წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
ღირსი მამა ნიფონტის, ნოვგოროდელი ეპისკოპოსის, ცხოვრება
ნეტარი ნიფონტი წმიდა პეჩორის მონასტრის ბერი იყო იმ დროს, როდესაც მონასტერს იგუმენი ტიმოთე წინამძღვრობდა. მონასტერში ცხოვრებისას, წმიდა ნიფონტი წარმატებას აღწევდა ლოცვაში, მარხვაში და ყველა სხვა სათნოებაში, ცდილობდა ყოველივეში მიჰბაძვოდა ღვთის დიდ წმინდანთა ცხოვრებას.
როდესაც ნეტარმა იოანემ, ნოვგოროდელმა ეპისკოპოსმა, თავისი ოცწლიანი შრომის შემდეგ სამწყსოს მართვაში, ძალთაგან დასუსტებულმა დატოვა საეპისკოპოსო ტახტი და მონასტერში განმარტოვდა, – მაშინ ეს ნეტარი ნიფონტი, რომელიც უკვე ბრწყინავდა თავისი სათნოებებით მთელს ქვეყანაში, ღვთის ნებით ყველამ ნოვგოროდის საეპისკოპოსო ტახტზე აირჩია და კიევში მიტროპოლიტმა მიქაელმა ეპისკოპოსად აკურთხა.
ტახტზე ასვლისას, როგორც სანთელი სასანთლეზე, ისე დადგინებული, წმიდა ნიფონტი კიდევ უფრო გაბრწყინდა თავისი გულმოდგინე ზრუნვით მართლმადიდებელი ეკლესიის კეთილმოწყობისათვის; ის ზრუნავდა ღვთის დიდების გამრავლებაზე და ეშურებოდა თავისი სიტყვიერი სამწყსოს ბედნიერი ცხოვრებისათვის, როგორც დროებითის, ასევე მარადიულის. ღვთის დიდების გამრავლებისათვის ზრუნვით, ღირსმა თავისი გულმოდგინებით ნოვგოროდის შუაგულში საფუძველი ჩაუყარა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სახელობის ქვის ეკლესიას, რომელიც ღვთის შეწევნით მალე ააგო; გარდა ამისა, მან მოხატა ნოვგოროდის საკათედრო ტაძარი წმიდა სოფიას სახელზე, ხოლო მისი სახურავი კალის ფირფიტებით დაფარა. რაც შეეხება თავისი სიტყვიერი სამწყსოს კეთილდღეობიან ამქვეყნიურ ცხოვრებაზე ზრუნვას, ეს მღვდელმთავარი ისეთი სათნოებებით გამოირჩეოდა, მაგალითად: თუკი მართლმადიდებლებს შორის რაიმე შუღლი იწყებოდა, ის ყოველმხრივ ცდილობდა მათ შერიგებას. ასე, როდესაც ერთხელ ღირსმა შეიტყო, რომ კიეველები და ჩერნიგოველები, მრავალი მეომრის შეკრებით და ნოვგოროდთან მისვლით, მის წინააღმდეგ ომით გამოსვლას აპირებდნენ, მან მაშინვე, თან წაიყვანა ნოვგოროდელი დიდებულები, წავიდა ბრძოლისათვის შეკრებილ მებრძოლებთან და ღვთის შეწევნით იძულებული გახადა ისინი, დაეყარათ იარაღი. მსგავსად ამისა, სხვა შემთხვევებშიც ღირსი ზრუნავდა ღვთის ხალხის მშვიდობიან ცხოვრებაზე, ეშურებოდა მათი დროებითი ცხოვრების კეთილდღეობისათვის.
მაგრამ კიდევ უფრო მეტად ზრუნავდა ღირსი თავისი სიტყვიერი სამწყსოს მარადიულ ცხოვრებაზე. უფლის სიტყვების გახსენებით, რომლებიც მან ღმერთ-მამაზე თქვა, რომ მისი მცნება „საუკუნო სიცოცხლეა“ (იოანე 17:2), ღირსი ნიფონტი მუდამ ასწავლიდა მართლმადიდებლებს – არ განშორებოდნენ ღვთის კანონს და საეკლესიო გადმოცემას, რათა არ მოკლებოდნენ მარადიულ სიცოცხლეს; მათ კი, ვინც განშორდებოდა ღვთის კანონს და ცოდვებს სჩადიოდა, ღირსი ამხელდა, უწინასწარმეტყველებდა ასეთ ადამიანებს დაღუპვას მათი ცოდვების გამო, ქადაგებდა „ჟამსა და არა ჟამსა, ამხილე, უსაყვედურე, შეაგონე ყოველგვარი სულგრძელებითა და სწავლით“ (2ტიმ. 4:2), მოციქულის ბრძანებისამებრ.
