საქართველოს საპატრიარქო

წმიდა მოციქულისა და მახარებლის მარკოზის ცხოვრება და ღვაწლი

წმიდა მარკოზი, ებრაელი წარმოშობით, ლევის ტომიდან იყო, სამღვდელო შტოს ეკუთვნოდა და თავდაპირველად იერუსალიმში ცხოვრობდა. ებრაულად მარკოზს იოანე ერქვა; მისი სახელი — მარკოზი — ლათინურია. ეს სახელი მან ებრაულს მოგვიანებით, უცხო ქვეყანაში გამგზავრებამდე დაურთო, როდესაც მოციქულ პეტრესთან ერთად, სახარების საქადაგებლად იმდროინდელი მსოფლიოს დედაქალაქში – რომში გაემგზავრა. მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ მიღებული გადმოცემის თანახმად, რომელიც რამდენიმე ძველი მწერლის მოწმობას ეთანხმება, იგი უფლის სამოცდაათ მოწაფეს შორის იყო და, აქედან გამომდინარე, თვითონაც იყო მოწმე-მხილველი უფალ იესო ქრისტეს ცხოვრების ზოგიერთი მოვლენისა. თავად მახარებელ მარკოზის თხრობაში, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს სიკვდილზე გადაცემის შესახებ გეთსიმანიის ბაღში, მოხსენიებულია ერთი ჭაბუკი, რომელიც, როდესაც უფლის ყველა მოწაფემ მიატოვა იგი, მარტო მისდევდა ღვთაებრივ ტყვეს, სხეულზე ტილო შემოხვეული, მაგრამ, მეომრების მიერ შეპყრობისას, ხელში დაუტოვა მათ ტილო და შიშველი გაიქცა მათგან. ჭაბუკის სამოსი მიუთითებდა, რომ ის ღამით მოულოდნელად, ხმაურზე გამოვიდა, უეჭველად იმ სახლიდან, რომელსაც ბაღი ეკუთვნოდა. კიდევ სიძველეში ჩამოყალიბდა გადმოცემა, რომ აღნიშნული ჭაბუკი თავად მარკოზი იყო და რომ გეთსიმანიის ბაღი იმ ოჯახს ეკუთვნოდა, საიდანაც მარკოზი წარმოდგებოდა.

მოციქულთა საქმეების წიგნი მოწმობს, რომ მახარებელ მარკოზის დედას – მარიამს – იერუსალიმში ჰქონდა საკუთარი სახლი, რომელშიც მოციქულმა პეტრემ თავშესაფარი იპოვა ანგელოზის მიერ საპყრობილიდან სასწაულებრივი გამოხსნის შემდეგ. უფლის ზეცად ამაღლების შემდეგ, ქრისტიანთა დევნის დროს, ეს სახლი მრავალი მორწმუნე იერუსალიმელისთვის სამლოცველო შეკრების ადგილს და ზოგიერთი მოციქულისთვის თავშესაფარს წარმოადგენდა. ამგვარად, წმიდა მარკოზს დედის სახლში მუდმივად ჰქონდა შესაძლებლობა, ქრისტიანებთან ურთიერთობაში ყოფილიყო, მონაწილეობა მიეღო მათ სამლოცველო შეკრებებში და თავად მოციქულებთან დაახლოებულიყო. განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა დაამყარა მან მოციქულ პეტრესთან, რომელიც მის მიმართ მამობრივ სიყვარულსა და კეთილგანწყობას იჩენდა, როგორც ეს თავად მოციქულ პეტრეს სიტყვებიდან ჩანს, რომელიც თავის ეპისტოლეში მარკოზს თავის ძედ უწოდებს და ამბობს: „მოგიკითხავთ თქვენ ბაბილონში მყოფ რჩეულ ეკლესიას და მარკოზი, ჩემი ძე.“ წმიდა მარკოზის ბიძა იყო წმიდა მოციქული ბარნაბა, წარმოშობით ლევიტი, კვიპროსის კუნძულიდან. მის მეშვეობით წმიდა მარკოზი ცნობილი გახდა სხვა უმაღლესი მოციქულისთვისაც – წმიდა პავლესთვის, როდესაც ეს უკანასკნელი, ქრისტეს რწმენისკენ სასწაულებრივი მოქცევის შემდეგ, პირველად ჩავიდა იერუსალიმში. ამ ორ უმაღლეს მოციქულთან – პეტრესთან და პავლესთან – ახლო ურთიერთობის დამყარებით, წმიდა მარკოზი გახდა უახლოესი თანამშრომელი და აღმსრულებელი იმ ბრძანებებისა, რომლებიც მას ხან ამ, ხან კი იმ დიდებული მოციქულისგან ეკისრებოდა.

ქრისტეს შობიდან დაახლოებით 44 ან 45 წელს იერუსალიმელ ქრისტიანებს დიდი უბედურება დაატყდათ თავს. ქრისტიანთა გამრავლების დანახვისას იერუსალიმში, ქრისტეს სარწმუნოების მტერთა – იუდეველთა – სიძულვილმა უმაღლეს ხარისხს მიაღწია. ქრისტიანთა მიმართ სიძულვილით ანთებულმა იუდეველებმა მათ სახლებს დაესხნენ თავს, დაუნდობლად გაძარცვეს მთელი მათი ქონება, ისე რომ ქრისტიანებს დიდი შიმშილის ატანა მოუხდათ. ქრისტეში ძმების ასეთი სავალალო მდგომარეობის გაგების შემდეგ, ანტიოქიელმა ქრისტიანებმა დაუყოვნებლივ მიაშველეს მათ დახმარება და, მათ შორის შეგროვების შემდეგ, პირადად ბარნაბასა და პავლეს, რომლებიც იმ დროს ანტიოქიაში იმყოფებოდნენ, დაავალეს იერუსალიმელ ქრისტიანთათვის დახმარების მიტანა. იერუსალიმში ჩასვლისა და ანტიოქიელ ქრისტიანთა დავალების შესრულების შემდეგ, ბარნაბა და პავლე ანტიოქიაში დაბრუნდნენ და ამჯერად მარკოზიც თან წაიყვანეს. ამ დროიდან მარკოზმა, ბარნაბასა და პავლეს თანამშრომლად ქცეულმა, საკუთარ თავზე აიღო სამოციქულო შრომის დიდი ღვაწლი ქრისტეს სარწმუნოების სახარებლად იუდეველთა და წარმართთათვის. პავლესა და ბარნაბასთან ერთად წმიდა მარკოზმა მონაწილეობა მიიღო მათ პირველ სამოციქულო მოგზაურობაში ანტიოქიიდან, როგორც მათ უახლოესმა დამხმარემ სახარების ქადაგებაში. პავლესა და ბარნაბასთან ერთად მარკოზი ზღვისპირა ქალაქ სელევკიაში იმყოფებოდა

