წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
ღირსი მამა ანასტასი სინელის, სინას მთის იღუმენის ხსენება
წმიდა ანასტასი სიყრმიდანვე აღიზარდა დიდად კეთილმსახურებაში, რაც მისივე სიტყვებიდან ნათლად ჩანს:
„მათ, ვინც ქრისტე ხორციელად იხილა, წინასწარმეტყველად მიიჩნიეს იგი; ჩვენ კი, თუმცა მისი ხორციელი თვალებით არ გვიხილავს, მიუხედავად ამისა, ადრეული ასაკიდან, ჯერ კიდევ ჩვილები და ყრმები, ყოველთვის ვაღიარებდით მას ღმერთად, ყოვლისშემძლე მეუფედ, საუკუნეთა შემოქმედად და ვისწავლეთ მისი აღიარება, როგორც მამის დიდების ნათლისა. მის წმიდა სახარებას კი ისეთი სიყვარულით ვისმენთ, თითქოს თვით ქრისტეს ვხედავდეთ ჩვენს წინაშე, რომელიც მოგვმართავს; ხოლო მისი უბიწო, უწმინდესი სხეულის მარგალიტის მიღებისას, გვწამს, რომ თვით ქრისტეს ვიღებთ. ხოლო როდესაც ხატზე მის გამოსახულებას ვხედავთ, თაყვანს ვცემთ, მოვიდრეკთ თავს და პატივს მივაგებთ მას, თითქოს თვითონ ვხედავდეთ, როგორ შემოგვყურებს ზეციდან.“
ღირსი ანასტასის ამ სიტყვებიდან ნათლად ჩანს, რომ იგი ბავშვობიდანვე ნასწავლი იყო ჭეშმარიტი ღმერთის, ქრისტეს, შეცნობაში, მასში რწმენაში, მისი უპირობო შიშით, მთელი გულით მისი სიყვარულსა და მისთვის შესაფერისი თაყვანისცემის მიგებაში.
სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ, წმიდა ანასტასიმ დატოვა წუთისოფელი და სახარებისეული მცნებისამებრ, აიღო ჯვარი, თავდადებით გაჰყვა ქრისტეს. მონასტერში განმარტოების შემდეგ, ანასტასიმ აქ ბერობა შეიმოსა. მაგრამ, სურდა რა მიეღწია სათნოების უმაღლესი ღვაწლისათვის და ესწრაფვოდა რა მიებაძა სათნოებაში სრულყოფილ მამებს, წმიდა ანასტასი იერუსალიმში გაემგზავრა და სინას მთაზე დამკვიდრდა, სადაც მრავალ წმიდა მამასთან ერთად მოღვაწეობდა, რომლებიც სამონაზვნო ცხოვრების ღვაწლში წარმატებულნი იყვნენ.
ამ დროს სინას მთის იღუმენი იყო ღირსი იოანე კიბისაღმწერელი. თავისი თავმდაბლობისათვის მან მიიღო ღვთისგან სულიერი გონიერებისა და სიბრძნის ნიჭი. მან შეადგინა მრავალი სულისათვის სასარგებლო საუბარი, დაწერა ზოგიერთი წმიდა მამის ცხოვრება და ღირსი გახდა მიეღო მღვდლობის ხარისხი.
წმიდა იოანე კიბისაღმწერელისა და მისი ძმის, გიორგის შემდეგ, წმიდა ანასტასი სინას მთის იღუმენი გახდა. მან მრავალი იღვაწა იმ ერეტიკოსთა მხილებისათვის, რომელთაც აკეფალებს, ანუ უთავოებს უწოდებდნენ. მრავალი დაწერა მათ წინააღმდეგ და მათთან კამათში ამხელდა და არცხვენდა მათ. აკეფალთა ერესი ალექსანდრიაში წარმოიშვა იმპერატორ ზენონის მმართველობის დროს; მისი დამაარსებლები იყვნენ ის პირები, რომლებიც მტრულად იყვნენ განწყობილნი და ეწინააღმდეგებოდნენ წმიდა მამათა მეოთხე მსოფლიო კრებას, რომელიც ქალკედონში გაიმართა. ამ ერესის წარმოშობის დროს ალექსანდრიაში იყო ცრუ-პატრიარქი, ერეტიკოსი პეტრე, მეტსახელად მოგუსი. შემდეგ იმავე აკეფალთა ერესს შეუერთდა სევეროსი, რომელმაც მიიღო მეტსახელი „უთავო“, რადგანაც უთავოების ერესს ეკუთვნოდა; ეს არის სწორედ ის სევეროსი, რომელმაც იმპერატორ ანასტასის მმართველობის დროს ხელში ჩაიგდო ანტიოქიის საპატრიარქო ტახტი.
