წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმინდა მოწამე ევსიქიოსის წამება
წმინდა მოწამე ევსიქიოსი წარჩინებულ მშობელთა შვილი იყო, კაპადოკიის კესარიაში დაიბადა და აღიზარდა. სიყმაწვილის წლები უმანკოდ, ქრისტიანულ სიწმინდეში გაატარა, რადგანაც სიბრძნე ჰქონდა ჭაღარად და უმწიკვლო ცხოვრება – სიბერის ასაკად.
ღვთისმოძულე იულიანე განდგომილის მეფობის ჟამს მან კანონიერი ქორწინება დადო და ჯერ კიდევ არ იყო დასრულებული საქორწინო ზეიმი, როდესაც მან ქრისტე იესოს მიმართ დიდი მოშურნეობა და სიყვარული გამოავლინა.
ქალაქ კესარიაში იყო უწმინდური კერპის საკერპო, რომელსაც ტიქეს უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს ფორტუნას, ანუ ბედნიერებას. ეს საკერპო დიდად იყო პატივცემული და მასში მეფე იულიანე, კესარიაში ყოფნისას, ყოველდღიურად სწირავდა თავის უღმრთო მსხვერპლს. ასე მოხდა, რომ ევსიქიოსის ქორწინების ზეიმი დაემთხვა უღმრთო კერპთაყვანისმცემლობის დღესასწაულს. იხილა რა საკერპოსკენ მსხვერპლის შესაწირავად მიმავალი ელინები, წმინდა ევსიქიოსი უფლის მოშურნეობით აენთო: თან წაიყვანა მრავალი ქრისტიანი, მივიდა და შემუსრა კერპები, ხოლო საკერპო ტაძარი მიწასთან გაასწორა. ელინებმა დაუყოვნებლივ აუწყეს ეს მეფე იულიანეს, ხოლო წმინდა ევსიქიოსმა, გაითვალისწინა რა ამის გამო მისთვის მოსალოდნელი ტანჯვა, მთელი თავისი ქონება ღარიბებს დაურიგა და მარხვაშია და ლოცვაში მყოფმა, მოწამეობრივი ღვაწლისთვის მოემზადა. მეფე იულიანემ კი, გაიგო რა თავისი ღმერთების ტაძრის დანგრევის შესახებ, დიდი მძვინვარებით აღივსო, განრისხდა არა მხოლოდ ევსიქიოსზე, არამედ მთელ ქალაქზეც. მან დაუყოვნებლივ ბრძანა ყველა საპატიო მოქალაქის შეპყრობა და ზოგიერთი მათგანი სიკვდილით დასაჯა, ზოგი კი საპატიმროში გაგზავნა და ქონება ჩამოართვა; ჩამოართვა ქონება ყველა კესარიელ ეკლესიასაც, ხოლო სასულიერო პირებს სამხედრო სამსახურში ჩაწერა და ძალით გაგზავნა პოლკებში. ქალაქს ჩამოერთვა საპატიო სახელი „კესარია“, რომელიც მან კლავდიუსის მეფობისას მიიღო, და უბრძანეს, რომ ძველი სახელით – „მაზა“ – წოდებულიყო; ის ქალაქების რიცხვიდან გამოირიცხა და სოფლების კატეგორიაში ჩამოქვეითდა, ხოლო მის მცხოვრებლებზე, ერთგულ ქრისტიანებზე, დიდი ხარკი დაეკისრა უმკაცრესი ბრძანებით, რომ აუცილებლად აღედგინათ დანგრეული საკერპო. იულიანე ფიცით ემუქრებოდა, რომ არ შეწყვეტდა ქალაქის დევნას და ცოცხალს არ დატოვებდა გალილეელებს (ასე უწოდებდა ის ქრისტიანებს), თუ ისინი თავიდან არ ააშენებდნენ ელინური ღმერთების დანგრეულ ტაძარს – და ეს მუქარა სისრულეში მოვიდოდა, ღვთისმოძულე მეფეს სწრაფი აღსასრული რომ არ სწვეოდა.
