წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
წმიდა მოწამეთა აღათოპოდისა და თეოდულეს მარტვილობა
უღმრთო რომაელ იმპერატორთა, დიოკლეტიანესა და მაქსიმიანეს მეფობის დროს, თესალონიკეში ცხოვრობდნენ ღვთის ეკლესიის ორი ღვთისმოსავი მსახური, აღათოპოდი და თეოდულე. აღათოპოდი დიაკვნის ხარისხში იყო, ხანდაზმული, და უმწიკვლო ცხოვრებას ეწეოდა. თეოდულე კი მედავითნე იყო. ღვთისმოსავი ქრისტიანი მშობლების შვილი, იგი ახალგაზრდა იყო, ლამაზი სახით, და უმწიკვლო ცხოვრებას ატარებდა. თეოდულეს ჰყავდა სამი ხორციელი ძმა: კაპიტონი, მიტროდორე და ფილოსტორგი, რომლებიც ისევე ღვთისმოსავ ცხოვრებას ეწეოდნენ, როგორც თავად იგი.
ნეტარმა თეოდულემ, თავის მოწამეობრივ ღვაწლამდე, ღვთისაგან მიიღო მოწამეობრივი გვირგვინის მინიჭების წინაპირობა. ერთხელ, ღამით დასვენებისას, თეოდულემ სიზმარში დაინახა, თითქოს რაღაცას ღებულობდა ხელში ვინმე პატივცემული ადამიანისგან. სიზმრიდან გამოღვიძების შემდეგ, თეოდულემ მართლაც იპოვა თავის ხელში უმშვენიერესი, უცნობი მასალისგან დამზადებული ბეჭედი, რომელზეც წმინდა ჯვრის გამოსახულება იყო. ეს იყო წმინდა თეოდულეს ტანჯვის ნიშანი ქრისტესთვის, ჩვენი ღვთისთვის, რომელიც ჩვენთვის ჯვარზე ივნო. წმინდა ჭაბუკი თეოდულე ამ ბეჭდით შემდგომში კურნავდა ადამიანთა შორის ყოველგვარ სნეულებას. ვისაც არ უნდა შეხვედროდა ავადმყოფთაგან, ვისაც თან ჰქონდა ეს ბეჭედი, – დაუყოვნებლივ ტოვებდა სნეულს ავადმყოფობა და იგი ჯანმრთელდებოდა, ისე, რომ მრავალი ელენიც კი, ამის ხილვით, ქრისტესკენ მიექცეოდა.
როდესაც ზემოხსენებულმა წარმართმა მეფეებმა ქრისტიანთა დევნა დაიწყეს, ყველგან გაავრცელეს თავიანთი ბრძანებები – აიძულებდნენ ყველა ადამიანს, თაყვანი ეცათ ადამიანის ხელთქმნილი საქმისთვის – კერპებისთვის, და არა ერთადერთი ღვთისთვის, ყოვლის შემოქმედისთვის. ასეთი სამეფო ბრძანება თესალონიკეშიც ჩავიდა, სადაც ყველასთვის თვალსაჩინოდ იყო გამოფენილი წამების იარაღები, რომლებიც მომზადებული იყო სამეფო ბრძანებისადმი დაუმორჩილებელთათვის. მრავალი მორწმუნე გაიქცა იქიდან, ცდილობდნენ დამალულიყვნენ, სადაც შეეძლოთ; სხვები კი მამაცურად აბარებდნენ თავს წამებას; და ბოლოს, მესამე ნაწილი, სულმცირენი და სუსტნი, წამებისა და სიკვდილის შიშით, წარმართთა მხარეს გადადიოდნენ და მათთან ერთად იგემებდნენ კერპთა მსხვერპლს, ამგვარად უპირატესობას ანიჭებდნენ ამ წარმავალ ამაო ცხოვრებას უკვდავ ცხოვრებას. მაგრამ ისინი, დროებითი წამების თავიდან აცილებით, ამით მარადიულ სიკვდილსა და დაღუპვას იმზადებდნენ თავისთვის. ასეთებით ეხაროდა ეშმაკს, მაგრამ ქრისტეს დიდსულოვან და მამაც მებრძოლთაგან ის ყოველთვის მარცხდებოდა და სირცხვილს ეწეოდა, როგორც მაგალითად ამ ორი წმინდანისგან – აღათოპოდისა და თეოდულესგან.
ეს უკანასკნელნი, დადგენილი მძვინვარე დევნის დროს, არ გაქცეულან, არ დამალულან, არამედ განუწყვეტლივ იმყოფებოდნენ ღვთის სახლში, დღე და ღამე ლოცულობდნენ ღვთის მიმართ თავისი წმინდა ეკლესიისთვის, რომელსაც ასეთი უბედურება დაატყდა თავს, და დღე და ღამე ელოდნენ თავიანთი ტანჯვის დასაწყისს. მართლაც, როდესაც წმინდანთა შესახებ წარმართმა მეომრებმა შეიტყვეს, მაშინვე შეიპყრეს ისინი და საპყრობილეში ჩააგდეს. იმ დროს თესალონიკეს მმართველი ფავსტინი იყო. თავის სამსაჯულო ადგილას დაჯდომის შემდეგ, მან ბრძანა, მოეყვანათ მასთან დასაკითხად ქრისტეს აღმსარებლები – აღათოპოდი და თეოდულე. თითქოს ნადიმზე ყოფილიყვნენ მიწვეულნი, სიხარულით გაემართნენ ისინი, ერთმანეთს ხელჩაკიდებულნი და მამაცურად შესძახეს:
– ჩვენ ქრისტიანები ვართ!
როდესაც წმინდანები მტანჯველის სამსჯავროს წინაშე წარდგნენ, მან, უპირველეს ყოვლისა უმცროსის თავისი მაცდუნებელი სიტყვებით დატყვევების სურვილით, ბრძანა, ყველას გასულიყო, ხოლო აღათოპოდი სხვა ადგილას წაეყვანათ. შემდეგ, თეოდულე ახლოს მიიხმო და ალერსიანად უთხრა:
– დამდაბლდი, ჭაბუკო, გევედრები, უარყავი შენი ახალი ქრისტიანული ცრუ სწავლება და შეუდექი ძველი დროიდან დადგენილი კანონებისა და ჩვეულებების შესრულებას, თუ არ გინდა ტანჯვაში დაასრულო შენი სიცოცხლე.
წმინდა თეოდულემ კი უპასუხა მას:
– მე უკვე დიდი ხანია დავტოვე ცდომილება და სიცრუე და მეშინია შენთვის, ვინც ასეა მიდრეკილი ამაოებისკენ, რათა მარადიულ სიკვდილს არ დაექვემდებარო.
მოსამართლე არ განრისხებულა წმინდანის ამ სიტყვებზე, არამედ კვლავ ყველანაირად ცდილობდა მის ცდუნებას, რათა კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირა, ჰპირდებოდა რა მას საჩუქრებსა და პატივს. იქვე მყოფმა ზევსის ქურუმმა, სახელად ქსენოსმა, უთხრა წმინდანს:
– თუ პატივი და საჩუქრები არ გაგარწმუნებს მსხვერპლის შეწირვაში, მაშინ ტანჯვამ დაგარწმუნოს მეფის ბრძანებების მორჩილებაში!
– წამების საშინელებებს ვერასდროს ვერ შეეძლებათ ჩემი დაშინება, – მიუგო მოწამემ ქურუმს, – და ვერასდროს ვერ მომაქცევენ თქვენი ნების აღსრულებისკენ.
როდესაც მოსაუბრემ, შემდეგ კი ფავსტინმა უთხრეს, რომ საპატიო ცხოვრება წამებით სიკვდილზე უკეთესია, წმინდა თეოდულემ უპასუხა:
– ნამდვილად, ვაცნობიერებ, რომ სიცოცხლე სიკვდილზე უკეთესია, და ამიტომაც გადავწყვიტე ჩემს გონებაში უგულებელვყო ეს მიწიერი და ხანმოკლე ცხოვრება, რათა უკვდავ სიცოცხლესა და მარადიულ ზეციურ სიკეთეებში მივიღო მონაწილეობა. ამიტომ, დამტანჯე ჭრილობებითა და ცეცხლით, და დაინახავ, რომ ჩემი ნაწამები სხეული ხრწნადობასა და დაღუპვას ექვემდებარება, ჩემი გონიერი სული კი, უხრწნელი, წამების შემდეგ მაშინვე გათავისუფლდება სხეულის ბორკილებისგან და გაიხარებს უსასრულო სიცოცხლეში.
– გევედრები, – განაგრძო მსაჯულმა, – მითხარი, ვინ მოგცემს იმ დიდებულ სიკეთეებს, ვისი სიყვარულისთვისაც გადაწყვიტე ახლა უგულებელყო წამება და თვით სიკვდილი?
– ღმერთი, – მიუგო წმინდა თეოდულემ, – რომელმაც ყველაფერი ბუნების კანონებით განსაზღვრა, და მისი ძე, ქრისტე, მამის სიტყვა (შეად. იოანე 1 და შემდ.), ვისი ჯვრითაც აღვნიშნული ვარ ჩემი ჩვილობიდანვე; მე არ დავტოვებ ამ ნიშანს ჩემი სიცოცხლის ბოლომდე და მირჩევნია, წამების მეშვეობით დავკარგო ჩემი სხეული, ვიდრე უარვყო ქრისტეს ეს ნიშანი. მე ჩემი უფლის ერთგული მსახური ვარ, და შენ ვერ მომერევი ვერც ცეცხლით და ვერც რკინით!
ჰეგემონმა ფავსტინმა, წმინდა ჭაბუკი თეოდულეს ასეთი სიმამაცითა და სითამამით გაოცებულმა, ბრძანა, გაერიდებინათ იგი თავისგან ცალკე ადგილას. შემდეგ, წმინდა აგათოპოდი თავისთან რომ მოიხმო, უთხრა მას:
– თაყვანი ეცი ჩვენს ღმერთებს! აი, თეოდულეც, რომელიც ასევე ცდომილებაში იყო, ახლა დაგვპირდა, რომ მათ თაყვანს სცემს და ჩვენთან ერთად მსხვერპლს შესწირავს.
როდესაც ჰეგემონის მზაკვრობა და სიცრუე გაიგო, წმინდა აგათოპოდმა უთხრა მას:
– მეც სიხარულით შევწირავ მსხვერპლს ჭეშმარიტ ღმერთს და მის ძეს, იესო ქრისტეს, რადგან თეოდულეც მას, და არა სხვა რომელიმე ღმერთს, აღუთქვა სასურველი მსხვერპლის შეწირვა.
ფავსტინმა კი მიუგო მას:
– არა, თეოდულემ აღუთქვა, რომ თავის მსხვერპლს ამ ღმერთს კი არა, თორმეტ ღმერთს შესწირავდა, რომლებიც მთელ სამყაროს მართავდნენ.
