წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა მოწამე საბა გოთელის ვნება
„ღმრთის ეკლესიას, რომელიც გოთიაშია, ღმრთის ეკლესიას, რომელიც კაპადოკიაშია, და ყოველ ქრისტიანს მართლმადიდებელი ეკლესიისა, რომელიც მსოფლიოს ყველა ერში ცხოვრობს, მადლი, მშვიდობა და სიყვარული ღმერთისა მამისა და უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი – გაუმრავლდეთ“. ასე იწყება გოთიის ეკლესიის მიმართვა კაპადოკიის ეკლესიისადმი, რომელშიც ქვემოთ მოყვანილი ცხოვრების ამბავია გადმოცემული. ის, რაც ოდესღაც წმინდა მოციქულმა პეტრემ თქვა: „ყველა ერში მისი მოშიში და სიმართლის მოქმედი სათნოა მისთვის“, სრულად აღსრულდა წმინდა საბაზე, ღმრთისა და მაცხოვრისა ჩვენისა იესო ქრისტეს მოწამეზე.
წმინდა საბა, წარმოშობით გოთელი იყო და გოთიის უღმრთო და გარყვნილ მცხოვრებთა შორის ცხოვრობდა; ის ისე ბაძავდა წმინდა მამებს და ისე იყო მათ მსგავსად შემკული სათნოებებით, რომ როგორც კაშკაშა ვარსკვლავი, ბრწყინავდა ამქვეყნად. რადგანაც მან, თავისი სიყრმიდანვე შეიყვარა უფლის კანონი და ცხოვრების მიზნად დაისახა სათნოების სრულყოფის მიღწევა, ღვთის ძის შემეცნებით სრულქმნილ კაცად ქცევა. ღვთის მოყვარულთათვის კი ყოველივე სიკეთისთვის შეეწევა. და მართლაც, ეშმაკთან მამაცურად ბრძოლითა და ამქვეყნიური ამაოების უარყოფით, წმინდა საბამ, ყველასთან მშვიდობის შენარჩუნებით, ზეციურ სასუფეველს მიაღწია და ღვთისგან საუკუნო ნეტარებით დაჯილდოვდა. ამ წმინდა მოწამის ხსოვნისთვის და ღვთისმოსავი ქრისტიანების დასამოძღვრად ჩვენ ჩავთვალეთ, რომ არ უნდა დავდუმებულიყავით ამ წმინდა მოწამის დიდებული საქმეების შესახებ, არამედ ჩაგვეწერა მისი ვნების ისტორია.
წმინდა საბა მტკიცედ აღიარებდა წმინდა ქრისტიანულ სარწმუნოებას, სწრაფი იყო სიკეთის ქმნაში, გამოირჩეოდა ღვთისმოსაობით, სიმდაბლით, მეტყველების სიმარტივით, მაგრამ არა გონების, ცხოვრობდა ყველასთან მშვიდობით, უშიშრად იცავდა ჭეშმარიტებას, რითაც პირს უკრავდა კერპთაყვანისმცემელ წარმართებს, არ იყო ამაყი, არამედ, როგორც მორჩილს შეეფერება, ყველას ემორჩილებოდა, იყო მდუმარე, კითხვებზე ყოველთვის მშვიდად, გაბრაზების გარეშე პასუხობდა, მონაწილეობდა საეკლესიო გალობაში და ზრუნავდა ეკლესიის კეთილმოწყობაზე, არ ისწრაფვოდა ქონებისა და ფულის დაგროვებისკენ, კმაყოფილდებოდა მხოლოდ იმით, რაც აუცილებელი იყო ყოველდღიური საჭიროებებისთვის, – იყო ფხიზელი, ყველაფერში თავშეკავებული, ქალებთან არანაირი ურთიერთობა არ ჰქონია. მთელ დროს ის გულმოდგინე ლოცვასა და მარხვაში ატარებდა, უცხო იყო ამპარტავნებისგან, თავისი მაგალითით ყველას ღვთივსათნო ცხოვრებისკენ აღძრავდა, რადგან თავად მხოლოდ სიკეთეს აკეთებდა და გაურბოდა იმას, რაც სათნოების საწინააღმდეგო იყო. სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა რწმენა, „რომელიც სიყვარულით მოქმედებს“, და არასოდეს შეუწყვეტია ქრისტეს სახელის უშიშრად ქადაგება. სანამ წმინდა ქრისტიანული სარწმუნოების აღიარებისთვის მოწამის გვირგვინით დაგვირგვინდებოდა, წმინდა საბამ არაერთხელ აჩვენა თავისი საქმეებით, რომ ჭეშმარიტი ღვთისმოსაობის მტკიცე დამცველი იყო.