მღვდელმთავრის ეს დიდი მოშურნეობა თავისი შვილების სულების გადარჩენისათვის შემდეგი გარემოებიდან ჩანს. მას შემდეგ, რაც ნოვგოროდელებმა გააძევეს თავიანთი თავადი ვსევოლოდ მსტისლავიჩი, მათთან სამთავროდ მოვიდა, მათი მოწვევით, სვიატოსლავ ოლგოვიჩი, რომელმაც საეკლესიო კანონების საწინააღმდეგოდ იქორწინა. მაშინ ამ ნეტარმა მღვდელმთავარმა არა მხოლოდ არ დასწერა ჯვარი ამ მთავარს, არამედ მთელ თავის სამღვდელოებას აუკრძალა იმ უკანონო ჯვრისწერის ხილვა (ის მთავარი იმ მღვდლებმა დასწერეს ჯვარი, რომლებიც მასთან ერთად მოვიდნენ). ღირსი ნიფონტი თამამად ამხელდა იმ მთავარს მისი დანაშაულისათვის, ეშურებოდა ფსალმუნთმეტყველს, რომელმაც თქვა: „ვიტყვი შენს გამოცხადებებზე მეფეთა წინაშე და არ შემრცხვება“ (ფს. 118:46).
დიდი იყო ამ მღვდელმთავრის მოშურნეობა მაშინაც, როდესაც ის ცდილობდა დაეცვა თვით რუსეთის ეკლესია დანაშაულისგან, რაც შემდეგი გარემოებებისას მოხდა. როდესაც გარდაიცვალა კიევის მიტროპოლიტი მიქაელ II, რომლისგანაც წმიდა ნიფონტმა ეპისკოპოსად ხელდასხმა მიიღო, მაშინ კიევის დიდმა მთავარმა იზიასლავ მსტისლავიჩმა...
მის ნაცვლად აირჩია კლიმენტი ფილოსოფოსი, რომელიც მაშინ მორჩილი იყო და სქემა მიიღო. მანძილის სიშორის გამო კლიმენტის კონსტანტინოპოლში ეპისკოპოსად ხელდასასმელად გაგზავნა რომ არ უნდოდა, იმ თავადმა ამ მიზნით რუსი ეპისკოპოსების კრება მოიწვია. ამ კრებაზე იმყოფებოდნენ: ონოფრე ჩერნიგოველი, თეოდორე ბელგოროდელი, ექვთიმე პერეიასლაველი, დამიანე იურიეველი, თეოდორე ვლადიმირელი, წმინდა ნიფონტი ნოვგოროდელი, მანუილ სმოლენსკელი, იოაკიმე ტუროველი, კოზმა პოლოცკელი. როდესაც კრებამ თავისი სხდომები დაიწყო, ნეტარმა ნიფონტმა ბევრი ისაუბრა იმაზე, რომ თავად რუს ეპისკოპოსებს არავითარ შემთხვევაში არ შეუძლიათ მიტროპოლიტის არჩევა კონსტანტინოპოლის პატრიარქის კურთხევის გარეშე; მან გაბედულად განაცხადა მთელი კრების გასაგონად, რომ ეს ეწინააღმდეგება წმინდა მართლმადიდებელი აღმოსავლეთის ეკლესიის გადმოცემას, რომელიც წმინდა ნათლით განათლდა კონსტანტინოპოლის ტახტიდან, რომელმაც ჩვენ ამგვარად, ღვთის შვილებად, აღმოსავლეთის შვილებად გვქმნა, მოგვხედა რა ზეციდან; და პირველი კიევის მიტროპოლიტი, მიქაელი, სწორედ იქიდან იყო დადგენილი; მას შემდეგ მუდმივი წესი იყო კიევის მიტროპოლიტისთვის, კონსტანტინოპოლის პატრიარქისგან მიეღო კურთხევა დადგენაზე.