წმინდა აგათოპოდმა კი ღიმილით უპასუხა მას:
– რატომ უწოდებ ღმერთებს იმას, რაც ოსტატის მიერ ხრწნადი მასალისგან არის შექმნილი? შეიძლება თუ არა ღმერთები იყვნენ ისინი, ვინც ადამიანების ხელით არიან შექმნილნი, ადამიანების, რომლებიც თავიანთ ქმნილებას ეთაყვანებიან, თითქოსდა უკეთეს და სრულყოფილ არსებებს? განა ღმერთები არიან ისინი, ვისაც არ შეუძლიათ წინააღმდეგობა გაუწიონ მათ დამამხობლებს და დამამსხვრეველებს და ვერაფრით დაიცვან თავი, – რომლებსაც თვალებით არ ხედავენ, ფეხებით არ დადიან და არ გააჩნიათ არავითარი გრძნობა? განა ღმერთები არიან ისინი, ვისზეც ელენები ამბობენ, რომ ცოცხალი სული აქვთ და სხვადასხვა სახის უსაზიზღრეს სიძვას ეძლევიან; ახლა კი მათი ქანდაკებების შემქმნელი ოსტატები მათ ერთ ვერცხლის მონეტად ან ოთხ პატარა სპილენძის მონეტად ყიდიან? ყოველივე ამის შემდეგ, შემიძლია კი მე ყოვლისშემძლე ღმერთისთვის შესაფერისი პატივი მივაგო თქვენს უღირს და საზიზღარ ღმერთებს? შემიძლია კი მე ქება-დიდება და საგალობლები ვუგალობო თქვენს ყრუ კერპებს?
როდესაც წმინდანი ამგვარ სიტყვებს ამბობდა, მის გარშემო მყოფ წარმართ მმართველებს შეეშინდათ, ვაითუ აგათოპოდის სიტყვებით ყველა სხვა, დაკითხვაზე მოყვანილი ქრისტიანიც რწმენაში არ განმტკიცებულიყო. ამიტომ მათ ბრძანეს, დაუყოვნებლივ წაეყვანათ აგათოპოდი თეოდულესთან ერთად საპყრობილეში.
იმ დროს, როდესაც წმინდანებს საპყრობილეში მიჰყავდათ, მათ უკან ხალხის უზარმაზარი ბრბო მიჰყვებოდა. ზოგიერთები ბრბოდან, წმინდა თეოდულეს სიჭაბუკის გამო ნანობდნენ, ცდილობდნენ მრავალი მაამებლური სიტყვით შეერყიათ მისი რწმენა ქრისტეს მიმართ. სხვები კი, აგათოპოდის პატივსაცემ ჭაღარას რომ უყურებდნენ, მიმართავდნენ მას:
– აგათოპოდ! ნუთუ შენც ბავშვური გონება გაქვს და არ გესმის, რა არის სასარგებლო შენი სიცოცხლისთვის!
მაგრამ წმინდანები მიდიოდნენ, არაფერს პასუხობდნენ მათკენ მიმართულ ყველა სიტყვას.
როდესაც საპყრობილემდე მივიდნენ, თავმდაბლობით ილოცეს ღმერთისადმი და შეუერთდნენ აქ სხვადასხვა დანაშაულისთვის პატიმრობაში მყოფთა რიცხვს.
შუაღამისას წმინდანები ღვთაებრივი ხილვებით ძლიერდებოდნენ და სულით მხნედ იყვნენ, სიხარულით ადიდებდნენ იესო ქრისტეს. ამის შემდეგ, სუფთად დაიბანეს წყლით სახე და ხელები და მუხლი და თავი მიწასთან დახარეს, აღავლინეს შემდეგი შეთანხმებული ლოცვა ღმერთისადმი, თითქოს ერთი პირით ამბობდნენ:
– ღმერთო! ყოვლის შემოქმედო და განმგებელო, რომელმან შექმენ ეს ხილული სამყარო, დაადგინე ცის ნათელთა შეუწყვეტელი დინება იმისთვის, რათა მათ შორის მყოფ მზეს ყოველივე განენათებინა დღის განმავლობაში და ხელი შეეწყო მიწიერი ნაყოფის აღმოცენებას, ხოლო მთვარას თავისი ბრწყინვალებით გაეფანტა ღამის წყვდიადი. – ღმერთო! შენ, რომელმან მიანიჭე მიწას ცხოველთა წარმოქმნის უნარი, ზღვის სიღრმეს თევზები და ჩიტებს ჰაერში ადგილი მიუჩინე; – ღმერთო! შენ, რომელმან უბრძანე ზღვას, თავისი ძღვენით ემსახურა შენს მიერ შექმნილ ადამიანს. შენ, რომელმან უბრძანე ფრინველებს, თავიანთი გალობით აავსონ ჰაერი, შენ, რომელმან უბრძანე მიწას, უხვად აღმოეცენა სხვადასხვა ნაყოფი ადამიანის საჭიროებისთვის, რათა მან ადამიანთა ბაგეებით შენთვის აღევლინა მადლობა და ქება – შენთვის, მთელი სამყაროს მბრძანებლისთვის. ღმერთო! შენ არ ისურვე, რომ საბოლოოდ დაღუპულიყო ჩვენი უკანონო, შენი მცნებებისგან განდგომილი და ყოველგვარ ცოდვაში ჩაფლული მოდგმა; შენ არ დაუშვი, რომ ეშმაკს სრულიად დაებინდებინა და თან წაეყვანა საუკუნო დაღუპვაში გონიერი ქმნილება, არამედ, ადამიანთა ცოდვების დავიწყებით, შენ, მხოლოდ შენი მოწყალებით, ზეციდან მოუვლინე ადამიანებს შენი მხოლოდშობილი ძე, რათა მას, ადამიანური ბუნების მიღებით, შეეერთებინა თავისი უკვდავება ჩვენს მოკვდავ ბუნებასთან და, ყოველთვის შენთან მყოფ შენს სიტყვას, რომლის მიერაც ყოველივე შეიქმნა, კვლავ დაებრუნებინა უსამართლობაში დაკარგულნი ჭეშმარიტების გზაზე. შენ, ძესთან და სულთან წმიდასთან ერთად, შენი უდიდესი სასწაულებით განაგებდი სამყაროს და უწინ უღმერთო ადამიანები შენს წმიდა სარწმუნოებაზე მოაქციე. შენ, ძეო ღვთისა მამასთან და სულთან წმიდასთან ერთად, ბუნებისა და სიკვდილის კანონთა დამარცხებით, შენი სიტყვით აღადგინე ოთხდღიანი ლაზარე. შენ, თვალებზე ნერწყვისა და მიწის (ან: ტალახის) დადებით თვალახელდი დაბადებიდან ბრმას, ისევე, როგორც სწრაფი განკურნება მიანიჭე შენს სამოსელს შეხებულ სისხლმდინარე ქალს, – ისევე, როგორც ჯანმრთელი გახადე განრღვეული, უბრძანე რა მას თავისი სარეცლის ზიდვა. მაშ, ახლაც შენ, ჰო, ღმერთო, მოგვევლინე მოწყალედ, განგვამტკიცე შენი ზეციური ძალით, რათა ჩვენ, შენი შემწეობით, მამაცურად გადავიტანოთ ყოველგვარი ტანჯვა, რასაც უღმერთონი დაგვამორჩილებენ, და შევძლოთ ზეციურ სასუფეველში შესვლა.
იმ დროს, როცა წმიდანები ასეთი სიტყვებით ლოცულობდნენ, მათთან ერთად საპყრობილეში მყოფი თანამკვიდრები, რომლებიც აქ მკვლელობის ან მრუშობის გამო იყვნენ დატყვევებულნი, გადალახეს რა საკუთარ თავში სხეულებრივი სიკვდილის შიში, დაუყოვნებლივ დაემხნენ წმიდანთა ფეხებთან და მათგან პატიებასა და თავიანთი სულის საუკუნო სიკვდილისგან ხსნას ითხოვდნენ. იმ ხანად საპყრობილის გარეთ მყოფმა ხალხმა, დაანგრია რა საპყრობილის კარები, შიგნით შევიდა და მოწიწებით უსმენდა სიტყვებს, რომლებსაც ღვთის მსახურები ამბობდნენ. ეს შენიშნა ეშმაკის გულმოდგინე მსახურმა, თესალონიკელმა მთავარმა მსაჯულმა ევფსიხიმ, რომელიც სასწრაფოდ გაიქცა მხედართმთავართან და უთხრა მას, რომ თუ დაუყოვნებლივ არ მოკვეთდნენ ორ ქრისტიანს, რომლებიც საპყრობილეში ჰყავდათ, მაშინ ხალხის მრავალი ნაწილი დატოვებდა კერპთა მსახურებას.
მხედართმთავარი რისხვით აენთო და დაუყოვნებლივ გაგზავნა მეომრები, რათა მასთან მიეყვანათ ჭაბუკი და მოხუცი. და ქრისტეს მსახურები დაუყოვნებლივ წარდგნენ უსამართლო მსაჯულის წინაშე. წმიდა თეოდულეს შეხედა რა, მხედართმთავარმა ჰკითხა მას:
– ნუთუ არ იცი, რომ უნდა შეასრულო მეფეთა ბრძანებები, რომლებიც სამყაროს ფლობენ?
– ის, რასაც ცისა და ქვეყნის მეუფე ბრძანებს, – მიუგო მას წმიდა თეოდულემ, – ჭეშმარიტად სამართლიანია და ყურადღებით მოსმენისა და დაუყოვნებლივ შესრულების ღირსია. რაც შეეხება თქვენი დროებითი მეფეების ბრძანებებს, მათგან უნდა შესრულდეს მხოლოდ ის, რაც სამართლიანი აღმოჩნდება და არ ეწინააღმდეგება ზეციურ შემოქმედს, უსამართლო ბრძანებები კი არავითარ შემთხვევაში არ უნდა შესრულდეს.
ამის შემდეგ მხედართმთავარმა ფავსტინმა ჰკითხა წმიდანს:
– მითხარი, ვინ შექმნა ცა?
წმიდა თეოდულემ მიუგო:
– ის შექმნა ყოვლისშემძლე ღმერთმა და ძემ ღვთისამ, იესო ქრისტემ, რომელიც მამაღმერთის სიტყვაა.
– ნუთუ არა ის, – ჰკითხა ფავსტინმა, – რომელიც ებრაელებმა ჯვარს აცვეს და სასტიკ ტანჯვას მისცეს?
– დიახ, ეს ის არის, რომელიც ებრაელებმა ჯვარს აცვეს, – მიუგო მოწამემ. – მან ნებაყოფლობით ისურვა ჩვენთვის ტანჯვა, შემდეგ თავისი ღვთაებრივი ძალით მკვდრეთით აღდგა და ცად ამაღლებული იხილეს, როგორც სიკვდილის დამპყრობელი, საიდანაც კვლავ მოვა ურწმუნოთა მხილებისა და განსჯისთვის.
– რატომ არ გსურს, – კვლავ ჰკითხა მას ფავსტინმა, – ჩვენს ღმერთებს შესწირო მსხვერპლი?