ხოლო წმინდა ევსიქიოსი, როგორც ტაძრის დანგრევის მთავარი მიზეზი, იულიანემ ბრძანა, ეწამებინათ და აეძულებინათ, კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირა. და აი, წმინდა მოწამე ბორკილებში ჩასვეს, ხშირად გაჰყავდათ საწამებლად და აიძულებდნენ კერპთაყვანისმცემლობას: მას ჰპირდებოდნენ, რომ მიუტევებდნენ ტაძრის დანგრევის გაბედულებას, ოღონდ კი კერპებს თაყვანი ეცა. მაგრამ ქრისტეს მხედარი არ ნებდებოდა და მტკიცედ იდგა ქრისტეს სახელის აღიარებაში. ის სახრჩობელაზე ჩამოკიდეს და რკინის სავარცხლებით სხეულს უხეშად ქარცეცხლავდნენ მანამ, სანამ შიგნეულობა არ გამოუჩინეს, მაგრამ მას ანგელოზი აძლიერებდა, რომელიც მას ტანჯვის დროს გამოეცხადა. ბოლოს, ხანგრძლივი და მძიმე წამების შემდეგ, მას თავი მოჰკვეთეს მახვილით, და ჭრილობიდან სისხლის ნაცვლად, სასწაულებრივად გამოვიდა რძე წყალთან ერთად. მორწმუნეებმა მისი წმინდა სხეული აიღეს და პატივით დაკრძალეს.
ამ დროს იულიანე, სპარსელებზე ლაშქრობისას, კაპადოკიას გადიოდა და კესარიას უახლოვდებოდა; ქალაქს დიდი საფრთხე ემუქრებოდა, რადგან უკანონო მტანჯველი უკვე აშკარად გამოხატავდა განზრახვას, ქალაქი მიწასთან გაესწორებინა. მაშინ წმინდა ბასილი დიდი, იულიანესთვის, როგორც მეფისთვის, პატივის მიგებით, მას შეეგება და კურთხევისთვის სამი ქერის პური მიართვა, რითაც თვითონ იკვებებოდა.
მეფემ თავის საჭურველთმტვირთველებს უბრძანა, აეღოთ ეს პურები, ხოლო წმინდა ბასილისთვის ერთი მუჭა თივა მიეცათ სიტყვებით: „შენ მოგვეცი ქერი, პირუტყვის საკვები, მიიღე ჩვენგან თივა.“
წმინდა ბასილი დიდმა უპასუხა: „ჩვენ, მეფეო, მოგართვით ის, რითაც თვითონ ვიკვებებით, შენ კი მოგვეცი პირუტყვის საკვები; შენ დაგვცინი, რადგან შენი ხელისუფლებით არ შეგიძლია თივა პურად, ადამიანის ბუნებრივ საკვებად, გადააქციო.“
იულიანემ კი განრისხებულმა უთხრა მას:
– იცოდე, რომ ამ თივით მე გაჭმევ, როცა სპარსეთიდან აქ დავბრუნდები. მე ამ ქალაქს მიწასთან გავასწორებ, მის ადგილს გუთნით მოვხნავ და მინდვრად ვაქცევ. ვინაიდან ჩემთვის ცნობილია, რომ შენი რჩევით ხალხმა გაბედა და დაანგრია ფორტუნას გამოსახულება და ტაძარი.
ეს რომ თქვა, მეფე გაუდგა გზას და მალევე დაიღუპა: ის მოკლულ იქნა წმინდა დიდმოწამე მერკურის მიერ, როგორც ამის შესახებ ნათქვამია წმინდა ბასილი დიდის ცხოვრებაში. იულიანეს სიკვდილის შემდეგ კესარიელმა ხალხმა აღაშენა მშვენიერი ეკლესია წმინდა მოწამე ევსიქიოსის საფლავზე, და მისმა წმინდა ნაწილებმა განკურნების ნაკადულები გადმოადინეს ჩვენი ღმერთის, ქრისტეს სადიდებლად, მამასთან და სულთან ერთად მარადის განდიდებულის. ამინ.