ამასთან, ღირსი ნიფონტი გაბედულად მოუწოდებდა რუსეთის ძეებს, რომ თავიანთი წინააღმდეგობით არ გადახვევდნენ აღმოსავლეთისთვის და ამასთანავე ღმერთისთვის შვილობილობისგან, რადგან, როგორც ის ამბობდა: «მოდის ღვთის რისხვა ურჩობის ძეებზე» (ეფეს. 5:6).
ღირსი ნიფონტის აზრს კიდევ ხუთი ეპისკოპოსი იზიარებდა: კოზმა პოლოცკელი, იოაკიმე ტუროველი, მანუილ სმოლენსკელი, ექვთიმე პერეიასლაველი, თეოდორე ბელგოროდელი. მაგრამ თავადმა, სიამაყის გამო არ ისურვა უარი ეთქვა თავის განზრახვაზე, არ მოუსმინა ნეტარ ნიფონტს, არამედ, რაც ჩაიფიქრა, ის შეასრულა, დანარჩენი ეპისკოპოსების მხარდაჭერით. ამგვარად, თავადის ბრძანებითა და ჩერნიგოველ ეპისკოპოს ონოფრეს რჩევით, კლიმენტი, კონსტანტინოპოლის პატრიარქის კურთხევის ნაცვლად, ეპისკოპოსად ხელდასხმულ იქნა წმინდა კლიმენტი რომის პაპის სიწმინდის თავით (ეს თავი ხერსონიდან ჩამოიტანა წმინდა ვლადიმირმა, რომელმაც ის ხერსონის ეპისკოპოსისგან საჩუქრად მიიღო წმინდა ნათლობის მიღების შემდეგ); ამის შემდეგ კლიმენტი უკანონოდ დაჯდა კიევის მიტროპოლიის სამღვდელმთავრო ტახტზე.
კლიმენტი მოითხოვდა, რომ ნეტარი ნიფონტი მასთან ერთად ემსახურა საღმრთო ლიტურგია, მაგრამ მართლმადიდებლობის ამ მესვეურმა უთხრა: – ვინაიდან შენ კონსტანტინოპოლის პატრიარქისგან კურთხევა არ მიგიღია, მე, როგორც ადრე, ისე ახლაც, არ ვადასტურებ შენს დადგინებას და ამ მიზეზით ვერ მოგემსახურები შენთან ერთად.
ამის გამო წმინდა ნიფონტზე განრისხებულმა კლიმენტმა თავად იზიასლავი და მისდამი მორჩილი ეპისკოპოსები დაითანხმა, რომ ღირსი გადასახლებაში გაეგზავნათ. ამ მიზეზით თავადმა იზიასლავმა ნეტარი ნიფონტი ნოვგოროდში ეპისკოპოსის ტახტზე არ დაუშვა, არამედ უბრძანა, მუდამ პეჩორის მონასტერში ყოფილიყო, თითქოსდა გადასახლების ადგილას. ღირსი კი აქ დიდი სიხარულით იმყოფებოდა, ადიდებდა და მადლობდა ღმერთს იმისთვის, რომ მან დაიმსახურა თავის ძველ მდუმარე ცხოვრებასთან დაბრუნება წმინდანებთან ერთად.
როდესაც ქრისტეს მოყვარე ხელმწიფემ გიორგი მონომახის ძემ 2469 დაამარცხა იზიასლავ მსტისლავის ძე და კიევის სამთავრო თავის ხელში აიღო, – მაშინ მან დიდი პატივით დაუბრუნა ნეტარ ნიფონტს ნოვგოროდის საეპისკოპოსო ტახტი. ნოვგოროდელებმა, რომლებიც მანამდე თითქოს დაბნეულნი და უარყოფილნი იყვნენ, როგორც უპატრონო ცხვრები, დიდი სიხარულით მიიღეს ნეტარი ნიფონტი. ამავე დროს კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა, გაიგო რა, თუ რაოდენი სიმამაცე გამოიჩინა ღირსმა, მამობრივი გადმოცემებისთვის მებრძოლმა, წმინდა ნიფონტს ეპისტოლე გამოუგზავნა, რომელშიც აქებდა მას მისი გონიერებისა და სიმამაცისთვის და ათანაბრებდა მას ძველ წმინდა მამებს, რომლებიც მტკიცედ იდგნენ მართლმადიდებლობისთვის 2470. ღირსი კი, პატრიარქის სიგელის წაკითხვის შემდეგ, მართლმადიდებლობისადმი კიდევ უფრო დიდი გულმოდგინებით აღივსო. გარდა ამისა, თავისი შრომისთვის ღირსეული საზღაური არ მოჰკლებია ღირსს მწყემსმთავრისგან – იესო ქრისტესგან, როგორც ეს მისი ნეტარი აღსასრულის ისტორია გვიჩვენებს, რაზეც იქნება ჩვენი სიტყვა.