– განა უკეთესი არ არის, – მიუგო წმიდანმა, – მსხვერპლი შევწიროთ მას, ვინც კერპთა მსახურნი შექმნა, ვიდრე ამ კერპებს შევწიროთ? ჭეშმარიტად, შემოქმედი ქმნილებაზე უკეთესია!
მაშინ მხედართმთავარმა ფავსტინმა ბრძანა, წმიდა ჭაბუკ თეოდულესთვის სამოსელი გაეხადათ და წამებისთვის გაეშიშვლებინათ. ამავე დროს, მაცნე ხმამაღლა ყვიროდა:
– შესწირე მსხვერპლი ღმერთებს და გათავისუფლდები!
მაგრამ მოწამე მტანჯველს ეუბნებოდა:
– შენ ჩემს სხეულს სამოსელს ხდი, მაგრამ ვერასოდეს შეძლებ წამართვა რწმენა, რომელიც ჩემი ღვთის მიმართ მაქვს.
სანამ წმიდანი ასე გაბედულად საუბრობდა, წამებას არაფრად აგდებდა და მრავალჯერ ამხილებდა მტანჯველებს, მხედართმთავარმა ბრძანა, თეოდულეს თვალწინ კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირათ მათ, ვინც თავდაპირველად ქრისტიანები იყვნენ, მაგრამ წამებით დამარცხებულებმა, კერპებს თაყვანი სცეს.
ამ სანახაობის შემყურე, წმიდა თეოდულეს გული ეტკინა წარმართთა მიერ დამარცხებულთა და ჭეშმარიტებისგან განდგომილთა გამო და მხედართმთავარს უთხრა:
– უძლურნი დაამარცხეთ, ხოლო ქრისტეს ძლიერ მებრძოლებს ვერავითარ შემთხვევაში ვერ დაამარცხებთ, თუნდაც კიდევ უფრო დიდი წამებები გამოიგონოთ! იცოდე, მხედართმთავარო, რომ შენ მიერ ჩვენთვის დღეს გამზადებული წამებები უმნიშვნელო და სასაცილოა. გამოიგონე უფრო სასტიკი, რათა შეიცნო, როგორია ჩვენი რწმენა და სიყვარული ღვთის მიმართ.
ამის შემდეგ, მხედართმთავარმა თეოდულეს უბრძანა, სამსჯავროზე ქრისტიანული წიგნები მოეტანა. მაგრამ წმიდანმა მას ამაზე უპასუხა:
– სცოდნოდა ჩემთვის, რომ შენ, კერპთაყვანისმცემლობის ამაოების შეცნობით, უარყოფ მას და ჭეშმარიტ კეთილმსახურებაში დამკვიდრებას მოისურვებდი, მაშინ წინასწარმეტყველურ და სამოციქულო წიგნებს მოგიტანდი. მაგრამ რადგან ვამჩნევ, რომ ბოროტს ფიქრობ, ამ მიზეზით არ გადავცემ ღვთის ძღვენს შენს ხელში.
– თუ მაშინვე არ შეასრულებ ჩემს ბრძანებას, – მიუგო ფავსტინმა, – მაშინ არ დაგინდობ, ნაწილებად დავგლეჯ შენს სხეულს და მხეცებს გადავუყრი საჭმელად.
– აჰა, ჩემი სხეული წამებისთვის არის გადაცემული, – განაგრძო წმიდანმა, – გააკეთე მასთან, რაც გსურს; მტანჯე ყველაზე სასტიკი ხერხით, მაგრამ მაინც არ გადავცემ წმიდა წიგნებს უღმერთოთა საგინებლად!
შემდეგ მოწამის დასაშინებლად, მხედართმთავარმა ბრძანა, ხმლით თავის მოკვეთის ადგილას წაეყვანათ, იმ ვარაუდით, რომ ახლო სიკვდილის ხილვისას წმიდანი შეშინდებოდა და მის ნებას დაემორჩილებოდა.
და აი, როდესაც წმიდანი თავის მოკვეთისთვის განკუთვნილ ადგილას მიიყვანეს და მისკენ აღმართული შიშველი მახვილი დაინახა, მან ღმერთს შემდეგი სიტყვებით მიმართა:
– დიდება შენდა, ღმერთო, ჩემი უფლის მამაო, რომელმაც ისურვა ჩვენთვის ევნო! აჰა, მისი მადლით მეც მოვდივარ შენთან, სიხარულით ვკვდები შენთვის!
ეს რომ თქვა, თავი მახვილის ქვეშ მოიხარა, მაგრამ არ მოჰკვეთეს. მხედართმთავარმა, შეამჩნია რა, რომ წმიდა თეოდულე თითქოს საზეიმო გვირგვინს ესწრაფოდა თავისთვის, მახვილით თავის მოკვეთისთვის მომზადებულმა, ბრძანა, უვნებლად დაებრუნებინათ იგი, თავად კი ამ დროს წმიდა აგათოპოდეს დაკითხვას აწარმოებდა.
მან ჰკითხა მას:
– როგორია შენი ცხოვრების წესი?
– იგივე, – მიუგო წმიდანმა, – რაც თეოდულესას.
– რა საერთო გაქვს თეოდულესთან, – ჰკითხა მხედართმთავარმა, – განა ნათესაობა არ გაკავშირებთ?
– ჩვენ ხორციელად ნათესავები არ ვართ ერთმანეთისთვის, – მიუგო წმიდა აგათოპოდემ, – მაგრამ რწმენითა და მრწამსით ვართ შეერთებული და რამდენადაც ნათესაობით განვსხვავდებით, იმდენად სულით ვერთიანდებით.
მაშინ მხედართმთავარმა თქვა:
– ვამჩნევ, რომ ორივე ერთი და იმავე წამებისკენ ისწრაფვით – ამას შენი სიტყვები ცხადყოფს, – თქვა მხედართმთავარმა წმიდანის ამ სიტყვებზე.
წმიდა აგათოპოდემ ამაზე უპასუხა:
– თუ ერთი და იმავე წამებით გავთავისუფლდებით ამჟამინდელი ცხოვრებისგან, მაშინ ჩვენს ღმერთთან ერთი და იმავე საზღაურსაც მივიღებთ!
– არ გრცხვენია, – თქვა ფავსტინმა, – უკვე მოხუცს, – ჭაბუკივით ცდუნება და ნებაყოფლობით აშკარა დაღუპვისთვის თავის გადაცემა?
– მე სრულებითაც არ ვცდუნდები, – მიუგო წმიდა აგათოპოდემ, – და არ განვიცდი ზიანს ჩემი ქრისტეს იმედისგან; პირიქით, თუ წლობით მოხუცი ვარ, მით უფრო დიდი გულმოდგინება უნდა გამოვიჩინო ჩემი ღვთის მსახურებაში; და მე ვადიდებ თეოდულეს, რომელიც ასე მამაცურად დგას ახალგაზრდა ასაკში ჩვენი ერთადერთი ჭეშმარიტი ღვთის თაყვანისცემისთვის.
ამ წამს თეოდულესკენ გაიხედა რა, მხედართმთავარმა ფავსტინმა მიმართა მას:
– ყმაწვილო! ნუ მოტყუვდები ამ მოხუცის სიტყვებით, – უგუნურად ნუ მისცემ თავს სიკვდილს. ის ხომ უკვე მოხუცია: ამიტომაც არ არის გასაკვირი, რომ სიკვდილი სურს; შენ კი, ასეთი ახალგაზრდა და ასეთი ყმაწვილი, რის გამო გსურს ტყუილად დათმო ეს ტკბილი სიცოცხლე?
წმინდა თეოდულემ უპასუხა მას:
– ნუ იფიქრებ, რომ მოხუცზე სუსტი ვარ და მასთან ერთად ვერ ავიტან იგივე ტანჯვას. თუმცა წლებით ყმაწვილი ვარ, მიუხედავად ამისა, მოხუცთან ერთად ვაღიარებ ერთადერთ ღმერთს, ყოველი არსებულის შემოქმედს და მოხუცთან ერთად მზად ვარ, ვიტანჯო მისთვის.
მას შემდეგ, რაც წმინდანებმა დაასრულეს საუბარი, მტანჯველის ბრძანებით, ისინი შეკრეს და კვლავ საპყრობილეში წაიყვანეს. ამასობაში წმინდანები ადიდებდნენ ღმერთს, რომლის შემწეობითაც დაამარცხეს ეშმაკი.
მათი ნაცნობები, მათთან შეკრებილნი, ტირილით შემოერტყნენ.
– რისთვის შეიკრიბეთ აქ, – ჰკითხა მათ წმინდა თეოდულემ, – და რაზე ტირით?
– თქვენს უბედურებაზე ვტირით, – უპასუხეს მათ.
– რისთვის, – უპასუხა ღიმილით წმინდანმა, – იმის ნაცვლად, რომ საკუთარ გასაჭირზე იტიროთ, ტირით ჩვენს გასაჭირზე, რომელიც უკეთესისკენ მიგვიძღვის.
იმ დროს, როდესაც წმინდანი ამას ამბობდა, საპყრობილეში მოვიდა სარდლის მიერ გამოგზავნილი მეომარი, რომელმაც ორივე წმინდანი რკინის ჯაჭვებით შეკრა, საპყრობილის შიდა ნაწილში გამოკეტა და იქ ჩაკეტა ისინი, რათა არავინ მისულიყო მათთან.
