წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
ღირსი მამა იოანე, წმინდა გრიგოლ დეკაპოლიტელის მოწაფე
ჩვენ ვიცით ორი ქვეყანა სახელწოდებით დეკაპოლისი. ერთი მათგანი მდებარეობდა პალესტინაში, გალილეასთან ახლოს; მასზე მოიხსენიებს წმინდა მთავარი მახარებელი მათე, როცა ამბობს:
„და მისდევდა მას დიდძალი ხალხი გალილეიდან და ათქალაქეთიდან, იერუსალიმიდან და იუდეიდან და იორდანის გაღმიდან“ (მათე 4:25).
დეკაპოლისის სახელით იწოდებოდა კიდევ ერთი პატარა მხარე, რომელიც ისავრიაში მდებარეობდა. სწორედ ამ უკანასკნელი, ისავრიული დეკაპოლისიდან იყო ღირსი გრიგოლი, ამ დღეს ხსენებული ღირსი იოანეს მოძღვარი. სიყრმიდანვე განშორდა ამქვეყნიურ ამაოებას და ქრისტე შეიყვარა, ღირსი იოანე მივიდა თავის მოძღვარ გრიგოლ დეკაპოლიტელთან, მისგან მიიღო ბერად აღკვეცა და მასთან ერთად მოღვაწეობდა, კეთილმსახური ცხოვრებით ახარებდა ღმერთს. მან მიაღწია ისეთ სიმდაბლეს, მორჩილებასა და ზოგადად სულიერ სრულყოფილებას, რომ მის გამო თავად მოძღვარი, წმინდა გრიგოლიც კი ხარობდა და ადიდებდა ღმერთს.
როდესაც უღმერთო იმპერატორმა ლევ სომეხმა განაახლა ხატმებრძოლური ერესი და დევნა აღძრა ქრისტეს ეკლესიის წინააღმდეგ, ამ დროს თავის მოძღვარ გრიგოლთან და წმინდა იოსებ მგალობელთან ერთად ჩამოვიდა ღირსი იოანეც. ისინი ქალაქში დადიოდნენ და მართლმადიდებლებს ამტკიცებდნენ, მოუწოდებდნენ, მტკიცედ დაეცვათ და გაბედულად ეღიარებინათ წმინდა ქრისტიანული სარწმუნოება. ამის შემდეგ მალევე იოსები რომში გაემგზავრა, მაგრამ გზაში ერეტიკოსებმა შეიპყრეს და კუნძულ კრეტაზე საპყრობილეში ჩასვეს. ხოლო ღირსი გრიგოლ დეკაპოლიტელი რომში აღესრულა იოსების წასვლის შემდეგ.
ბიზანტიაში მყოფი ღირსი იოანე, როგორც ადრე, ისევე განაგრძობდა მოღვაწეობას, ზრუნავდა არა მხოლოდ საკუთარ, არამედ სხვა ადამიანების ხსნაზეც.
რამდენიმე წლის შემდეგ, როდესაც ნეტარი იოსები, ტყვეობიდან გათავისუფლებული, ბიზანტიაში დაბრუნდა, ღირსი იოანე უკვე უფალთან იყო მისული, რათა მისგან მიეღო ჯილდო თავისი ღვაწლისთვის. იგი იოსების ხელით დაკრძალეს მისი მამის, ასევე იოსების, საფლავის ახლოს. შემდეგ მისი სხეული სხვა ადგილას გადაასვენეს, რის შესახებაც ასეა მოთხრობილი წმინდა იოსებ მგალობელის ცხოვრებაში:
– ქალაქში შესულს, – ნათქვამია იქ, – იოსებს ცოცხალი აღარ დახვდა თავისი საყვარელი მოძღვარი, წმინდა გრიგოლ დეკაპოლიტელი. იგი უკვე უფალთან იყო წასული. მან მხოლოდ გრიგოლის მოწაფე, ნეტარი იოანე ნახა, გრიგოლის გამო კი დიდხანს ტიროდა, რადგანაც ერთხელაც ვერ ეღირსა მასთან ხელახლა შეხვედრას. ის მის საფლავთან იმყოფებოდა წმინდა იოანესთან ერთად; მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ იოანეც უფალთან მივიდა და იოსებმა ის წმინდა გრიგოლის საფლავის ახლოს დაკრძალა. ამის შემდეგ ღირსი იოსები სხვა განმარტოებულ და მდუმარე ადგილას გადავიდა, რომელიც ქალაქგარეთ, წმინდა იოანე ოქროპირის ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა. იქ დამკვიდრებულმა ღირსმა იოსებმა ქრისტეს მღვდელთმთავარ ნიკოლოზის სახელზე ააშენა ეკლესია და მასში გადაასვენა წმინდა გრიგოლისა და იოანეს ნაწილები.