როდესაც გოთელმა მთავრებმა და მსაჯულებმა დაიწყეს ქრისტიანების დევნა და მათი კერპთათვის შეწირული მსხვერპლისგან ჭამაზე დათანხმება, ზოგიერთმა წარმართმა ერთმანეთში მოილაპარაკა, რომ თავიანთ ნათესავებსა და ნაცნობებს, რომლებიც ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდნენ, კერპთათვის შეწირული ხორცის ნაცვლად, ისეთი ხორცი შეეთავაზებინათ, რომელიც არ იყო კერპთათვის შეწირული, რათა ქრისტიანები დაეცვათ კერპთაყვანისმცემლური ხორცისგან ჭამისგან და დევნელი წარმართებიც დაეკმაყოფილებინათ. წმინდა საბამ, როცა ეს ამბავი გაიგო, არა მხოლოდ თვითონ არ ისურვა ეჭამა ისეთი ხორცი, რომელიც, თუმცა არ იყო კერპთათვის შეწირული, მაგრამ კერპთათვის შეწირულად იყო შეთავაზებული, მოციქულებრივი სიტყვის გახსენებით: „მაგრამ თუ ვინმე გეტყვით: ეს კერპთათვის შეწირული ხორციაო, – მაშინ ნუ შეჭამთ“, არამედ, ხალხის შუაგულში დადგა და უშიშრად ხმამაღლა თქვა:
– თუ ვინმემ გასინჯა ეს ხორცი, არ შეუძლია ქრისტიანად დარჩეს.
ასეთი შეგონებით წმინდამ ხელი შეუშალა ყველას, რომ ეშმაკის მახეში არ გაბმულიყვნენ. ამიტომ, ამგვარი სიცრუის მომგონებლებმა წმინდა საბა თავისი სოფლიდან გააძევეს, მაგრამ მალევე სთხოვეს დაბრუნება. როდესაც დევნა კვლავ დაიწყო, იმავე სოფლის ზოგიერთმა კერპთაყვანისმცემელმა, რომლებიც კერპებს მსხვერპლს სწირავდნენ, მოინდომეს მთავრისთვის ეცნობებინათ, რომ მათ სოფელში არც ერთი ქრისტიანი არ იყო, და განზრახული ჰქონდათ თავიანთი სიტყვები ფიცით დაემტკიცებინათ. მაშინ კვლავ წმინდა საბა, უშიშრად დადგა ხალხის შუაგულში და ხმამაღლა შესძახა:
– ნუ დაიფიცავს ჩემს მაგივრად არავინ, რამეთუ მე ქრისტიანი ვარ!
ხსენებულმა კერპთაყვანისმცემლებმა კი, დაუმალეს რა თავიანთი ნათესავები, რომლებიც ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდნენ, მივიდნენ მთავართან და შეჰფიცეს მას, რომ მათ სოფელში არ იყო ქრისტიანი, გარდა ერთისა.
ეს რომ გაიგო, უკეთურმა მთავარმა ბრძანა, მიეყვანათ მასთან ეს ქრისტიანი (ეს იყო წმიდა საბა). როდესაც ის მიიყვანეს, მთავარმა ჰკითხა იქ მყოფთ:
– აქვს თუ არა ამ ქრისტიანს რაიმე ქონება?