ამასობაში წმინდა მოწამეებმა გვიანი საღამოს დადგომისას შესთხოვეს ღმერთს, რათა მან ბოლომდე განამტკიცოს ისინი თავიანთ ღვაწლში, და დაიძინეს. ჩვენმა უფალმა იესო ქრისტემ, რომელიც ზრუნავს თავის ღირსეულებზე, სიზმარში გაუგზავნა მათ ერთნაირი ხილვა (რადგან ისინი ერთსულოვანნი და ერთსულნი იყვნენ) მოახლოებული აღსასრულის შესახებ. ეს ხილვა შემდეგი იყო: წმინდანებს ეგონათ, თითქოს ორივენი შევიდნენ ერთსა და იმავე, მრავალი ადამიანით სავსე ხომალდში და აღმოჩნდნენ ხომალდით ზღვის შუაგულში; ხომალდი ქანაობდა აქეთ-იქით, რადგან ზღვა ძლიერი ქარიშხლით ღელავდა; ტალღებით რღვეული და მსხვრეული ხომალდი უკვე იძირებოდა წყალში, თანაც მასთან ერთად ხომალდზე მყოფი ადამიანებიდან ზოგი იხრჩობოდა, ზოგი – ცურავდა, ზოგი კი ქვებს უახლოვდებოდა და იღუპებოდა. თვითონ კი, ამასობაში, წმინდანები ხედავდნენ, რომ მესაჭის მართვით ხსნილნი იყვნენ დახრჩობისგან, ნათელი სამოსით შემოსილნი, და მიადგნენ რაღაც მაღალ მთას, რომელზეც ზეცად აღემართებოდნენ. ძილიდან გამოღვიძებულმა წმინდანებმა ერთმანეთს უამბეს ხილვა და უკვირდათ, რომ ორივესთვის ის ერთნაირი იყო. აქედან მიხვდნენ, რომ ორივეს ქრისტესგან ერთი მადლი ექნებოდათ მინიჭებული, კერძოდ, – რომ ისინი გადარჩენით გადალახავდნენ მოწამეობის ზღვას, რომელშიც მრავალნი დაიხრჩვნენ, და ავიდოდნენ ზეცაში მარადიული საზღაურის მისაღებად. ამ ხილვის შემდეგ წმინდანთა იმედი და სასოება კიდევ უფრო განმტკიცდა, და ისინი, თავიანთი კეთილი მესაჭის – ღმერთისადმი გულმხურვალე მადლიერებით, პირქვე დაემხნენ და წამოიძახეს: „ვინ ელოდა ოდესმე ასეთ კეთილდღეობას, როგორიც შენ, ჰო, ღმერთო, მოგვანიჭე შენი განკაცებული ძის, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს გამო?! ვინ არის ისეთი უგუნური, რომელმაც, შენი დიდებული წყალობის ხილვით კაცობრიობისადმი, ამჯობინოს ამაო ცხოვრება სათნოებას? ვინ არის ისეთივე მსწრაფი კეთილი საქმეებისკენ, როგორც შენი ძე, რომელმაც ხილვაში გაგვიცხადა ჩვენზე გადმოსასვლელი თავისი მადლის შესახებ, ასევე გვიჩვენა გვირგვინები, რომლებითაც დავიმკობთ, და ამით განგვამტკიცა მომავალი ღვაწლისთვის?!“
როდესაც ისინი ასე ლოცულობდნენ და დილამდე მადლობას უძღვნიდნენ ღმერთს, დღის დადგომასთან ერთად მათთან შევიდა საპყრობილის გუშაგი, რომელმაც აცნობა, რომ თეოდულესა და აგათოპოდეს სარდალი იძახებდა. ჯვრის ნიშნით გადაიწერეს პირჯვარი, ჯაჭვებით გავიდნენ საპყრობილიდან და გაჰყვნენ მეომრებს. იქ შეკრებილმა მრავალმა ნაცნობმა ტირილი დაიწყო მათზე, რადგან ხვდებოდნენ, რომ მათ უკვე სიკვდილი ელოდათ. წმინდა თეოდულემ კი, გაბრწყინებული სახით მიმართა მტირალთ და თქვა:
– თუ ჩვენდამი სიყვარულის გამო ტირით, მაშინ ჯობია ჩვენზე იხაროთ, რადგან ჭეშმარიტი ღმერთის თაყვანისცემისთვის ვიტანჯებით. თუ ეშმაკური შურის გამო ტირით, მაშინ თქვენს თავზე უფრო იტირეთ, ვიდრე ჩვენზე, რადგან გადაუხვიეთ მართალ გზას და დაღუპვისკენ მიემართებით.
ამის შემდეგ, როდესაც წმინდანები მესამედ წარადგინეს დაკითხვაზე და კვლავ დაკითხა სარდალმა ფავსტინმა, მათ აღარაფერი უპასუხეს, გარდა ამ სიტყვებისა: „ჩვენ ქრისტიანები ვართ და ქრისტეს სახელისათვის მზად ვართ, ყოველგვარი ტანჯვა დავითმინოთ.“
მაშინ სარდალმა, მწუხარებისგან დამწუხრებულმა სახით, გამოუტანა მათ სასიკვდილო განაჩენი, რომელიც შემდეგნაირად ჟღერდა: „თეოდულე და აგათოპოდე, რომელთაც არ ისურვეს ღმერთებისთვის მსხვერპლის შეწირვა, ზღვაში იქნებიან დახრჩობილნი.“
ამის შემდეგ მეომრებმა ისინი ზღვასთან მიიყვანეს; ხელები უკან შეუკრეს, კისერზე მძიმე ქვები ჩამოჰკიდეს და ხომალდზე დასვეს. ამ დროს ზღვის სანაპიროზე განსაკუთრებით ბევრი მეგობარი, მეზობელი და ნაცნობი შეიკრიბა წმინდა მოწამეებისა, რომელთაგან ზოგიერთი წმინდანებისთვის მოახლოებული სიკვდილის გამო ტიროდა, სხვები კი აქებდნენ ქრისტეს მამაც მეომრებს იმისთვის, რომ მათ დაამარცხეს ეშმაკი და სიხარულით იღუპებოდნენ ღვთისმოსაობისთვის.
ამასობაში, სარდალმა, წმინდანების მიმართ თანაგრძნობით, მათთან მიავლინა სპეციალური მოციქული ფულვიუსი და უთხრა, რომ თუ ისინი ღმერთებს მხოლოდ საკმეველს შესწირავდნენ, სიკვდილისგან გათავისუფლდებოდნენ. მაგრამ წმინდანები არ წყვეტდნენ ქრისტეს მოხმობას და წარმართულ ამაო ღმერთების უარყოფას. ბოლოს, ხანგრძლივი დარიგებების შემდეგ, უღმერთოებმა, დაინახეს რა, რომ ქრისტეს მონები არავითარ შემთხვევაში არ დაემორჩილებოდნენ კერპთაყვანისმცემლობას, მოემზადნენ წმინდა აგათოპოდეს ზღვაში ჩასაგდებად. ამ უკანასკნელმა, ზეცისკენ მიაპყრო თვალი და ხმამაღლა შესძახა: „შეხედეთ! ამ მეორადი ნათლობით იწმინდება ყველა ჩვენი ცოდვა და ჩვენ წმინდები მივდივართ ქრისტე იესოსთან!“
ამ სიტყვებით წმინდანი ზღვაში ჩააგდეს, მის კვალდაკვალ კი ზღვაში ჩააგდეს წმინდა თეოდულეც.
ასე დაასრულეს თავიანთი ტანჯული ღვაწლი წმინდა მოწამეებმა და უფლის ხელიდან მიიღეს გამარჯვების გვირგვინი. ზღვამ, მიიღო რა წმინდანთა სხეულები, იმავე საათს გამორიყა ისინი ნაპირზე, ჯაჭვებისა და ქვების გარეშე. ნათესავებმა და ნაცნობებმა, აიღეს რა წმინდა მოწამეთა სხეულები, პატივით დაკრძალეს ისინი.
გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ, წმინდა თეოდულე გამოეცხადა მათ ნათელი სახით, თეთრი სამოსით და უბრძანა, რომ მთელი თავისი ქონება გლახაკებისთვის, ობლებისა და ქვრივებისთვის დაერიგებინათ.
წმინდა მოწამეები გარდაიცვალნენ აპრილის თვის მეხუთე დღეს, ზეცაში განადიდებდნენ რა მამასა და ძეს და სულიწმინდას, ერთ ღმერთს, სამებაში განდიდებულს. ამინ.
ცხოვრება ღირსისა მამისა ჩვენისა მარკ ათენელისა
ერთხელ აბბა სერაპიონმა შემდეგი ამბავი მოყვა. ეგვიპტის შიდა უდაბნოში ყოფნისას, ერთხელ დიდი მოძღვარი იოანესკენ გავემართე და მისგან კურთხევის მიღების შემდეგ, გზიდან დაღლილი, დასასვენებლად დავჯექი. ჩამთვლემმა სიზმარში ხილვა ვიხილე: ორმა განდეგილმა მოძღვართან მოინახულა და მისგან კურთხევა მიიღო. მათ ერთმანეთში თქვეს: „აი, აბბა სერაპიონი; მოდით, მისგან მივიღოთ კურთხევა.“ აბბა იოანემ მათ შეუმჩნია: „ის დღეს მოვიდა უდაბნოდან და მეტად დაღლილია; მიეცით მას ცოტაოდენი დასვენების საშუალება.“
განდეგილებმა კი ჩემზე მოძღვარს უთხრეს: „აი, სერაპიონი ამდენი ხანია უდაბნოში მოღვაწეობს, მაგრამ არ მიდის მამა მარკთან, რომელიც ეთიოპიაში მდებარე თრაკიის მთაზე მოღვაწეობს. ამ მარკს არ ჰყავს ტოლი ყველა მეუდაბნოესა და მმარხველს შორის. ის ას ოცდაათი წლისაა, და უკვე ოთხმოცდათხუთმეტი წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც მან უდაბნოში მოღვაწეობა დაიწყო. ამ ხნის განმავლობაში მას არც ერთი ადამიანი არ უნახავს. ამ ცოტა ხნის წინ მასთან იყვნენ მარადიული სიცოცხლის ნათელს ზიარებულნი წმინდანები, რომლებმაც მისი თავისთან მიღება აღუთქვეს.“
სანამ ისინი ამ სიტყვებს ეუბნებოდნენ მამა იოანეს, მე გამოვიღვიძე და, მოძღვართან არავინ რომ ვერ ვნახე, ჩემი ხილვა ვამცნე მას. „ეს ხილვა, – მითხრა მოძღვარმა, – რაღაც ღვთაებრივია; მაგრამ სად მდებარეობს თრაკიის მთა?“ „ილოცე ჩემთვის, მამაო!“ – ვუთხარი მე მოძღვარს.
ლოცვის დასრულების შემდეგ, მოძღვარს დავემშვიდობე და ალექსანდრიაში წავედი, რომელიც იქიდან ოცი დღის სავალზე იყო; მე კი ეს გზა ხუთ დღეში გავიარე, თითქმის არ ვისვენებდი არც დღე და არც ღამე, მცხუნვარე მზის პაპანაქება მწვავდა, რომელიც მიწაზე მტვერსაც კი წვავდა.
ალექსანდრიაში შესვლისას, ერთ ვაჭარს ვკითხე: „კიდევ რამდენად შორია ეთიოპიაში მდებარე თრაკიის მთამდე?“ ვაჭარმა მიპასუხა: „დიახ, მამაო, ჯერ კიდევ ძალიან შორია ამ ადგილამდე. ოცი დღეა საჭირო ხეთელთა ერის, ეთიოპელთა საზღვრებამდე მისასვლელად; ხოლო მთა, რომელზეც თქვენ მეკითხებით, კიდევ უფრო შორსაა აქედან.“
მე ისევ ვკითხე: „დაახლოებით რამდენი საკვები და სასმელი უნდა წავიღო ამ გზაზე, რადგან იქ წასვლა მინდა?“ „თუ თქვენი მოგზაურობა, – უპასუხა ვაჭარმა, – ზღვით იქნება, დიდხანს არ იქნებით გზაში; მაგრამ თუ ხმელეთით გაემგზავრებით, ოცდაათ დღეს იქნებით გზაში.“
ეს რომ მოვისმინე, გოგრაში წყალი და ცოტა ფინიკი ავიღე და, ღმერთზე მინდობით, გზას დავადექი, და ამ უდაბნოში ოცი დღის განმავლობაში მივდიოდი. გზად არავინ შემხვედრია, არც მხეცი, არც ფრინველი. რადგან ეს უდაბნო თითქმის სრულიად არ შეიცავს მცენარეებს, რადგან იქ არასოდეს მოდის არც წვიმა და არც ნამი, ამიტომ ამ უდაბნოში არაფერია საჭმელი. ოცი დღის მოგზაურობის შემდეგ გამომელია წყალი, რომელიც გოგრაში მქონდა, ასევე გამომელია ფინიკიც, ძალიან დავიღალე და ვერც წინ წასვლა შემეძლო, ვერც უკან დაბრუნება, და დაღლილობისგან მიწაზე დავწექი.