ყველა ამ ერეტიკოსს წმიდა ანასტასი ამარცხებდა, თანაც იგი ებრძოდა მათ არა მხოლოდ სინას მთაზე, არამედ თვითონ შემოიარა სირია, არაბეთი და ეგვიპტე, ყველგან ძირფესვიანად აღმოფხვრიდა და განდევნიდა ამ ერესს და ამტკიცებდა ქრისტეს ეკლესიას. ასეთი სახით უფლისადმი მრავალი სამსახურის შემდეგ, ღირსი ანასტასი ღრმა სიბერეში უფალთან მივიდა. მისი გარდაცვალება იმპერატორ ჰერაკლეს მეფობის დროს მოხდა.
უნდა აღინიშნოს, რომ არსებობდა ორი ანასტასი ერთი და იგივე ზედწოდებით „სინელი“. პირველი – ხნითა და ხარისხით უხუცესი ანტიოქიის პატრიარქი, რომელმაც უდანაშაულოდ გადასახლება დაითმინა იმპერატორ იუსტინესგან, ხოლო მეორე – ახლახან ხსენებული, რომელიც მასზე ოდნავ გვიან ცხოვრობდა და სინას მთის იღუმენი იყო.
წმიდა ანასტასი სინაელის, ანტიოქიის პატრიარქის ხსენება
დიდი იმპერატორი იუსტინიანეს მეფობის ოცდამეხუთე წელს, ანტიოქიის პატრიარქ დომნუს უმცროსის გარდაცვალების შემდეგ, პატრიარქის ტახტზე ავიდა ანასტასი, წოდებული სინაელად, რადგან იგი სინას მთიდან იქნა აყვანილი მღვდელმთავრის კათედრაზე.
ამ დროს ეკლესიაში არეულობა იწყებოდა, ზოგიერთი პირის უღმრთო მოძღვრების გამო ქრისტეს ღვთაებრივი ხორცის შესახებ, კერძოდ, თითქოსდა მაცხოვრის ადამიანთა შორის ყოფნისას, მის ნებაყოფლობით ვნებებამდე, მისი ხორცი არ განიცდიდა ტკივილს, არ ემორჩილებოდა ბუნებრივ მოთხოვნილებებს და თითქოსდა უფალი ჩვენი იესო ქრისტე საჭმელ-სასმელს მისი ვნებებისა და აღდგომის წინ ისე იღებდა, როგორც აღდგომის შემდეგ ეცხადებოდა თავის მოციქულებს და მათთან ერთად ჭამდა. ეს უღმრთო მოძღვრება კონსტანტინოპოლში გაჩნდა. ამის შესახებ დეტალურად არის დაწერილი წმიდა ევტიქი კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის ცხოვრებაში. ამ ერეტიკულ მოძღვრებას თავდაპირველად ერეტიკოსთა მიერ შეცდენილი იმპერატორი იუსტინიანეც შეუერთდა, მაგრამ შემდეგ მან მიატოვა ეს ერესი, რომელსაც სურდა ეს ერეტიკული სწავლება რწმენის დოგმატად გამოეცხადებინა. ამის შედეგად ეკლესიაში დიდი არეულობა მოხდა, ისე რომ პატრიარქის ტახტიდან გადააყენეს წმიდა პატრიარქი ევტიქიც, რომელიც ერესს წინ აღუდგა.
