საქართველოს საპატრიარქო

წმიდა მოწამეთა ტერენტის, აფრიკანუსის, მაქსიმეს, პომპეუსის, ზინონის, ალექსანდრეს, თეოდორესა და სხვათა თანა მოწამეობა

უღმრთო რომაელმა მეფემ დეკიუსმა, სურდა რა, ყოველივე თავის დამღუპველ კერპთმსახურებაში მოექცია, თავისი სამეფოს ყველა მხარეში გაგზავნა ბრძანება – ყველა ქრისტიანი აიძულონ, ემსახურონ კერპებს და ჭამონ კერპთშეწირული, ხოლო ურჩები სამსჯავროზე წარადგინონ და სიკვდილით დასაჯონ. როდესაც ეს ბრძანება აფრიკის მმართველმა ფორტუნატიანემ მიიღო, ის დაჯდა სამსჯავრო ადგილზე, შეკრიბა მთელი ხალხი და განაცხადა:

– შეწირეთ მსხვერპლი ღმერთებს, თორემ სასტიკად იტანჯებით და ბოროტი სიკვდილით დაიხოცებით.

ამ სიტყვებზე მმართველმა საწამებელი იარაღები აჩვენა, და მრავალი მათ დანახვაზე შეშინდა და უარყო ქრისტეს სარწმუნოება. ზოგიერთმა კი ერთგულთაგანმა, რიცხვით ორმოცმა, მტკიცედ გადაწყვიტა ქრისტესთვის სიკვდილი და გაბედულად უთხრეს ერთმანეთს:

– მტკიცედ ვიდგეთ, ძმანო, ნუ უარვყოფთ ქრისტე ღმერთს ჩვენსას, რათა არც მან უარგვყოს ჩვენ თავისი ზეციერი მამისა და წმიდა ანგელოზების წინაშე. გვახსოვდეს, რა თქვა უფალმა: „ნუ გეშინიათ იმათი, ვინც სხეულს კლავს, სულს კი ვერ კლავს; უფრო იმისი გეშინოდეთ, ვისაც სულის და სხეულის დაღუპვა შეუძლია გეენაში“ (მათ. 10:28).

როდესაც ქრისტეს მონები ასეთი სიტყვებით ამხნევებდნენ ერთმანეთს, ფორტუნატიანემ უთხრა მათ:

– მიკვირს, როგორ მიხვედით თქვენ, მოწიფული ასაკისა და გონების ხალხი, ასეთ სიგიჟემდე, რომ ერთ ღმერთად და მეფედ აღიარებთ მას, ვინც იუდეველებმა ბოროტმოქმედივით ჯვარს აცვეს.

წმიდა ტერენტიმ ყველას მაგივრად უპასუხა:

– შენ რომ, მმართველო, კერპთაყვანისმცემლური ცდომილება დაგეტოვებინა და შეცნობოდი ჯვარცმული ქრისტეს ძალას, მაშინ თაყვანს სცემდი და ემსახურებოდი მას; რამეთუ იგია ღვთის ძე მოწყალე, შემბრალე და მოლმინე; თავისი მამა ღმერთის კეთილგანწყობით იგი ჩამოვიდა დედამიწაზე, შეაერთა თავისი ღვთაება კაცობრიობასთან და ჩვენი გადარჩენისთვის ნებსით დაითმინა ჯვარი.

მმართველმა თქვა:

– შეწირეთ მსხვერპლი ღმერთებს, თორემ თქვენს სხეულს დავწვავ და დაგღუპავთ.

– შიშით გგონია ჩვენი დაშინება? – უპასუხა წმიდა ტერენტიმ. – არა, ჩვენ იმდენად სუსტები არ ვართ, რომ მივატოვოთ უკვდავი სიცოცხლე და მისი მომნიჭებელი და თაყვანი ვცეთ კერპებს. გააკეთე მალე, რაც გინდა, გამოიგონე ჩვენთვის საწამებელი, რადგან ჩვენ, ქრისტეს მონები, მტკიცენი და მუდმივნი ვართ.