ზოგიერთი ამტკიცებს, რომ ეს ღირსი იოანე, წმინდა გრიგოლ დეკაპოლიტელის მოწაფე, თავისი მოძღვრის გარდაცვალების შემდეგ პალესტინაში გადავიდა და იქ მოღვაწეობდა წმინდა ხარიტონის ლავრაში, სადაც უფალში განისვენა. მაგრამ ეს სხვა წმინდანს ეხება, სახელად იოანეს, რომელიც მართლაც მოღვაწეობდა წმინდა ხარიტონის ლავრაში იმ დროს, როდესაც ეს სავანე აყვავებული იყო. ამჟამად ხსენებული წმინდა იოანე იმ იოანეს შემდეგ მრავალი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა, ხატმებრძოლი იმპერატორის ლევ სომეხის მეფობის ჟამს, როდესაც პალესტინაში წმინდა ხარიტონის ლავრაც აღარ არსებობდა. ეს უკანასკნელი საბოლოოდ მაჰმადიანებმა გაანადგურეს კონსტანტინესა და ირინეს მეფობის დროს.
, რომლებიც მრავალი წლით ადრე ცხოვრობდნენ ლეონ სომეხამდე; ამ გაპარტახების შესახებ მოხსენიებულია ღირსი მამების ვნებათა აღწერაში, რომლებიც მოკლეს ღირსი სავას სავანეში, წმინდა ხარიტონის სუკიის მონასტერში, „ძველ ლავრაში“. აქ ნათქვამია, რომ იმ დროს, როცა მოხდა წმინდა სავას სავანის მამების ხოცვა-ჟლეტა, საბოლოოდ გაპარტახდა წმინდა ხარიტონის სავანეც, რომელიც ამის შემდეგ აღარასოდეს განახლებულა, არამედ საბოლოო გაუკაცრიელებაში ჩავარდა; აქედან ჩანს, როგორ შეეძლო მყოფიყო დღეს მოხსენიებული ღირსი იოანე იმ საბოლოოდ გაპარტახებულ და დაცარიელებულ ხარიტონის სავანეში და მასში გარდაცვლილიყო;
გარდა ამისა, ღირსი იოსებ მგალობლის ცხოვრებაში მოთხრობილია, რომ ამ ნეტარმა იოსებმა საკუთარი ხელით დაკრძალა დღეს მოხსენიებული წმინდა იოანეს ცხედარი ბიზანტიაში და შემდეგ გადაასვენა იგი სხვა, პირველისგან არც თუ ისე შორს მდებარე, ადგილას.
წმინდა იოანე ძველქვაბულის ხსენება აღინიშნება 19 აპრილს.
წმიდა მოწამეთა: ვიქტორის, ზოტიკეს, ზინონის, აკინდინეს და სევერიანეს ხსენება
იმ დროს, როდესაც უღმრთო იმპერატორმა დიოკლეტიანემ ქრისტიანთა სასტიკი დევნა დაიწყო, შეიპყრეს და უმოწყალო წამებას მისცეს წმიდა გიორგი.