და აი, გამომეცხადნენ ის ორი განდეგილი, რომლებიც პირველად ვიხილე ხილვაში დიდ მოძღვარ იოანესთან. ჩემ წინ დადგნენ და მითხრეს: „ადექი და წამოდი ჩვენთან!“
ფეხზე წამომდგარმა დავინახე, რომ ერთი მათგანი მიწასთან დახრილი, ჩემკენ იყო მოქცეული და მეკითხებოდა: „გსურს განმტკიცება?“ „როგორც შენ ინებებ, მამაო,“ – ვუთხარი მე.
ამის შემდეგ მან მაჩვენა უდაბნოს ერთ-ერთი მცენარის ფესვი და თქვა: „გასინჯე ამ ფესვიდან და უფლის ძალით გააგრძელე მოგზაურობა!“ მე ცოტა ვჭამე, და დაუყოვნებლივ ვიგრძენი ძალების მოკრება და სულით გავიხარე. ისეთი მხნედ ვიგრძენი თავი, თითქოს სულაც არ დავღლილვარ.
შემდეგ მათ მაჩვენეს ბილიკი, რომლითაც წმინდა მარკისკენ უნდა წავსულიყავი, და გამშორდნენ.
გზის გაგრძელებისას მივუახლოვდი მაღალ მთას, რომელიც, როგორც ჩანდა, ცას ეკვროდა. მასზე სრულიად არაფერი იყო, გარდა მტვერისა და ქვებისა. როდესაც მთას მივადექი, მის კიდეზე ზღვა დავინახე. მთაზე ასვლისას შვიდი დღის განმავლობაში მივდიოდი.
როდესაც მეშვიდე ღამე დადგა, დავინახე, რომ ზეციდან წმინდა მარკისკენ ღვთის ანგელოზი ჩამოდიოდა, რომელიც მას ეუბნებოდა:
„ნეტარ ხარ შენ, ავვა მარკ, და კარგად იქნები! აჰა, მოგიყვანეთ მამა სერაპიონი, რომლის ხილვაც სურდა შენს სულს, რადგან არ ისურვე, მის გარდა სხვა არავინ გენახა ადამიანთაგან!“
როდესაც დამთავრდა ჩემი ხილვა, უშიშრად წავედი და ვიარე მანამ, სანამ არ მივაღწიე გამოქვაბულს, სადაც წმინდა მარკოზი ცხოვრობდა. როდესაც გამოქვაბულის კარს მივუახლოვდი, მოვისმინე, როგორ გალობდა წმინდანი დავითის ფსალმუნებს და ამბობდა: „რამეთუ ათასი წელი შენს თვალში, ვითარცა გუშინდელი დღე“ (ფსალმ. 89:5), და შემდეგ იმავე ფსალმუნიდან. ამის შემდეგ, იმ სულიერი სიხარულის სიჭარბისგან, რომელმაც მოიცვა იგი, წმინდანმა ასეთი სიტყვებით დაიწყო ლაპარაკი თავის თავთან:
„ნეტარია შენი სული, მარკ, რომ ღვთის შეწევნით არ შეგებილავს თავი ამქვეყნიური უწმინდურებით, რომ შენი გონება არ დამონებულა ბილწი აზრებით! ნეტარია შენი სხეული, რადგან არ ჩაფლულა ცოდვილ ვნებებსა და ვნებებში! ნეტარია შენი თვალები, რომელთა მოხიბვლა ეშმაკმა ვერ შეძლო სხვისი სილამაზის ჭვრეტით! ნეტარია შენი ყურები, რადგან მათ არ გაუგონიათ ქალის ხმა ამ ამაო წუთისოფელში! ნეტარია შენი ნესტოები, რადგან მათ არ შეუყნოსავთ ცოდვილი სუნი! ნეტარია შენი ხელები, რადგან არ შეხებიან არც ერთ ადამიანურ ნივთს. ნეტარია შენი ფეხები – არ შესდგომიან სიკვდილისკენ მიმავალ გზას და არ მისწრაფებიან ცოდვისკენ! შენი სული აღივსო სულიერი ცხოვრებითა და ანგელოზებრივი სიხარულით!“
და შემდეგ კვლავ დაიწყო ლაპარაკი, თავის სულს მიმართავდა: „აკურთხე, სულო ჩემო, უფალი, და ყოველმა შინაგანმა ჩემმა – წმინდა სახელი მისი. აკურთხე, სულო ჩემო, უფალი, და ნუ დაივიწყებ ყოველსა წყალობასა მისსა“ (ფსალმ. 102:1-2). რატომ მწუხარებ, სულო ჩემო? ნუ გეშინია! არ იქნები ჯოჯოხეთის საპყრობილეებში შეჩერებული, დემონები არავითარ შემთხვევაში ვერ შეძლებენ შენს ცილისწამებას. ღვთის მადლით შენში არ არის რაიმე განსაკუთრებული ცოდვილი მანკიერება: „უფლის ანგელოზი ემხრობა მის მოშიშთ და იხსნის მათ“ (ფსალმ. 33:8). უფალო, ნეტარია მონა, რომელმაც შეასრულა თავისი ბატონის ნება.
ეს და მრავალი სხვა ღვთიური წერილიდან თავისი სულის დასამშვიდებლად და ღმერთზე თავისი უეჭველი იმედის დასამტკიცებლად წარმოთქვა, ღირსი მარკოზი გამოვიდა თავისი გამოქვაბულის კართან და, სინანულისგან ატირებულმა, მომიწოდა და მითხრა:
„ოჰ, რაოდენ დიდია ჩემი სულიერი შვილის, სერაპიონის, ღვაწლი, რომელმაც იტვირთა ჩემი სამყოფელის ხილვის შრომა!“
შემდეგ, მაკურთხა, თავისი ხელებით ჩამეხუტა და, მკოცნიდა რა, მითხრა:
„ოთხმოცდათხუთმეტი წელი ვიმყოფებოდი ამ უდაბნოში და არ მინახავს ადამიანი. ახლა კი ვხედავ შენს სახეს, რომლის ხილვაც მრავალი წლის განმავლობაში მსურდა. არ დაგეზარა ასეთი შრომის გაწევა, რათა ჩემთან მოსულიყავი. ამიტომ ჩემი უფალი, იესო ქრისტე, დაგაჯილდოებს იმ დღეს, როდესაც ადამიანთა საიდუმლო აზრებს განიკითხავს.“
ეს რომ თქვა, ღირსმა მარკოზმა მითხრა, დავმჯდარიყავი.
დავიწყე ღირსისთვის კითხვების დასმა მისი საქებარი ცხოვრების შესახებ. მან კი შემდეგი მიამბო:
„მე, როგორც გითხარი, ამ გამოქვაბულში ვცხოვრობ ოთხმოცდათხუთმეტი წელია. ამ ხნის განმავლობაში არ მინახავს არა მარტო ადამიანი, არამედ არც მხეცი და არც ფრინველი, არ მიჭამია ადამიანის ხელით გამომცხვარი პური, არ მცმია სამოსელი. ოცდაათი წლის განმავლობაში განვიცდიდი საშინელ გაჭირვებასა და მწუხარებას შიმშილისგან, წყურვილისგან, სიშიშვლისგან, ხოლო ყველაზე მეტად – დემონური ცდუნებებისგან. შიმშილისგან გატანჯული, მაშინ მიწის მტვერს ვჭამდი, და წყურვილით შეწუხებული, ზღვის წყალს ვსვამდი. დემონები ათასჯერ იფიცებდნენ ერთმანეთში, რომ ზღვაში დამახრჩობდნენ და, შემომიპყრობდნენ რა, ცემით მიმათრევდნენ ამ მთის დაბლობ ადგილებში. მაგრამ მე კვლავ ავდიოდი მთის მწვერვალზე. ისინი კი ისევ მიმათრევდნენ აქედან მანამ, სანამ კანი არ ამძვრებოდა ჩემი სხეულიდან. მიმათრევდნენ და მცემდნენ, განრისხებით ყვიროდნენ:
„წადი ჩვენი მიწიდან! სამყაროს დასაბამიდან არავინ მოსულა აქ ადამიანთაგან – შენ კი როგორ გაბედე აქ მოსვლა?“
ოცდაათწლიანი ასეთი ტანჯვის, ასეთი შიმშილის, წყურვილის, სიშიშვლისა და ეშმაკთა შემოტევების შემდეგ ჩემზე გადმოიღვარა ღვთის მადლი და მისი გულმოწყალება. მისივე განგებით შეიცვალა ჩემი ბუნებრივი ხორცი; ჩემს სხეულზე თმა ამეზარდა; საჭირო დროს მომაქვთ საჭმელი და მნახულობენ უფლის ანგელოზები. მე ვიხილე თითქოსდა ზეციური სასუფევლის მსგავსება და ნეტარების სავანეები, აღთქმული წმინდათა სულებისთვის, გამზადებული კეთილი საქმის მქნელი ადამიანებისთვის. ვიხილე ღვთაებრივი სამოთხისა და შემეცნების ხის მსგავსება, რომლიდანაც იგემეს ჩვენმა პირველმშობლებმა. ვიხილე სამოთხეში ელიასა და ენოქის გამოცხადებაც, და არაფერი ისეთი არ ყოფილა, რაც უფალმა არ მიჩვენა იმ ყველაფრიდან, რაც მას ვთხოვე.
– მე ვკითხე მას, – მოგვითხრობს სერაპიონი, – მითხარი, მამაო, როგორ და რატომ მოხვედი აქ?
და წმინდანმა ასეთი სიტყვებით დაიწყო თავისი ამბის მოყოლა:
– დავიბადე ათენში, სადაც ფილოსოფიურ მეცნიერებებს ვსწავლობდი. ჩემი მშობლების სიკვდილის შემდეგ, საკუთარ თავს ვუთხარი: „როგორც ჩემი მშობლები მოკვდნენ, ზუსტად ისე მეც მოვკვდები. ამიტომ, უმჯობესია, ნებაყოფლობით განვუდგე ამ წუთისოფელს მანამდე, სანამ მას მოვწყდები“. და დაუყოვნებლივ, ტანსაცმლის გახდის შემდეგ, დაფაზე დავდექი და მასზე ზღვაში გავცურე. ტალღების მიერ ნაცემი, ღვთაებრივი განგებით, ამ მთას მივადექი.
