიდა უფროსი მცხობელი და უთხრა, რომ მონასტერში პურის გამოსაცხობი ფქვილი არ იყო.

– წადი და დაათვალიერე ბეღელი, – უპასუხა მას ღირსმა მამამ, – იქნებ იპოვო ცოტა ფქვილი და როგორმე გვეყოს მანამ, სანამ უფალი ისევ არ იზრუნებს ჩვენზე.

მცხობელმა კი ღირს მამას უთხრა:

– მამაო, სიმართლეს გეუბნები: მე თვითონ დავგავე ბეღელი, მაგრამ იქ არაფერია, გარდა კუთხეში დარჩენილი სამი-ოთხი მუჭა ქატოსი.

მაშინ ღირსმა უთხრა მას:

– დამიჯერე, შვილო, რომ ღმერთს შეუძლია ეს დარჩენილი ქატოც ფქვილად აქციოს და ამით აავსოს ჩვენი ბეღელი, ისევე როგორც ელიას დროს ერთი მუჭა ფქვილისგან იმდენი შექმნა, რომ ქვრივი შვილებთან ერთად იმით იკვებებოდა შიმშილობის დროს მანამ, სანამ მოსავალმა უხვად არ მიაწოდა პური ყველას (3 მეფეთა 17:8–16). ახლაც ღმერთი ისევე ძლიერია, რომ შეუძლია ჩვენთვის ნაკლებობიდან სიუხვე შექმნას. მაშ, წადი და ნახე, არ აკურთხებს თუ არა უფალი თავისი წყალობით იმ ადგილსაც, სადაც ჩვენ ფქვილი ინახება.

ამ სიტყვების მოსმენის შემდეგ მცხობელი წავიდა. შემდეგ ბეღელში შესულმა მან დაინახა, რომ ადრე ცარიელი ბეღელი ახლა ღირსი თეოდოსის ლოცვით ისე იყო სავსე, რომ ფქვილი კედლების კიდეებიდან მიწაზე იყრებოდა. ბერმა შეშინებულმა შეხედა ამდენ დიდებულ სასწაულს; დაბრუნდა და ყველაფერი უამბო ღირსს.

– წადი, ძმაო, – უთხრა მას ღირსმა, – და არავის უთხრა მომხდარის შესახებ, გამოაცხვე შენი პური ჩვეულებისამებრ. ეს წყალობა ღმერთმა გამოგვიგზავნა ჩვენი წმიდა ძმების ლოცვით.

აქებდა და მადლობდა რა ღმერთს მისი ასეთი დიდი კეთილმოქმედებისთვის, ჩვენი ღირსი მამა თეოდოსი მთელ ღამეებს ლოცვაში ატარებდა: ცრემლით იღვრებოდა და მუხლებზე დაცემული მადლობდა ღმერთს მისი დიდი კეთილმოქმედებისთვის. სავანის ძმები, რომლებიც ყოველდღიურად მიდიოდნენ ღირსთან ცისკრის წინ, რათა ღვთისმსახურების დასაწყისისთვის კურთხევა აეღოთ, ყოველთვის ისმენდნენ კარის მიღმა, თუ როგორ ლოცულობდა იღუმენი ცრემლებში, ხშირად თავით ურტყამდა მიწას. ღირსი კი, როცა მათ ნაბიჯებს გაიგონებდა, დუმდებოდა და მძინარეს სახეს იღებდა, ისე რომ ძმებს ზოგჯერ სამჯერ უწევდათ კარზე დაკაკუნება, ყოველ ჯერზე ამბობდნენ რა სიტყვებს: „აკურთხე, მამაო!“

მაშინ ღირსი, იმის მანიშნებლად, რომ ახლახან გაეღვიძა, პასუხობდა:

– ღმერთმა დაგლოცოთ!

და, კურთხევის გაცემის შემდეგ, ყველაზე ადრე მოდიოდა ეკლესიაში. ყვებოდნენ, რომ ის ასე იქცეოდა ყოველ ღამე.

ამ ღვაწლის გარდა, ღირსი თავისი იღუმენობის დროს სხვა მრავალ შრომაშიც მოღვაწეობდა. ის არასოდეს უნახავთ საწოლზე მოსვენებული, ხოლო როცა სხეულის უძლურების გამო დღის ლოცვების შემდეგ დასვენება ესაჭიროებოდა, მაშინ მხოლოდ მოკლე ხნით იძინებდა, ისიც მჯდომარე; შემდეგ მალევე იღვიძებდა და მიდიოდა სრულ ღამისთევაზე, სადაც ლოცულობდა, ხშირად მუხლმოყრილი. ასევე არასოდეს უნახავთ მისი სხეულის სიამოვნებისთვის მბანელი; ის წყლით მხოლოდ ხელებსა და სახეს იბანდა. ხოლო როცა სამონასტრო წესი ძმებს მშრალჭამობას უწესებდა, მაშინ ის თვითონაც ჭამდა მშრალ პურსა და ზეთში მოხარშულ წვნიანს და მხოლოდ წყალს სვამდა. მით უმეტეს, არასოდეს უნახავთ ის სუფრასთან მოწყენილი: მას ყოველთვის მხიარული სახე ჰქონდა, რადგან მისი გული ძლიერდებოდა არა საჭმლით, არამედ ღვთის მადლით.

ყოველ წელს ღირსი დიდი მარხვის განმავლობაში გადადიოდა გამოქვაბულში (სადაც მოგვიანებით მისი წმიდა სხეული დაასვენეს) და იქ იკეტებოდა ბაიების (ყვავილობის) კვირის დადგომამდე; ყვავილობის კვირის წინა პარასკევს, მწუხრის დროს, ის უბრუნდებოდა ძმებს. ძმები ფიქრობდნენ, რომ ის უწყვეტად ცხოვრობდა მათთვის ცნობილ გამოქვაბულში, სინამდვილეში კი ღამით, ყველასგან ფარულად, ის მიდიოდა ერთ სამონასტრო სოფელში და იქ, სხვა გამოქვაბულში, რომელიც მიმალულ ადგილას მდებარეობდა, მარტო რჩებოდა, ისე რომ ღმერთის გარდა არავინ იცოდა მისი ნამდვილი ადგილსამყოფელის შესახებ. იქიდან დიდი მარხვის მეექვსე კვირის პარასკევის წინ ის ისევ ღამით მიდიოდა პირველ გამოქვაბულში, საიდანაც პარასკევს გამოდიოდა ძმებთან, ისე რომ ყველას ეგონა, რომ ის მთელი მარხვა მათთვის ცნობილ გამოქვაბულში იმყოფებოდა.

მრავალ მწუხარებას და ამაო ფიქრებს უნერგავდნენ მაშინ ღირსს გამოქვაბულში ბოროტი სულები, რომლებიც ზოგჯერ ჭრილობებსაც კი აყენებდნენ მას. მაგრამ ღმერთი აძლევდა მას უხილავ ძალას მათზე გამარჯვებისთვის, და სულებს არანაირად არ შეეძლოთ აიძულოთ ნეტარი, რომ გამოქვაბულიდან წასულიყო. ღირსი მარტო იმყოფებოდა ბნელ გამოქვაბულში და არ ეშინოდა სიბნელის მთავრის მრავალრიცხოვანი ლაშქრების. არამედ თვითონ, როგორც ქრისტეს კეთილი მეომარი, ლოცვითა და მარხვით აძევებდა დემონებს საკუთარი თავისგან ისე, რომ მათ შემდეგ ვეღარ ბედავდნენ მასთან მიახლოებას და მხოლოდ შორიდან ეჩვენებოდნენ მას მოჩვენებითი სახით.