მათ უპასუხეს:
– არაფერი აქვს, გარდა იმისა, რაც აცვია.
წმიდანს ზიზღით დახედა მთავარმა და თქვა:
– ამ ადამიანს ძნელად თუ შეეძლება ვინმესთვის რაიმე დახმარების გაწევა, ისევე როგორც ზიანის მიყენება. – ასე თქვა და მთავარმა ბრძანა, წაეყვანათ წმიდანი იქიდან.
გარკვეული ხნის შემდეგ გოთიაში კვლავ აღიძრა წარმართთა დიდი დევნა ქრისტიანებზე. უახლოვდებოდა წმიდა აღდგომის დღესასწაული და ნეტარმა საბამ მოისურვა წასულიყო სხვა სოფელში ქრისტიან მღვდელთან, სახელად გუფინთან, რათა მასთან ერთად აღენიშნა წმიდა აღდგომის დღესასწაული. როდესაც ის იქ მიდიოდა, გზაზე მას გამოეცხადა მაღალი, მოელვარე სახის მამაკაცი, რომელმაც უთხრა:
– დაბრუნდი და წადი შენს სოფელში მღვდელ საპსალთან.
საბამ უპასუხა:
– ის სახლში არ არის, რადგან დევნის გამო წავიდა სოფლიდან და საბერძნეთის ქვეყანაში ცხოვრობს (წმიდა საბამ არ იცოდა, რომ იმ დროს ეს პრესვიტერი შინ დაბრუნებულიყო, რათა აღდგომის დღესასწაული სახლში შეხვედროდა).
შემდეგ, გამოცხადებულ მამაკაცს გვერდი აუარა და საბა მღვდელ გუფინისკენ გაემართა.
ეს დღე ძალიან ქარიანი იყო; მოულოდნელად დიდი ღრუბელი დადგა და იმდენად ღრმა თოვლი მოვიდა, რომ საბა ვეღარ აგრძელებდა გზას. ამის შემდეგ საბა, მიხვდა რა, რომ ღვთის განგებით შეჩერდა თავის მოგზაურობაში, უკან დაბრუნდა და ადიდებდა ღმერთს.
მღვდელ საპსალის სახლში მისულმა, ძალიან გაიხარა მისი დანახვით და მას და სხვებს უამბო ყველაფერი, რაც გზაზე შეემთხვა. და მათ ყველამ ერთად აღნიშნეს აღდგომის დღესასწაული.
დღესასწაულის მესამე ღამეს მოულოდნელად იმ სოფელს თავს დაესხა აფარიდი, ერთ-ერთი უღმერთო მმართველი, მთავარ როტესტის ძე, წარმართ მეომართა დიდი ლაშქრით. მღვდელი თავის სახლში მშვიდად მძინარე იპოვა, შეიპყრო ის, ასევე საბაც, აიყვანა იგი შიშველი პირდაპირ საწოლიდან, და ორივე შეკრა. პრესვიტერი ურემზე დასვეს და მიჰყავდათ, საბა კი შიშველი, როგორც ახალშობილი ყრმა, ეკლიან ბუჩქნარში მიათრევდნენ, უმოწყალოდ ურტყამდნენ ჯოხებითა და მათრახებით, და ასე მიათრევდნენ ქალაქამდე. ასეთი დაუნდობლები და სასტიკნი იყვნენ მტანჯველები ქრისტეს მონების მიმართ! მაგრამ მტანჯველთა სისასტიკემ კიდევ უფრო შეუწყო ხელი იმას, რომ მთელი ძალით გამოჩენილიყო მართალი კაცის მოთმინება და რწმენა.
დღის დადგომისას წმიდა საბა საჯაროდ ადიდებდა თავის უფალს და ასე ეუბნებოდა მტანჯველებს: «განა ეკლიან ბუჩქნარში არ მატარეთ მე, შიშველი და ფეხშიშველი? ახლა კი შეხედეთ, ჩემი ფეხები ჭრილობებშია? ან არის თუ არა ჩემს სხეულზე თქვენი დარტყმების კვალი?»