წამების ჟამს, ღვთის ძალით, წმიდა გიორგი საკვირველ სასწაულებს ახდენდა, რის ხილვის შემდეგაც მრავალმა წარმართმა ირწმუნა ქრისტე. მაგრამ მორწმუნენი მაშინვე ექვემდებარებოდნენ უღმრთოთაგან წამებას; ზოგი მათგანი საპყრობილეში იყო გაგზავნილი, ზოგს ცეცხლში წვავდნენ, ზოგს კი მახვილით განგმირავდნენ. ასეთთა რიცხვიდან იყვნენ ეს წმიდა მოწამენიც: ვიქტორი, ზოტიკე, ზინონი, აკინდინე და სევერიანე. მათ, როდესაც იხილეს წმიდა გიორგი ბორბალზე მიბმული (რომელიც მის სხეულს უნდა აეწამებინა) და მისთვის არანაირი ზიანი არ მიუყენებია, ირწმუნეს ჩვენი უფალი იესო ქრისტე, რისთვისაც მტანჯველებმა მაშინვე თავები მოჰკვეთეს.
წმიდა მოწამე იოანე ახლის ვნება
ნეტარი იოანეს სამშობლო იყო ქალაქი იანინა, რომელიც მდებარეობდა საბერძნეთის ოლქში, რომელსაც ეპირს უწოდებდნენ. ოდესღაც ეს ქალაქი ბერძენი მეფის, პიროსის, მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი იყო. წმიდა იოანეს მშობლები ღვთისმოსავი ქრისტიანები იყვნენ. მათი გარდაცვალების შემდეგ, მცირეწლოვანი იოანე ობლად დარჩა და კონსტანტინოპოლში ჩავიდა იმ განზრახვით, რომ თავისი ხელით შრომით ეშოვა საარსებო საშუალება. მას, ისევე როგორც სხვა ხელოსნებსა და ვაჭრებს, ადგილი ჰქონდა საზოგადო მოედანზე და ამგვარად ირჩენდა თავს თავისი ხელობით, ჰქონდა რა ყოველივე აუცილებელი საკმარისად. ღმერთი შეეწეოდა მას ყოველ საქმეში, რადგან ის კეთილმსახურ ცხოვრებას ეწეოდა და მკაცრად აღასრულებდა ღვთის კანონს. კონსტანტინოპოლის მცხოვრებლებმა მას „ეპირელი“ შეარქვეს, რადგან წარმოშობით ეპირიდან იყო.
იმ დროს კონსტანტინოპოლი უკვე მუსლიმანთა მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, რომლებიც მაჰმადიანურ სარწმუნოებას აღიარებდნენ. მრავალი ქრისტიანიც, მაჰმადიანური უღმრთოებით შეცდენილი, მაჰმადიანობაზე გადადიოდა; განსაკუთრებით ბევრი იყო ხელოსანი და ვაჭარი, რომლებიც მანამდე ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდნენ, მაგრამ შემდეგ მაჰმადიანობაზე გადავიდნენ.
ჭეშმარიტ ქრისტიანს, ნეტარ იოანეს, სწორედ ასეთ ადამიანთა შორის მოუწია ცხოვრება. ყველა მხრიდან მისი მეზობლები ვაჭრობაში იყვნენ ქრისტესგან განდგომილნი და მაჰმადიანობაზე გადასულნი; იოანე ხშირად ღიად ეკამათებოდა მათ და ამხელდა მათ განდგომილებას, რადგან ის იყო გონიერი ჭაბუკი, თამამი სიტყვაში, რომელიც უშიშრად ლაპარაკობდა ჭეშმარიტებისთვის. ყოველივე ამის გამო იოანეს მეზობლებს მისი სიძულვილი გაუჩნდათ. უკმაყოფილო იყვნენ ისინი იმითაც, რომ წმიდანის სავაჭრო საქმეებში წარმატებას ხედავდნენ. რადგან იოანე სულ უფრო მეტ წარმატებას აღწევდა სავაჭრო საქმიანობაში, სხვა ვაჭრებსა და ხელოსნებს შეშურდათ იგი და დაიწყეს ფიქრი, თუ რა ბრალდება აღეძრათ მის წინააღმდეგ, რათა დაეღუპათ იგი. ნეტარი იოანე კი, ხედავდა რა მის წინააღმდეგ მოწყობილ მზაკვრობას, არ შეუშინდა მათ, არამედ კიდევ უფრო ძლიერად, მთელი სულით, განიზრახა ქრისტეს ჭეშმარიტებისთვის ვნება.