ყველა, ვინც უცოდინარობის გამო ყოყმანობდა – მიეღო ეს სწავლება თუ არა, ანტიოქიის პატრიარქ ანასტასი სინაელისგან ელოდა რჩევასა და მითითებას, რადგან წმიდა ანასტასი იყო მამაკაცი, მეტად მცოდნე ღვთაებრივ წერილში, მტკიცე მართლმადიდებლური სარწმუნოების აღიარებაში და ცხოვრებით წმიდა. ერეტიკოსებმა მთელი ძალისხმევა მიმართეს, რათა წმიდა ანასტასი თავის მხარეს გადაებირებინათ, იმ იმედით, რომ თუ ის მათ სწავლებას შეუერთდებოდა, ყველა მართლმადიდებელი მის მაგალითს მიჰყვებოდა. ამ მიზნით ისინი მეფესაც კი მიმართავდნენ დახმარებისთვის, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწიეს, რადგან წმიდა ანასტასიმ წერილობით ამხილა მეფე მის ცდომილებაში. მან ასევე გაუგზავნა თავისი სამწყსო ეპისტოლეები სირიის ყველა მხარეში სასულიერო პირებსა და ერისკაცებს, რითაც ყველას ასწავლიდა, მორიდებოდნენ აღნიშნულ ერესს. გარდა ამისა, ანტიოქიაში ის ყოველდღიურად ეკლესიაში ქადაგებდა და იმეორებდა ამ სამოციქულო დარიგებას: „თუმცა, ჩვენც რომ გიქადაგოთ, ანგელოზმაც კი ზეციდან, სხვა სახარება, გარდა იმისა, რაც გიქადაგეთ, შეჩვენებული იყოს“ (გალატელთა 1:8).
ყოველივე ამის შეტყობის შემდეგ, იმპერატორი იუსტინიანე განურისხდა უწმიდეს პატრიარქ ანასტასის და მოინდომა მისი ტახტიდან ჩამოგდება, ისევე როგორც კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი ევტიქი, მაგრამ უეცრად სიკვდილის მოახლოება იგრძნო და უარი თქვა თავის განზრახვაზე.
სიკვდილის წინ მეფემ მოინანია ერესი და ანდერძში ჩაწერა, რომ წმიდა პატრიარქი ევტიქი გადასახლებიდან თავის კათედრაზე უნდა დაბრუნებულიყო. ამგვარად, იუსტინიანე მონანიებით გარდაიცვალა და კეთილმორწმუნე მეფეებს მიეკუთვნა; ეკლესიაში კი კვლავ მშვიდობა დამყარდა.
იუსტინიანეს სიკვდილის შემდეგ სახელმწიფოს მართვა მისი ძმისშვილმა, იუსტინე უმცროსმა, იკისრა. ერეტიკოსთა წაქეზებით ამ უკანასკნელმა ტახტიდან ჩამოაგდო ღვთის ანტიოქიელი მღვდელმთავარი ანასტასი სინაელი და უსამართლო ბრალდებები წაუყენა. ასე, წმიდა ანასტასის უპირველესად ადანაშაულებდნენ იმაში, თითქოსდა ის ეკლესიის ფულს არ უფრთხილდებოდა და ფუჭად ხარჯავდა; შემდეგ კი იმაში, თითქოსდა მეფეს ლანძღავდა, როცა მისთვის დასმულ შეკითხვაზე: რატომ არ ზოგავს ეკლესიის ქონებას, უპასუხა: „იმიტომ, რომ ეს უკანასკნელი მთელმა სოფლის მავნებელმა იუსტინემ არ წაართვას“. ასევე იყვნენ ისეთებიც, ვინც ამბობდა, რომ როდესაც ანასტასი ანტიოქიის ტახტზე ადიოდა, იმ დროს იუსტინიანესთან სამეფო პალატების გამგებელი იუსტინე ანასტასისგან ოქროს საჩუქარს ელოდა, რადგან ის ხარბი ვერცხლისმოყვარე იყო. მაგრამ წმიდა ანასტასიმ არაფერი მისცა მას, სამართლიანად განსჯიდა რა, რომ არ არის კარგი ოქროს მიცემა სულიერი ხარისხის მისაღებად, რომელიც ოქროთი კი არ მოიპოვება, არამედ სულიწმიდის მადლით ენიჭება. ამ დროიდან იუსტინე ანასტასისზე განრისხდა. როდესაც კი თავისი ბიძის სიკვდილის შემდეგ მან სახელმწიფოს მართვა იკისრა, ბრალდებების ძებნა დაიწყო უდანაშაულო მღვდელმთავარ ანასტასის წინააღმდეგ და, ცრუ ბრალდებებით ისარგებლა რა, ტახტიდან ჩამოაგდო იგი.