ერთხელ, საღამოს გალობის შემდეგ, გამოქვაბულში თეოდოსი დაჯდა, რათა ოდნავ დაესვენა. უცებ გაისმა საშინელი ღრიალი. ჩანდა, რომ გამოქვაბულში უამრავი დემონი შეკრებილიყო: ზოგი ეტლებით დადიოდა, ზოგი დაფდაფს უკრავდა, ზოგი კი სტვირზე უკრავდა. ხმაურისა და ხმებისგან მთელი გამოქვაბული ირყეოდა. ამ ყველაფრის მოსმენისას ღირსი მამა არ შეშინებულა, არ შეძრწუნებულა, არამედ, იარაღივით ჯვრის ნიშნით დაიცვა თავი, წამოდგა და ფსალმუნებიდან ლექსების გალობა დაიწყო. რყევა და ხმაური მაშინვე შეწყდა. მაგრამ როდესაც ლოცვის შემდეგ კვლავ დაჯდა დასასვენებლად, კვლავ გაისმა ძველი ხმაური და უთვალავი დემონის ხმა. ღირსი მამა, წამოდგა, კვლავ დაიწყო გალობა და ხმაურიც კვლავ შეწყდა. ასე მრავალი დღე და ღამე აწუხებდნენ მას ბოროტი სულები, არ აძლევდნენ ოდნავ მაინც დაძინების საშუალებას. ეს გრძელდებოდა მანამ, სანამ ღირსმა მამამ, ღვთის მადლის შემწეობით, საბოლოოდ არ დაამარცხა ისინი და მათზე ისეთი ძალაუფლება არ მოიპოვა, რომ უკვე ვეღარ ბედავდნენ მიახლოებას იმ ადგილთან, სადაც ღირსი მამა ლოცვაში იდგა. თავად დემონები გაურბოდნენ მას, რასაც ქვემოთ მოყვანილი მრავალი შემთხვევა ადასტურებს.

იმ ოთახში, სადაც ძმებისთვის პურები ცხვებოდა, დემონები არ აკლებდნენ ძმებს თავიანთი მზაკვრობით: ხან ფქვილს ფანტავდნენ, ხან პურისთვის გამზადებულ კვასს ღვრიდნენ, და მრავალ სხვა უსიამოვნებას უქმნიდნენ ძმებს. ერთხელ უფროსმა მცხობელმა დემონთა მზაკვრობის შესახებ ღირს თეოდოსის უამბო. მაშინ ეს უკანასკნელი იმ ოთახში წავიდა და კარი შიგნიდან ჩაკეტა, იქ დილის ლოცვამდე დარჩა, მთელი დრო ღმერთს ლოცულობდა. იმ საათიდან დემონებმა სამუდამოდ მიატოვეს ეს ადგილი და იქ არაფერს ბოროტს აღარ აკეთებდნენ.

სხვა დროს, ერთხელ, ღირს მამასთან მონასტრის სოფლიდან ერთი ძმა მივიდა და უამბო, რომ ბოსელში, სადაც პირუტყვს აბინავებდნენ, დემონები გამოჩნდნენ, რომლებიც დიდ ზიანს აყენებდნენ და პირუტყვს ჭამის საშუალებას არ აძლევდნენ. მრავალჯერ წაიკითხა მღვდელმა ლოცვა და ასხურა პირუტყვის სადგომს ნაკურთხი წყალი, მაგრამ არაფერმა უშველა. მაშინ ღირსი მამა, ლოცვითა და მარხვით განმტკიცებული, იმ სოფელში გაემგზავრა. საღამოს დადგომასთან ერთად შევიდა ბოსელში, შიგნიდან ჩაკეტა კარი და იქ დილამდე ლოცვაში დარჩა. იმ საათიდან დემონები აღარ გამოჩენილან ამ ადგილას და იმ სოფელში არავისთვის არაფერი ბოროტის გაკეთება არ შეეძლოთ.

ღირსი მამა არა მხოლოდ თავად ამარცხებდა დემონურ ძალას, არამედ სხვებსაც ასწავლიდა, როგორ განთავისუფლებულიყვნენ დემონებისგან. თუ შეიტყობდა, რომ ძმათაგან ვინმე დემონებისგან იტანჯებოდა, ასეთ ძმას ასწავლიდა, არ წასულიყო იმ ადგილიდან, არამედ დაეცვა თავი ლოცვითა და მარხვით და მოეწოდებინა ღმერთისთვის დემონებზე გამარჯვებისთვის.

ღირსი მამა ასე შეაგონებდა ძმებს ეშმაკის მზაკვრობის შესახებ:

– თავიდან მეც მსგავსი რამ მემართებოდა. ერთხელ ღამით, როდესაც სენაკში ჩვეულებრივ ფსალმუნებს ვგალობდი, უცებ ჩემ წინ შავი ძაღლი გამოჩნდა და თანაც ისე ახლოს, რომ სამიწე მეტანიის გაკეთებას ვერ ვახერხებდი. დიდხანს იდგა ასე და მე უკვე მინდოდა მასთვის დარტყმა, როცა უცებ გაქრა. მაშინ ისეთმა შიშმა და ძრწოლამ შემიპყრო, რომ იმ ადგილიდან გაქცევას ვაპირებდი, უფალს რომ არ დახმარებოდა. ცოტა რომ მოვედი აზრზე საშინელებისგან, გულმოდგინედ დავიწყე ლოცვა და ხშირი მეტანიების კეთება. მას შემდეგ სრულიად აღარ მეშინია დემონური ხილვების, თუნდაც დემონები ჩემი თვალების წინ გამოჩენილიყვნენ.

ძმათაგან ერთმა – ილარიონმა (რომელიც ზემოთ იყო ნახსენები) შემდეგი მოუთხრო:

– დემონები ჩემს სენაკში ბევრ ბოროტებას მიკეთებდნენ. ასე, როდესაც ღამით დასაძინებლად ვწვებოდი, უცებ უამრავი დემონი გამოჩნდებოდა, რომლებიც, თმებში მწვდებოდნენ და ფეხებით მაწვებოდნენ, მიწაზე მათრევდნენ; სხვა დემონები კი, კედელს მაღლა სწევდნენ და ამბობდნენ: „აქ მოვათრევთ და კედლით დავჭყლიტავთ.“ მსგავსს აკეთებდნენ ისინი ჩემთან მთელი ღამეები, მე კი, ამის ატანა რომ არ შემეძლო, წავედი და ყველაფერი ღირს თეოდოსის ვუამბე, რადგან ვაპირებდი იქიდან სხვა სენაკში გადასვლას. ღირსმა მამამ კი მითხრა:

– არა, ძმაო, არ წახვიდე, რათა დემონებმა არ იამაყონ შენზე გამარჯვებით და არ თქვან, რომ მათგან გაიქეცი. თუ წახვალ, დემონები იმ დროიდან კიდევ უფრო მეტ ბოროტებას გაგიკეთებენ, რადგან შენზე ძალაუფლება მოიპოვეს. გულმოდგინედ ილოცე შენს სენაკში და ღმერთი, დაინახავს რა შენს მოთმინებას, დაგეხმარება მათ დამარცხებაში ისე, რომ ისინი ვეღარ გაბედავენ შენთან მოახლოებასაც კი.