და აი, ერთხელაც, დიდ პარასკევს თავის სულიერ მამასთან – კონსტანტინოპოლის პროტოპრესვიტერთან – მივიდა, აღსარება ჩააბარა მას თავის ცოდვებზე, აგრეთვე აცნობა მას მისი მოძულე და მისი დაღუპვის მაძიებელი მეზობლების მტრობის შესახებ, ასევე გადასცა თავისი სურვილი ქრისტესთვის ვნებისა და სულიერ მამას სასარგებლო რჩევა და ნუგეში სთხოვა. წმიდანის ახალგაზრდა ასაკის შემყურემ, პროტოპრესვიტერმა არ ურჩია მას თავის ტანჯვაში ჩაგდება და უთხრა: – „შვილო, ჯერ ყურადღებით გამოიკვლიე, ეშმაკისგან ხომ არ არის შთაგონებული შენთვის ასეთი აზრი: რადგან ეშმაკი მრავალ ადამიანს აღუძრავდა მოწამეობას, განზრახული ჰქონდა რა სამარცხვინოდ გამოეჩინა ისინი მთელი მსოფლიოს წინაშე, მას შემდეგ, რაც ისინი ვერ გადაიტანდნენ ტანჯვას და სარწმუნოებისგან განუდგებოდნენ.“
წმიდა იოანემ კი უპასუხა მას: – „მე ჩემი ქრისტეს იმედი მაქვს და მტკიცედ მწამს, რომ ის ჩემს მტრებს არ გადამცემს შესარცხვენად, არამედ გამაძლიერებს თავისი ძალით, რათა მტრის ძალა დავამარცხო.“
– „შვილო, – უთხრა ამაზე პროტოპრესვიტერმა, – ღვთის სიტყვაში ნათქვამია: „სული მხნე არს, ხოლო ხორცი უძლურ“ (მათე 26:41). ის საქმე, რისთვისაც მიდიხარ, დიდ მომზადებას მოითხოვს, მოითხოვს განუწყვეტელ მარხვასა და ლოცვებს; როდესაც განიწმინდები მარხვისა და ლოცვის ღვაწლით ყოველგვარი ცოდვისგან, მაშინ ღმერთი თვითონ გეტყვის, როგორ მოიქცე, რადგან ღმერთი ჩვეულებრივ წმიდა სულებში დამკვიდრდება. ამიტომ, საყვარელო, იფრთხილე და მშვიდობით წადი, მე კი ღმერთს შევევედრები, რათა მან დაგიცვას ყოველი შენი ხილული და უხილავი მტრისგან – ადამიანებისა და ეშმაკებისგან, და მოგანიჭოს მათზე გამარჯვება.“
ეს თქვა პროტოპრესვიტერმა და მშვიდობით გაუშვა ჭაბუკი.
მეორე დღეს დილით ნეტარი იოანე კვლავ ნათელი სახითა და მხიარული სულით გამოეცხადა თავის სულიერ მამას და უთხრა: – „პატიოსანო მამაო! გასულ ღამეს სიზმარში ვიხილე ჩემი თავი ცეცხლის ალმადენის შუაგულში მდგარი, და არ ვიწვოდი, არამედ ვმხიარულობდი და ვხარობდი, სამი ყრმის მსგავსად ბაბილონის ღუმელში (იხ.: დანიელი 3). ამრიგად, იმედი მაქვს, რომ ჩემი განზრახვა ყოვლისშემძლის შემწეობით კეთილად დასრულდება. გევედრები შენც, პატიოსანო მამაო: შემამტკიცე შენი ლოცვებით!“
სულიერმა მამამ ამაზე უთხრა:
– ღმერთმა გაგაძლიეროს, შვილო, რათა გაიმარჯვო ჯოჯოხეთის მგელზე, – უხილავ გველს ვგულისხმობ, – და ღირსი გაგხადოს მოწამეობრივი გვირგვინით შემკობისა.