ანასტასის გადაყენების შემდეგ ანტიოქიის საპატრიარქო ტახტზე, მისი ნების წინააღმდეგ, დაინიშნა ფარანის ლავრის იღუმენი გრიგოლი, კაცი, ასევე კეთილმსახურებით შემკული, რომელიც ქებით იხსენიება იერუსალიმის უწმინდესი პატრიარქ სოფრონის ლიმონარში. ამ გრიგოლის გარდაცვალების შემდეგ, ნეტარი ანასტასი სინაელი, იმპერატორ მავრიკის მეფობისას ოცდასამწლიანი დევნილობაში ყოფნის შემდეგ, კვლავ იქნა დაბრუნებული ანტიოქიის საპატრიარქო ტახტზე.
იმ დროს რომის პაპი იყო წმინდა გრიგოლ დიდი, მეტსახელად ორსიტყვიერი, ანუ თანამოსაუბრე. ეს წმინდანი გულწრფელ სულიერ ურთიერთობაში იმყოფებოდა ნეტარ ანასტასისთან, მიმოწერაში იყო მასთან. როდესაც წმინდა პაპმა გრიგოლმა გაიგო, რომ ანასტასი თავის ტახტს დაუბრუნდა, დაუყოვნებლივ, მისი დაბრუნებით გახარებულმა, გაუგზავნა მას ეპისტოლე, რომელშიც შემდეგს სწერდა:
„დიდება ღმერთსა მაღალთა შინა, ქუეყანასა ზედა კი მშვიდობა და სიხარული იყოს, რადგან ფართო მდინარე, რომელმაც ოდესღაც მშრალად დატოვა ანტიოქიის ქვიანი ნიადაგი, ახლა კვლავ დაუბრუნდა თავის კალაპოტს და რწყავს მის მიერ განბანილ ველებს“.
სხვა წერილში ის კვლავ ამბობს:
„შენ მაცნობებ მე, წმინდაო მამაო, რომ თუ შესაძლებელი იქნებოდა, ისურვებდი ჩემთან საუბარს ქაღალდისა და კალმის გარეშე, და მწუხარებ, რომ ამას ხელს უშლის ძალიან დიდი მანძილი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. მაგრამ სიმართლეს გეუბნები, რომ ქაღალდზეც კი ჩემთან შენი აზრი ისე საუბრობს, თითქოს ქაღალდის გარეშე. შენი საუბრის სიტყვებიდან ვხედავ შენს სიყვარულს ჩემდამი, და ჩვენ, ყოვლისშემძლე ღმერთის მადლით სიყვარულის კავშირით გაერთიანებულნი, მანძილით არ ვართ გაყოფილნი. რატომ გინდა ოქროსფერი მტრედის ფრთები, რომლებიც უკვე გაქვს? რადგან ეს ფრთები ღვთისა და მოყვასის სიყვარულია. ამ ფრთებზე ადის წმინდა ეკლესია, მათით აღემატება იგი ყოველ მიწიერს. შენ, წმინდაო მამაო, ეს ფრთები რომ არ გქონოდა, ასეთი სიყვარულით არ მოფრინდებოდი ჩემთან წერილში. ამიტომ, გევედრები, ილოცე ჩემთვის უძლურისთვის, რათა შენი ლოცვებით უფალმა უფრო სწრაფად გამათავისუფლოს ამდენი დიდი ლანგობარდების მიერ რომისთვის მიყენებული უბედურებისა და მღელვარებისგან და მიმიყვანოს საუკუნო სიმშვიდის ნავსაყუდელთან. მე მადლიერებით მივიღე შენი კეთილი სურვილები, რომლებიც შენ, ღვთის კაცმა, სულით თავმდაბალმა, გამომიხატე და რომლებზეც ამბობ: „რა შეუძლია მისცეს ღარიბს გარდა იმისა, რაც ღარიბს ეკუთვნის?“ მაგრამ სულით ღარიბი რომ არ ყოფილიყავი, ასეთი გულუხვი არ იქნებოდა შენი კურთხევები. ყოვლისშემძლე ღმერთმა დაგიფაროს თავისი საფარველით ყოველგვარი ბოროტებისგან. და რადგან შენი სიცოცხლე ძალიან მნიშვნელოვანია ყველა კეთილი ადამიანისთვის, მრავალი წლის გასვლის შემდეგ გადაგასახლოს ყოვლადმაღალმა ზეციური სამშობლოს საუკუნო სავანეებში“.