მაშინ მმართველმა რისხვით ბრძანა, გაეშიშვლებინათ ისინი და კერპთა ტაძარში წაეყვანათ. კერპები კი ოქროთი და ვერცხლით და ძვირფასი სამოსლით იყო მორთული. ტაძარში შესვლისას მმართველმა უთხრა წმიდანებს:

– შეწირეთ მსხვერპლი ძლევამოსილ ღმერთ ჰერკულესს, რადგან დიდია მისი ძალა და სახელოვანია მისი დიდებულება.

– ცდები, – თქვა წმიდა ტერენტიმ, – შენი ღმერთები ქვა და ხეა, სპილენძი და რკინა, და მორთულნი არიან ოქროთი, რათა აცდუნონ ადამიანები და მარადიული სიცოცხლისგან მოაშორონ ისინი; რადგან ისინი ვერ ხედავენ, ვერ ლაპარაკობენ, არ ესმით და არ დადიან, რადგან ადამიანის ხელებით არიან გამოსახულნი და გამოჭედილნი: „მსგავსნი მათნი იქმნნედ ყოველნი მოქმედნი მათნი და ყოველნი, რომელნი ესვენ მათ“ (ფსალმ. 113:16).

ამ სიტყვების გაგონებისას მმართველმა ბრძანა, ტერენტი, აფრიკანუსი, მაქსიმე და პომპეუსი ციხის შიდა საკნებში გამოეკეტათ და მტკიცედ დაეცვათ ისინი, თქვა რა:

– ხვალ გამოვიყვან მათ განსაცდელად.

ნეტარი ზინონი, ალექსანდრე, თეოდორე და სხვები, სულ რიცხვით ოცდათექვსმეტი, უბრძანა მიეყვანათ სამსჯავროზე კერპთა ტაძრის მახლობლად და უთხრა მათ:

– თქვენი პირველი სიტყვიერი შეკამათებით არანაირი წარმატება და სარგებელი არ მიღებულა, ამიტომ ახლა მომისმინეთ მე და შესწირეთ მსხვერპლი დიდებულ ღმერთ ჰერკულესს.

წმიდანებმა უპასუხეს:

– ჩვენ მრავალჯერ ვთქვით, რომ ქრისტიანები ვართ; ეს შენ პირველივე კითხვებიდან შეიტყვე, და შენ არასოდეს ვერ შეძლებ ჩვენს დარწმუნებას, რათა თაყვანი ვცეთ უწმიდურ კერპებს.

მმართველმა თქვა:

– თუ არ გინდათ ჩემი შეგონებების ნებაყოფლობით მოსმენა, მაშინ ძალადობით გაიძულებთ, შეასრულოთ დაუმარცხებელი მეფეების ბრძანება, – და უბრძანა, დაუნდობლად ეცემათ ისინი კორძიანი წნელებითა და გამხმარი ძარღვებით.

წმიდა მოწამეებმა კი, ზეცისკენ აღაპყრეს რა ხელები, ერთხმად შეჰღაღადეს:

– მოგვხედე ჩვენ, უფალო ღმერთო ჩვენო, დაეხმარე შენს მონებს და გვიხსენი ჩვენ მოწინააღმდეგისაგან.

ეს რომ მოისმინა, მმართველმა უბრძანა, უფრო ძლიერად ეცემათ ისინი, ისე, რომ მსახურები მრავალჯერ შეიცვალნენ და წნელები და ძარღვებიც კი აღარ ეყო. მაშინ მმართველმა უბრძანა, ხელკეტებით ეცემათ ისინი, და თუმცა მოწამეთა შიგნეულობაც კი უკვე გაშიშვლებულიყო, მაგრამ მათი სახეები იმდენად ნათელი და მხიარული იყო, რომ ყველას უკვირდა წმიდანთა დაუძლეველი მოთმინება და სიმამაცე. გვემის შემდეგ მმართველმა უთხრა მათ:

– შეწირეთ მსხვერპლი ღმერთებს, მაშინ გაგიშვებთ.