, აქედან გაემგზავრა კუნძულ კვიპროსზე და ის აღმოსავლეთიდან დასავლეთით, სალამინიდან პაფოსამდე გადაკვეთა. აქ, პაფოსში, მარკი მოწმე იყო მოციქულ პავლეს სიტყვით მოხდენილი საოცარი სიბრმავით დატყვევებისა იუდეველი ჯადოქარი ბარიესოსისა, სახელად ელიმასი, რომელიც ცდილობდა პროკონსულ სერგიუსის განდგომას უფლის რწმენისგან. სერგიუსმა მოიწვია ბარნაბა და პავლე ღვთის სიტყვის მოსასმენად (იხ.: საქმეები 13:6–12). მაგრამ ქალაქ პერგიაში ჩასვლის შემდეგ 2755, მარკმა მიატოვა მოციქული პავლე და ბარნაბა და დაბრუნდა იერუსალიმში, თავისი დედის სახლში. იერუსალიმში ჩასვლისას მარკი შეუერთდა მოციქულ პეტრეს და მალე მასთან ერთად გაემგზავრა სამოციქულო მოგზაურობაში სახარების საქადაგებლად რომში. ამ დროს რომში უკვე იყვნენ ქრისტეს მორწმუნეები. მოციქულთა საქმეების წიგნი მოწმობს, რომ მოციქულებში სულიწმიდის გადმოსვლის შემდეგ მომხდარი არაჩვეულებრივი ცვლილების მოწმეებსა და მოციქულ პეტრეს პირველი ქადაგების მსმენელებს შორის ქრისტე მაცხოვრის შესახებ 2756 იყვნენ რომიდან ჩამოსული იუდეველები და პროზელიტები, ანუ იუდეველობაზე მოქცეული წარმართები (იხ.: საქმეები 2:10–41). ეს ადამიანები, რომში დაბრუნების შემდეგ, უდავოდ თან წაიღეს თავიანთი რწმენა ქრისტეს მიმართ და ის სხვებსაც გაუზიარეს. უდავოა, რომ ამის შემდეგაც მრავალი იუდეველი, რომლებიც დიდი რაოდენობით ცხოვრობდნენ რომში, ყოველწლიურად დღესასწაულებზე სტუმრობდნენ იერუსალიმს, რომელიც უკვე სავსე იყო სახარებისეული სწავლებით, და იქ ქრისტეს შესახებ ქადაგების მოსმენის შემდეგ, ბრუნდებოდნენ რომში როგორც ქრისტიანები. და ბოლოს, რომში, როგორც მსოფლიოს დედაქალაქში, ყველგან მოდიოდნენ სამოქალაქო და სხვა საქმეებზე მრავალი ქრისტიანი და ხელს უწყობდნენ ქრისტეს მორწმუნეთა რიცხვის გამრავლებას. წმინდა მოციქულმა პეტრემ თავისი ქადაგებითა და სასწაულებით, წმინდა მარკის დახმარებით, კიდევ უფრო გაავრცელა და განამტკიცა ქრისტეს ეკლესია რომში, მოაქცია ქრისტესკენ მრავალი ადამიანი როგორც იუდეველებიდან, ისე წარმართებიდან. მოციქულების ბაგეებიდან სახარებისეული ქადაგების წმინდა სიტყვების მოსმენით და უფალ იესო ქრისტესადმი რწმენით გაღვივებულმა, რომაელმა ქრისტიანებმა არ იკმარეს მოციქულების მხოლოდ ზეპირი ქადაგება იესო ქრისტეს შესახებ, არამედ სურდათ ჰქონოდათ მათთვის ზეპირად გადმოცემული სწავლების წერილობითი ძეგლიც. ისინი მივიდნენ მოციქულ პეტრეს თანამგზავრ წმინდა მარკთან და ვედრებით სთხოვეს, ჩაეწერა ყველა წმინდა სიტყვა, რომელიც მან პეტრესთან ერთად უთხრა მათ ქრისტე უფლის შესახებ, და დაეტოვებინა მათთვის ეს წმინდა ნაწერი როგორც ძეგლი. მარკმა შეასრულა რომაელი ქრისტიანების კეთილი სურვილი და დაწერა მათთვის თავისი სახარება, რომელშიც 2757, უფალ იესო ქრისტეს ცხოვრებიდან მოვლენების გადმოცემისას, დედამიწაზე მისი ყოფნის დროს, ზუსტად ჩაწერა, რამდენადაც ახსოვდა, რასაც ასწავლიდა და რასაც აკეთებდა უფალი, გულმოდგინედ ზრუნავდა ამაზე, რათა არ გამოეტოვებინა არაფერი მოსმენილიდან ან არ შეეცვალა. დაწერილი მარკმა განსახილველად გადასცა მოციქულ პეტრეს, და წმინდა პეტრემ თავისი მოწმობით დაადასტურა მარკის მიერ დაწერილი სახარების ჭეშმარიტება და მოიწონა იგი ეკლესიებში წასაკითხად. 2758 ამიტომ, მარკოზის სახარება მიღებული იყო ყველა ეკლესიის მიერ ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე, როგორც სამოციქულო, ღვთივსულიერი 2759 ნაწერი.

რომში მოღვაწეობის შემდეგ წმინდა მარკი, მოციქულ პეტრეს ბრძანებით, სახარების საქადაგებლად გაემგზავრა ქალაქ აკვილიაში, რომელიც ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობდა. ამ მდიდარ ქალაქში, რომელსაც მეორე რომს უწოდებდნენ 2760, მარკმა დააფუძნა ეკლესია; ამასთანავე, სახარების ქადაგებით მოინახულა ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე მდებარე სხვა ადგილებიც, ყველგან აარსებდა ღვთის ეკლესიებს. ამის შემდეგ წმინდა მარკი, მოციქულ პეტრეს განკარგულებით, გაემგზავრა ეგვიპტეში სახარების საქადაგებლად. ეს მოხდა, როგორც ალექსანდრიის პატრიარქი ევტიქი მოწმობს, კლავდიუსის მეფობის მეცხრე წელს 2761. ეგვიპტეში, პალესტინის მოსაზღვრე წარმართულ ქვეყანაში, ჯერ კიდევ ალექსანდრე მაკედონელის 2762 და ეგვიპტის მეფე პტოლემე ლაგუსის 2763 დროიდან ძალიან ბევრი იუდეველი იყო. ისინი აქ მთელ ქალაქებს ასახლებდნენ, ჰქონდათ თავიანთი სინაგოგები, თავიანთი სინედრიონი, იერუსალიმის ტაძრის მსგავსი ტაძარიც კი 2764, ასევე მღვდლები და ლევიტები მოსეს კანონის მიხედვით. აქ ეგვიპტეში, მეფე პტოლემე ფილადელფუსის ბრძანებით 2765

