წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა მღვდელმოწამე ანტიპას, პერგამელი ეპისკოპოსის წამება
იმპერატორ დომიციანეს მეფობის ჟამს დაიწყო დიდი დევნა ქრისტიანთა მიმართ და ყველა მთავარსა და განმგებელს დაეგზავნა ბრძანებები, რათა ქრისტიანები უეჭველად დამორჩილებოდნენ სამეფო განკარგულებებს, მიეღოთ წარმართული სარწმუნოება და თაყვანი ეცათ კერპებისთვის. მაშინ გამოჩნდა მრავალი მორწმუნე, რომელიც უშიშრად აღიარებდა ღვთის სიტყვას, და გაცხადდა მოწამეთა დიდებული სიმხნევე, რომლებიც ქრისტე მაცხოვრისთვის მოღვაწეობდნენ. ამ დროს გადაასახლეს პატმოსის კუნძულზე დიდებული მოციქული, წმინდა იოანე ღვთისმეტყველი — ესე სვეტი ეკლესიისა, ქრისტიანული ჭეშმარიტების საძირკველი და მარადიული ღვთაების მქადაგებელი ერთადერთი ძისა ღვთისა. პატმოსზე, გამოცხადებაში, შვიდ სანთელს შორის უფალი ეჩვენა მას და უბრძანა, დაეწერა შვიდი ანგელოზისთვის, ანუ მცირე აზიის შვიდი ეკლესიის ეპისკოპოსებისთვის, და გაემხნევებინა მოწამეთა დასები. ამასთან, უფალმა მოიხსენია წმინდა მღვდელმთავარი ანტიპაც, რომლის შესახებაც ეს თხრობაა. უფალმა უთხრა თავის მოწაფეს: „ვიცი შენი საქმეები, და რომ იქ ცხოვრობ, სადაც სატანის ტახტია; და რომ ჩემს სახელს იცავ და ჩემს რწმენას არ უარჰყავ, იმ დღეებშიც კი, როდესაც თქვენთან, სადაც სატანა ცხოვრობს, მოკლულ იქნა ჩემი ერთგული მოწმე ანტიპა.“ ვინაიდან წმინდა ანტიპა პერგამის ეკლესიის ეპისკოპოსი იყო.
იოანეს გამოცხადების ამ სიტყვებიდან ჩანს, როგორი ერთგული მოწმე იყო ქრისტესი ანტიპა და როგორები იყვნენ პერგამის ქალაქის მცხოვრებნი, რომელიც სატანის სამყოფელი იყო. მათ შორის წმინდა ანტიპა იყო, როგორც ნათელი წყვდიადში, როგორც ვარდი ეკალთა შორის, როგორც ოქრო ტალახში, ან, უკეთ რომ ვთქვათ, ცეცხლოვან ღუმელში, როგორც დაწერილია: „გამოსცადა ისინი, ვითარცა ოქრო საცდელში.“
იქ ბუნების კანონი არ სრულდებოდა და არ იყო არანაირი გონიერება; ყოველი თავისთვის იძიებდა შურს, ძლიერი სჩაგრავდა სუსტს, და ის ითვლებოდა მამაცად, კეთილად და მართლად, ვინც სცემდა ან კლავდა ქრისტიანებს. და როდესაც ურწმუნოები ასე ავიწროებდნენ და აწუხებდნენ ქრისტიანულ საზოგადოებას, ნეტარი ანტიპა, კაცი ურყევი სარწმუნოებაში და მტკიცე სათნოებაში, არც ოდნავ არ შეშფოთებულა, არამედ, თითქოს ადამიანური ბუნება ანგელოზებრით შეეცვალოს, მტკიცედ და უშიშრად იდგა მტერთა წინააღმდეგ.
მტანჯველთა მუქარის უგულებელყოფით, იგი ხშირად გამოდიოდა ხალხში და მათ შორის ბრწყინავდა, როგორც განთიადი, და წმინდა და მართალი სარწმუნოების ნათლით განდევნიდა კერპთაყვანისმცემლობის ცდომილების წყვდიადს. ამიტომ ეშმაკები, რომლებსაც ელლინები ღმერთებად თვლიდნენ, ყველა განერიდა იქაურობას, და არც ერთ მათგანს არ ჰქონდა გაბედულება, დარჩენილიყო ქალაქ პერგამში, სადაც ცხოვრობდა წმინდა ანტიპა. ეშმაკები ეჩვენებოდნენ თავიანთ ქურუმებს სიზმრებში და ეუბნებოდნენ, რომ ისინი აღარ იღებენ მათ მსხვერპლს და აღარ იყნოსავენ საკმეველს, რადგან მათ აძევებს ქრისტიანთა წინამძღვარი. მაშინ ელლინები განრისხდნენ და ანტიპასკენ გაემართნენ, შეიპყრეს იგი და მიათრიეს იმ ადგილას, სადაც ჩვეულებრივ თავიანთ ბილწ მსხვერპლს სწირავდნენ.