მრავალი სხვა ალერსიანი სიტყვით გაამხნევა პროტოპრესვიტერმა ჭაბუკი მის ღვაწლში და გაუშვა, აღუთქვა რა, რომ ღმერთს ლოცვას შესწირავდა მისთვის.
როდესაც ნეტარი იოანე ბაზარში, თავის მაღაზიასთან მივიდა, მისი მოძულენი, რომელთაც წინასწარ შეადგინეს მისი დაღუპვის გეგმა, ერთმანეთს ეუბნებოდნენ:
– ეს ის კაცი არ არის, ვინც ტრიკეში ღიად უარყო ქრისტე; რატომ იქცევა აქ ჭეშმარიტ ქრისტიანად?
ამ სიტყვების გაგონებაზე, ჭაბუკმა მრისხანედ შეხედა მოლაპარაკეებს და ჰკითხა:
– ჩემზე ლაპარაკობთ თუ, იქნებ, სხვას გულისხმობთ?
– შენზე, – მიუგეს მათ, – სხვას არავისზე, განა სიმართლეს არ ვამბობთ?
– ჩემთან არასოდეს ყოფილა და არც იქნება ისეთი რამ, – მიუგო წმინდანმა, – რომ ჩემი ღმერთი ქრისტე უარვყო, ტრიკეში თუ სხვა რომელიმე ადგილას. მე ვცხოვრობ და ყოველთვის ვიცხოვრებ ჩემი ღმერთის, ქრისტესთვის და ყოველთვის მზად ვარ მისთვის მოვკვდე.
წმინდანის ასეთი სიტყვებით განრისხებულმა მტრებმა სწრაფად მიმართეს მისკენ, თითქოს მზად იყვნენ მაშინვე მოეკლათ იგი, და უმალვე მიათრიეს სამსჯავროზე. წმინდა ჭაბუკი ნაჩქარევად მიდიოდა, მისი სახე ბრწყინავდა, თითქოს ნადიმზე მიდიოდა. როდესაც წმინდანი სამსჯავროს წინაშე მიიყვანეს, მისი მტრები იქ ცილისმწამებლებად, მოწმეებად და წმინდანის მსაჯულებად გამოვიდნენ. ისინი მას მხოლოდ იმას ადანაშაულებდნენ, რომ თესალიის ქალაქ ტრიკეში, ვითომდა, ღიად უარყო ქრისტე და მიიღო მაჰმადიანური სარწმუნოება, ხოლო კონსტანტინოპოლში ჩამოსვლის შემდეგ, ისევ ქრისტიანად თავს აჩვენებს და მაჰმადიანებს გმობს. დაკითხვის დაწყებისას, წმინდანის მტრებმა უპირველესად დაიწყეს მისდამი თვალთმაქცური და ფარისევლური თანაგრძნობის გამოვლენა, თითქოსდა, ებრალებოდათ იგი, და ნაზად მოუწოდებდნენ მას, რომ ქრისტე უარყო. შემდეგ, დაინახეს რა, რომ იგი ქრისტიანულ სარწმუნოებაში ურყევად იდგა, მათ დაუწყეს მისი დაშინება ქრისტიანობაზე უარის თქმისთვის მუქარებით, მაგრამ ამ გზითაც ვერაფერს მიაღწიეს და დაუნდობლად დაიწყეს მისი ცემა, რის შემდეგაც საპყრობილეში ჩააგდეს, რათა იქ ეჭირათ მანამ, სანამ არ გადაწყვეტდნენ, თუ რა გაეკეთებინათ მასთან შემდგომ.