გარკვეული დროის შემდეგ, რაც წმინდა ნიფონტი თავის საეპისკოპოსო ტახტს დაუბრუნდა, მან გაიგო, რომ კონსტანტინოპოლიდან რუსეთში მიემართებოდა მიტროპოლიტი კონსტანტინე, რომელიც კონსტანტინოპოლის პატრიარქის მიერ იყო გაგზავნილი რუსეთში იმ მიზნით, რომ გადაეყენებინა კიევის მიტროპოლიტი კლიმენტი და მისი ადგილი დაეკავებინა. ამის შეტყობისას, ღირსი ძლიერ გაიხარა ორი მიზეზის გამო: ჯერ ერთი, იმედოვნებდა, რომ კურთხევას მიიღებდა მღვდელმთავრისგან, და მეორეც, იმედოვნებდა, რომ მღვიმის მონასტერში თაყვანს სცემდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელსა და სხვა წმინდანებს. ამ მიზნით ის კიევში გაემგზავრა და იქ ელოდა მიტროპოლიტ კონსტანტინეს ჩამოსვლას, რომელიც უკვე გამოსული იყო კონსტანტინოპოლიდან.
მღვიმის მონასტერში ცხოვრებისას, ღირსი დიდ სიყვარულს იჩენდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისა და სხვა წმინდანების მიმართ. მალე მას მძიმე ავადმყოფობა შეეყარა, რომელმაც მისი პატიოსანი აღსასრული განაპირობა. ავადმყოფობამდე სამი დღით ადრე, ღირსს საოცარი ხილვა ჰქონდა, რომელიც მან ძმებს გადასცა.
– როდესაც ცისკრის გალობის შემდეგ ჩემს სენაკში შევედი, – ამბობდა ის, – ვიგრძენი, რომ ცოტა უნდა დამეძინა. მალე მსუბუქ ძილში ჩამეძინა: და აი, მეჩვენა, რომ ამ წმინდა მღვიმის მონასტერში ვიყავი, ნიკოლა სვიატოშას ადგილას; აქ ბევრს და გულმოდგინედ ვლოცულობდი ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისადმი, ვთხოვდი მას, ეჩვენებინა ჩემთვის ღირსი თეოდოსი, კეთილმშენებელი, რომელიც სიკვდილის შემდეგაც ზრუნავდა თავის სავანეში სათნოებათა გამრავლებაზე. ამასობაში ეკლესიაში ძმები იკრიბებოდნენ; ერთ-ერთი მათგანი, ჩემთან მოვიდა და მითხრა: – გინდა თუ არა ჩვენი ღირსი მამა თეოდოსი ნახო? მე კი ვუპასუხე: – დიახ, მინდა, და თუ შესაძლებელია, მაჩვენე იგი. მაშინ, ხელი მომკიდა, საკურთხეველში წამიყვანა და იქ წმინდა თეოდოსი მაჩვენა. წმინდანის დანახვისას, სიხარულით მივუახლოვდი მას, ფეხებთან დავეცი და მიწამდე ვეთაყვანე. მან კი ამაყენა, მაკურთხა და თქვა: – კარგად მოიქეცი, ძმაო და შვილო ნიფონტ, რომ აქ მოხვედი; ამიერიდან განუყრელად დარჩები ჩვენთან.
წმინდა თეოდოსის ხელში გრაგნილი ეჭირა, რომელიც მე ვთხოვე მას; გრაგნილი ავიღე, გავშალე და წავიკითხე. გრაგნილი ასეთი სიტყვებით იწყებოდა: „აჰა, მე და შვილები, რომლებიც უფალმა მომცა მე“ (ესაია 8:18). მას შემდეგ, რაც ხილვა დასრულდა, – ამბობდა ნეტარი ნიფონტი, – გონს მოვედი და მივხვდი, რომ ჩემი ავადმყოფობა ღვთისგან მოვლენა იყო.