ძველი აღთქმის წმინდა წერილის წიგნები ებრაული ენიდან ბერძნულად ითარგმნა, რის წყალობითაც ღვთიური გამოცხადება კაცობრიობის ხსნის შესახებ ხელმისაწვდომი გახდა თვით წარმართებისთვისაც. აქ, ხალხის მეხსიერებაში ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო ეგვიპტური ტაძრის კერპების ის მნიშვნელოვანი დაცემა, რაც, ეკლესიის მამათა მოწმობით, თან ახლდა წმინდა ოჯახის ჩამოსვლას ღვთაებრივ ყრმა იესუსთან ერთად, რომელიც სასტიკი ჰეროდეს ხელიდან იდევნებოდა. დაბოლოს, შესაძლოა ისიც კი, რომ ამ ქვეყანაში იყვნენ წმინდა სულის სასწაულებრივი გარდამოსვლის მოწმეები მოციქულებზე, რომლებმაც აქაც შემოიტანეს ქრისტეს სწავლების თესლი. ყოველივე ეს დიდად ამზადებდა ეგვიპტის მცხოვრებლებს ქრისტიანული სწავლების მისაღებად და წმინდა მარკოზის ქადაგების დიდ წარმატებას ჰპირდებოდა. და მართლაც, როდესაც მარკოზი, პირველი მოციქულთაგანი ჩავიდა ეგვიპტეში და დაიწყო სახარების ქადაგება, ადამიანებისთვის ეშმაკისგან თავისუფლების მოხსენიებით²⁷⁶⁶, მისი ქადაგების დასაწყისშივე²⁷⁶⁷ უამრავმა მამაკაცმა და ქალმა ირწმუნა ქრისტე. თავად ალექსანდრიაში, ეგვიპტის მთავარ ქალაქში, წმინდა მარკოზმა დააარსა ეკლესია და იყო მისი პირველი ეპისკოპოსი.

აქ წმინდა მარკოზმა მრავალი იღვაწა ქრისტეს სარწმუნოების ნათლით იუდეველთა და წარმართთა გასანათლებლად, რომლებიც მანამდე კერპთაყვანისმცემლობის სიბნელეში იმყოფებოდნენ. შემდეგ, ალექსანდრიასა და მის მიმდებარე ქალაქებში ეკლესიების მოწყობისა და მათთვის ეპისკოპოსებისა და სხვა კლირიკოსების ხელდასხმის შემდეგ, წმინდა მარკოზმა დატოვა ეგვიპტის ქვეყანა. სად გაემართა ის აქედან და იყო თუ არა იერუსალიმში სამოციქულო კრებაზე²⁷⁶⁸ – უცნობია. მაგრამ როდესაც მოციქული პავლე, მეორე სამოციქულო მოგზაურობაში გამგზავრებამდე²⁷⁶⁹, ანტიოქიაში იყო ბარნაბასთან ერთად, როგორც მოციქულთა საქმეების წიგნი მოწმობს, აქ მათ შეხვდა წმინდა მარკოზიც და აქედან თავის ბიძა ბარნაბასთან ერთად გაემგზავრა თავის სამშობლო კვიპროსზე (იხ.: საქმეები 15:36–40). ბარნაბასთან ერთად ქრისტეს სახარების ქადაგების ღვაწლში გარკვეული დროის მუშაობის შემდეგ, მარკოზი მეორედ გაემგზავრა ეგვიპტეში, სადაც იმავე დროს ან ცოტა მოგვიანებით ჩავიდა მოციქული პეტრეც. ეგვიპტის სხვადასხვა ქვეყანაში ქადაგებით და მათში ეკლესიების დაარსებით, მოციქულებმა ამ დროს, სხვათა შორის, საფუძველი ჩაუყარეს ქრისტეს ეკლესიას ეგვიპტურ ქალაქ ბაბილონშიც, საიდანაც პეტრემ დაწერა თავისი პირველი კათოლიკე ეპისტოლე მცირეაზიელი ქრისტიანებისადმი (იხ.: 1 პეტრე 5:13). ეგვიპტეში წმინდა მარკოზი ნერონის მეფობის მერვე წლამდე იმყოფებოდა²⁷⁷⁰.

შემდგომში წმინდა მარკოზი კვლავ შეუერთდა მოციქულ პავლეს და მისი თანამშრომლების რიგებში შევიდა. მოციქულ პავლეს რომში ტყვეობაში ყოფნის დროს²⁷⁷¹, წმინდა მარკოზი სხვა პირებთან ერთად იზიარებდა ამ მოციქულის სახარებისეულ შრომას. თავის კოლასელთა მიმართ ეპისტოლეში, რომელიც ამ დროს რომიდან დაიწერა, მოციქული პავლე მარკოზს ღვთის სასუფევლისთვის თავის ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან თანამშრომლად მოიხსენიებს, რომლებიც იმ დროს მისთვის ნუგეში იყვნენ (იხ.: კოლასელთა 4:10–11). როგორც იმავე კოლასელთა მიმართ ეპისტოლედან ჩანს, მარკოზი, მოციქულ პავლეს განკარგულებით, რომიდან მცირე აზიაში, ფრიგიულ ქალაქ კოლასში (კოლ. 2:8–18) გაემგზავრა, რათა დაპირისპირებოდა ცრუ მასწავლებლებს, რომლებიც კოლასელ ქრისტიანებს აცდუნებდნენ²⁷⁷². სად გაატარა წმინდა მარკოზმა რამდენიმე მომდევნო წელი – უცნობია. მაგრამ მოციქულ პავლეს გარდაცვალების დღეებთან ახლოს, წმინდა მარკოზი მცირე აზიაში იმყოფებოდა, კერძოდ, ქალაქ ეფესოში, ეფესოს ეკლესიის ეპისკოპოსის, წმინდა ტიმოთეს სამშობლოში. ამ დროს მოციქულმა პავლემ, რომელიც მეორედ იყო რომში ტყვეობაში, ტიმოთეს მიწერა ეპისტოლე, რომელშიც ის, ტიმოთეს რომში თავისთან დასახმარებლად გამოძახებით, ავალებდა მას, თან წამოეყვანა მარკოზიც, როგორც საჭირო პირი მისთვის მსახურებისთვის (იხ.: 2 ტიმ. 4:11)²⁷⁷³. აქ, რომში, წმინდა მარკოზი იყო ქრისტესთვის მისი ორივე მასწავლებლის, ქრისტეს დიდი და პირველმოციქულების პეტრესა და პავლეს მოწამეობრივი აღსასრულის მოწმე, რომლებიც ერთსა და იმავე დროს ეწამნენ ქრისტესთვის რომში; პავლე – როგორც რომაელი მოქალაქის უფლების მქონე – მახვილით იქნა მოკვეთილი, ხოლო პეტრე ჯვარზე გააკრეს.