და უთხრა მას განმგებელმა:
— შენა ხარ ის ანტიპა, რომელიც თავადაც არ ასრულებს სამეფო ბრძანებებს, სხვებსაც იმავეს ასწავლის და ისე აფერხებს ჩვენს მსხვერპლშეწირვას, რომ არც ერთ ღმერთს არ აძლევს საშუალებას, მსხვერპლის ქონით დაკმაყოფილდეს? შენს გამო ღმერთებმა მიატოვეს ჩვენი ქალაქი, და საფრთხეა, რომ რაიმე უბედურება არ დაატყდეს თავს, რადგან ისინი აღარ მოისურვებენ მის დაცვას. კმარა შენთვის ქრისტიანულ გრძნეულებაში დარჩენა; ახლა მოინანიე და დაემორჩილე ჩვენს კანონებს, რათა ღმერთებმა, რომელთაც ეს მშვენიერი ქალაქი ეკუთვნით, არ შეწყვიტონ ჩვენზე ზრუნვა და ჩვენი დაცვა. ხოლო თუ ამას არ მოისურვებ, არ უარყოფ შენს სარწმუნოებას და უგულებელყოფ ჩვენს ღვთისმსახურებას, მაშინ რომაული კანონის მიხედვით დაექვემდებარები ღირსეულ სასჯელს.
წმინდა ანტიპამ უპასუხა ამაზე:
– ერთი იცოდე, მმართველო, რომ მე ქრისტიანი ვარ და მეფის გიჟურ და უღმერთო ბრძანებას არავითარ შემთხვევაში არ დავემორჩილები. მაგრამ რაკი შენს კითხვებზე ღირსეული პასუხი უნდა გაეცეს, მომისმინე. თუ თქვენი ღმერთები, რომლებსაც მთელი სამყაროს მბრძანებლებად უწოდებთ, განდევნილნი არიან, როგორც თავად ამბობენ, მოკვდავი ადამიანის მიერ, და თუ ისინი, ვისაც თქვენს მფარველებად და შემწეებად მიიჩნევთ, თავად ეძებენ თქვენს დახმარებას, მაშინ აქედან ადვილად შეიცნობთ თქვენს ცდომილებას. თუ მათ არ შეუძლიათ დასაჯონ მიყენებული შეურაცხყოფისთვის და თავს დამარცხებულად აღიარებენ ერთი ადამიანისგან, მაშ როგორ შეუძლიათ იხსნან უბედურებისგან მთელი კაცობრიობა ან თუნდაც ერთი ქალაქი? ამის გათვალისწინებით, თქვენ ახლაც კი უნდა დაანებოთ თავი თქვენს დამღუპველ ცდომილებას და ირწმუნოთ ქრისტე, რომელიც ზეციდან ჩამოვიდა კაცობრიობის გადასარჩენად. ეს ქრისტე უკანასკნელ ჟამს ჭეშმარიტად მოვა, რათა განსაჯოს ყველა და მიაგოს თითოეულს თავისი საქმეებისამებრ, ან ტანჯვა, ან პატივი.
ასეთი გონივრული პასუხის შემდეგ, მმართველმა კვლავ დაუწყო საუბარი წმინდა ანტიპას: – თქვენ ემორჩილებით თქვენ მიერ გამოგონილ ახალ კანონებსა და წესდებებს და უგულებელყავით ძველთაძველი ღვთისმსახურება, რომელიც თავიდანვე მივიღეთ ჩვენი წინაპრებისგან და რომელიც მათგან მემკვიდრეობით მოგვივიდა. არ არის კარგი ჩვენი მამამთავრების წეს-ჩვეულებებისგან გადახვევა, რადგან ძველი უკეთესია, ვიდრე ახალი, უფრო სანდოა და მეტად საქებარია ის, რაც დროის სიძველით არის დადასტურებული. ამიტომ შენც უნდა შეიცვალო შენი რწმენა და არ მიჰყვე იმ ადამიანს, რომელიც ცოტა ხნის წინ გამოჩნდა და რაღაც ჯადოქრობით შეაშფოთა ადამიანური სიცოცხლე, და ჯვარს აცვეს პონტიუს პილატეს დროს. მაშ ასე, დაემორჩილე მეფის ბრძანებებს და იცხოვრებ ჩვენთან უსაფრთხოდ, ჩვენც ყოველმხრივ დაგეხმარებით და გეყვარებით შვილური სიყვარულით; რადგან შენი სიბერე იმსახურებს იმას, რომ გვიყვარდე და გცემდე პატივს, როგორც მამას.