მეორე დღეს დილით, წმინდანის საპყრობილიდან გამოყვანის შემდეგ, მისმა უღმერთო მსაჯულებმა დაუწყეს მისი კითხვა, ხომ არ გადაუწყვეტია ქრისტეზე უარის თქმა და მათი სარწმუნოების მიღება. მაგრამ დაინახეს რა, რომ იგი კვლავ ურყევად აღიარებდა ქრისტიანობას, მათ კვლავ დაიწყეს მისი დაუნდობლად ცემა მსხვილი ჯოხებით. წმინდანი კი, როგორც მტკიცე ალმასი, მდუმარედ ითმენდა მისთვის მიყენებულ ცემას, თითქოს მას კი არ სცემდნენ, არამედ სხვას. ის მხოლოდ ჩუმად ლოცულობდა ღმერთს და ამბობდა:
– არაფრით ამქვეყნად არ ვუარყოფ ჩემს სარწმუნოებას; არასოდეს იქნება ისე, რომ სხვაგვარად ვირწმუნო, ვიდრე ქრისტიანს შეჰფერის; არასოდეს იქნება ისე, რომ ალერსით მოვტყუვდე ან წამებით დავმარცხდე. გააკეთეთ ჩემთან ის, რაც გინდათ, რათა უფრო სწრაფად გადავიდე ამ ხანმოკლე ცხოვრებიდან მარადიულ ცხოვრებაში. როგორც ქრისტეს მონა, მე მივყვები ქრისტეს და ქრისტესთვის ვკვდები, რათა მასთან ერთად ვიცხოვრო უკუნისამდე.
უსამართლო მსაჯულებმა კვლავ ბრძანეს წმინდანის საპყრობილეში ჩაგდება. მოწამეს ახლა უკვე აღარ მიჰყავდათ, არამედ მიათრევდნენ მიწაზე, თმას აგლეჯდნენ, ლოყებზე ურტყამდნენ და ფეხებით სთელავდნენ. ბოლოს, ის კვლავ საპყრობილეში ჩააგდეს.
მეორე დღეს წმინდანი კვლავ სამსჯავროზე გამოიყვანეს, მაგრამ რადგანაც იგი თავხედურად აგრძელებდა იმავეს ლაპარაკს, რაც ადრე, ისევ დაუნდობლად დაუწყეს ცემა. იმ დროს, როდესაც მას სცემდნენ, მოწამე სიხარულით გალობდა საეკლესიო საგალობელს:
„ქრისტე აღსდგა მკვდრეთით!“
და სხვა, რადგან მაშინ აღდგომის დღეები იყო. წმინდანის მთელი სხეული ჭრილობებით იყო დაფარული და მის ირგვლივ მიწა სისხლით შეიღება. ამასობაში კი წმინდა მოწამე თითქოსდა არა თავისი სხეულით ითმენდა ტანჯვას, არამედ წამების დროს ხან მღეროდა, ხან კი თავის მტანჯველებს მიმართავდა სიტყვებით:
– მცემეთ, მცემეთ მე, მთელი თქვენი ძალით მცემეთ და რამდენადაც შეგიძლიათ, გააძლიერეთ ცემა: მაგრამ მაინც ვერასოდეს შეძლებთ ჩემი ქრისტესგან ჩამოშორებას და თქვენს თანამოაზრედ ქცევას.
ამის შემდეგ, შერცხვენილებმა, მტანჯველებმა კვლავ ჩააგდეს მოწამე საპყრობილეში და აქ რამდენიმე დღის განმავლობაში აწამებდნენ შიმშილითა და წყურვილით. შემდეგ კვლავ გამოიყვანეს იგი საპყრობილედან და, დაინახეს რა, რომ ის, მიუხედავად ყველა ტანჯვისა, არ ცვლიდა ქრისტეს სარწმუნოებას, დასწვას მიუსაჯეს.
როდესაც წმინდანი, რკინის ბორკილებით შებორკილი, სასიკვდილოდ მიჰყავდათ, „როგორც კრავი დასაკლავად“, გზაზე მტანჯველები ხელებით სცემდნენ, სახეში ურტყამდნენ და შეურაცხმყოფელი სიტყვებით ლანძღავდნენ. მაგრამ ზოგიერთი იქ მყოფი თანაგრძნობას უცხადებდა მას და სთხოვდა, არ დაეღუპა თავისი სიჭაბუკე. ქრისტეს მოწამე კი სიკვდილისკენ დიდი ზეიმით მიდიოდა, თითქოს რაიმე დიდ პატივს ელოდა.