ცამეტდღიანი ავადმყოფობის შემდეგ, ღირსი მშვიდობით მიიცვალა უფალში, 20 აპრილს, ნათელი შვიდეულის შაბათს. მისი სხეული პატივით დაასვენეს ღირსი თეოდოსის მღვიმეში, სულით კი ამ სახელოვან ღირსთან ერთად წარდგება უფალ ქრისტეს ტახტის წინაშე, ზეციური ენით უთქმელი სიკეთეებით ტკბება.
ხსენება წმიდისა მამისა ჩვენისა კელესტინე, რომის პაპისა
ეს წმიდანი იყო ქალაქ რომის ეპისკოპოსი იმპერატორ თეოდოსი უმცროსის დროს. იგი გამოირჩეოდა სრულყოფილი ცხოვრებითა და სიტყვით, რის გამოც ღირს იქმნა რომის საეპისკოპოსო კათედრაზე არჩევისა, მას შემდეგ, რაც გარდაიცვალა პაპი ზოსიმე და მის შემდეგ ნეტარი ბონიფაცი, ინოკენტი დიდის მემკვიდრე.
ყველაფერში მოციქულებრივი გადმოცემის თანახმად საუბრითა და მოქმედებით, კელესტინემ თავისი ეპისტოლეებით დაამხო უღმრთო ნესტორი, რაშიც მას თანამშრომლობდა ნეტარი კირილეც.
მრავალი სხვა ღირსსახსოვარი სიტყვიერი დარიგების შედგენის შემდეგ, იგი მშვიდობით მიიცვალა, მარადიულ ნეტარ ცხოვრებაში გადასახლებით, და ზეიმობს მოციქულთა და მამათა დასში.
წმინდა მოწამე პავსილიპოსის ვნება
წმინდა მოწამე პავსილიპოსი იმპერატორ ადრიანეს დროს ივნო, იმ ხანებში, როდესაც ევტროპიის პროვინციას მართავდა პრეფექტი ლუციუსი. თავდაპირველად წმინდანი იმპერატორთან მიიყვანეს და მან თავი ქრისტიანად გამოაცხადა, რისთვისაც იგი რკინის ჯოხებით სცემეს. ამის შემდეგ ის გადასცეს პრეფექტ პრეციუსის სამსჯავროს, რომელიც დიდხანს ცდილობდა დაერწმუნებინა, რომ კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირა, მაგრამ ვერაფერს რომ ვერ გახდა, ბრძანა, ბორკილებში ჩაეგდოთ და მახვილით მოეკვეთათ.
როდესაც წმინდა მოწამეს აღსასრულებლად მიჰყავდათ, მან დალეწა ბორკილები და გაექცა მცველებს. დევნისას, იგი ლოცულობდა, რათა უფალს მისი სული მიეღო. და წმინდანის ლოცვით აღსრულდა: გაქცევისას ის აღესრულა. მაშინ მოვიდნენ ქრისტიანები და პატივით, ფსალმუნთა და საეკლესიო გალობათა გალობით, ზეიმით დაკრძალეს მისი წმინდა სხეული.