როდესაც ჩვენ ასე ვსაუბრობდით ერთმანეთში, – აგრძელებს სერაპიონი, – დადგა დღე და მე ვიხილე ღირსი მარკოზი, მხეცის მსგავსად თმებამორეული, და შევძრწუნდი, რადგან მისი ადამიანად ცნობა არაფრით შეიძლებოდა, გარდა ხმისა და მისი ბაგიდან გამოსული სიტყვებისა. ჩემი დაბნეულობა რომ შენიშნა, წმინდა მარკოზმა მითხრა:
– ნუ შეგეშინდება ჩემი სხეულის ხილვისას, რადგან ხრწნადი მიწისგან აღებული ხორცი ხრწნადია.
შემდეგ მან მკითხა:
– ძველებური ჩვეულებისამებრ დგას თუ არა სამყარო ქრისტეს კანონში?
– ახლა, – მივუგე მას, – ქრისტეს მადლით, ძველ დროზე უკეთესადაც კი.
– გრძელდება თუ არა, – ისევ მკითხა მან, – დღემდე კერპთაყვანისმცემლობა და ქრისტიანთა დევნა?
– შენი წმინდა ლოცვების დახმარებით, – მივუგე მე, – დევნა შეწყდა და კერპთაყვანისმცემლობა არ არის.
ეს რომ მოისმინა, ბერი დიდად გაიხარა. შემდეგ ისევ მკითხა:
– არის თუ არა ახლა ქვეყნიერებაში ზოგიერთი წმინდანი, რომელიც სასწაულებს ახდენს, როგორც თქვა უფალმა თავის სახარებაში:
„თუ გექნებათ მდოგვის მარცვლისოდენა რწმენა და ეტყვით ამ მთას: „აქედან იქით გადადიო“, და ის გადავა; და არაფერი იქნება შეუძლებელი თქვენთვის“ (მათ.17:20).
იმ დროს, როდესაც წმინდანი ამ სიტყვებს ამბობდა, მთა დაიძრა ადგილიდან დაახლოებით ხუთი ათასი წყრთის მანძილზე და ზღვას მიუახლოვდა. წმინდა მარკოზმა, წამოიწია და შეამჩნია რა, რომ მთა მოძრაობდა, თქვა, მისკენ მიბრუნებულმა:
– მე არ მიბრძანებია შენთვის ადგილიდან დაძვრა, არამედ ძმას ვესაუბრებოდი; ამიტომ, დადექი შენს ადგილზე!
როგორც კი ეს თქვა, მთა მართლაც თავის ადგილზე დაბრუნდა. ეს რომ ვიხილე, შიშისგან პირქვე დავეცი. წმინდანმა კი ხელი ჩამკიდა და ფეხზე წამაყენა, მითხრა:
– ნუთუ არ გინახავს ასეთი სასწაულები შენი სიცოცხლის დღეებში?
– არა, მამაო, – მივუგე მე.
მაშინ წმინდანმა, ამოიოხრა, მწარედ ატირდა და თქვა:
– ვაი მიწას, რადგან ქრისტიანები მასზე მხოლოდ სახელით იწოდებიან ასეთებად, საქმით კი არა!
და კვლავ თქვა მან:
– კურთხეულ არს ღმერთი, რომელმაც მომიყვანა მე ამ წმინდა ადგილას, რათა არ მოვმკვდარიყავი ჩემს სამშობლოში და არ დავმარხულიყავი მრავალი ცოდვით შებილწულ მიწაში!
მთელი ის დღე ჩვენ, – მოგვითხრობს სერაპიონი, – ფსალმუნების გალობასა და სულიერ საუბარში გავატარეთ, ხოლო საღამოს დადგომისას ღირსმა მითხრა:
– ძმაო სერაპიონ! ნუთუ არ არის დრო, რომ ლოცვის შემდეგ მადლიერებით ვიგემოთ ტრაპეზიდან?
ამ სიტყვებზე მე არაფერი მივუგე. ამის შემდეგ მან, ხელები ზეცისკენ აღაპყრო, შემდეგი ფსალმუნის წარმოთქმა დაიწყო:
„უფალი ჩემი მწყემსია; მე არაფერი დამკლდება“ (ფსალმ. 22:1).
ამ ფსალმუნის გალობის დასრულების შემდეგ, გამოქვაბულისკენ მიბრუნებულმა თქვა:
– ძმაო, წარმოადგინე ტრაპეზი.
შემდეგ ისევ მითხრა:
– მოდი, ვიგემოთ ტრაპეზი, რომელიც ღმერთმა გამოგვიგზავნა.
მე საკუთარ თავში ვმკვირდობდი, – ვერ ვხვდებოდი, ვის უბრძანებდა წმინდა მარკოზი ტრაპეზის მომზადებას, რადგან მთელი დღის განმავლობაში არავინ მიხილავს მის გამოქვაბულში ადამიანთაგან.
როდესაც გამოქვაბულში შევედით, დავინახე ორი მაგიდა, რომლებზეც იდო ორი რბილი და თეთრი პური, თოვლივით მოციმციმე. იქვე იყო თვალისთვის სასიამოვნო ბოსტნეული, ორი შემწვარი თევზი, გაფცქვნილი ზეთისხილის ნაყოფი, ფინიკი, მარილი და წყლით სავსე ჭიქა, რომელიც თაფლზე ტკბილი იყო. როდესაც დავსხედით, წმინდა მარკოზმა მითხრა: – შვილო სერაპიონ, აკურთხე! – მაპატიე, მამაო, – ვუპასუხე მე. მაშინ წმინდანმა თქვა: – უფალო, აკურთხე! და დავინახე ტრაპეზის ახლოს ზეციდან გაწვდილი ხელი, რომელმაც პირჯვარი გადასახა შეთავაზებულს.
ტრაპეზის დასრულების შემდეგ მარკოზმა თქვა: – ძმაო, აიღე ეს აქედან! და მაშინვე უხილავმა ხელმა წაიღო ტრაპეზი. მე გაკვირვებული ვიყავი ყოველივე მომხდარით: როგორც უხილავი მსახურით (რადგან განკაცებულ ანგელოზს, ღირს მარკოზს, ღვთის ბრძანებით, უხორცო ანგელოზი ემსახურებოდა), ისე იმით, რომ მთელი ჩემი სიცოცხლის განმავლობაში არასოდეს მიჭამია ასეთი გემრიელი საჭმელი და არასოდეს დამილევია ასეთი ტკბილი წყალი, როგორიც იმ ტრაპეზზე იყო. ჩემს გაკვირვებაზე წმინდანმა მითხრა: – ძმაო სერაპიონ! ხომ ხედავ, რამდენ სიკეთეს უგზავნის ღმერთი თავის მსახურებს! ყოველდღიურად ღვთისგან მეგზავნებოდა თითო პური და თითო თევზი, ახლა კი შენი გულისთვის მან ტრაპეზი გააორმაგა – გამოგვიგზავნა ორი პური და ორი თევზი.
ასეთი ტრაპეზით მზრდის მე უფალი ღმერთი მთელი ამ დროის განმავლობაში ჩემი პირველი ტანჯვებისთვის. როგორც გითხარი საუბრის დასაწყისში, ოცდაათი წლის განმავლობაში ამ ადგილას ყოფნისას, ვერ ვიპოვე ვერც ერთი მცენარის ფესვი, რომლითაც შემეძლო გამოკვება. შიმშილისა და წყურვილის გამო, უკიდურესი აუცილებლობით, მტვერს ვჭამდი და მწარე ზღვის წყალს ვსვამდი, და დავდიოდი შიშველი და ფეხშიშველი. ყინვისა და საშინელი სიცხისგან ჩემი ფეხის თითები მომძვრა; მზე წვავდა ჩემს ხორცს და მე მკვდარივით ვიწექი მიწაზე პირქვე. ამასობაში ეშმაკები ჩემს წინააღმდეგ, როგორც ღვთისგან მიტოვებულის წინააღმდეგ, თავიანთ ბრძოლას აღმართავდნენ. მაგრამ მე, ღვთის შემწეობით, ყოველივე ამას უფლის სიყვარულის გამო ვითმენდი.
ოცდაათწლიანი ტანჯვის დასრულების შემდეგ, ღვთის ბრძანებით, თმა ისე ამომეზარდა, რომ მთლიანად დამიფარა, როგორც სამოსი. და აი, მას შემდეგ და დღემდე ეშმაკები ვერ მიახლოვდებიან; შიმშილი და წყურვილი არ მეუფლება; არც სიცხე, არც ყინვა არ მაწუხებს. ამის მიუხედავად, არასოდეს არაფრით არ დავავადებულვარ. ახლა კი ჩემი სიცოცხლის ზღვარი მთავრდება, და ღმერთმა შენ გამოგგზავნა აქ იმისთვის, რომ წმინდა ხელებით დამარხო ჩემი მორჩილი სხეული.
შემდეგ, გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ, წმინდანმა კვლავ მითხრა: – ძმაო სერაპიონ! ამაღამ ჩემი მოახლოებული აღსასრულის გამო ფხიზლად იყავი. ამის შემდეგ ორივე ლოცვაზე დავდექით, დავითის ფსალმუნებს ვგალობდით. იმავდროულად წმინდანმა მითხრა: – ძმაო სერაპიონ! ჩემი წასვლის შემდეგ ჩემი სხეული ამ გამოქვაბულში დაასვენე, გამოქვაბულის კარები ქვით დაფარე და ამ გამოქვაბულიდან წადი.
მაშინ მე ღირსს თაყვანი ვეცი და ცრემლებით დავიწყე პატიების თხოვნა და ვუთხარი: – ევედრე, მამაო, ღმერთს, რომ მან მეც წამიყვანოს შენთან ერთად, რათა მეც იქ წავიდე, სადაც შენ მიდიხარ. ჩემს ამ სიტყვებზე პასუხად წმინდანმა მითხრა: – ნუ ტირი ჩემი სიხარულის დღეს, არამედ კიდევ უფრო მეტად გაიხარე. შენ აუცილებლად უნდა დაბრუნდე შენს ადგილას. უფალმა, რომელმაც აქ მოგიყვანა, შენი შრომისა და ღვთისსათნო ქცევისთვის დაე მოგანიჭოს ხსნა. ამასთან, იცოდე, რომ შენი დაბრუნება აქედან არ მოხდება იმ გზით, რომლითაც აქ მოხვედი, არამედ შენს ადგილამდე მიხვალ სხვა – უჩვეულო გზით.
ცოტა ხნით დუმილის შემდეგ, ღირსმა მარკოზმა თქვა: – ძმაო სერაპიონ! მნიშვნელოვანია ჩემთვის ეს დღე: ჩემი ცხოვრების ყველა დღეზე მნიშვნელოვანი. დღეს თავისუფლდება ჩემი სული ხორციელი ტანჯვისგან და მიდის დასასვენებლად ზეციურ სავანეებში. დღეს დაისვენებს ჩემი სხეული მრავალი შრომისა და სნეულებისგან; დღეს მიმიღებს ღმერთი თავისთან.