თავისი დიდებული მოძღვრების – მოციქულების პეტრესა და პავლეს – გარდაცვალების შემდეგ, წმინდა მახარებელი მარკოზი კვლავ ეგვიპტეში გაემგზავრა მის მიერ დაარსებული ეკლესიის კეთილმოწყობისთვის. მან ბევრი იღვაწა ქრისტეს სარწმუნოების ქადაგების ღვაწლში თავად ალექსანდრიაში. ალექსანდრია, ეგვიპტის დედაქალაქი, ბერძნული განათლების კერა იყო. აქ იყო ცნობილი წიგნსაცავი, აქ ყვაოდა წარმართული მეცნიერება; მის გამო აქ ხალხი ყველგან მოედინებოდა, ისე რომ ქალაქი სავსე იყო მეცნიერებით, ფილოსოფოსებით, რიტორებითა და პოეტებით. ალექსანდრიაში მცხოვრები მრავალი იუდეველიც კი გატაცებული იყო წარმართული სწავლულობით. ქრისტეს სარწმუნოების განმტკიცებისა და განათლებული წარმართებისა და იუდეველებისთვის წინააღმდეგობის გაწევის მიზნით, წმინდა მარკოზმა ალექსანდრიაში ქრისტიანული კატეხიზის სკოლას ჩაუყარა საფუძველი. შემდგომში ეს სკოლა ქრისტიანული განმანათლებლობის ცენტრად იქცა და იმით განითქვა სახელი, რომ მისგან გამოვიდნენ ეკლესიის ცნობილი მოძღვრები, როგორებიც არიან: პანტენი, კლიმენტი, და ზოგიერთი ეკლესიის მამათაგანი, როგორებიც არიან: დიონისე ალექსანდრიელი, გრიგოლ სასწაულთმოქმედი და სხვები.

საეკლესიო ღვთისმსახურების მოწყობაზე ზრუნვით, წმინდა მარკოზმა შეადგინა ლიტურგიის წესი და გადასცა იგი ალექსანდრიის ეკლესიის ქრისტიანებს. ეს ლიტურგიის წესი დიდი ხნის განმავლობაში შენარჩუნდა ამ ეკლესიაში და შემდგომ საუკუნეებშიც. ეგვიპტელი ქრისტიანების, კოპტების, ღვთისმსახურებაში დღემდე შემორჩენილია ზოგიერთი ლოცვა, რომლებიც მახარებელ მარკოზს მიეწერება.

ალექსანდრიის ეკლესიის კეთილმოწყობის შემდეგ, წმინდა მახარებელ მარკოზს ქრისტეს მოძღვრების ქადაგებაზე ზრუნვისას არ ავიწყდებოდა ეგვიპტის სხვა ქალაქებისა და რეგიონების მცხოვრებლები, არამედ, როგორც ძლიერი და მამაცი მოღვაწე, მარკოზი, ღვთის სულის წინამძღოლობით, მთელი გულმოდგინებითა და მოშურნეობით ყველგან მიისწრაფოდა ქრისტეს მოძღვრების საქადაგებლად. მან მოინახულა აფრიკის მრავალი შიდა რეგიონი, იყო ლიბიაში, მარმორიკაში, კირენაიკასა და პენტაპოლისში. ყველა ეს ქვეყანა წარმართული კერპთაყვანისმცემლობის წყვდიადში იყო ჩაფლული. ყველგან, ქალაქებსა და სოფლებში, და გზაჯვარედინებზე მოწყობილი იყო კერპთაყვანისმცემლობის ადგილები, სადაც იდგა კერპები და სადაც სრულდებოდა ჯადოქრობა, წინასწარმეტყველება და მისნობა. ამ ქალაქებისა და სოფლების გავლით, სახარების ქადაგებით, წმინდა მარკოზი ანათლებდა ადამიანთა გულებს, რომლებიც კერპთაყვანისმცემლობის სიბნელესა და წყვდიადში იმყოფებოდნენ, ღვთიური მოძღვრების შუქით, ამავე დროს მათ შორის დიდ სასწაულებს ახდენდა. ღვთიური მადლის ერთი სიტყვით ის კურნავდა სნეულებს, განწმენდდა კეთროვნებს, განდევნიდა უწმინდურ და სასტიკ სულებს.

და მის ქადაგებას, რომელსაც თან ახლდა დიდი და საკვირველი სასწაულები, უდიდესი წარმატება ჰქონდა. ეცემოდა კერპთაყვანისმცემლობის ადგილები, ნადგურდებოდა და იმსხვრეოდა კერპები, ადამიანები განიწმინდებოდნენ და ნათლდებოდნენ მამის, ძისა და სულიწმინდის სახელით. ყველგან, მახარებელ მარკოზთან ერთად, ღვთის ეკლესიები შენდებოდა, და ქრისტეს ეკლესია ყვაოდა ეგვიპტის ქვეყნებში. მახარებელ მარკოზის ქადაგების წმინდა სიტყვების მოქმედებითა და მისი კეთილმსახური ცხოვრების მაღალი სიწმინდისა და სიწმინდის გავლენით, ეგვიპტელი ქრისტიანები, ღვთიური მადლის ზემოქმედებით, გადარჩენის მიღწევისკენ მიმართულ თავიანთ ღვაწლში იმდენ სიწმინდესა და სრულყოფილების სიმაღლეს ავლენდნენ, რომ მათი ცხოვრება, ქრისტიანული სათნოების სიწმინდით სავსე, აღფრთოვანებისა და ქების საგანი იყო თვით წარმართებისა და ურწმუნო იუდეველების მხრიდანაც კი. ევსევი, პალესტინის კესარიის ეპისკოპოსი, და ნიკიფორე ქსანთოპულოსი – საეკლესიო ისტორიკოსები – თავიანთ წიგნებში შემოგვინახეს ერთი ფილონის, იუდეველი ფილოსოფოსის, ჩვენება, რომელიც, ეგვიპტელი ქრისტიანების სათნო ცხოვრების ქებისას, ამბობს:

– ისინი ყოველგვარ ზრუნვას უარყოფენ წარმავალ სიმდიდრეზე და თავიანთ ქონებაზე არ ფიქრობენ, არაფერს მიიჩნევენ ამქვეყნად საკუთრად და ძვირფასად. ზოგიერთი მათგანი კი, ყოველგვარ საერო საზრუნავს რომ ტოვებს, ქალაქებიდან გადის და განმარტოებულ ადგილებსა თუ ბაღებში სახლდება, რათა თავი აარიდოს იმ ადამიანებთან თანაცხოვრებას, რომლებიც მათ ცხოვრების წესს არ ეთანხმებიან, რათა მათგან სიკეთეში ხელი არ შეეშალოთ. თავშეკავებასა და ხორცის მოკვდინებას ისინი საფუძვლად მიიჩნევენ, რაზეც მხოლოდ ერთზე შეიძლება კეთილი ცხოვრების აგება. არცერთი მათგანი საღამოს დადგომამდე არაფერს ჭამს და არ სვამს, ზოგიერთი კი მეოთხე დღემდე არ მიიღებს საჭმელს. სხვები კი, ღვთაებრივი წერილის განმარტებასა და გაგებაში გამოცდილნი, ცოდნის წყურვილით აღვსილნი და ღმერთზე ფიქრის სულიერი საკვებით საზრდოობენ, დროს წმინდა წერილის შესწავლაში ატარებენ და სხეულებრივ საჭმელს მეექვსე დღემდე ივიწყებენ. ღვინოს მათგან არავინ სვამს და ყველა ხორცს არ ჭამს, პურსა და წყალს მხოლოდ მარილსა და ისოპს უმატებენ.