მე კი კვლავ ვუთხარი ღირს მამას:

– გევედრები, მამაო, ნება მიბოძე, სხვა სენაკში გადავიდე; აღარ მაქვს ძალა, ძველ სენაკში დავრჩე, რადგან იქ უამრავი ეშმაკი ბინადრობს.

მაშინ ღირსმა, ჯვრის ნიშნით გადამწერა რა, თქვა:

– წადი, ძმაო, შენს სენაკში. ამიერიდან ბოროტი ეშმაკები ვეღარ გაბედავენ, რაიმე ზიანი მოგაყენონ.

მე რწმენით მოვისმინე წმინდა თეოდოსის სიტყვები და, მოღვაწეს თაყვანი ვეცი რა, გამოვედი. მას შემდეგ თავხედი ეშმაკები ვეღარ ბედავდნენ ჩემს სენაკთან მიახლოებას, ერთხელ და სამუდამოდ განდევნილნი იყვნენ რა ღირსი თეოდოსის ლოცვებით.

რამდენადაც ღირსი თეოდოსი დაჟინებული იყო უხილავ მტრებთან ბრძოლაში, იმდენადვე მამაცი იყო უფალ ქრისტეს ხილულ მტრებთან ბრძოლაში. მას ასეთი ჩვეულება ჰქონდა: ხშირად, ღამით, ყველასგან ფარულად, ებრაელებთან მიდიოდა და იქ მამაცურად ეკამათებოდა მათ ქრისტეზე. ის სდევნიდა და ამხელდა მათ, უწოდებდა რა რჯულის დამრღვევებსა და ღმერთისმკვლელებს. ის, როგორც ქრისტეს ჭეშმარიტი მიმბაძველი, ვნებიანად ესწრაფვოდა სიკვდილს მისი სახელის აღსარებისთვის სწორედ იმ ადამიანებისგან, ვისგანაც სიკვდილი მიიღო ჩვენმა უფალმა იესო ქრისტემაც.

რომ ქრისტეს სახელის ამ მამაც აღმსარებელს მართლაც სურდა ჭეშმარიტებისთვის ტანჯვა, ამას შემდეგი შემთხვევა ადასტურებს.

მისი წინამძღვრობის დროს უხილავმა მტერმა, წყვდიადის მთავარმა, დაპირისპირება გააჩაღა სამ რუს მთავარს შორის. ორი ხორციელი ძმა: სვიატოსლავი, ჩერნიგოვის მთავარი, და ვსევოლოდ პერეიასლავსკი – უსამართლო ომი წამოიწყეს თავისი უფროსი ძმის, ქრისტესმოყვარე კიევის მთავრის, იზიასლავის წინააღმდეგ და გააძევეს იგი დედაქალაქ კიევიდან. მის ადგილას კიევში დასხდომის შემდეგ, მათ გაგზავნეს თხოვნა, რომ ღირსი თეოდოსი მათთან სადილად მისულიყო. ღირსმა კი მამაცობითა და სიმტკიცით უპასუხა მათ მიწვევას:

– მე არ მიდგება წასვლა უსამართლობის ტრაპეზზე, როგორც იეზაველის ტრაპეზზე.

როდესაც ვსევოლოდი თავის პერეიასლავის ოლქში განმარტოვდა, სვიატოსლავი კი კიევში იზიასლავის ადგილას დაჯდა, ღირსმა თეოდოსიმ უწყვეტად დაიწყო მთავარ სვიატოსლავის მხილება იმაში, რომ მან უსამართლოდ დაიკავა ძმის ტახტი. მასთან მოსულ მთავრის ელჩებს ღირსი სთხოვდა, გადაეცათ მთავრისთვის, რომ ის არ იწონებდა მის საქციელს. ერთხელ მან გაუგზავნა დიდი საამხილო წერილი, რომელშიც, სხვა საკითხებთან ერთად, წერდა: „შენი ღვიძლი ძმის სისხლის ხმა ღაღადებს შენზე ღმერთთან, ისევე როგორც აბელის სისხლი კაინზე“ (დაბ. 4:10).

მის დასარიგებლად ის წერილში მრავალ უღმერთო ძველ ძმათამკვლელის სახელს იხსენიებდა. მთავარი სვიატოსლავი ისე განრისხდა ამ წერილის წაკითხვისას, რომ სიბრაზით დააგდო იგი მიწაზე და მას შემდეგ ეძებდა შემთხვევას, რომ ღირსი თეოდოსი მონასტერში დაემწყვდია. სავანის ძმობა კი, მთავრის განზრახვით ძლიერ დამწუხრებული, ევედრებოდა ღირსს, შეეწყვიტა მთავრის მხილება. ზუსტად ასევე მრავალი ბოიარი, რომლებიც სტუმრობდნენ ღირსს, მას მთავრის რისხვის შესახებ უამბობდნენ და ურჩევდნენ, არ შეწინააღმდეგებოდა მთავარს.

– მთავარი ხომ, – ეუბნებოდნენ ისინი, – აპირებს შენს დაპატიმრებას.

ღირსი კი, როდესაც ესმოდა, რომ ისინი დაპატიმრებაზე საუბრობდნენ, სულით ხარობდა და ამბობდა:

– მე ძლიერ მიხარია ეს, ძმებო! ჩემთვის ცხოვრებაში არაფერია იმაზე სასიამოვნო, ვიდრე ჭეშმარიტებისთვის განდევნა; მისთვის მზად ვარ წავიდე როგორც დაპატიმრებაში, ასევე სიკვდილზე.

მას შემდეგ ღირსმა კიდევ უფრო მეტად დაიწყო მთავრის მხილება ძმის მიმართ სიძულვილში, თითქოს ამით თავისი დაპატიმრების ბრძანების გამოწვევა სურდა. თავისი რისხვის მიუხედავად, მთავარმა ვერ გაბედა ღირსისთვის რაიმე ბოროტების მიყენება, იცოდა რა მისი სიმართლე და სიწმინდე, რადგან მას ადრე შურდა თავისი ძმის, მთავარ იზიასლავის, იმის გამო, რომ მას თავის ოლქში ჰყავდა ისეთი მართალი ადამიანი, როგორიც იყო დიდი თეოდოსი. ამ ამბის შემდეგ მალევე, ღირსმა თეოდოსიმ, მიხვდა რა, რომ მისი მკაცრი მხილებები წარუმატებელი იყო მთავართან, ძმობისა და დიდებულების თხოვნების გათვალისწინებით, შეწყვიტა მთავრის მხილება და ამ დროიდან ცრემლებით დაიწყო მისი დაყოლიება, რომ თავისი ძმისთვის მისი ოლქი დაებრუნებინა.

როდესაც რამდენიმე დღის შემდეგ თავადმა სვიატოსლავმა შეიტყო ღირსი თეოდოსის განზრახვის შესახებ, შეეწყვიტა მხილება, ძალიან გაუხარდა ეს ამბავი და წარგზავნა მოკითხვა ღირსთან: დართავს თუ არა ნებას, რომ მასთან მონასტერში მისულიყო. ხოლო როცა მან ნება დართო, თავადი სიხარულით გაემართა ბოიარებთან ერთად მონასტერში. ღირსი ძმებთან ერთად, ეკლესიიდან გამოსული, პატივით შეეგება თავადს, ისე რომ მთელმა ძმობამ თაყვანი სცა მას.

– ვერ ვბედავდი შენთან მოსვლას, მამაო, რადგან ვფიქრობდი, რომ განრისხებული არ შემიშვებდი შენს მონასტერში, – უთხრა თავადმა ღირსს.