მათ, ვერ დაინახეს რა წმიდანის სხეულზე ცემის ოდნავი კვალიც კი, ძალიან გაუკვირდათ ეს. შემდეგ აიღეს ურმის უღლები და ერთი მათგანი დაადეს მხრებზე, გაუწელეს ხელები უღლის ბოლოებისკენ და მიაბეს მათზე; მეორე უღელი კი მტანჯველებმა ასევე მიაბეს წმიდანის ფეხებს. ამის შემდეგ მტანჯველებმა წმიდანი ძირს დააგდეს და მთელი ის დღე ღრმა ღამემდე სასტიკად აწამებდნენ მას. როდესაც მტანჯველებს ჩაეძინათ, მოვიდა ქალი, რომელიც ღამით ადგა თავისი ოჯახისთვის საჭმლის მოსამზადებლად; მან გაათავისუფლა წმიდანი და ის, ადგომისთანავე, დაეხმარა მას მის საქმეში.
დღის დადგომისას აფარიდმა კვლავ ბრძანა, შეეკრათ წმიდანისთვის ხელები და სახლის ძელზე ჩამოეკიდათ. გარკვეული ხნის შემდეგ აფარიდისგან გამოგზავნილები მოვიდნენ კერპთშეწირული ხორცით პრესვიტერთან და საბასთან და უთხრეს:
– ასე გეუბნებათ თქვენ დიდებული აფარიდი: იგემეთ ეს ხორცები – და გადარჩებით სიკვდილს.
მღვდელმა უპასუხა გამოგზავნილებს:
– არ ვჭამთ, რადგან არ შეგვფერის ჩვენ ამ ეშმაკეულებისგან შებილწულის ჭამა. ჩვენ უფრო დავთანხმდებით, რომ აფარიდმა ჯვარს გაგვაკრას ან სხვა რაიმე სახით მოგვკლას.
ნეტარმა საბამ კი ჰკითხა მოსულებს:
– ვინ გამოაგზავნა ეს?
მათ უპასუხეს:
– ჩვენმა ბატონმა აფარიდმა.
ამაზე წმიდანმა უთხრა მათ:
– ერთი არის უფალი – ღმერთი, რომელიც არის ზეცაში. უწმინდური და საზიზღარია თქვენი დამღუპველი ხორცი, ისევე როგორც თვითონ ის აფარიდი, ვისგანაც ხართ გამოგზავნილნი.
როგორც კი წმინდანმა ეს სიტყვები წარმოთქვა, აფარიდის ერთ-ერთი მსახური, ძლიერ გაბრაზებული, ხელში არსებული შუბით ისეთი ძალით დაარტყა წმინდანს მკერდში, რომ იქ მდგომმა ყველამ იფიქრა, მოწამე დაიღუპებოდა. მაგრამ მოწამემ, ღვთაებრივი განგებულების მიერ დაცულმა, დარტყმისგან არანაირი კვალი არ მიიღო და ტკივილი არ უგრძვნია, და მცემელს უთხრა:
– შენ გგონია, რომ ძლიერ მატკინე შენი შუბით; მე კი შენი დარტყმა არაფრით მეტად არ მიგრძვნია, ვიდრე ის, თითქოს ვინმეს რბილი შალით დაერტყას ჩემთვის.
მომხდარის შესახებ რომ გაიგო, აფარიდმა ბრძანა, სიკვდილით დაესაჯათ წმინდა მოწამე საბა. მაშინ უღირსმა მსახურებმა დაკავშირებული მღვდელი საფსალა დატოვეს, საბა წაიყვანეს და მდინარე „მუსსოვასკენ“ წაიყვანეს, რათა იქ დაეხრჩოთ იგი. წმინდა მოწამემ, ახსოვდა რა უფლის მცნება მოყვასის სიყვარულის შესახებ, როგორც საკუთარი თავის (მთ. 22:39), მის მმართველ მსახურებს ჰკითხა:
– რატომ არ მიეცემა სიკვდილს პრესვიტერი ჩემთან ერთად?