მათ შორის ცხოვრობენ ქალებიც, რომლებმაც თავი სათნო ცხოვრებაში აღზარდეს და მას იმდენად შეეჩვივნენ, რომ სიბერემდე ქალწულებად რჩებიან. მაგრამ ქალწულობას ისინი იძულებით კი არ იცავენ, არამედ საკუთარი ნებით, სიბრძნის მიმართ მოშურნეობითა და სიყვარულით აღძრულნი, რაც მათ აიძულებს, უარი თქვან სხეულებრივ სიამოვნებებზე და ისეთი უკვდავი ნაყოფის მოპოვებას ესწრაფვოდნენ, რისი შობაც მხოლოდ ღვთის მოყვარულსა და მისკენ მისწრაფებულ სულს შეუძლია.

წმინდა წერილს ისინი ალეგორიულად განმარტავენ, მისი ნაგულისხმევი და დაფარული აზრისა და საიდუმლოებების ძიებით; რადგან წერილი, მათი აზრით, ცოცხალ არსებას ჰგავს: სიტყვიერი გამოთქმები მის ხილულ სხეულს შეადგენს, ამ გამოთქმების მიღმა დაფარული აზრი და საიდუმლოება კი მის უხილავ სულს. ისინი ადრე დგებიან ღვთის სადიდებლად და სალოცავად, საგალობლად და ღვთის სიტყვის მოსასმენად – ცალკე კაცები და ცალკე ქალები. ზოგიერთი მათგანი შვიდი კვირის განმავლობაში განუწყვეტელ მარხვაშია. მეშვიდე დღეს მათ დიდ პატივს მიაგებენ. მისთვის და სხვა დღესასწაულებისთვის მოსამზადებლად, ისინი დასასვენებლად პირდაპირ მიწაზე წვებიან. ღვთაებრივ მსახურებას მათთან მღვდლები და დიაკვნები აღასრულებენ, რომელთაც ეპისკოპოსი წინამძღვრობს.

ასეთი კეთილსურნელოვანი ქრისტეს ვენახი დარგო და დაამუშავა მრავალმტკივნეული შრომით წმინდა მახარებელმა მარკოზმა ეგვიპტის ქვეყნებში; იქ ის პირველი ეპისკოპოსიც იყო, საეპისკოპოსო ტახტი ალექსანდრიაში ჰქონდა, სადაც წამებით აღესრულა და ალექსანდრიის ეკლესიის პირველი მოწამე გახდა.

წმინდა მარკოზის ვნებებისა და წამებით აღსრულების შესახებ ნეტარი სვიმეონ მეტაფრასტი ასე მოგვითხრობს. წმინდა მარკოზმა, კვირინეში – პენტაპოლისის ქალაქში ყოფნისას, სადაც იგი ქრისტეს სწავლების ქადაგებისა და ქრისტეს ეკლესიის მოწყობის საქმეში იღვწოდა, სულიწმიდისგან ბრძანება მიიღო, რომ იქიდან წასულიყო სახარების საქადაგებლად ფარიტულ ალექსანდრიაში.

სულიწმიდის ბრძანებების მორჩილმა მარკოზმა მთელი გულმოდგინებით იჩქარა ახალი ღვაწლისკენ. აცნობა რა ძმებს ალექსანდრიაში წასვლის უფლის ბრძანების შესახებ, ქრისტიანებთან გამოსამშვიდობებელი ტრაპეზის შემდეგ, მათი კურთხევით გაცილებულმა, იგი კვირინედან ალექსანდრიაში გაემგზავრა.

მეორე დღეს იგი ალექსანდრიას მიაღწია და გემიდან ჩამოსვლის შემდეგ, მივიდა ერთ ადგილას, რომელსაც მენდიონი ერქვა. აქ, ქალაქის კარიბჭესთან შესვლისას, მისი სანდალი შუაზე გაიხლიჩა, რაც წმინდანმა კეთილ ნიშნად მიიღო. იქვე დაინახა მეწაღე, რომელიც ძველ ფეხსაცმელს არემონტებდა, წმინდანმა მას თავისი სანდალი შესაკეთებლად მისცა. მეწაღემ, სანდლის შეკეთებისას, შემთხვევით თავისი იარაღით მარცხენა ხელი გაიჭრა და ტკივილისგან შეკივლებით, ღვთის სახელი მოუხმო.

ამ შეძახილის გაგონებისას, მოციქული სულით გაიხარა, რადგან ამაში დაინახა ნიშანი, რომ უფალი მას კეთილ წარმატებულ გზას მოუწყობდა. მეწაღის ხელზე ჭრილობა კი ძალზე მტკივნეული იყო და მისგან უხვად მოედინებოდა სისხლი.

წმინდა მარკოზმა, მიწაზე დააფურთხა, ტალახი მოზილა და ჭრილობაზე წასმის შემდეგ, თქვა: – იესო ქრისტეს სახელით, რომელიც ცოცხალია უკუნითი უკუნისამდე, იყავი ჯანმრთელი.

და მაშინვე მეწაღის ჭრილობა შეხორცდა და ხელი მოუჯანმრთელდა. მეწაღემ, მის წინ მდგარ მამაკაცში ასეთი ძალისა და მისი სიტყვების მოქმედების, ასევე მისი მზერის სიწმინდისა და ცხოვრების სიწმინდის დანახვისას, თხოვნით მიმართა და უთხრა:

— გევედრები, ღვთის კაცო, მოდი ჩემს სახლში და დარჩი ჩემთან, შენს მონასთან, თუნდაც ერთი დღე, რათა სუფრა გაიზიარო ჩემთან, რადგან შენ ახლა მადლი გამოიჩინე ჩემ მიმართ.

მოციქული, სიხარულით დათანხმდა მის თხოვნას და უთხრა:

— უფალმა მოგცეს სიცოცხლის პური, — ზეციური პური.

იმ კაცმა კი, მაშინვე წაიყვანა მოციქული და დიდი სიხარულით შეიყვანა თავის სახლში. სახლში შესვლისას, წმინდა მარკოზმა თქვა:

— უფლის კურთხევა იყოს აქ! ვილოცოთ, ძმებო, ღმერთს.

და ყველამ ერთად აღავლინა ლოცვა ღმერთს. როდესაც ლოცვის შემდეგ სუფრას მიუსხდნენ, მეწაღემ, საუბარი თავაზიანად წამოიწყო და ჰკითხა წმინდანს:

— მამაო! ვინ ხარ შენ? და საიდან არის ასეთი ძალა შენს სიტყვაში?

წმინდა მარკოზმა უპასუხა:

— მე ვარ უფალ იესო ქრისტეს, ღვთის ძის, მონა.

იმ კაცმა თქვა:

— მე მსურს ვნახო ეს ღვთის ძე.

წმინდა მარკოზმა უპასუხა:

— მე გაჩვენებ მას!

და დაიწყო იესო ქრისტეს სახარების ქადაგება და წინასწარმეტყველთაგან იმის განმარტება, რაც მათ ჩვენს უფალზე იყო ნაწინასწარმეტყველები. ის კაცი, მისი ქადაგების მოსმენისას, ამბობდა:

— მე არასდროს მომისმენია ისეთი წმინდა წერილი, როგორსაც შენ მიხსნი; მე მხოლოდ ილიადადან, ოდისეიდან და იმითი მსმენია, რასაც ეგვიპტელი ჭაბუკები სწავლობენ.