ღირსმა კი უპასუხა მას:

– რას ნიშნავს, კეთილო ხელმწიფევ, ჩვენი რისხვა შენი ძალაუფლების წინაშე? ჩვენ გვმართებს მხილება და იმის თქმა, რაც სულისთვის სასარგებლოა, თქვენ კი უნდა მოუსმინოთ ამას.

ისინი შევიდნენ ეკლესიაში და ილოცეს, შემდეგ კი ღირსი თეოდოსი დიდხანს ასწავლიდა მას საღმრთო წერილიდან, საუბრობდა რა ძმურ სიყვარულზე, რადგან თავადი მრავალ რამეში ადანაშაულებდა თავის ძმას. ხანგრძლივი სულისთვის სასარგებლო საუბრის შემდეგ, თავადი შინ დაბრუნდა, ადიდებდა რა ღმერთს იმისათვის, რომ ღირსი შეიქნა ასეთ კაცთან საუბრისა, და მას შემდეგ ხშირად სტუმრობდა მის სავანეს. მრავალჯერ თვით ღირსი თეოდოსიც მიდიოდა შემდეგ ამ ძლიერ თავად სვიატოსლავთან, ახსენებდა რა მას ღვთის შიშსა და ძმის სიყვარულს.

ერთ-ერთი ასეთი სტუმრობისას ღირსმა თავადთან მუსიკოსები იხილა, რომლებიც სხვადასხვა ინსტრუმენტზე უკრავდნენ. ყველა მხიარულობდა. დიდხანს იჯდა ღირსი, თვალდახრილი, ჩუმად თავადის გვერდით; შემდეგ კი თქვა:

– იქნება კი ასე იმქვეყნად?

მოკრძალებულმა თავადმა იტირა და მაშინვე უბრძანა მუსიკოსებს, შეეწყვიტათ დაკვრა. და მას შემდეგ, როდესაც ღირსს სასახლეში მუსიკა ესმოდა, თავადი, ნეტარის მოსვლის გაგებისთანავე, მაშინვე ბრძანებდა მის შეწყვეტას.

როდესაც თავადს ამცნობდნენ ღირსის მოსვლას, ხშირად თვითონ გამოდიოდა მხიარული სახით და სასახლის კარებთან ხვდებოდა მას. სიხარულით აღსავსე თავადი მოსულ ღირსს ეუბნებოდა:

– მამაო, ჭეშმარიტად გეუბნები, – რომ ეთქვათ ჩემთვის, თითქოს ჩემი მამა მკვდრეთით აღდგა, ასე არ გამიხარდებოდა, როგორც შენი მოსვლა, მაგრამ ამავე დროს ისე არ შემეშინდებოდა მისი, როგორც მეშინია შენი წმინდა სულისა.

– თუ ასეა, როგორც შენ ამბობ, – უპასუხა ღირსმა, – მაშინ შეასრულე ჩემი თხოვნა: დაუბრუნე შენს ძმას ტახტი, რომელიც მას შენმა კეთილმორწმუნე მამამ უბოძა.

თავადი ამაზე დუმდა, არ იცოდა, რა ეპასუხა წმინდანისთვის; ისე ძლიერ აღუძრა მტერმა რისხვა, რომ არც კი უნდოდა ძმის შესახებ სმენა. თუმცა, ღირსი თეოდოსი დღე და ღამე ლოცულობდა ღვთისმოყვარე თავად იზიასლავისთვის და საეკლესიო მსახურებებზე ბრძანებდა მის მოხსენიებას, როგორც კანონიერი კიევის თავადისა და უფროსი ძმისა, სვიატოსლავს კი, როგორც უკანონოდ დაუფლებულს ძმის ტახტზე, კრძალავდა თავის მონასტერში მოხსენიებას. და მხოლოდ შემდეგ, ძმების თხოვნით, ღირსმა ბრძანა ორივეს მოხსენიება, თუმცა მაინც იზიასლავი პირველად, სვიატოსლავი კი მეორედ.

არ სურდა რა ყოფილიყო რუს თავადებს შორის ასეთი შუღლის მოწმე, ზემოხსენებული ნეტარი ნიკონი (რომელმაც აღკვეცა ღირსი თეოდოსი და შემდგომში ყველაფერში ეხმარებოდა), მეორედ განშორდა პეჩორის მონასტერს და გადავიდა ტმუტარაკანის ნახევარკუნძულზე, სადაც დააფუძნა თავისი მონასტერი. ღირსმა თეოდოსიმ კი მისი წასვლის შემდეგ კვლავ მარტომ განაგრძო თავისი მოღვაწეობა.

ვინაიდან მისი წინამძღვრობის დროს ძმების რიცხვი იმდენად გაიზარდა, რომ ძველი პეჩორის მონასტერი ძალიან ვიწრო აღმოჩნდა ძმებისთვის, ამიტომ ჩვენმა ღირსმა მამამ თეოდოსიმ დაიწყო ფიქრი იმაზე, თუ როგორ და სად გადასულიყო ღვთის შეწევნით უფრო ფართო ადგილზე და იქ აეშენებინა დიდი ქვის ეკლესია ასევე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელზე. ღმერთმა ისმინა მართლის ლოცვა, მოიწონა მის მიერ გადასასვლელად არჩეული ადგილი და აკურთხა დიდი ქვის ეკლესიის მშენებლობა. უფალმა თავისი ნება საკვირველი სასწაულებით გამოავლინა.

ერთი ღვთისმოსავი და ღვთისმოშიში ადამიანი ერთხელ ბნელ ღამეს მიდიოდა ძველი პეჩორის მონასტრის გვერდით და შემდეგი იხილა. მონასტრიდან კაშკაშა ნათელი გამოდიოდა, ხოლო ღირსი თეოდოსი ეკლესიის წინ იდგა, ზეცისკენ ხელაპყრობილი და ღმერთისთვის ლოცვას აღავლენდა. გამვლელი გაოცებით აგრძელებდა ამის ყურებას, როცა უეცრად ხილვა შეიცვალა და მან სხვა სასწაული იხილა: ეკლესიის სახურავზე გამოჩნდა ძალიან დიდი ალი და, რკალის სახე მიიღო, გადავიდა სხვა ბორცვზე, სწორედ იმაზე, რომელზეც ღირსმა თეოდოსიმ შემდეგ ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო. და ამგვარად, ცეცხლოვანი რკალის ერთი კიდე ძველ ეკლესიაზე იდგა, მეორე კი იმ ადგილზე, სადაც ახალი ტაძრის აგება იგეგმებოდა. ამ სასწაულის მხილველმა, შემდგომში ღირსი თეოდოსის მონასტერს უამბო ამის შესახებ.