მათ უპასუხეს წმინდანს:
– ეს შენ არ გეხება.
მან კი, სიხარულით აღვსილმა, წამოიძახა:
– კურთხეულ ხარ შენ, ღმერთო, და განდიდებულია ძის შენის სახელი უკუნითი უკუნისამდე, ამინ. ვინაიდან აფარიდმა თავად გადასცა თავი სიკვდილსა და საუკუნო დაღუპვას, მე კი საუკუნო, დაუსრულებელ სიცოცხლეში გამგზავნა. ასე სათნოა შენთვის, უფალო ღმერთო ჩვენო, რომ იყოს შენს მონებთან.
ამრიგად, სიკვდილზე მიყვანილმაც კი, წმინდანი არ წყვეტდა ღმერთის ქებასა და მადლიერებას, მიიჩნევდა რა, რომ „ამჟამინდელი დროებითი ტანჯვანი არაფრად ღირს იმ დიდებასთან შედარებით, რომელიც ჩვენში გამოჩნდება“ (რომ. 8:18).
ამასობაში მსახურები ერთმანეთს ეუბნებოდნენ:
– რატომ არ გავუშვათ ეს უდანაშაულო ადამიანი? აფარიდი ხომ ვერ გაიგებს ამას, თუ გავუშვებთ მას.
მაგრამ წმინდა საბამ უთხრა მათ:
– რისთვის ლაპარაკობთ უგუნურ სიტყვებს? სჯობს, შეასრულოთ, რაც გითხრეს. რადგან მე ვხედავ იმას, რასაც თქვენ ვერ ხედავთ: აჰა, დგანან წმინდა ანგელოზები, რომლებიც მოვიდნენ დიდებით, რათა წაიღონ ჩემი სული.
მაშინ წმინდა მოწამე მდინარეზე მიიყვანეს და კისერზე დიდი ხის ნაჭერი მიაბეს, წმინდანი მდინარის სიღრმეში ჩააგდეს და დაახრჩვეს. ასე განისვენა წმინდა საბამ, რომელმაც სიცოცხლის ბოლომდე სიწმინდით შეინახა წმინდა სარწმუნოება. მან იცოცხლა ოცდათვრამეტი წელი, მოწამეობრივი გვირგვინით შეიმკო აღდგომის დღესასწაულიდან მეხუთე დღეს (ანუ 12 აპრილს, დასავლეთში ვალენტინიანეს, აღმოსავლეთში ვალენტის მეფობის დროს და ანფიპატების, მოდესტისა და არინთიუსის მმართველობისას).
გარკვეული დროის შემდეგ ჯალათებმა მოწამის სხეული წყლიდან ამოიღეს და უსაფლავოდ ნაპირზე დააგდეს. თუმცა, არც მხეცები და არც ფრინველები არ შეხებიან ამ პატიოსან სხეულს, რადგან ის კეთილმსახური ქრისტიანების ხელებით იყო დამალული.