წმიდისა ღირსმოწამე არქიმანდრიტ ვადიმის წამება
სპარსელ წმიდა ორმოც მოწამეთა წამების ჟამს, მეფე საპორის ბრძანებით, შეპყრობილ იქნა და საპყრობილეში ჩააგდეს წმიდა არქიმანდრიტი ვადიმი შვიდ თავის მოწაფესთან ერთად. ეს წმიდანი ქალაქ ბეთლაფატიდან (სპარსეთი) იყო, დიდად მდიდარი გვარიდან, მაგრამ როდესაც ბერად შედგომა გადაწყვიტა, მთელი თავისი ქონება გლახაკებს დაურიგა და ქალაქგარეთ მონასტერი ააგო, სადაც სათნოდ ცხოვრობდა, ყოველთვის ცდილობდა ღმრთის სათნოყოფას და მისი წმიდა ნების აღსრულებას. ვინაიდან იგი იყო კაცი, აღსავსე მადლითა და ჭეშმარიტებით, ღმრთის რჩეული ჭურჭელი. ეს ღირსი მამა, ღვთაებრივი და სრულყოფილი სიბრძნით წინამძღვრებული, უდაბნოს მთაზე ავიდა და იქ დამკვიდრებულმა, თავისი მაცხოვარი ღმრთისგან კურთხევა მიიღო და იხილა იაკობის ღმრთის სახე. იგი იმ დროს სპარსეთისთვის ერთგვარ საფუარს წარმოადგენდა, – მოწამეობისა და ქრისტეს მტკიცე აღიარების საფუარს, რომელიც სუსტებს სარწმუნოებაში განამტკიცებდა. იგი ჭეშმარიტად სარწმუნოების ქვა იყო, ძველი ქრისტიანების მსგავსი, – ღმრთის რჩეული მღვდელი, რომელმაც მრავალი გადარჩენის გზაზე დააყენა, ქრისტესთვის მოწამეობრივად უდრეკად და მტკიცედ გადაწყვიტა აღსასრული და ღმრთისადმი დიდი მოშურნეობა გამოავლინა. იგი წმიდა იყო ყოველგვარი სიბილწისგან და არანაირ ბოროტ საქმეს არ ჰქონდა მასში ადგილი: ანგარება შორს იყო მისგან, ვნებები ჩამკვდარიყო და არ შეეძლოთ მისთვის ვნება. იგი უცხო იყო ყოველგვარი შეძენის ვნებისაგან და ვერ აცდუნებდა ოქრო. სიამაყე მის წინაშე დამდაბლდა, ქედმაღლობა კი მის მიერ, როგორც მტვერი, დაითრგუნა; სიღარიბემ და სიმდაბლემ შეიყვარეს იგი. სიმართლე მას მიეახლა და ჭეშმარიტება მასში გაბრწყინდა; სიყვარულმა მოიცვა მისი ნება და მშვიდობამ ამბორს-უყო მას და იხარა მის გამო. თანხმობა და ერთსულოვნება მკვიდრობდა მის გულში, და ყოველგვარი მართალი ნაყოფით იყო აღსავსე ეს კაცი, და მისი სულიერი ნაყოფებით ყველა ტკბილად ნაყრდებოდა.
ოთხი თვის განმავლობაში იმყოფებოდა იგი საპყრობილეში, ბორკილებში, თავის მოწაფეებთან ერთად, და ყოველდღიურად სასტიკად სცემდნენ, მაგრამ მოთმინებით იტანდა მათ, განმტკიცებული ღმრთისადმი იმედითა და გულწრფელი სარწმუნოებით.
იმ დროს იყო ვინმე ნირსანი, ქალაქ არიის მთავარი ვიდგერმის ოლქში. ეს ნირსანი ქრისტიანი იყო და როდესაც მეფე აიძულებდა მას მზის თაყვანისცემას, მან არ მოისურვა წმიდა ქრისტეს სარწმუნოებაზე უარის თქმა და ბორკილებში ჩააგდეს. მაგრამ შემდგომ სულით მოუდუნდა, შეეშინდა მისთვის მოახლოებული წამებების და ბოლომდე არ დარჩა ქრისტეს აღმსარებლობაში, არამედ, შეიყვარა რა ეს ხანმოკლე სიცოცხლე და მეფისგან ამაო პატივი, მოაკლდა ღვთაებრივ სიცოცხლესა და საუკუნო დიდებას. თუმცა, როგორც შემდგომი თხრობა გვიჩვენებს, მას არ მოუწია ამქვეყნიური სიამოვნებებით სარგებლობა: მოწამეობისთვის თავის არიდებით, ტანჯვაში ჩავარდა და მიწიერი დიდების ძიებით, სირცხვილი მიიღო იმის გამო, რომ დროებითი და წარმავალი მეფე ამჯობინა ზეციურსა და საუკუნოს, აღუთქვა რა, რომ შეასრულებდა ყოველივეს, რასაც მეფე საპორი უბრძანებდა. მეფე, მისი ასეთი გადაწყვეტილების გაგონებაზე, დიდად გაიხარა და, წმიდა ვადიმის გახსენებით, მაშინვე ბრძანა, გაეთავისუფლებინათ იგი ბორკილებისგან და საპყრობილედან მასთან მიეყვანათ, უთხრა რა მის წინაშე მდგომ დიდებულებს:
– თუ ნირსანი საკუთარი ხელით მოკლავს ვადიმს, მაშინ გათავისუფლდება ბორკილებისგან და მიიღებს ვადიმის მთელ ქონებას.