სხვა დროს ღამით ირგვლივ მცხოვრებლები გამოაღვიძა მრავალი ხმის გალობამ, რომელიც სავანესთან ახლოს ისმოდა. ისინი ადგნენ და, სახლებიდან გამოსვლის შემდეგ, მაღლობზე ავიდნენ, რათა ენახათ, საიდან ისმოდა ეს ხმები. მაშინ მათ შემდეგი იხილეს. ძველი პეჩორის მონასტერი კაშკაშა ნათლით იყო განათებული; მრავალი ბერი, ძველი ეკლესიიდან გამოსული, ახალ ადგილას მიდიოდა: ზოგს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატი მიჰქონდა, სხვები კი გალობით თან ახლდნენ პირველებს, ხელში ანთებული სანთლებით. ყველას სათავეში მიდიოდა ბერების მამა და წინამძღვარი, ღირსი თეოდოსი. ახალ ადგილას მისულებმა, იქ გალობა და ლოცვა აღასრულეს, შემდეგ კი, უკან დაბრუნებულებმა, გალობით ისევ ძველ ეკლესიაში შევიდნენ. მრავალი მოწმე ადასტურებდა შემდეგ ამ სასწაულის რეალურობას. ხოლო რადგანაც ზემოხსენებულ მსვლელობაში არც ერთი ბერი არ მონაწილეობდა, ყველამ გაიგო, რომ ეს ადამიანები ანგელოზებს ხედავდნენ.

ღვთის მიერ ასეთი დიდი სასწაულებით აღნიშნულ ადგილზე ამგვარად დაიწყო ქვის ეკლესიის მშენებლობა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელზე. ამ ეკლესიის მშენებლობაში დიდი მონაწილეობა მიიღო თავისი შრომით თვით ღირსმა თეოდოსიმ: ის ყოველდღიურად მიდიოდა იქ, გულმოდგინედ აკვირდებოდა სამუშაოებს და, რამდენადაც შესაძლებელი იყო, ეხმარებოდა მშენებლობაში, ქვისმთლელებთან ერთად მუშაობდა. მუშაობის დროს ის ისე ცუდად იმოსებოდა, რომ მას შეიძლება ბოლო მორჩილად მიიჩნევდნენ, მაგრამ არანაირად არა იღუმენად.

ერთხელ, როცა ღირსი ეკლესიის მშენებლობაზე მიდიოდა, მას შეხვდა ერთი ქვრივი, მოსამართლის მიერ ნაწყენი, და ჰკითხა: – ბერო, მითხარი, სად არის თქვენი იღუმენი? მონასტერში ხომ არ არის? – რა გინდა მისგან, – უპასუხა ღირსმა, – ის ხომ ასევე ცოდვილი ადამიანია? ქალმა კი ამაზე უპასუხა: – არ ვიცი, ცოდვილია თუ არა; ვიცი მხოლოდ ის, რომ ის ბევრს იხსნის მწუხარებისა და ბოროტებისგან. ამიტომაც მივდივარ მის სათხოვნელად, რომ მან დამიცვას უსამართლო მოსამართლის შეურაცხყოფისგან.

ღირსმა კი, მისი საქმის გაგების შემდეგ, შეეცოდა და უთხრა: – ახლა წადი სახლში, და როცა ჩვენი იღუმენი დაბრუნდება, მე ვეტყვი მას შენზე, და ის გიხსნის უბედურებისგან. მისი მოსმენის შემდეგ, ქალი სახლში წავიდა, ხოლო ღირსი მოსამართლესთან გაემართა. წმინდა თეოდოსის თხოვნების გაგების შემდეგ, მოსამართლემ გაითვალისწინა ქვრივის მდგომარეობა და, დათმობით, დაუბრუნა მას ყველაფერი, რითაც ის მისგან იყო ნაწყენი.

ასეთი და ამის მსგავსი, მართლისთვის ღირსეული საქმეებით ღირსი თეოდოსი თან ახლდა პეჩორის ეკლესიის მშენებლობას ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელზე. მან სიცოცხლეში ბოლომდე არ ააშენა ეს ეკლესია, მაგრამ სიკვდილის შემდეგაც, ღვთისთვის სათნო ლოცვებით ეხმარებოდა ამაში ღირს სტეფანეს, რომელმაც მის შემდეგ იღუმენობა მიიღო და გააგრძელა წმინდა თეოდოსის მიერ დაწყებული ტაძრის მშენებლობა.

ამასობაში ჩვენი ღირსი მამის, თეოდოსის, ღვთივსათნო ცხოვრება დასასრულისკენ იხრებოდა. ღმერთთან თავისი წასვლის წინათგრძნობით, ღირსმა მამამ გარდაცვალების დღეს უბრძანა, შეეკრიბათ მთელი საძმო, მოუხმო არა მხოლოდ მათ, ვინც მონასტერში იმყოფებოდა, არამედ ყველას, ვინც რაიმე მიზეზით არ იყო იქ და საქმეზე იყო წასული, და მონასტრის მთელ მოსამსახურე პერსონალსაც კი. როცა ყველანი შეიკრიბნენ, მან დაიწყო ყველას შეგონება, ყოველი მონდომებითა და ღვთის შიშით შეესრულებინათ მათთვის დაკისრებული მოვალეობები. ცრემლებით ლაპარაკობდა იგი სულის ხსნაზე, ღვთივსათნო თავშეკავებულ ცხოვრებაზე, ეკლესიაში გულმოდგინე სიარულზე, ღვთისმოსავ შიშზე, რომლითაც ყველამ უნდა იდგეს ღვთისმსახურებაზე, სიყვარულსა და მორჩილებაზე არა მხოლოდ უფროსების, არამედ თანატოლების მიმართაც. ყველას მოვალეობებზე საუბრის შემდეგ, მან დალოცა საძმო და მშვიდობით გაუშვა. შემდეგ ღირს მამასთან მობრძანდა კეთილმსახური მთავარი სვიატოსლავი. მას თავისი მადლიანი ბაგეებით ასწავლიდა კეთილმსახურებას, მართლმადიდებლობის დაცვასა და წმინდა ეკლესიებზე ზრუნვას. შემდეგ უთხრა მას:

– მე ვევედრები უფალ ღმერთს და მის ყოვლადწმიდა დედას შენს განმტკიცებას კეთილმსახურებაში. ღმერთმა ინებოს, რომ შენი მმართველობა იყოს მშვიდი და უშფოთველი. და აი, მე ვანდობ შენს კეთილმსახურებას ამ წმინდა პეჩორის მონასტერსა და ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძარს, მისი ნებით შექმნილს.

მონაცვლეობითი საშინელი შემცივნება და მტკივნეული მწველი სიცხე ისე დააუძლურეს ღირსი მამის სხეული, რომ იძულებული გახდა, დაწოლილიყო სარეცელზე, რომელზეც არასოდეს დაწოლილა მანამდე. სარეცელზე მყოფმა თქვა:

– იყოს ნება ღვთისა! როგორც უფალი ინებებს, ისე ჰქმნას! მაგრამ გევედრები შენ, მოძღვარო ჩემო, იესო ქრისტე, იყავ მოწყალე ჩემი სულის მიმართ: დაე, იგი განერიდოს მზაკვარ დემონებს, დაე, მას შეხვდნენ შენი ანგელოზები და, საჰაერო საზვერეების გვერდის ავლით, დაე, წარუდგინონ იგი შენი მოწყალების ნათელს!

ამის თქმის შემდეგ, დადუმდა.

სამი დღის განმავლობაში ღირს მამას არც ლაპარაკი შეეძლო და არც თვალების გახელა, ისე, რომ იგი მკვდრად შეიძლებოდა ჩაეთვალათ, რომ არა მისი ბაგეებიდან ოდნავ შესამჩნევი სუნთქვა. წმინდა მოხუცის საშიში ავადმყოფობა საძმოს დიდ მწუხარებასა და ნაღველს აყენებდა. სამი დღის ასეთ ავადმყოფობაში ყოფნის შემდეგ, ღირსი მამა წამოდგა სარეცლიდან და უთხრა შეკრებილ მთელ საძმოს:

– ძმებო ჩემო და მამებო! აჰა, ჩემი სიცოცხლე მთავრდება – ეს უფალმა გამომიცხადა გამოქვაბულში დიდი მარხვის დროს. იფიქრეთ ერთმანეთში, ვინ ისურვებდით ყოფილიყო თქვენთან იღუმენად ჩემს ნაცვლად.