წმინდა მოციქულთა ჰეროდიონის, აგაბის, რუფოსის, ასინკრიტეს, ფლეგონტისა და ჰერმესის ხსენება
წმინდა მოციქული ჰეროდიონი, წმინდა მოციქულ პავლეს ხორციელი ნათესავი, წარმოშობით კილიკიის ქალაქ ტარსიდან იყო. ის თანამგზავრი და თანამოღვაწე იყო წმინდა მოციქულთა პეტრესა და პავლესი, და მათ მიერვე დადგენილი იქნა ქალაქ პატარას ეპისკოპოსად. ეპისკოპოსის ხარისხში წმინდა ჰეროდიონი აქტიურად ავრცელებდა ქრისტიანულ მოძღვრებას ელინ წარმართთა შორის. რაკი წმინდა ჰეროდიონმა მრავალი წარმართი მოაქცია ქრისტესკენ, იუდეველებმა, შურით აღვსილებმა ამ ღვთის მსახურის მიმართ, კერპთაყვანისმცემელ ელინებთან შეთქმულების შედეგად, ძალით შეიპყრეს წმინდანი და მრავალგვარ სატანჯველს მისცეს; ამასთან, მტანჯველთაგან ზოგი უწყალოდ სცემდა წმინდანს, სხვები ქვებს უშენდნენ, მესამენი კი ჯოხებით ურტყამდნენ თავში. ერთმა მტანჯველმა წმინდანს დანით ისეთი ძლიერი ჭრილობა მიაყენა, რომ მკვდარივით დაეცა; წმინდანი გარდაცვლილი ეგონათ და მიატოვეს. მაგრამ წმინდა მოციქული, ღვთის მადლით, ცოცხალი დარჩა და შემდეგ ბევრი იღვაწა რომში, სადაც ღვთის სიტყვას ქადაგებდა წმინდა პირველმოციქულ პეტრესთან ერთად. წმინდა მოციქული პავლე, კორინთიდან რომაელთა მიმართ ეპისტოლეს გაგზავნისას, მიესალმება ამ ეპისტოლეში ჰეროდიონსაც, რომელიც მაშინ რომში იმყოფებოდა წმინდა მოციქულ პეტრესთან ერთად: „მიესალმეთ ჰეროდიონს, ჩემს ნათესავს“ (რომ. 16:11). როდესაც წმინდა მოციქული პეტრე ჯვარს აცვეს, მაშინ წმინდა ჰეროდიონსაც, როგორც მეტაფრასტი მოწმობს, წმინდა ოლიმპოსთან და მრავალ სხვა მორწმუნესთან ერთად მახვილით თავი მოჰკვეთეს.
წმინდა მოციქული აგაბი წინასწარმეტყველების ნიჭით იყო აღსავსე. იგი მოციქულთა საქმეების წიგნშია მოხსენიებული. იქ ნათქვამია მის შესახებ, რომ როდესაც იერუსალიმიდან წინასწარმეტყველები შეიკრიბნენ ანტიოქიაში, „ერთი მათგანი, სახელად აგაბი, წამოდგა და სულით იწინასწარმეტყველა, რომ დიდი შიმშილობა დადგებოდა მთელს ქვეყნიერებაზე, რაც მოხდა კიდეც კლავდიუს კეისრის დროს“ (საქ. 11:27–28). კესარიაში წმინდა აგაბმა აუწყა მოციქულ პავლეს მისთვის გამზადებულ ტანჯვა-წამებაზე იერუსალიმში: „...აიღო პავლეს სარტყელი, შეუკრა თავისი ხელ-ფეხი და თქვა: „აჰა, რას ამბობს სულიწმიდა: კაცს, ვისიცაა ეს სარტყელი, ასე შეკრავენ იერუსალიმში იუდეველები და წარმართთა ხელში ჩააბარებენ““ (საქ. 21:11). წმინდა მოციქული აგაბი ქრისტეს ქადაგებდა სხვადასხვა ქვეყანაში და მრავალი წარმართი მოაქცია ქრისტეს რწმენისკენ.
წმინდა მოციქული რუფოსი, რომელსაც მოციქული პავლე რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში მიესალმება ამ სიტყვებით: „მიესალმეთ რუფოსს, უფალში რჩეულს“ (რომ. 16:13), საბერძნეთის ქალაქ თებეს ეპისკოპოსი იყო.
წმინდა მოციქული ასინკრიტე, რომელიც მოხსენიებულია პავლე მოციქულის იმავე ეპისტოლეში რომაელთა მიმართ (რომ. 16:14), იყო ეპისკოპოსი ჰირკანიაში – მცირე აზიის ოლქში.
წმინდა მოციქულები ფლეგონტი და ჰერმესი, რომლებიც იმავე ეპისტოლეში არიან მოხსენიებულნი, ეპისკოპოსები იყვნენ: პირველი – თრაკიის ქალაქ მარათონში, ხოლო მეორე – დალმაციაში.
ყველა ეს ზემოხსენებული სამოცდაათ მოციქულს შორის მრავალს იღვაწა, ქრისტეს სახარებას ქადაგებდა მთელს ქვეყნიერებაზე და მრავალ წარმართს მოაქცევდა ქრისტესკენ. სხვადასხვა დროს თითქმის ყველა მათგანი ექვემდებარებოდა სხვადასხვაგვარ ტანჯვა-წამებას როგორც იუდეველთა, ასევე ელინთა მხრიდან, და მოწამეობრივი გვირგვინი მიიღეს, დიდებით წარდგნენ უფლის წინაშე.