ერთ-ერთმა სკვითელმა მხედართმთავარმა, იუნიუს სარანმა, რომელიც ჭეშმარიტ ღმერთს თაყვანს სცემდა, ერთგული კაცები გაგზავნა, მოწამის პატიოსანი სხეული გოთების მიწიდან წამოიღო და ბერძნულ ქვეყანაში გადაასვენა. თავისი სამშობლოს გაფორმების სურვილით, მან ეს საოცარი ძღვენი და სარწმუნოების დიდებული ნაყოფი, პრესვიტერების რჩევით, კაბადოკიაში გამოგიგზავნათ თქვენს კეთილმსახურებას, – ასკვნის ეპისტოლე – უფლის ნების თანახმად, რომელიც თავის მადლს ანიჭებს მას მოშიშთ. მოწამის ხსოვნის დღეს, რომელშიც იგი მოწამეობრივი გვირგვინით შეიმკო, აუწყეთ ამის შესახებ სხვა ძმებსაც, რათა მთელმა მართლმადიდებელმა სამოციქულო ეკლესიამ, სულიერად გახარებულმა, ადიდოს უფალი, რომელმაც ასეთი მონები ამოირჩია თავისთვის. მიესალმეთ ყველა წმინდანს; წმინდა ამბორით გკოცნით ყველა ძმა, ვინც ჩვენთან ერთად დევნას იტანს. ხოლო მას, ვისაც შეუძლია თავისი მადლითა და კაცთმოყვარეობით შეგვიყვანოს ზეციურ სასუფეველში, დიდება, პატივი და თაყვანისცემა, მის მხოლოდშობილ ძესთან და ყოვლადწმიდა სულთან ერთად უკუნითი უკუნისამდე, ამინ.
წმიდა მოციქულთა არისტარქოსის, პუდესა და ტროფიმეს ხსენება
წმიდა არისტარქოსი, რომლის შესახებაც მოხსენიებულია მოციქულთა საქმეების წიგნსა და წმიდა მოციქულ პავლეს ეპისტოლეებში კოლასელთა და ფილიმონის მიმართ, სირიის ქალაქ აპამეის ეპისკოპოსი იყო.
წმიდა პუდე, რომლის შესახებაც მოციქული პავლე ტიმოთეს მიმართ მეორე ეპისტოლეში მოგვითხრობს, რომაული სენატის წევრი იყო. იგი, როგორც კეთილმსახური და სათნო ადამიანი, საკუთარ სახლში ღებულობდა წმიდა მოციქულებს პეტრესა და პავლეს; მასთან იკრიბებოდნენ სხვა მორწმუნენიც სალოცავად, რის გამოც მისი სახლი შემდგომში ეკლესიად იქცა, რომელმაც „მწყემსმთავრის“ სახელწოდება მიიღო. გადმოცემის თანახმად, ამ ეკლესიაში წმიდა ლიტურგიას აღასრულებდა თავად მოციქული პეტრე.
წმიდა ტროფიმე, რომლის შესახებაც მოხსენიებულია მოციქულთა საქმეების წიგნსა და მოციქულ პავლეს იმავე მეორე ეპისტოლეში ტიმოთეს მიმართ, მოციქულ პუდესა და არისტარქოსთან ერთად თანაუგრძნობდა მოციქულ პავლეს ყველა დევნილობაში.
ყველა ზემოხსენებული სამი მოციქული რომში, მოციქულ პავლესთან ერთად აღესრულა, იმპერატორ ნერონის ბრძანებით მახვილით განგმირულნი.
წმინდა მოწამეთა ბასილისასა და ანასტასიას ხსენება
წმინდა მოციქულთა პეტრესა და პავლეს მიერ ქრისტიანული სარწმუნოებით განათლებულნი, წმინდა ბასილისა და ანასტასია უფლის მსახურებას შეუდგნენ, მარხავდნენ რა ქრისტესთვის სიკვდილმისჯილ წმინდა მოწამეთა ცხედრებს.
როდესაც იმპერატორ ნერონს მათ შესახებ მოახსენეს, მისი ბრძანებით მეომრებმა შეიპყრეს და საპყრობილეში ჩასვეს. ამის შემდეგ მათ მრავალი სატანჯელი დაითმინეს ქრისტესთვის: სასტიკად სცემდნენ, რკინის ფხებით აწამებდნენ, სანთლებით წვავდნენ, მაგრამ ისინი ქრისტიანულ სარწმუნოებაში მტკიცედ და შეუპოვრად რჩებოდნენ.
ბოლოს კი თავები მოჰკვეთეს, რის შემდეგაც უფლის მიმართ მიიცვალნენ, რათა ზეცაში წარმდგარიყვნენ მის წინაშე, სხვა წმინდა მოწამეთა და მოწამე ქალთა დასში.