ამ სიტყვებით ძლიერად დამწუხრებულმა საძმომ ტირილი დაიწყო. ღირსი მამისგან გასვლისა და ერთმანეთთან თათბირის შემდეგ, ყველა ბერმა გადაწყვიტა, იღუმენად სტეფანე, ტიპიკონის მცველი, აერჩიათ. მეორე დღეს ღირსმა მამამ კვლავ მოუხმო მთელ საძმოს და ჰკითხა მათ:

– რა გადაწყვიტეთ ერთმანეთში, შვილებო? ვინ არის თქვენგან ღირსი, იყოს იღუმენი?

ყველამ თქვა, რომ სტეფანე ღირსია იღუმენობის. სტეფანეს თავისთან მოხმობის შემდეგ, ღირსმა მამამ აკურთხა იგი იღუმენობაზე თავის ნაცვლად და უთხრა მას:

– აჰა, შვილო, გადაგცემ მონასტერს; გულმოდგინედ დაიცავი იგი; რა წესიც დავაწესე მე მსახურებებში, ის დაიცავი შენც, და ყველაფერში მონასტრის გადმოცემას მიჰყევი. ტიპიკონი არ შეცვალო, არამედ ყველაფერი გააკეთე კანონისა და მონასტრის წესის მიხედვით.

საძმოს კი ღირსი მამა დიდხანს შეაგონებდა, უანდერძებდა რა, დამორჩილებოდნენ ახალ იღუმენს. შემდეგ გაუშვა ყველა, წინასწარ მიუთითა რა მათ თავისი გარდაცვალების დღე – შაბათი.

– მზის ამოსვლის შემდეგ, – უთხრა მან საძმოს, – ჩემი სული სხეულიდან განვა.

შემდეგ ღირსმა მამამ კვლავ მოუხმო თავისთან მხოლოდ სტეფანეს და განმარტოებით დიდხანს შეაგონებდა მას, თუ როგორ უნდა ემწყემსა წმინდა სამწყსო. რადგან ღირსი მამა ძლიერ დასუსტებული იყო ავადმყოფობისგან, ამიტომ სტეფანე, განუყრელად, სიმდაბლით ემსახურებოდა მას. დადგომილ შაბათს, განთიადზე, წმინდა თეოდოსიმ გაგზავნა საძმოს მოსახმობად. როდესაც ყველა ბერი შეიკრიბა, წმინდა მამამ, დამშვიდობებისას, სიყვარულით აკოცა თითოეულს; ისინი კი მწარედ ტიროდნენ, ხედავდნენ რა წინასწარ ასეთი კეთილი მწყემსის სწრაფ დაკარგვას. წმინდა თეოდოსიმ, უკვე სრულიად სიკვდილისთვის მომზადებულმა, უთხრა მათ:

– შვილებო ჩემო საყვარელნო და ძმანო ჩემნო! მე ყველას გემშვიდობებით, რადგან ჩემს უფალთან, იესო ქრისტესთან მივდივარ. აჰა თქვენ იღუმენი, რომელიც თავად აირჩიეთ; პატივი მიაგეთ მას, როგორც სულიერ მამას, დაემორჩილეთ მას და მისი ბრძანებით აკეთეთ ყოველივე ღვთისსათნო. ხოლო ღმერთმა, რომელმაც ყოველივე სიტყვითა და სიბრძნით შექმნა, თვითონ დაგლოცოთ და გიხსნათ ბოროტის ცილისწამებისაგან; დაე, მან შეგინარჩუნოთ თქვენს უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე მტკიცე და ურყევი სარწმუნოება და სიყვარული ერთმანეთის მიმართ. ამის შემდეგ, გევედრებით და გემუდარებით, – დამკრძალეთ იმ სამოსელში, რომელშიც ახლა ვარ, და ჩემი სხეული მოათავსეთ იმ გამოქვაბულში, სადაც დიდი მარხვის განმავლობაში ვმყოფობდი; არავითარ შემთხვევაში არ დაბანოთ ჩემი საწყალი სხეული. ნურავინ ამქვეყნიურ ადამიანთაგან არ ნახავს ჩემს დაკრძალვას; თქვენ მარტო, ბერებო, დამასვენეთ ჩემს მიერ მითითებულ ადგილას.

წმინდანის სიტყვების მოსმენისას ძმები ძლიერ ტიროდნენ. ღირსმა მამამ კვლავ დაიწყო მათი ნუგეშისცემა და თქვა:

– გპირდებით თქვენ, ძმანო და მამანო, რომ თუმცა სხეულით განგეშორებით, ჩემი სულით ყოველთვის თქვენთან ვიქნები.

ამ სიტყვების შემდეგ ღირსმა მამამ ყველა გაუშვა, არავინ დაიტოვა თავისთან. ერთ-ერთმა ძმათაგანმა, რომელიც მუდმივად ემსახურებოდა მას, კარში ნახვრეტი გააკეთა და შეხედა, რას აკეთებდა იგი. ღირსი მამა, წამოდგა საწოლიდან, პირქვე დაემხო და ცრემლებით ევედრებოდა მოწყალე ღმერთს თავისი სულის ხსნისთვის. თავის ლოცვაში ის დახმარებას უხმობდა ყველა წმინდანს და ყველაზე მეტად ჩვენს ყოვლადწმინდა დედაუფალ ღვთისმშობელს, რომელსაც ანდობდა თავის სამწყსოს და თვით თავის სავანეს. ლოცვის შემდეგ მან კვლავ დაწვა საწოლზე, შემდეგ კი, ცოტა ხნის დასვენების შემდეგ, ცისკენ აღაპყრო თვალები და სახეზე სიხარულით, ხმამაღლა თქვა: „კურთხეულ არს ღმერთი! თუ ასეა, მაშინ უკვე აღარ მეშინია, არამედ კიდევ უფრო დიდი სიხარულით განვშორდები ამ წუთისოფელს.“

ალბათ, ზემოთ მოყვანილი სიტყვების წარმოთქმისას ის რაღაც ხილვას ჭვრეტდა. შემდეგ მან, გაშალა ფეხები და მკერდზე ჯვარედინად დაიდო ხელები, ღმერთს შეჰვედრა თავისი წმინდა სული და წმინდა მამათა დასს შეუერთდა. ეს მოხდა 1074 წლის 3 მაისს, შაბათს, როგორც ღირსმა მამამ იწინასწარმეტყველა, მზის ამოსვლის შემდეგ. წმინდა თეოდოსის მიცვალების ცხარე ცრემლებით გლოვის შემდეგ, ძმებმა მისი წმინდა სხეული ეკლესიაში გადაასვენეს და იქ შეასრულეს ჩვეულებრივი ლოცვები და საგალობლები განსვენებულისთვის.