ამ ეპისტოლიდან, რომელიც რომის პაპმა, წმინდა გრიგოლმა, ანტიოქიის პატრიარქ ნეტარ ანასტასის მისწერა, აშკარა ხდება მათი ორივეს ურთიერთსიყვარული სულიწმიდაში, და ამავე დროს ამ ეპისტოლეში დასტურდება ანასტასის კეთილმსახურება და ცხოვრების სიწმინდე.
ნეტარი ანასტასი, ტახტზე დაბრუნებიდან ექვსი წლის შემდეგ, გარდაიცვალა უფალში იმპერატორ მავრიკის მეფობის მეთოთხმეტე წელს.
ამ წმინდა ანასტასი სინაელის შემდეგ საპატრიარქო ტახტზე ავიდა სხვა ანასტასი, ოღონდ უკვე სინაელის სახელწოდების გარეშე. ეს უკანასკნელი მოკლულ იქნა იუდეველების მიერ ქრისტიანთა მდევნელი იმპერატორ ფოკას მეფობის დროს და მორწმუნეთა მიერ ითვლებოდა ქრისტეს მოწამედ.
უნდა აღინიშნოს, რომ ორი ანასტასი იყო სახელწოდებით „სინაელი“. პირველი – ანტიოქიის პატრიარქი, რომელიც გარდაიცვალა იმპერატორ მავრიკის მეფობის დროს, ხოლო მეორე, რომელიც დღესასწაულდება ახლაც, იყო სინაის მთის იღუმენი და გარდაიცვალა იმპერატორ ჰერაკლეს მეფობის დროს, რომელიც იყო მდევნელი ფოკას მემკვიდრე, ვინც მავრიკი მოკლა. იმ დროისთვის იყვნენ სხვა ღირსი მამებიც ანასტასის სახელით, რომლებიც სათნო ცხოვრებით განდიდდნენ, მაგრამ არ იყვნენ სინაელები, როგორც ეს ანასტასი, რომელიც ანასტასი სინაელის შემდეგ ავიდა ანტიოქიის საპატრიარქო ტახტზე და მოკლულ იქნა იუდეველების მიერ. გარდა ამისა, ლიმონარის 48-ე და 49-ე თავებში მოხსენიებულია აბბა ანასტასი, რომელიც იერუსალიმში იყო მაცოცხლებელი საფლავისა და ჩვენი ღმერთის ქრისტეს აღდგომის ეკლესიის მეკლიტე.
წმინდა გრიგოლ ანტიოქიელი პატრიარქი
ღირსი გრიგოლი იყო მონასტრის იღუმენი, რომელსაც ფარანი ეწოდებოდა და მდებარეობდა სინას მთასა და რაიფს შორის. ღვთის განსაკუთრებული განგებით, იგი საკვირველი სახით იყო ღვთისგან წინასწარ მიჩნეული, როგორც საპატრიარქო ტახტის ღირსი ადამიანი. ამის შესახებ ასე არის მოთხრობილი იერუსალიმელი პატრიარქის, უწმინდესი სოფრონის, ლიმონარში.