ბოლოს წმინდა იოანე მივიდა იმ ადგილას, სადაც მტანჯველებს დიდი კოცონი დაენთოთ. წმინდანი, ისე რომ არ დაელოდა, სანამ კოცონზე გადააგდებდნენ, მამაცურად თავად შევიდა მასში და ცეცხლის ალში ჩადგა. მაშინ მტანჯველებმა, მოკიდეს რა ხელი იმ ჯაჭვის ბოლოს, რომლითაც წმინდა იოანე იყო შებორკილი, გამოიყვანეს იგი ცეცხლის ალიდან. წმინდა მოწამემ კი მტანჯველებს უთხრა: „რატომ არ მაძლევთ უფლებას, დავიწვა ალში? რატომ მიშლით ხელს, რომ ქრისტესთვის სათნო მსხვერპლი გავხდე?“
მაშინ მსაჯულებმა, თუმცა იცოდნენ, რომ ცეცხლით დაწვით სიკვდილი მეტად მტანჯველია, მაგრამ რადგან წმინდანს თავად ძლიერ სურდა ასეთი სიკვდილი, შეცვალეს თავიანთი გადაწყვეტილება და წმინდანს სიკვდილი არა დაწვით, არამედ მახვილით თავის მოკვეთით მიუსაჯეს. მათ ბრძანეს ჯალათს, მოეკვეთა თავი დაუმარცხებელი ჭაბუკისთვის, შემდეგ კი მოკვეთილი თავი სხეულთან ერთად კოცონში ჩაეგდო. ამგვარად, წმინდა ახალმა მოწამემ ქრისტეს იოანე-ეპირატმა აპრილის თვის თვრამეტ რიცხვს, 2635 წელს, მოწამეობრივი გვირგვინი მიიღო.
მიუხედავად იმისა, რომ წმინდანის სხეული კოცონზე დაიწვა, მორწმუნეებმა იპოვეს მისი ძვლების ზოგიერთი ნაწილი, რომლებიც ცეცხლს გადაურჩა; აიღეს რა ისინი, მოწიწებით ინახავდნენ თავისთან, ადიდებდნენ რა ქრისტე ღმერთს ჩვენსას, ქებულს მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად უკუნითი უკუნისამდე.
წმინდა მამისა ჩვენისა კოსმა აღმსარებლის, ქალკედონელი ეპისკოპოსის, და ღირსი ავქსენტის ხსენება
მღვდელმთავარი და ქრისტეს აღმსარებელი კოსმა კონსტანტინოპოლის მკვიდრი იყო. სიყრმიდანვე შეიყვარა რა ქრისტე, დატოვა ამაო წუთისოფელი და ბერად აღიკვეცა. მკაცრად მოღვაწეობდა და მრავალი სათნოებით სრულყოფილებას მიაღწია, წმინდა კოსმა სულიწმინდის სამყოფელი გახდა.
შემდგომში წმინდა კოსმა ქალკედონის ეპისკოპოსად დაადგინეს. ეპისკოპოსის ხარისხში ყოფნისას გულმოდგინედ იცავდა მართლმადიდებლურ სწავლებას, რომელიც იმ დროს ერეტიკოს-ხატმებრძოლთა მიერ იდევნებოდა.
ერეტიკოს-ხატმებრძოლნი არაერთხელ აიძულებდნენ წმინდანს, არ ეცა თაყვანი წმიდა ხატებისათვის. მაგრამ იგი მამაცურად იცავდა მართლმადიდებლურ სწავლებას და არ ემორჩილებოდა ერეტიკოსებს.
მართლმადიდებლობაში სიმტკიცის გამო წმინდანმა მდევნელთაგან მრავალი სატანჯელი დაითმინა და გადაასახლეს. გადასახლებიდან გამოძახებული და კვლავ ხატთა თაყვანისცემაზე უარის თქმისკენ იძულებული, წმინდა კოსმამ კვლავ გამოავლინა სიმტკიცე მართლმადიდებლობაში. რისთვისაც კვლავ მრავალ სატანჯელსა და მწუხარებას დაექვემდებარა, რომლებსაც მასთან ერთად იზიარებდა ღირსი ავქსენტიც. ამ მწუხარებებს შორის წმინდა კოსმამ ნეტარი აღსასრულიც მიიღო.