მაშინ წმინდა მარკოზმა, განაგრძო რა ქადაგება ქრისტეზე, სრული სიცხადით უჩვენა მას, რომ ამ საუკუნის სიბრძნე არის „სიბრიყვე“ ღვთის წინაშე. ის კაცი კი ირწმუნა ყოველივე ის, რასაც წმინდა მარკოზი ეუბნებოდა და, მისი სასწაულების ხილვით, მოინათლა თავად და მასთან ერთად მოინათლა მთელი მისი სახლი, ხოლო მათთან ერთად მოინათლა იმ ადგილის მრავალი ადამიანი. ამ კაცის სახელი იყო ანანია. მორწმუნეთა რიცხვი იქ დღითი დღე იზრდებოდა.

მაშინ ქალაქის თავებმა, როდესაც გაიგეს, რომ მათთან მოსული ვიღაც გალილეველი გმობდა მათ ღმერთებს და უკრძალავდა მათთვის მსხვერპლის შეწირვას, ეძებდნენ წმინდა მარკოზის მოსაკლავად და შეიკრიბნენ საკონსულტაციოდ იმის შესახებ, თუ როგორ შეეპყროთ იგი. წმინდა მარკოზმა, შეიტყო რა მათი ეს გადაწყვეტილება, იჩქარა, რომ მორწმუნეებისთვის ეპისკოპოსად დაედგინა ანანია და სამი ხუცესი — მალეონი (ან მალხი), საბინი, კერდონი, შვიდი დიაკვანი და თერთმეტი კლერიკოსი საეკლესიო მსახურებისთვის და იქიდან გაქცეული, კვლავ პენტაპოლისში მივიდა.

ორი წელიწადი იქ დარჩენის შემდეგ, იქ მყოფი ძმების განმტკიცების და მიმდებარე ქვეყნებსა და ქალაქებში ეპისკოპოსების, ხუცესებისა და კლერიკოსების დადგენის შემდეგ, წმინდა მარკოზი კვლავ ალექსანდრიაში დაბრუნდა. აქ მან იპოვა ძმები რიცხვით გამრავლებული და უფლის მადლსა და სარწმუნოებაში წარმატებული. ალექსანდრიაში უკვე არსებობდა ქრისტიანული ტაძარი, რომელიც ზღვასთან ახლოს იყო აშენებული, ადგილას, რომელსაც „ბუკული“ ერქვა. ტაძრის დანახვისას წმინდა მარკოზი გაიხარა და, მუხლებზე დაჩოქილმა, ადიდა ღმერთი.

წმინდა მარკოზი ალექსანდრიაში საკმაოდ დიდხანს დარჩა. იმ ეკლესიის ქრისტიანები მრავლდებოდნენ რიცხვით და, სარწმუნოებაში განმტკიცებით, ღიად საყვედურობდნენ ელინებს კერპთაყვანისმცემლობისთვის. ელინელმა ქალაქის თავებმა, როდესაც შეიტყვეს წმინდა მარკოზის მათ ქალაქში ყოფნის შესახებ და ისმენდნენ, რომ ის დიდ სასწაულებს ახდენდა: ავადმყოფებს კურნავდა, ყრუებს სმენას უბრუნებდა, ბრმებს მხედველობას ანიჭებდა, აღივსნენ მის მიმართ სიძულვილითა და შურით და ეძებდნენ მას. დიდხანს ვერ იპოვეს რა ის, ისინი, თავიანთ წარმართულ ტაძრებში შეკრებილები, კბილების ღრჭიალით, ბრაზით შესძახეს:

— ოჰ, რა შეწუხებას გვაყენებს ეს მოგვი და გრძნეული!

მოახლოებული იყო პასექის ნათელი დღესასწაული. და აი, 24 აპრილს, ქრისტეს ნათელი აღდგომის დღეს, რომელსაც ამჯერად დაემთხვა სერაპისის პატივსაცემად გამართული წარმართული დღესასწაული, წარმართებმა იპოვეს წმინდა მარკოზის შეპყრობის შემთხვევა. წმინდა მახარებელი ამ დღეს ღვთაებრივ წირვა-ლოცვას აღასრულებდა. უღმერთო წარმართებმა ამაში ხელსაყრელი შემთხვევა დაინახეს და, თავიანთი დღესასწაულის გამო დიდი ბრბოდ შეკრებილები, მოულოდნელად თავს დაესხნენ ეკლესიას. მათ შეიპყრეს წმინდა მარკოზი, თოკებით შეკრეს და, ქალაქის ქუჩებსა და გარეუბნებში დათრევისას, ყვიროდნენ:

— წავიყვანოთ ეს ხარი საქონელთან, ანუ საქონლის სადგომში.

წმინდა მარკოზი კი, ტანჯვის ატანით, მადლობდა უფალს და ამბობდა:

— გმადლობ შენ, უფალო იესო ქრისტე, რომ შენ ღირსი გამხადე, შენი სახელისთვის ეს ტანჯვა დამეთმინა.

წმინდანს მიათრევდნენ მიწაზე, რომელიც ბასრი ქვებით იყო მოფენილი, ისე რომ მისი სხეული, ქვებზე ნაგლეჯი, ჭრილობებით დაიფარა, და უხვად მომდინარე სისხლმა მთელი გზა შეღება. ამგვარად ნაწამები წმინდანი უღმერთო წარმართებმა საპყრობილეში ჩააგდეს, ხოლო თავად, საღამოს დადგომასთან ერთად, შეიკრიბნენ საკონსულტაციოდ, თუ რა სიკვდილით მოეკლათ იგი. შუაღამისას მოციქულ-მოწამეს გამოეცხადა უფლის ანგელოზი და განამტკიცა იგი მოწამეობის ღვაწლში, ამცნო რა მას ზეცაში მომავალი ნეტარება; შემდეგ თავად უფალი იესო ქრისტეც გამოეცხადა მას, ანუგეშა რა თავისი გამოცხადებით. მეორე დილით წარმართთა გააფთრებულმა ბრბომ მოციქული საპყრობილიდან გამოიყვანა და ქალაქის ქუჩებში ათრია. წმინდანმა ვერ აიტანა ასეთი ტანჯვა და მალევე გარდაიცვალა, მადლობდა ღმერთს, ლოცულობდა მის მიმართ და ამბობდა:

– ხელთა შენთა, უფალო, შევავედრებ სულსა ჩემსა!

წარმართთა დაუცხრომელმა ბოროტებამ არ იკმარა მოციქულის სიკვდილი: მათ გადაწყვიტეს მისი სხეული დაეწვათ. უკვე დანთებული იყო ცეცხლი, როცა უეცარმა სიბნელემ, საშინელმა ჭექა-ქუხილმა, მიწისძვრამ, წვიმამ და სეტყვამ გაფანტა უღმერთოთა ბრბო, ხოლო წვიმამ ცეცხლი ჩააქრო. ღვთისმოსავმა ქრისტიანებმა კი, მოწიწებით აიღეს წმინდანის სხეული და დაკრძალეს იგი ქვის სამარხში, თავიანთი სამლოცველო შეკრებების ადგილას.