იმ დროს, როდესაც წმინდანი ამ სიტყვებს წარმოთქვამდა, მისი გამოქვაბული სინათლით აივსო, რომელიც მზის სინათლეზე ნათელი იყო, და ის მთა არომატების კეთილსურნელებით გაივსო.
ამ დროს, ხელი მომკიდა რა, – აგრძელებს სერაპიონი, – ღირსმა მარკოზმა ასე დაიწყო ჩემთან საუბარი:
„დაე, გამოქვაბული, რომელშიც ჩემი სხეულით ვიმყოფებოდი და ღვთისთვის ვიღწვოდი ჩემი სიცოცხლის განმავლობაში, დარჩეს საყოველთაო აღდგომამდე და აქ იყოს ჩემი მკვდარი სხეული, რომელიც ავადმყოფობათა, შრომისა და გაჭირვების სამყოფელი იყო. შენ კი, უფალო, განათავისუფლე ჩემი სული სხეულისგან! შენთვის ვიტანდი შიმშილს, წყურვილს, სიშიშვლეს, ყინვასა და პაპანაქებას და ყოველგვარ სხვა უბედურებას. მეუფეო! შენ თვითონ შემმოსე დიდების სამოსით შენი მოსვლის საშინელ დღეს! დაიძინეთ, ბოლოს და ბოლოს, ჩემო თვალებო, რომელთაც არასოდეს დაგძინებიათ ჩემი ღამის ლოცვების დროს! დაისვენეთ, ჩემო ფეხებო, რომელთაც იშრომეთ ყოვლადღამისთევის დროს! მე განვშორდები ამსოფლიურ ცხოვრებას და ყველას, ვინც დედამიწაზე რჩება, ხსნას ვუსურვებ. ცხონდით, მმარხველნო, უფლისთვის მთებსა და გამოქვაბულებში მოხეტიალენო! ცხონდით, მოღვაწენო, რომელნიც ყოველგვარ გაჭირვებას ითმენთ ცათა სასუფევლის მოსაპოვებლად! ცხონდით, ქრისტეს ტყვენო, ჭეშმარიტებისათვის დატყვევებულნო, განდევნილნო, რომელთაც ერთადერთი ღმერთის გარდა არაფერში გაქვთ ნუგეში! ცხონდით, მონასტრებო, დღე და ღამე ღვთისთვის მშრომელნო! ცხონდით, წმინდა ეკლესიებო, – რომლებიც ცოდვილთათვის განწმენდას ემსახურებით! ცხონდით, უფლის მღვდელნო, ადამიანებსა და ღმერთს შორის შუამავალნო! ცხონდით, ქრისტეს სამეფოს შვილებო, ქრისტეს მიერ შვილობილნო წმინდა ნათლობის მეშვეობით! ცხონდით, ქრისტესმოყვარენო, რომლებიც უცხო პირებს თვით ქრისტესავით იღებთ! ცხონდით, შეწყალების ღირსნო, მოწყალენო! ცხონდით, მდიდრებო, უფლისთვის გამდიდრებულნო და ცხოვრებას ღვთივსათნო საქმეებში გამტარებელნო! ცხონდით, უფლისთვის გაღარიბებულნო! ცხონდით, კეთილმორწმუნე მეფეებო და მთავრებო, რომლებიც სამართლიანად და მოწყალედ აღასრულებთ განაჩენს! ცხონდით, თავმდაბლად მოაზროვნე მმარხველნო და შრომისმოყვარე მოღვაწენო! ცხონდით, ყველამ, ქრისტესთვის ერთმანეთის მოყვარულნო! დაე, ცხონდეს მთელი დედამიწა და ყველა, ვინც მასზე ქრისტეს მშვიდობასა და სიყვარულში ცხოვრობს!“
შემდეგ, – ყვება სერაპიონი, – ამის თქმის შემდეგ, ღირსმა მარკმა ჩემკენ მოიბრუნა, მაკოცა და მითხრა: „ცხონდი შენც, ძმაო სერაპიონ! გეფიცები ჩვენს უფალ იესო ქრისტეს, ძესა ღმრთისას, რომ არაფერი აიღო ჩემი თავმდაბალი სხეულიდან, არც ერთი თმის ღერიც კი. დაე, არცერთი სამოსელი არ შეეხოს მას, არამედ დაკრძალვისას ჩემს სხეულთან ერთად იყოს მხოლოდ ის თმები, რომლითაც ღმერთმა შემმოსა. ასევე, შენც ნუ დარჩები აქ.“
იმ დროს, როდესაც წმინდანი ამ სიტყვებს ამბობდა, მე კი ვტიროდი, ციდან ხმა გაისმა, რომელიც ამბობდა: „მომიყვანეთ უდაბნოდან ჩემი რჩეული ჭურჭელი; მომიყვანეთ სიმართლის აღმსრულებელი, უსრულყოფილესი ქრისტიანი და ერთგული მონა! მოდი, მარკოზ, მოდი! განისვენე სიხარულისა და სულიერი ცხოვრების ნათელში!“
შემდეგ წმინდა მარკმა მითხრა: – ძმაო, მუხლი მოვიდრიკოთ! და ჩვენ მუხლი მოვიდრიკეთ.
ამის შემდეგ მე მოვისმინე ანგელოზის ხმა, რომელიც ღირსს ეუბნებოდა: – გაშალე ხელები შენი!
ამ ხმის გაგონებაზე, – ამბობს სერაპიონი, – მე მაშინვე ავდექი და, შევხედე რა, დავინახე წმინდანის სული, უკვე განთავისუფლებული ხორცის ბორკილებისგან, – ის ანგელოზთა ხელებით იყო დაფარული თეთრ-მკრთალი სამოსით და მათ მიერ ზეცად ამაღლდებოდა. მე ვხედავდი საჰაერო გზას ზეცისკენ და გახსნილ ცას. თან მე ვხედავდი ამ გზაზე მდგომ ეშმაკთა ლეგიონებს და მესმოდა ეშმაკებისადმი მიმართული ანგელოზის ხმა: – სიბნელის შვილებო, გაიქეცით და დაიმალეთ სიმართლის ნათელის პირისგან!
მარკოზის წმინდა სული ჰაერში დაახლოებით ერთი საათის განმავლობაში შეჩერდა. შემდეგ ციდან ხმა გაისმა, რომელიც ანგელოზებს ეუბნებოდა: – აიღეთ და აქ მომიყვანეთ ის, ვინც ეშმაკები შერცხვა.
როდესაც ღირსის სულმა ყოველგვარი ზიანის გარეშე გაიარა ეშმაკთა ლეგიონები და უკვე ღია ცას უახლოვდებოდა, მე დავინახე, თითქოს ციდან გაწვდილი მარჯვენა ხელის მსგავსება, რომელიც უმანკო სულს იღებდა. შემდეგ ეს ხილვა ჩემს თვალებს დაეფარა, – ყვება სერაპიონი, – და მე მეტი არაფერი მინახავს.
საღამოს დაახლოებით ექვსი საათი იყო; წმინდანის პატიოსანი სხეული დასაკრძალად მოვამზადე და მთელი ღამე ლოცვაში გავატარე. გათენებისთანავე სიხარულის ცრემლებით ვუგალობე ცხედარს ჩვეულებრივი საგალობლები, ვამბორებდი მას და დავასვენე გამოქვაბულში, თან გამოქვაბულის კარი ქვით დავხურე. შემდეგ, ხანგრძლივი ლოცვის შემდეგ, ჩამოვედი მთიდან, ვადიდებდი ღმერთს და ვთხოვდი წმინდანს, ეხელმძღვანელა ჩემთვის ამ გაუვალი და საშინელი უდაბნოდან უკანა გზაზე. შემდეგ, მზის ჩასვლის შემდეგ, როდესაც დასასვენებლად დავჯექი, მოულოდნელად ჩემ წინაშე გამოჩნდა ის ორი განდეგილი, რომლებიც ადრეც მეჩვენებოდნენ, და მითხრეს:
– შენ, ძმაო სერაპიონ, დამარხე ნეტარი მოღვაწის სხეული, რომლის ღირსიც, ჭეშმარიტად, მთელი მსოფლიო არ არის. მაშ, ადექი და განაგრძე შენი მოგზაურობა ღამით, რადგან დღისით, საშინელი სიცხის გამო, მძიმეა მგზავრობა.
მაშინ მე, ავდექი, გავყევი მათ, ვინც მეჩვენა, და მივყვებოდი მათ ადრეულ დილამდე. როდესაც დღე მოახლოვდა, მითხრეს:
– მშვიდობით იარე, ძმაო სერაპიონ, შენს ადგილას და მადლობა შესწირე უფალ ღმერთს.
როდესაც მათგან მცირე მანძილზე დავშორდი, შევნიშნე, რომ უკვე მივუახლოვდი დიდი ბერი იოანეს მონასტერში მდებარე ეკლესიის კარებს. ამით ძლიერ გაკვირვებულმა, ხმამაღლა ვადიდე ღმერთი და გამახსენდა ღირსი მარკოზის მიერ ჩემთვის ნათქვამი სიტყვები იმის შესახებ, რომ ჩემი დაბრუნება მისგან არ იქნებოდა იმ გზით, რომლითაც მივედი მასთან. და ვირწმუნე, რომ წმინდანის ლოცვით უხილავად ვიყავი გადატანილი. მადლობა შევწირე ჩვენს ყოვლადკეთილ ღმერთს, რომელმაც ყოველივე ჩემთვის, უღირსისთვის, სასიკეთოდ მოაწყო, თავისი ერთგული მონის, ჩვენი ღირსი მამა მარკოზის ლოცვითა და ვედრებით.
ჩემი ხმის გაგონებაზე, სასწრაფოდ გამოვიდა მონასტრიდან ავვა იოანე და, მომესალმა, მითხრა:
– ჩვენთან უვნებლად, ღვთის წყალობით, დაბრუნდა ავვა სერაპიონ.
შემდეგ წავედით ეკლესიაში, და მე მოვუყევი ბერს და მის მოწაფეებს ყოველივე ჩემთან მომხდარის შესახებ, და ჩვენ ყველამ ვადიდეთ ღმერთი. ამის შემდეგ ბერმა მითხრა:
– ჭეშმარიტად, ძმაო, აი ის, წმინდა მარკოზი, უსრულყოფილესი ქრისტიანი იყო; ჩვენ კი მხოლოდ სახელით ვიწოდებით ქრისტიანებად, საქმით კი შორს ვართ ჭეშმარიტი ქრისტიანობისგან.