მეფის ეს სიტყვები მაშინვე გადასცეს ნირსანს და მან დათანხმდა მეფის ნების ზედმიწევნით აღსრულებას. წმიდა ვადიმი ნირსანთან მიიყვანეს, და ნირსანმა, ბედშავმა, აიღო შიშველი მახვილი, მოემზადა ქრისტეს მოწამის მოსაკლავად, მაგრამ, შიშით შეპყრობილი, უძრავად იდგა, როგორც ქვა.
მაშინ ქრისტეს მონამ, შეხედა მას და უთხრა: – ნირსან, განა აქამდე განეფინა შენი სიბოროტე, რომ არა მხოლოდ უარყავი შენი ღმერთი, არამედ მის მონებსაც კლავ? ვაი შენ, საწყალო! რას იზამ, როდესაც საშინელ სამსჯავროზე წარსდგები საუკუნო ღმერთის წინაშე პასუხის გასაცემად? მე მზად ვარ ჩემი ქრისტესთვის მოვკვდე, მაგრამ არ მსურდა შენი ხელიდან მიმეღო სიკვდილი.
ნირსანს არ შერცხვენია ამ სიტყვების, მაგრამ არ შეეძლო მეფის ბრძანების აღსრულებაც და შიშში განაგრძობდა დგომას. ბოლოს, სახე ქვასავით გაიმაგრა და გული რკინასავით გაიქვავა, მახვილით დაჰკრა მოწამეს კისერში. მაგრამ რაკი მკვლელის ხელები კანკალებდა, მას არ შეეძლო წმიდანის ერთბაშად მოკვლა; მხოლოდ მრავალი დარტყმის შემდეგ ძლივს მოკვეთა წმიდანს თავი.
ასეთი ტანჯვით შეჰვედრა წმინდა ვადიმმა თავისი წმინდა სული ღმერთს და ყველა ურწმუნოს, ვინც მის აღსასრულს ესწრებოდა, უკვირდა მოწამის მოთმინება, რადგანაც იგი, მახვილის მრავალგზის დარტყმების მიღების მიუხედავად, უძრავად იდგა, ვითარცა ქვის სვეტი. მკვლელს კი ყველა დასცინოდა, როგორც მშიშარას, და მას ზიზღით ეპყრობოდნენ.
მცირე ხნის შემდეგ ნირსანმა თავისი საქმეებისთვის ღირსეული საზღაური მიიღო: მრავალი და სხვადასხვა სულიერი ტანჯვის გამო მან სასოწარკვეთილებაში სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა!
წმინდა ვადიმმა ქრისტე იესოსთვის მოწამეობრივად აღესრულა აპრილის მერვე დღეს. მისი ცხედარი, რომელიც ქალაქგარეთ იყო მიგდებული, ფარულად აიღეს ღვთისმოსავმა კაცებმა და პატივით დაკრძალეს.
ხოლო მისი შვიდი მოწაფე საპყრობილეში დარჩა და იქ ოთხი წელი დაჰყო, მეფე საპორის სიკვდილამდე.
როდესაც ისინი მშვიდობით იქნენ გათავისუფლებულნი, მათ ნება დართეს, ქრისტიანული სარწმუნოება ეღიარებინათ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლით, რომელსაც დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
იმავე დღეს აღინიშნება წმინდა მოწამეთა ხსენება: დისან ეპისკოპოსის, მარიავა პრესვიტერის, ავდიესის და სხვა ორას სამოცდაათის, ვინც სპარსეთის მეფე საპორისგან ეწამა, 362–364 წლებში.