წმინდა მარკოზის ნაწილებზე 310 წელს აშენდა ეკლესია და ისინი ალექსანდრიაში დარჩნენ IX საუკუნემდე. ამ საუკუნის პირველ ნახევარში, როდესაც არაბ-მაჰმადიანთა ბატონობამ და მონოფიზიტთა ერესმა სრულიად დაასუსტა მართლმადიდებლობა ეგვიპტეში, წმინდა მახარებლის ნაწილები გადაასვენეს ვენეციაში, რომლის მახლობლად (აკვილეაში) იგი გარკვეული დროის განმავლობაში სახარების ქადაგებაში მოღვაწეობდა: იქ განისვენებენ ისინი დღემდე დიდებულ ტაძარში, მის სახელზე მიძღვნილში. აქ ინახება მარკოზის სახარების მეტად ძველი ხელნაწერი, რომელიც დაწერილია თხელ ეგვიპტურ პაპირუსზე, გადმოცემის მიხედვით, თავად მახარებლის ხელით.

ხატებზე მახარებელი მარკოზი ლომთან ერთად არის გამოსახული. ამ გამოსახულების შესახებ შენიშვნა მოცემულია მარკოზის სახარების დასაწყისში. მისი სახარება იწყება იოანე ნათლისმცემლის გამოჩენის ამბით, რომელმაც სინანულისა და ღვთის სასუფევლის მოახლოების შესახებ ქადაგებით განაცხადა იუდეის უდაბნო, იყო ხმა მღაღადებლისა უდაბნოში და ამ მხრივ დაემსგავსა ლომს, რომელიც უდაბნოში ცხოვრობს და ღრიალებს.

ალექსანდრიელი პატრიარქები, რომლებიც სამართლიანად მიიჩნევენ წმინდა მარკოზს თავიანთი ეკლესიის დამაარსებლად და მფარველად და პირველ ალექსანდრიელ პატრიარქად, თავიანთ ეპისტოლეებში კურთხევას ასეთი სიტყვებით გადმოსცემენ: „იყავნ კურთხევა უფლისა ქრისტესი, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისა და წმინდა მახარებელ მარკოზისა“, ხოლო მათ ბეჭედზე გამოსახულია ფრთოსანი ლომი, რომელსაც სახარება უჭირავს.

---

ღირსი მამა სილვესტერ ობნორელის ხსენება

ღირსი სილვესტერის წარმოშობისა და დაბადების ადგილის შესახებ არაფერია ცნობილი. მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ სამონაზვნო კურთხევა მან ღირსი სერგი რადონეჟელისაგან მიიღო და თავდაპირველად მის მონასტერში მოღვაწეობდა. განმარტოების მოყვარე სილვესტერი, სახელგანთქმული რადონეჟელი მოღვაწის კურთხევით, შორეულ ჩრდილო-აღმოსავლეთში გაემგზავრა და მდინარე ობნორას ნაპირებზე დამკვიდრდა. იმ დროს აქ ხელუხლებელი, ხშირი ტყეები იყო და ახლომახლო არანაირი საცხოვრებელი არ ჩანდა. უღარიბესი, მჭიდრო სენაკის მოწყობის შემდეგ, ღირსი სილვესტერი სრულ განმარტოებაში დაიწყო მოღვაწეობა, ითმენდა ყოველგვარ გაჭირვებას, მაგრამ მთლიანად მიეცა დაუღალავ ლოცვასა და მღვიძარებას.

დიდხანს არავინ იცოდა, რომ უკაცრიელ ტყეში განდეგილი მოღვაწეობდა. მაგრამ ერთხელ იმ მხარის ერთ-ერთი მცხოვრები გზას ასცდა და ხშირ ტყეში მოულოდნელად წააწყდა მეუდაბნოის სენაკს. გაკვირვებულ მგზავრთან განდეგილი გამოვიდა, სამოსელის ნარჩენებში გამოწყობილი, დაბნეული იმ ადამიანის გამოჩენით ისეთ უკაცრიელ ადგილას, სადაც მანამდე არავინ უნახავს და არც სურდა ეხილა. მგზავრმა ღირსს თავისი ვინაობა უამბო, ვინ იყო და როგორ მოხვდა იქ. ამასთანავე, მან აუწყა, რომ იმ ადგილის თავზე, სადაც განდეგილი ცხოვრობდა, იგი შორიდან ხშირად ხედავდა ხან ნათელ სხივებს, ხანაც ღრუბლიან სვეტს. ღირსმა მოწყენილობისგან იტირა, რომ მისი განმარტოების ადგილი ცნობილი გახდა. მგზავრმა განდეგილი დაარწმუნა, ეთქვა, რა ერქვა და როგორ ცხოვრობდა იქ. სილვესტერმა უამბო, რომ იგი აქ უკვე დიდი ხანია ცხოვრობდა, იკვებებოდა ხის ქერქითა და ფესვებით. თავდაპირველად, უპუროდ, იგი შიმშილისგან და უძლურებისგან სუსტდებოდა, მიწაზე ეცემოდა, მაგრამ შემდეგ ერთხელ მას გამოეცხადა ერთი საკვირველი კაცი, შეეხო მას თავისი ხელით და მას შემდეგ მას აღარ განუცდია დამღუპველი მდგომარეობა.

მეუდაბნოის შემთხვევით აღმომჩენი მგზავრი მალევე განზრახ დაუბრუნდა მას, მისცა პური და ფქვილი მარაგად. საკმარისი იყო ეს ერთი შეხვედრაც, რომ განდეგილის საცხოვრებელი ადგილი და ღვაწლი ცნობილი გამხდარიყო ახლომდებარე, თუმცა არცთუ ახლოს მდებარე სოფლებში. სოფლელებმა დაიწყეს მოღვაწესთან მისვლა სულის საცხოვნებელი საუბრებისა და სულიერი რჩევების მისაღებად, თან მოჰქონდათ მისთვის საზრდოც. ზოგიერთი გაბედავდა მასთან დარჩენას მისი ხელმძღვანელობით გადამრჩენელი ღვაწლისთვის. ხედავდა რა მისდამი გულწრფელ სიყვარულს და ღვაწლის თავისუფალ სურვილს, ღირსი სილვესტერი ხელს არ უშლიდა ახალი სენაკების აშენებაში, ისე რომ მის ირგვლივ მრავალი ახალი მოღვაწე შეიკრიბა და ღვთის ტაძრის აშენების გადაუდებელი აუცილებლობა გაჩნდა. მაშინ სილვესტერი თავად გაემგზავრა მოსკოვში და მიტროპოლიტ ალექსისაგან ითხოვა კურთხევა ტაძრის აშენებაზე, მიიღო ანტიმინსი და დაინიშნა იღუმენად ობნორის მხარეში აღმოცენებული პირველი სამონაზვნო სავანისა.