წმინდანები დუმდნენ, ხოლო მან, რისხვით, ბრძანა რკინის ღეროები გაეხურებინათ და მათი მხრები დაეწვათ, ჭრილობებზე კი ძმარი და მარილი შეზავებული დაესხათ და შალის ნაჭრებით დაესრესათ. მაშინ ქრისტეს წმინდა მოწამეებმა, ზეცისკენ აღაპყრეს თვალები და თქვეს:

– უფალო ღმერთო ჩვენო, რომელმაც ცეცხლოვანი ღუმელიდან იხსენი სამი ყრმა: ანანია, აზარია და მისაელი, და ლომის ხახიდან დაიხსენი დანიელი, რომელმაც მოსე დაიხსენი ფარაონის ხელთაგან და წმინდა თეკლა ცეცხლისა და მხეცებისგან დაიცავი, რომელმაც შენს საყვარელთ სრულყოფილი გამარჯვება მიანიჭე მტრებზე, რომელმაც მკვდრეთით აღადგინე ცხვრების მწყემსი, ჩვენი დიდი უფალი იესო ქრისტე (იხ. ებრ.13:20), რომელმაც მრავალი და სხვადასხვა კეთილდღეობა გვიჩვენე, რომელმაც შექმენი ნათელი და ცა ტყავივით განავრცე, ვარსკვლავთა რაოდენობას ითვლი და ყველას საკუთარი სახელით უწოდებ (იხ. ფს.146:4), რომელმაც ჭეშმარიტი სარწმუნოების სწავლება დედამიწის კიდეებამდე განავრცე, – ისმინე ჩვენი, შენდამი მლოცველთა და გვიხსენი ჩვენი უბედურებებისგან, რადგან შენია დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

მათ ჯერ არ დაუსრულებიათ ლოცვა, როცა მმართველმა, რისხვით სავსემ, კვლავ ბრძანა მათი ჩამოკიდება და რკინის კლანჭებით გახეხვა, და მათი ნეკნებიდან სისხლი ნაკადულებად იღვრებოდა; მაგრამ, წამების სიმკაცრის მიუხედავად, ისინი სულაც არ სუსტდებოდნენ, რადგან ღმერთი განამტკიცებდა მათ და ძალასა და სიმტკიცეს აძლევდა. და მმართველმა უთხრა მათ:

– ჭკუაზე მოგიყვანათ ტანჯვამ და მზად ხართ თუ არა თქვენი სიგიჟისგან უკან დაიხიოთ? თუ კიდევ დარჩებით თქვენს უღმერთოებაში?

წმინდანებმა არაფერი უპასუხეს, ხოლო მმართველმა რისხვით თქვა:

– თქვენ გეუბნებით, უღმერთოებო!

მაშინ წმინდანებმა, ზეცისკენ აღაპყრეს თვალები, თქვეს:

– ღმერთო ყოვლისშემძლეო, რომელმაც ერთხელ ცეცხლი მოჰფინე ქალაქ სოდომს მისი უკანონობის გამო, დაანგრიე ახლაც ეს უღმერთო ტაძარი ბილწი ღმერთებისა, შენი ჭეშმარიტების გულისათვის.

ამ სიტყვებზე მათ ჯვარი გადასახეს შუბლზე და ტაძრისკენ შეუბერეს, და მაშინვე კერპები გრუხუნით დაემხნენ მასში და მტვრად იქცნენ. მაშინ წმინდა მოწამეებმა უთხრეს მმართველს:

– ხედავ, როგორნი არიან შენი ღმერთები; სად არის ახლა მათი სიმტკიცე და ძალა? შეძლეს თუ არა მათ თავის დაცვა?

მალევე ტაძარიც დაინგრა და საძირკვლამდე განადგურდა. მაშინ მმართველმა, ტაძრისა და კერპების განადგურების გამო საშინელი რისხვით, ბრძანა წმინდა მოწამეებისთვის თავების მოკვეთა. ისინი კი გაუხარდათ ასეთი განაჩენი, ადიდებდნენ ღმერთს და სიხარულით წავიდნენ აღსრულების ადგილას, და აქ, მუხლმოდრეკილებმა, სიხარულით გაიწვდინეს ყელი მახვილის ქვეშ ქრისტეს გულისათვის, და მახვილით აღესრულნენ. მორწმუნეებმა მათი წმინდა სხეულები აიღეს და წმინდა ადგილას დაკრძალეს.