ამაზე წმინდა ანტიპამ უპასუხა: – თუნდაც ურიცხვი არგუმენტი წარმოადგინო ჩემთვის, მე არ ვიქნები იმდენად გიჟი და უგუნური, რომ ღრმა სიბერეს მიღწეული და სიკვდილს მიახლოებული, ჩემი რწმენა შევიცვალო და ამ უბედური და უპატიო სიცოცხლის გამო გადავუხვიო რწმენის დადგენილ აღსარებას. ამიტომ, ნუ შეაცდენ ჩემს გონებას, რომელიც განუწყვეტლივ ვარჯიშობს საღმრთო წიგნების კითხვაში. რადგან თავიდან არცერთი თქვენი ღმერთი არ არსებობდა; ისინი მოგვიანებით გამოჩნდნენ და არავითარი სიკეთე არ გაუკეთებიათ და მათგან არცერთი სარგებელი არ მიგვიღია; არამედ როგორც თავად იყვნენ საძაგელნი და უვარგისნი, ასევე სხვებისთვისაც გახდნენ ბოროტი და ვნებიანი ცხოვრების მიზეზები. ხოლო თუ საჭიროა ძველი არაკეთილსინდისიერი დადგენილებების დაცვა, მაშინ უნდა მივბაძოთ კაენსაც, ძმისმკვლელს. რატომ არ მიჰყვებით მათ, ვისაც სურდათ ზეცაში ასვლა და არ შერცხვათ თავიანთ დებთან სისხლის აღრევის, რის გამოც წარწყმდნენ წარღვნისგან? თუ თქვენც მიბაძავთ მათ უკანონობებს მათი სიძველის გამო, მაშინ უკვე არა წყლით, არამედ საუკუნო ცეცხლითა და დაუძინებელი ჭიით დაისჯებით, თუ არ მოინანიებთ.
ამ სიტყვების შემდეგ უღმერთოებმა შეიპყრეს წმინდა მამაკაცი და არტემიდას ტაძრისკენ გაათრიეს, სადაც სპილენძის ხარი იდგა: ეს ხარი გაახურეს და მასში ჩააგდეს წმინდა მოწამე. მან კი, ჯვრის ნიშნით, ღმერთს ლოცულობდა და ღაღადებდა: – ღმერთო, რომელმაც გამოგვიცხადე საუკუნეთაგან დაფარული საიდუმლო უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი, რომლის მეშვეობითაც გაგვიხსენი შენი განზრახვის შეუცნობელი სიღრმეები, გმადლობ შენი ყველა კეთილი საქმისთვის, – იმისთვის, რომ გვხსნი ჩვენ, შენზე მინდობილებს, და მომამთხვიე პატივი ამ ჟამს ჩავეწერო შენი წმინდა სახელისთვის ვნებულ წმინდა მოწამეთა რიცხვში. მიიღე ჩემი სული, რომელიც ამჟამად ამქვეყნიური ცხოვრებიდან მიდის, და მომეცი, რომ ვპოვო მადლი შენთან და შენს მხოლოდშობილ ძესთან, – და არა მხოლოდ მე, არამედ ისინიც, ვინც ჩემს შემდეგ იცხოვრებენ, გახადე შენი წყალობის თანამონაწილე, რათა ყოველთაგან იდიდოს შენი წმინდა სახელი უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ამ და მსგავსი სიტყვებით დიდხანს ლოცულობდა წმინდა ანტიპა, გაცხელებულ ხარში ნაწამები. შემდეგ, მთელი მსოფლიოსთვისაც ილოცა და სული ღვთის ხელში ჩააბარა, თითქოს ტკბილი ძილით დაძინებოდა, და ამაღლდა ზეცაში, დიდებული მოწამებრივი გვირგვინით შემკული.