ღირსის და მის ირგვლივ შეკრებილი ძმების შრომით აშენდა ტაძარი მაცხოვრის, ქრისტეს აღდგომის სადიდებლად.

ამიერიდან კიდევ უფრო მეტი ხალხი მოდიოდა სილვესტერთან, როგორც უბრალო ადამიანები, ისე თავადები და ბოიარები. ზოგიერთს სურდა ღირსის ხილვა, მისგან კურთხევის მიღება და მისი სწავლების მოსმენა; სხვებს – მონანიება თავიანთ ცოდვებში და შენდობისა და ნუგეშის მიღება; ზოგიერთს კი – მთელი ცხოვრება სამონაზვნო ღვაწლისთვის მიეძღვნა გამოცდილი მოღვაწის ხელმძღვანელობით.

მონასტრის მოწყობის დაუღალავ შრომას შეწირული, ღირსი სილვესტერი იყენებდა ყოველ თავისუფალ და ხელსაყრელ დროს, რათა მონასტრიდან ტყის განმარტოებაში წასულიყო მარტოოდენა ლოცვისა და მღვიძარებისთვის, რაც ასე სასურველი და ჩვეული იყო მისი სულისთვის. მაგრამ როდესაც ის ასეთი განმარტოებიდან ბრუნდებოდა, მას მონასტრის მახლობლად უკვე ელოდებოდა ხალხის სიმრავლე, რომელთაც სურდათ მისი ხილვა და კურთხევისა და სწავლების მიღება. მოჰყავდათ ბავშვები და ავადმყოფები, სთხოვდნენ მის კურთხევასა და მკურნალ ლოცვებს.

ახლაც არსებობს ყოფილი მონასტრის ახლოს კორომი, იმ ტყის ნაწილი, რომელშიც ღირსი განმარტოებისთვის მიდიოდა; ასევე არსებობს ჭა ობნორის მდინარეზე დაშვებისას, რომელიც ღირსმა სილვესტერმა წყაროს თავზე ამოთხარა.

ასე წარმოიშვა ტყის ხშირ ბარდებში მოღვაწეობრივი ცხოვრება, რომელიც შრომისა და მღვიძარების, მარხვისა და ლოცვის, სხეულებრივი მწუხარებებისა და სულიერი სიხარულების ერთობლიობას წარმოადგენდა.

ღირსი ბერი მოხუცდა და სასიკვდილო სნეულებით დაავადდა. ძმები შეიკრიბნენ ავადმყოფის საწოლთან მის კელიაში და ცრემლებით გამოხატავდნენ თავიანთ მწუხარებას, რადგან კარგავდნენ თავიანთ ხელმძღვანელსა და მზრუნველს და ეშინოდათ სავანის ბედის. „ნუ წუხართ ამის გამო, ჩემო საყვარელო ძმებო, – ეუბნებოდა მათ სანუგეშოდ ღირსი სილვესტრი, – ყველაფერზე ღვთის ნებაა; დაიცავით უფლის მცნებები და ნუ შეგეშინდებათ ამ ცხოვრებაში უბედურების დათმენა, რათა ზეცაში მიიღოთ საზღაური. თუ მე მექნება გაბედულება ღმერთთან და ჩემი საქმე მისთვის მოსაწონი იქნება, მაშინ ეს წმინდა ადგილი არ გაღარიბდება ჩემი წასვლის შემდეგაც, ილოცეთ მხოლოდ უფალი ღმერთისა და მისი უწმინდესი დედის მიმართ, რათა განთავისუფლდეთ ბოროტის ცდუნებებისგან“.

ღირსის აღსასრული დადგა 1379 წლის 25 აპრილს, წმინდა მოციქულისა და მახარებლის მარკოზის ხსენების დღეს. ღირსის ცხედარი დაასაფლავეს აღდგომის სახელობის ხის ეკლესიის გვერდით, მარჯვენა მხარეს.

ღირსი სილვესტრის მიერ დაარსებულ მონასტერს არსებობა არ შეუწყვეტია დამაარსებლის სიკვდილით: ოთხას წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მიმდინარეობდა აქ სამონასტრო ცხოვრება, ერთი ბერი მეორეს ცვლიდა, ემსახურებოდნენ ამ უკაცრიელი მხარის განათლებას.

ღირსის გარდაცვალების შემდეგ მის საფლავთან სასწაულები დაიწყო, ისე რომ დროთა განმავლობაში ღირსი სილვესტრი სასწაულმოქმედად ახლო და შორეულ ადგილებშიც კი დაიწყეს პატივისცემა.

ასეთი სასწაულების უწყვეტი ჩანაწერები მონასტერში არ ინახებოდა, თუმცა ზოგიერთ ძველ ნივთზე, რომლებიც დღემდეა შემორჩენილი აღდგომის ტაძარში, არის წარწერები (ამოტვიფრული, ნაქარგი და ხელნაწერი) ამ ნივთების ღირსი სილვესტრის, ობნორელი სასწაულმოქმედის სავანისთვის შეწირვის შესახებ. შემორჩენილი ხელნაწერები შეიცავს სასწაულების ჩანაწერებს, დაწყებული 1645 წლიდან; სულ აღწერილია 23 სასწაული.

ღირსის ლუსკუმასთან იკურნებოდნენ ეშმაკეულები და გონების გაგიჟებით, თვალის სნეულებით ან სიბრმავით, სიყრუით, დამბლით, მუნჯობით დაავადებულნი. აი ერთი შემთხვევა. 1645 წელს სავანეში მსახურმა იერომონაზონმა, სახელად იობმა, უბრძანა სამონასტრო გლეხებს შეკრებილიყვნენ და მონასტრის მახლობლად მდებარე ტყე ცეცხლისთვის მოეჭრათ. გლეხებმა საქმეს შეუდგნენ. იობის მხრიდან ეს განკარგულება ცოდვილი იყო: მან თვითნებურად ხელყო ღირსი სილვესტრის ტყე. ღვთის გამბრაზებელი იობი სიბრმავით დაისაჯა და ხედვა დაკარგა. ოთხი კვირის შემდეგ იობმა გააცნობიერა თავისი ცოდვა და დაიწყო სინანული უფალი ღმერთის, მისი ყოვლადწმინდა დედისა და ღირსი სილვესტრის წინაშე, და პირობა დადო, რომ თავისი ნებით აღარ იმოქმედებდა, არამედ ყველაფერს ძმების რჩევით გააკეთებდა. იგი ეკლესიაში წავიდა, პარაკლისი აღავლინა, ცრემლებით ლოცულობდა ცოდვების მიტევებისა და მხედველობის დაბრუნებისათვის. წმინდა ხატებზე ამბორის შემდეგ, ბრმა იობი მივიდა ღირსის ლუსკუმასთან, რწმენით ამბორი უყო მას და თვალი აეხილა. ასეთი სასწაულებრივი განკურნების შემდეგ მან მადლობა შესწირა უფალ ღმერთს და ღირს სილვესტრს.