ამ წმინდა მოწამეების სიკვდილით დასჯის შემდეგ, მმართველმა ბრძანა მისთვის მოეყვანათ წმინდა ტერენტი, აფრიკანუსი, მაქსიმე და პომპეუსი და უთხრა მათ:

– შესწირეთ მსხვერპლი ღმერთებს, თორემ ბოროტი სიკვდილით დაიღუპებით, და ვერავინ გიხსნით ჩემი ხელიდან.

წმინდანებმა უპასუხეს:

– ჩვენ ქრისტიანები ვართ და ქრისტეზე დავამყარეთ ჩვენი იმედი; დემონებს კი არ ვეთაყვანებით და არ ვემსახურებით შენს ღმერთებს, და არ გვეშინია შენი ტანჯვის. დაგვიდგინე ნებისმიერი ტანჯვა, რაც გინდა; ჩვენ გვწამს ჩვენი ღმერთი, რომ ჩვენ დაგამარცხებთ შენ, როგორც ეშმაკი დაამარცხა ქრისტემ, რომელიც მოგვცემს ძალას, რომ დავამარცხოთ შენი ბოროტი განზრახვა.

მმართველმა ბრძანა წმინდა მოწამეები ისევ საპყრობილეში წაეყვანათ, მათ ყელზე მძიმე რკინის კუნძები დაედოთ და მათი ხელები და ფეხები რკინის ბორკილებით შეეკრათ, და ასეთ მდგომარეობაში დაეწვინათ ისინი იატაკზე დაგებულ რკინის სამკაპებზე, საპყრობილეში კი არავინ შეეშვათ, რათა ვინმეს საჭმელი არ მიეტანა მათთვის. როცა წმინდანები ასეთ ტანჯვაში იყვნენ და ღმერთს ევედრებოდნენ, შუაღამისას საპყრობილეში შუქი გამობრწყინდა, და უფლის ანგელოზი გამოეცხადა მათ და უთხრა:

– ტერენტი, აფრიკანუს, მაქსიმე და პომპეუს, უზენაესი ღმერთის მონებო, ადექით და გაიმაგრეთ სხეულები თქვენი.

ეს რომ თქვა, ანგელოზი შეეხო მათ ბორკილებს, და ისინი მაშინვე ჩამოუვარდათ მათ, და გამოჩნდა მათ წინაშე სუფრა, სავსე ყოველგვარი საჭმელით.

და თქვა ანგელოზმა:

– დაისვენეთ და მიიღეთ საკვები, რომელიც ქრისტემ გამოგიგზავნათ თქვენ.

წმინდანებმა, ადიდებდნენ ქრისტე ღმერთს, გაიმაგრეს თავი საჭმლითა და სასმელით და მადლობა შესწირეს თავიანთ უფალს. მცველებმა, დაინახეს რა შუქი საპყრობილეში, შევიდნენ შიგნით და დაინახეს წმინდა მოწამეები, რომლებიც ხარობდნენ და მხიარულობდნენ, და ეს ამბავი მმართველს მოახსენეს. მმართველმა, დილით მოწამეები სამსჯავროზე მოიყვანა და უთხრა მათ:

– ტანჯვამ არ მოგიყვანათ ჭკუაზე და არ ხართ მზად, რომ თქვენი სიგიჟისგან უკან დაიხიოთ? მიუახლოვდით ღმერთებს და თაყვანი ეცით მათ.

წმინდა ტერენტიმ უპასუხა:

– ღმერთმა დაგვიფაროს ამ სიგიჟისგან, – ჩვენც და ყველას, ვისაც ღმერთი უყვარს: რადგან „ღმერთის უგუნურება უფრო გონიერია, ვიდრე ადამიანები“ (1კორ.1:25)

), და ადამიანური სიბრძნე სიგიჟეა ღვთის წინაშე. ჩვენ სულელები ვიქნებოდით, ღმერთი რომ მიგვეტოვებინა და ეშმაკებისთვის გვეცა თაყვანი, როგორც შენ აკეთებ.