ღვთისმოსავმა მამაკაცებმა აიღეს მისი წმინდა ნაწილები და პატივით დაკრძალეს ისინი იმავე ქალაქ პერგამში, და მათგან გადმოედინებოდა მირონი, რომელიც კურნავდა ადამიანთა ყოველგვარ სნეულებას, ჩვენი ღმერთის, ქრისტეს სადიდებლად, რომელიც მამასთან და სულიწმინდასთან ერთად იდიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
წმიდა მოწამეთა პროკესისა და მარტინიანეს ხსენება
წმიდა მოწამენი პროკესი და მარტინიანე თავდაპირველად წარმართები იყვნენ და მეთვალყურეებად მსახურობდნენ რომში მდებარე მამერტინის საპყრობილეში.
ამავე საპყრობილეში იყვნენ დაპატიმრებულნი ქრისტიანობის ქადაგებისთვის წმიდა მოციქულები პეტრე და პავლე. მოციქულთა მიერ საპყრობილეში აღსრულებული სასწაულების ხილვისას, პროკესმა და მარტინიანემ იწამეს ქრისტე; როდესაც მოციქულმა პეტრემ ლოცვის შემდეგ, ტარპეის კლდეზე ჯვრის გამოსახვით მთიდან წყალი აღმოაცენა, მაშინ მოინათლნენ არა მხოლოდ პროკესი და მარტინიანე, არამედ ყველა დანარჩენი, საპყრობილეში დაპატიმრებული 47 ადამიანი.
პროკესმა და მარტინიანემ, ქრისტეს რწმენისა და ნათლობის მიღების შემდეგ, მოციქულები საპყრობილიდან გაათავისუფლეს; მაგრამ თავად უფალი გამოეცხადა მოციქულ პეტრეს რომიდან გამოსვლის გზაზე, უთხრა რა მას, რომ იგი კვლავ ჯვარცმაზე მიდის, და ამ სიტყვებით აიძულა, რომში დაბრუნებულიყო, სადაც იგი კვლავ შეიპყრეს მეომრებმა.
ამასობაში, პროკესისა და მარტინიანეს უფროსს, პავლინეს, მოახსენეს, რომ ისინი ქრისტიანები გახდნენ. წმიდანების თავისთან მოხმობის შემდეგ, პავლინემ დაუწყო შეგონება, დაეტოვებინათ ქრისტიანობა; როდესაც მათ შეეკამათნენ და კერპები გალანძღეს, მან ბრძანა, პირში სცემოთ. ამის შემდეგ, ახალი, დაჟინებული, მაგრამ უნაყოფო და ამაო შეგონებების შემდეგ, წმიდანები მტკიცედ დარჩნენ თავიანთ აღმსარებლობაში, ისინი ჩამოკიდეს საწამებელ ძელზე, სასტიკად აწამეს ბასრი იარაღებით და ცეცხლით წვავდნენ გვერდებზე. მაგრამ წმიდანები გმირულად იტანდნენ ყველა ამ ტანჯვას, თანაც მათ ამხნევებდა და ანუგეშებდა ერთი რომაელი ქალი, სახელად ლუცინა.
ამასობაში ღვთის სასჯელმა არ დააყოვნა და მოიწია უღმრთო მტანჯველზე. პავლინე, რომელმაც ბრძანა წმიდანთა წამება, იქვე დაისაჯა ღვთისგან მარცხენა თვალის დაკარგვით და, ავი სულისგან ტანჯული, სამ დღეში გარდაიცვალა.
პავლინეს ვაჟმა რომის პრეფექტს მოსთხოვა, დაუყოვნებლივ მიეცათ წმიდა მოწამენი სიკვდილით დასასჯელად, რის გამოც მათ თავები მოჰკვეთეს ქალაქ რომის კედლებს მიღმა. მათი პატიოსანი ცხედრები მოხსენიებულმა ლუცინამ წაიღო და დაკრძალა წმიდა მოწამეებისათვის შესაფერისი პატივით.
იმავე დღეს მოიხსენიება ღირსი ფარმუთი, რომელიც IV საუკუნეში ცხოვრობდა იმავე უდაბნოში, სადაც ჭაში მოღვაწეობდა ღირსი იოანე, რომლის ხსენებაც 29 მარტს აღინიშნება, და რომელსაც ფარმუთი ემსახურებოდა და კვებავდა.