აბბა გიორგი სომეხმა, აბბა სერგის მოწაფემ, გვიამბო შემდეგი: „რადგან აბბა გრიგოლი, ფარანის ლავრის ყოფილი იღუმენი, არაერთხელ მთხოვდა, მიმეყვანა იგი აბბა სერგისთან, მე მასთან ერთად გავემართე იმ ბერისკენ, რომელიც იმ დროს მკვდარი ზღვის მახლობლად, უდაბნოში იმყოფებოდა. ბერმა, როდესაც დაინახა იგი, მიესალმა და ძალიან სიყვარულით მიიღო. მან მოიტანა წყალი, დაჰბანა ფეხები და მთელი დღე ესაუბრა მას სულის გადარჩენაზე, მეორე დღეს კი გაუშვა. როდესაც აბბა გრიგოლი აბბა სერგისგან განშორდა, მე ვკითხე ბერს: – იცი, მამაო, რომ მე შემცდარი ვარ; რადგანაც მრავალი ეპისკოპოსი, პრესვიტერი და სხვა მამა მომიყვანია შენთან და მათგან არც ერთისთვის არ დაგიბანია ფეხები, მხოლოდ აბბა გრიგოლისთვის? ამ სიტყვებზე ბერმა მიპასუხა: – მე არ ვიცი, ვინ არის გრიგოლი, მაგრამ ვიცი, რომ ჩემს გამოქვაბულში მივიღე პატრიარქი, რადგან დავინახე, რომ მას ომოფორი ეკეთა და ხელში სახარება ეჭირა. აბბა სერგი აბბა გრიგოლზე წინასწარმეტყველური სულით საუბრობდა, რადგან ხუთი წლის შემდეგ, ღვთის განგებით, აბბა გრიგოლი ანტიოქიის ქალაქში პატრიარქად დაინიშნა.“
აბბა გრიგოლის, ანტიოქიელი პატრიარქის შესახებ, ზოგიერთი ბერი გადმოგვცემდა, რომ მას განსაკუთრებით ჰქონდა შემდეგი სათნოებები: გულმოწყალება, წყენის დავიწყება, მონანიება, სიმდაბლე. მას ასევე ჰქონდა დიდი თანაგრძნობა შემცოდეთა მიმართ და მოიპოვა მრავალი სხვა სათნოებაც. უწმინდესი სოფრონი, იერუსალიმელი პატრიარქი, მის შესახებ ასეთ დამოწმებას იძლევა:
– ასეთი კაცი, როგორიც ანტიოქიელი პატრიარქი, ნეტარი გრიგოლია, ღირსია წმინდანთა და ღირსთა დასში შეყვანისა: იგი ნების საწინააღმდეგოდ იქნა არჩეული პატრიარქად და წმინდა ცხოვრებას ეწეოდა ჩვენს უფალ ქრისტეში, რომელსაც დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ღირსი მამა თევდორე ტრიქინას ხსენება
ღირსი თევდორე ტრიქინა მდიდარი მშობლების შვილი იყო და კონსტანტინოპოლიდან იყო წარმოშობით. ღვთისთვის მიატოვა მშობლები, სიმდიდრე და დიდება, სამშობლო დატოვა და ერთ უდაბნოს მონასტერში აღიკვეცა ბერად.
აქ ის ისეთი მკაცრი ცხოვრებით ცხოვრობდა, რომ მეტად გამოფიტა თავისი ხორცი, სახით მიცვალებულს დაემსგავსა. მთელი ღამეები ლოცვაში იდგა და, სიცივისა და ყინვის მიუხედავად, არასოდეს იფარავდა თავს; ატარებდა მხოლოდ ერთ ეკლიან ბანჯგვლიან სამოსს, რის გამოც ტრიქინად იწოდა. შემდეგ მისი სახელი ეწოდა მონასტერსაც, რომელშიც წმინდანი თავის მკაცრ ცხოვრებას ატარებდა. თავისი ღვაწლისთვის წმინდა თევდორემ ღვთისგან ეშმაკებზე ძალაუფლება მიიღო და მრავალი სასწაულის აღსრულების შემდეგ, მშვიდობით მიაბარა სული უფალს. ის სასწაულებს არა მხოლოდ სიცოცხლეში, არამედ გარდაცვალების შემდეგაც აღასრულებდა, ვინაიდან მისი წმინდა ნაწილებიდან კეთილსურნელოვანი მკურნალი მირონი გადმოდიოდა, რომლითაც ჩვენი ღმერთის, ქრისტეს სადიდებლად მრავალი სნეულება იკურნებოდა და უწმინდური სულები განიდევნებოდნენ.