განრისხებულმა მმართველმა ამ სიტყვების გამო ბრძანა, ჩამოეხრჩოთ ისინი სახრჩობელაზე და რკინის კლანჭებით ეკაწრათ. ასეთი სატანჯველის დათმენისას წმინდანები ლოცულობდნენ ღმერთს და ამბობდნენ:

– იესო ქრისტე, მარად ცოცხალი ღვთის ძეო, ქრისტიანთა ნათელო, ჩვენო ძლიერო იმედო, იყავ ჩვენთან და დაგვეხმარე, და ნუ შეგვარცხვენ ჩვენ, შენი წმინდა სახელისთვის ტანჯულებს.

ასე ლოცვისას მათ არაფერს გრძნობდნენ, რამეთუ ქრისტე უმსუბუქებდა ტკივილებს.

შემდეგ მმართველმა კვლავ ბრძანა, ჩაეგდოთ ისინი საპყრობილეში და მოუხმო მოგვებსა და ჯადოქრებს, რომელთაც შეეძლოთ მხეცებისა და ქვეწარმავლების დამორჩილება, და უბრძანა მათ შელოცვების მეშვეობით შეეკრიბათ ყველაზე მრისხანე ცხოველები – ასპიტები, იქედნეები და გველები – და ჩაესვათ მოწამეებთან ერთად საპყრობილეში. მაგრამ ქვეწარმავლები, წმინდა მოწამეთა ფეხებთან ცოცვისას, არ ეხებოდნენ მათ და ზიანს არ აყენებდნენ; წმინდანები კი უგალობდნენ და ადიდებდნენ ღმერთს. ასე გაატარეს მათ საპყრობილეში ქვეწარმავლებთან ერთად სამი დღე და სამი ღამე, მეოთხე დღის ღამით კი მმართველმა გაგზავნა ხალხი, რათა გაეგო, დახოცეს თუ არა მოწამეები ქვეწარმავლებმა. გაგზავნილებმა, საპყრობილის კარებთან მიახლოებისას, გაიგონეს, რომ წმინდა პატიმრები მღეროდნენ და ადიდებდნენ ღმერთს. იმის ზუსტად გასაგებად, თუ რა ხდებოდა საპყრობილეში, ისინი სახურავზე ავიდნენ და, გახსნისას, დაინახეს, რომ წმინდანები ისხდნენ, ღვთის ანგელოზი კი არ აძლევდა ქვეწარმავლებს მოწამეებთან მიახლოების ნებას. ეს რომ დაინახეს, შეძრწუნდნენ და მაშინვე აცნობეს ნანახი მმართველს.

დილით ადრე მმართველმა უბრძანა შემლოცველებს, გაეყვანათ საპყრობილიდან გველები, ასპიტები, იქედნეები და ყველა მათი ქვეწარმავალი, მოწამეები კი სამსჯავროზე მოეყვანათ. როდესაც შემლოცველები მივიდნენ საპყრობილესთან და დაიწყეს თავიანთი ჩვეული შელოცვების თქმა, ქვეწარმავლებმა არ დაუჯერეს მათ, არამედ დიდი მრისხანებით გამოცვივდნენ ღია კარებიდან თავიანთ შემლოცველებს და სასიკვდილოდ დაამარცხეს ისინი, ასევე იქ მყოფი ყველა ადამიანი. ამის შემდეგ წმინდანები სამსჯავროზე მიიყვანეს, და მმართველმა, მათი უვნებლად დანახვისას, განრისხდა და მათ მახვილით თავის მოკვეთა მიუსაჯა. მაშინ ვნებულნი აღივსნენ ენით აუწერელი სიხარულით და, სიკვდილისკენ მხიარულად მიმავალნი, მღეროდნენ:

– შენ გვიხსენი ჩვენ, უფალო, ჩვენს შეურაცხმყოფელთაგან და შეარცხვენ ჩვენი მოძულენი.

მსახურებმა, მათი სიკვდილით დასჯის ადგილზე მიყვანისას, შეასრულეს ის, რაც მათ ჰქონდათ ნაბრძანები, და ქრისტეს აღმსარებლებმა მიიღეს მოწამეობრივი გვირგვინი. ღვთისმოსავმა კაცებმა აიღეს მათი წმინდა სხეულები და პატივით დაკრძალეს ქალაქიდან ორ პოპრიშაზე, ჩვენი მაცხოვრის, იესო ქრისტეს სადიდებლად, რომელიც ცოცხლობს და მეფობს უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.