ღვთაებრივი განგებულებით, ღირსი მამის მიცვალების შესახებ მყისვე შეიტყო მრავალმა ადამიანმა. ხალხი და მრავალი ბოიარი, საკუთარი გულმოდგინებით შეკრებილი მონასტრის კარიბჭესთან, ელოდნენ დროს, როცა ღირსი მამის სხეულს მონასტრიდან გამოასვენებდნენ გამოქვაბულში დასაკრძალად. ძმებმა კი, დახურეს კარიბჭე, არავის უშვებდნენ მონასტერში, ელოდნენ დროს, როცა ხალხი დაიშლებოდა, რათა ღირსი მამის სხეული დაეკრძალათ, როგორც მან თავად ითხოვა ამის შესახებ, ერისკაცთა არყოფნაში. და აჰა, ღვთის ნებით ცა უეცრად ღრუბლებით დაიფარა; დაიწყო ძლიერი წვიმა. როგორც კი ხალხი დაიშალა, მზემ ისევ გამოანათა. მაშინ ძმებმა გამოასვენეს ეკლესიიდან ღირსი მამის სხეული და პატივით დაასვენეს გამოქვაბულში.

მართლის მიცვალების მომენტში, თავადი სვიატოსლავი პეჩორის მონასტრიდან არც ისე შორს იმყოფებოდა; მოულოდნელად მან დაინახა მონასტრის თავზე ცეცხლოვანი სვეტი, რომელიც მიწიდან ცამდე აღწევდა. ღირსი მამის მიცვალების შესახებ მიხვედრით, თავადმა დამსწრეებს უთხრა:

– ეს, როგორც ვფიქრობ, დღეს განეშორა მიწას და ცისკენ წავიდა ღირსი თეოდოსი; მე გუშინ მასთან ვიყავი და ვნახე, რომ ძალიან მძიმე ავადმყოფობაში იმყოფებოდა.

მან გაგზავნა მაცნე ღირსი მამის შესახებ გასაგებად და როცა მის სიკვდილში დარწმუნდა, ბევრი იტირა.

ნეტარი თეოდოსის გარდაცვალების წელს, მისი ლოცვებით, მონასტრის ყოველი საგანძური გამრავლდა, მინდვრებში იყო სიუხვე, ხოლო მონასტრის ცხოველებში – დიდი ნამატი. ასეთი წელი ჯერ არ ყოფილა. ამის დანახვისას ძმებს გაახსენდათ თავიანთი წმინდა მამის დაპირება და ადიდეს ღმერთი იმისთვის, რომ მან თავის სათნომყოფელს, ნეტარ თეოდოსის, თავისი მადლიერი ძღვენი მიჰმადლა. მადლიერი ძღვენი გამოვლინდა წმინდა თეოდოსის სიკვდილის შემდეგ მრავალი სასწაულით, რომელთაც წმინდანი აღასრულებდა ყველა იმ ადამიანის გულმოდგინე ლოცვით, ვინც მას დახმარებისთვის მოუხმობდა.

აღწერილ დროს მთავარი სვიატოსლავი ძლიერ განრისხდა ერთ ბოიარზე. ბევრს ეგონა, რომ მთავარს მისი დატუსაღება უნდოდა. ის ბოიარი კი გულმოდგინედ ლოცულობდა ღმერთისადმი და დახმარებას სთხოვდა ღირს თეოდოსის, ამბობდა რა: „ვიცი, მამაო, რომ წმინდა ხარ; აჰა, გასაჭირში ვარ; შემიწყალე მე: შენი ლოცვით ზეციურ მეუფესთან მიხსენი გასაჭირისგან“.

როდესაც ბოიარს ჩაეძინა, სიზმარში მას ღირსი მამა გამოეცხადა და უთხრა: – რატომ ხარ ასე დამწუხრებული? ნუთუ ფიქრობ, რომ სულ წავედი თქვენგან? თუკი სხეულით განგშორდით, სულით ყოველთვის თქვენთან ვარ. აი, ხვალ მთავარი ყოველგვარი რისხვის გარეშე მოგიხმობს და კვლავ დაგიბრუნებს შენს ყოფილ წოდებას.

გონს მოსულმა და გონზე მოსულმა ბოიარმა ოთახიდან გამოსული ღირსი მამა კარის მახლობლად, უკნიდან დაინახა. წმინდა თეოდოსის მიერ ნაწინასწარმეტყველები ნამდვილად ახდა და ბოიარმა ამ დროიდან კიდევ უფრო დიდი სიყვარულით განეწყო პეჩორის მონასტრისადმი.

გზისთვის მომზადებისას ერთმა კაცმა ღირსი თეოდოსის მონასტერში ვერცხლის პატარა ზარდახშა მოიტანა და შესანახად თავის ნაცნობ ბერს, კონონს, გადასცა. ამის შესახებ ბერმა ნიკოლოზმა გაიგო და ეშმაკის წაქეზებით ის ზარდახშა მოიპარა, შემდეგ კი დამალა. დაბრუნებულმა კონონმა თავის კელიაში ვერცხლი ვერ იპოვა და ამის გამო ძლიერ დამწუხრებულმა, ცრემლებით დაიწყო ლოცვა ღმერთისადმი, დახმარებას სთხოვდა ღირს თეოდოსის. ლოცვის შემდეგ ჩაძინებულმა კონონმა დაინახა მისთვის გამოცხადებული ღირსი თეოდოსი, რომელმაც უთხრა:

– ის ვერცხლი, რის გამოც მწუხარებ, ეშმაკის ჩაგონებით ბერმა ნიკოლოზმა აიღო და გამოქვაბულში დამალა. შემდეგ, როდესაც გაუმხილა, სად იყო ოქრო დამალული, უთხრა: – წადი და, არავისთვის არაფრის თქმით, წამოიღე შენი ნივთი.

გაღვიძებულმა, გახარებულმა ბერმა სწრაფად წამოდგა და, სანთელი აანთო, მითითებულ ადგილას გაემართა. ნაქურდალის პოვნის შემდეგ, მან მადლობა შესწირა ღმერთს და მის მადლმოსილს, ღირს თეოდოსის.

ადგილი ჰქონდა შემდეგ შემთხვევასაც. წმინდა დიდ კრებულის კიევის სოფიას ეკლესიის ერთ კლერიკოსს ძლიერად შემოუტევა სნეულებამ: მთელი მისი სხეული შინაგანი სიცხისგან იწვოდა. გონს მოსვლისას, მან ილოცა ღმერთისადმი და მის ღირს მადლმოსილ თეოდოსისადმი, ევედრებოდა რა, რომ შეემსუბუქებინა მისი ტანჯვა. როგორც კი ჩაეძინა, სიზმარში დაინახა ღირსი თეოდოსი, რომელიც, კვერთხს აწვდიდა, უთხრა: „აიღე და იარე მასთან ერთად“.

გაღვიძებულმა ავადმყოფმა იგრძნო, რომ მისი სხეულის სიცხე სუსტდებოდა და ავადმყოფობა წყდებოდა. ამის შემდეგ კი, როდესაც გამოჯანმრთელდა, პეჩორის მონასტერში წავიდა და ძმობას უამბო, როგორ განიკურნა ავადმყოფობისგან ღირსი თეოდოსის ლოცვებით. ბერებმა კი ადიდეს ღმერთი, რომელმაც ასეთი მადლი მისცა მართალს.

იყო კიდევ ასეთი შემთხვევაც. პეჩორის მონასტერში თავისი იღუმენობის დროს ღირსმა თეოდოსიმ დაადგინა, რომ დიდმარხვის პირველი კვირის პარასკევს ძმობის ტრაპეზზე – როგორც კეთილ მოსაგრეებს, რომლებმაც თავი შეიკავეს – მიეწოდებინათ სრულიად სუფთა პურები, აუცილებლად თაფლითა და ყაყაჩოს მარცვლებით. ეს დადგენილება ყოველთვის სრულდებოდა ნეტარი სტეფანეს მიერ, რომელიც თავად ღირსმა თეოდოსიმ დაადგინა იღუმენად. სტეფანეს შემდეგ პეჩორის მონასტერში იღუმენობა ნეტარმა ნიკონმა მიიღო და მან დადგენილ დიდმარხვის პირველი კვირის პარასკევს ბრძანა, რომ კელაროსს ღირსი თეოდოსის დადგენილების თანახმად მოემზადებინა ყველაფერი. კელაროსმა კი არ დაემორჩილა იღუმენის ბრძანებას და არ შეასრულა ღირსი თეოდოსის მიერ დადგენილი საბაბით, რომ ასეთი პურებისთვის ფქვილი არ იყო. მაგრამ თავად ღმერთმა არ დაუშვა, რომ ღირსი თეოდოსის მიერ დადგენილი წესი დაღუპულიყო. ლიტურგიის შემდეგ, როდესაც ძმობა ტრაპეზარში მიდიოდა სამარხვო სადილზე, მოულოდნელად საიდანღაც მოუტანეს მათ სუფთა პურების ტვირთი. ამ სასწაულის ხილვით, ძმობამ ადიდეს ღმერთი და მისი მადლმოსილი, რომელიც არ ტოვებდა მათ თავისი სიკვდილის შემდეგაც კი. ისინი ადიდებდნენ თავიანთ მამას და მოძღვარს, ღირს თეოდოსის, რომელიც ინახავდა ბერების კეთილდღეობისთვის თავის დადგენილებას და ასრულებდა თავის დაპირებას – ყოველთვის აღმოუჩინოს მონასტერს დახმარება, უფლისგან ამის გამოთხოვის უფლება მან თავისი ღვთივსათნო საქმეებით დაიმსახურა. ღირსი თეოდოსის წმინდა გაბედული ლოცვების შეწევნით, ჩვენც ღირს ვიყოთ მივიღოთ ღვთის ნიჭი – მარადიული სიცოცხლე ქრისტე იესოსთან, ჩვენს უფალთან, რომელიც განდიდებულია ღმერთ მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

---

ღირსი მამა ჩვენი პეტრე სასწაულთმოქმედი

ამ ღირსი მამის სამშობლო კონსტანტინოპოლი იყო. იგი კეთილმსახური მშობლების შვილი იყო. როდესაც ღირსის მშობლებმა მონაზვნობა იტვირთეს, ხოლო მათ კვალს მალევე გაჰყვნენ მისი ორი ძმა, პავლე და დიონისე, იგიც, მათი მიბაძვით და მათნაირი ცხოვრების სურვილით, თავის ძმასთან, პლატონთან ერთად, ასევე მონაზვნად აღიკვეცა. ბერად აღკვეცის შემდეგ, მან ისეთი გულმოდგინებით შეუდგა სამონასტრო ცხოვრებას, რომ ამაში თავის ყველა თანატოლს აღემატა, რადგან ჯერ მათ, შემდეგ კი ყველა სხვა მონაზონს ბაძავდა, მათგან სათნოებებს ითვისებდა და საკუთარ ცხოვრებაში იყენებდა. თავისი მაღალი მოღვაწეობით მან იმ დროინდელი იტალიის ეპისკოპოსის, ნიკოლოზის სიყვარული დაიმსახურა, რომელსაც სურდა, იგი საეპისკოპოსო ხარისხით აღეჭურვა, მაგრამ ღირსმა თავი აარიდა ამას, იმ მიზეზით, რომ თავს ასეთი პატივის უღირსად მიიჩნევდა. ეპისკოპოსი ნიკოლოზი მაშინ მის ძმას, პავლეს ეახლა და, კორინთოს ეკლესიის სანუგეშოდ, რომელსაც მაშინ ეპისკოპოსი არ ჰყავდა, იგი კორინთოს ეპისკოპოსად დაადგინა. ამის შემდეგ, ღირსი პეტრეც, ეპისკოპოსობის მიღების დაჟინებული თხოვნებისგან თავის დასაღწევად, თავის ძმასთან, პავლესთან, კორინთოში მივიდა და დუმილის აღთქმა დაიდო, მაგრამ მასში მხოლოდ ერთი წელი დაჰყო, თავისი ღვაწლის ბოლომდე არ მიყვანით, რადგან პავლესთან კორინთოში შორეული ქვეყნიდან დიდებულები და ხომალდების მფლობელები მივიდნენ და სთხოვდნენ, რომ მათი გარდაცვლილი ეპისკოპოსის ნაცვლად, მისი ძმა დაენიშნა ეპისკოპოსად. თავად წმინდა პეტრეს კი იმდენად დაჟინებით სთხოვდნენ მათთან ეპისკოპოსობას, რომ იგი, უარის თქმის ძალას ვერ პოულობდა, დააპირა კორინთოდან გაქცევა, მაგრამ, როდესაც საკმაო დრო გავიდა, და მოსულები კიდევ უფრო დიდი დაჟინებით აგრძელებდნენ თხოვნას, იგი, ბოლოს და ბოლოს, მათი ცრემლებით შეძრწუნდა და მათი წინადადება მიიღო.

საეპისკოპოსო ხარისხის მიღების შემდეგ, ღირსი მთელი გულმოდგინებით შეუდგა საეკლესიო სწავლების საქმეს და თავისი გულმოდგინებით პასუხობდა სამწყსოს გულმოდგინებას მის მიმართ. მოწყალების საქმეებში იგი იქამდე მიდიოდა, რომ ღარიბებისთვის საკუთარ სამოსსაც კი არ იშურებდა. იგი კვებავდა ობლებს, ზრუნავდა ქვრივებზე, საჭმელს ურიგებდა ღარიბებს, საიდუმლოდ ურიგებდა მოწყალებას ყველას, ვისაც ეს სჭირდებოდა. ერთხელ, როდესაც უმოსავლო წელი დადგა და ქვეყანას შიმშილობა ეწვია, მან დაუცხრომელი მოწყალების გაცემით მრავალი ათასი მშიერი ხალხი გამოკვება. ამ დროს ერთხელ მოხდა, რომ ჭურჭელში ცოტაოდენი საკვები იყო დარჩენილი, მაგრამ ღირსმა იგი მალე სრულიად სავსე იპოვა, ისე რომ მასში არსებული საკვები მთელი წელი ეყო გაჭირვებულებს. ტანჯულთა მიმართ თავისი მოწყალებით, იგი ტყვებს გამოისყიდდა და სუსტებს ძლიერთა ძალადობისგან ათავისუფლებდა. გარდა ამისა, მან განკურნა ერთი ეშმაკეული ყმაწვილი ქალი, იგავით იწინასწარმეტყველა პელოპონესისთვის მოვლენილი უბედურება და შორიდანვე განჭვრიტა თავისი აღსასრულის დღე. სამოცდაათი წლის ასაკს მიღწეულმა და ურიცხვი კეთილი საქმის აღსრულებით, მან თავისი ნეტარი სული უფალს მიაბარა. თავისი აღსასრულის შემდეგაც სასწაულებს აღასრულებდა, საფლავიდან კეთილსურნელებას გამოსცემდა, ეშმაკებს განასხამდა და ყოველგვარ სნეულებას კურნავდა, ასევე ჭკუას ასწავლიდა მათ, ვინც ამას მის საფლავთან ეძებდა.