ღირსი პუბლიოსის ხსენება
ღირსი პუბლიოსი ბერულ ხარისხში მოღვაწეობდა ეგვიპტეში, იმპერატორ იულიანე განდგომილის ზეობის ჟამს. როდესაც ეს უღმრთო იმპერატორი სპარსელებთან ომისთვის მოემზადა, აღმოსავლეთისკენ ეშმაკი გაგზავნა, როგორც მზვერავი, და უბრძანა, გამოეძიებინა გზა, რომლითაც იულიანეს ლაშქარს უნდა გაევლო. გაემართა ეშმაკი და მიაღწია იმ ადგილამდე, სადაც ღირსი პუბლიოსი მოღვაწეობდა, მაგრამ იქ გაჩერდა და ათი დღე დაჰყო, ადგილიდან დაძვრას ვერ ახერხებდა; ამის მიზეზი კი ის იყო, რომ ღირსმა პუბლიოსმა სულით შეიცნო ეშმაკის მის მხარეში მოსვლა, ლოცვად დადგა და დღე და ღამე დაუღალავად, ხელაპყრობილი ლოცულობდა, ვიდრე ეშმაკი იმ მხარიდან უკან არ გაბრუნდა.
ამგვარად, ეშმაკი ვერაფერი შეიტყო, იულიანესთან დაბრუნდა. იულიანემ ჰკითხა მას:
– რატომ დაყოვნდი ამდენ ხანს გზაში?
ეშმაკმა უპასუხა მას:
– თუმცა დიდხანს დავყოვნდი გზაში, მაგრამ შენთან მოვედი ისე, რომ ვერაფერი გამოვიკვლიე და ვერაფერი შევიტყვე; ათი დღე ველოდი ბერ პუბლიოსის ლოცვის დასრულებას, რათა გამევლო ის ადგილი, სადაც ის ბერი იმყოფებოდა, მაგრამ ვერაფერს რომ ვერ მივაღწიე, უკან დავბრუნდი.
მაშინ უღმრთო იმპერატორი იულიანე, განრისხებული, ეშმაკს ეუბნება:
– როცა ომიდან დავბრუნდები, იმ ბერს შურს ვიძიებ.
მაგრამ იულიანემ ვერ შეძლო თავისი უკანონო განზრახვის აღსრულება, რადგან ამ სიტყვების თქმის შემდეგ მალევე უხილველმა ღვთიურმა ძალამ მოკლა.
ამის შემდეგ იულიანეს ერთ-ერთმა მხედართმთავარმა, მთელი თავისი ქონება გაყიდა, მიღებული ფული ღარიბებს დაურიგა, მივიდა ღირს პუბლიოსთან და ბერად აღკვეცილმა მასთან ერთად დაიწყო მოღვაწეობა. ეს ბერი ძალიან წარმატებული იყო სათნოებებში, მკაცრად ასკეტურ ცხოვრებას ეწეოდა.
ღირსი პუბლიოსი კი ამ ამბის შემდეგაც საკმაოდ დიდხანს მოღვაწეობდა და, ბოლოს, სათნო ცხოვრებით ღმერთს სათნოეყო, ამქვეყნიდან საუკუნო ზეციურ სავანეებში გადავიდა.
ღირსი მამა ჩვენი პლატონ აღმსარებლის ხსენება
ღირსი პლატონი იყო ძე სახელოვანი, ამასთანავე კეთილმსახური ქრისტიანი მშობლებისა, რომელთაც სერგი და ევფემია ერქვათ. ყრმობიდანვე მშობლები აღზრდიდნენ მას კეთილმსახურებაში და ასწავლიდნენ ქრისტიანულ სათნოებებს, მაგრამ ვერ მოასწრეს ყრმის აღზრდის საქმის ბოლომდე მიყვანა, გარდაიცვალნენ და მარადისობაში განვიდნენ, ამ წარმავალი ცხოვრებიდან დაუსრულებელ ცხოვრებაში.
დარჩა რა ობლად, ღირსი მამა თავის ნათესავთა სახლში აიყვანეს, სადაც ყოფნისას მან დიდი წარმატებები აჩვენა მეცნიერებებში, ამასთანავე, ქრისტიანულ სათნოებებშიც წინ მიიწევდა.
მოწიფულ ასაკს რომ მიაღწია, ღირსმა მამამ დატოვა თავისი ნათესავების სახლი და საკუთარი შრომით დაიწყო არსებობისთვის აუცილებელი სახსრების მოპოვება. ღირსი მამა იმდენად შრომისმოყვარე და, ამასთანავე, თავშეკავებული იყო, რომ მალე თავისი ხელის შრომით დიდი ქონება მოაგროვა. თუმცა, ღირსის გული უცხო იყო ამსოფლიური სიკეთეებისადმი მიჯაჭვულობისგან. ამიტომაც მან, მთელი თავისი ქონება გლახაკებს დაურიგა, მონები გაათავისუფლა და ოლიმპის მთაზე განმარტოვდა, სადაც ერთ-ერთ ადგილობრივ მონასტერში ბერად აღიკვეცა.
მონასტერში ცხოვრებისას ღირსი მამა მეტად მკაცრ მოღვაწეობას ეწეოდა, ლოცვისგან თავისუფალ დროს კი წიგნების გადაწერასა და ეკლესიის მამათა თხზულებებიდან სასარგებლო კრებულების შედგენას უთმობდა. ამ მონასტრის წინამძღვრის, თეოქტისტეს, გარდაცვალების შემდეგ, ღირსი პლატონი ერთხმად აირჩიეს მონასტრის იღუმენად. ეს წმინდანის ცხოვრების 35-ე წელს მოხდა. იღუმენის ხარისხში ღირსი მამა კიდევ უფრო დიდი გულმოდგინებით იწყებს მოღვაწეობას, თავისი მაგალითით ყველა ძმას ჭეშმარიტად ქრისტიანული ცხოვრების წესს უჩვენებდა. იმ დროს კონსტანტინოპოლის პატრიარქი იყო წმინდა ტარასი. ღირსი პლატონის ღვაწლის შესახებ რომ გაიგო, მან შესთავაზა მას ნიკომიდიის მიტროპოლიის მართვა. მაგრამ ღირსმა, განმარტოებული მოღვაწეობითი ცხოვრებისკენ მიდრეკილებით, თავისი თავმდაბლობის გამო უარი თქვა მიტროპოლიის მართვაზე და განმარტოებულ ადგილას, სახელად საკუდიონში, განვიდა, სადაც მოგვიანებით მონასტერი დააარსა.
ხატმებრძოლური შფოთის გამო, იმჟამად მმართველი იმპერატრიცა ირინე, უწმინდეს პატრიარქ ტარასისთან ერთად, ნიკეაში მეშვიდე მსოფლიო კრება მოიწვია, რომელზეც დაგმობილ იქნა ერეტიკოს ხატმებრძოლთა უღმერთო სწავლება და, ამასთანავე, აღდგა და დადასტურდა წმინდა ხატების თაყვანისცემა და მათი თაყვანისგემა. კრებაზე შეკრებილი მამები სამასზე მეტნი იყვნენ; მათ შორის იყო ღირსი პლატონიც. როგორც წიგნიერი და ღვთაებრივ წერილებში მცოდნე ადამიანი, იგი მეტად სასარგებლო აღმოჩნდა კრებაზე, რადგან გაბედულად იცავდა მართლმადიდებლობის სწავლებას და კადნიერად ამხილებდა ერეტიკოსთა სწავლებას.
როდესაც კრების სხდომები დასრულდა, ღირსი პლატონი თავისი მოღვაწეობის ადგილას, საკუდიონში, დაბრუნდა. ეს ადგილი რამდენადაც ლამაზი იყო, იმდენადვე მოხერხებული იყო განმარტოებითი მოღვაწეობისთვის. მთაზე მდებარე, იგი ყოველი მხრიდან გარშემორტყმული იყო ლამაზი, მაღალი ხეებით, აქ შემოსასვლელ ერთადერთ გზას კი პატარა, ტყის ხშირ ბუჩქნარში ძლივს მოსჩანდა ბილიკი.
პლატონთან ერთად აქ მოღვაწეობდა მისი ძმისწული თეოდორე. მალე მათ აქ წმინდა იოანე ღვთისმეტყველის სახელობის ეკლესია ააშენეს.
ამასობაში წმინდანის ღვაწლის შესახებ ხმა სულ უფრო და უფრო ვრცელდებოდა და მასთან მრავალი ადამიანი მიდიოდა, მისგან დარიგებასა და ხელმძღვანელობას ეძებდნენ ქრისტიანულ ცხოვრებაში. როდესაც ღირსი მამის მოწაფეთა რიცხვი გაიზარდა, მან იმ ადგილას მონასტერი დააარსა, წინამძღვრის მოვალეობას კი ღირსი მამა თავად ასრულებდა.
თავისი მოღვაწეობითი ცხოვრებით ღირსი პლატონი ყველა ძმას კეთილ მაგალითს აძლევდა შესაჯიბრებლად. განსაკუთრებით გულმოდგინედ ბაძავდა ღირს მამას მისი ძმისწული, ნეტარი თეოდორე, რომელიც დღეებსა და ღამეებს განუწყვეტელ ლოცვასა და ღმრთისმეტყველებაში ატარებდა.
თეოდორეს ასეთი კეთილმსახური ცხოვრების დანახვაზე, ღირსი პლატონი ძალიან ხარობდა მისთვის. გადაწყვიტა რა ნეტარი თეოდორე წმინდა ხარისხით გამოერჩია, ღირსი მასთან ერთად გაემგზავრა ბიზანტიაში უწმინდეს პატრიარქ ტარასისთან, რომელმაც თეოდორე პრესვიტერად აკურთხა, თუმცა არა იმდენად მისი კეთილი ნებით, რამდენადაც მისი მორჩილების გამო, რამეთუ ნეტარი, თავს ამგვარი ხარისხის უღირსად მიიჩნევდა, არ სურდა მისი მიღება და ამბობდა, რომ ეს ხარისხი მის ძალებს აღემატებოდა. მაგრამ რაკი არ შეეძლო წინააღმდეგობა გაეწია თავისი სულიერი მამის ნებისთვის, ისევე როგორც პატრიარქის ნებისთვის, დაემორჩილა და მიიღო სამღვდელოება. როდესაც ღირსი თეოდორე თავის მონასტერში ახალი – სამღვდელო ხარისხით დაბრუნდა, აქ უფრო დიდი გულმოდგინებითა და მოშურნეობით განაგრძობდა მოღვაწეობას.
რამდენიმე წლის გასვლის შემდეგ, ღირსი პლატონი, მრავალი შრომისა და მოხუცებულობის გამო დასუსტებული, გადაწყვიტა მონასტრის წინამძღვრობა დაეტოვებინა და ისურვა, რომ იღუმენის ძალაუფლება მის შემდეგ ნეტარ თეოდორეს მიეღო. ის ხშირად ესაუბრებოდა მას ამაზე, ევედრებოდა, გაეთავისუფლებინა იგი მონასტრის წინამძღვრობის მძიმე ტვირთისგან. მაგრამ ნეტარი თეოდორე ყოველ ჯერზე უარს ამბობდა მონასტრის წინამძღვრობაზე, თანახმა იყო სხვების მორჩილებაში ეცხოვრა, ვიდრე ვინმესთვის ეწინამძღვრა და ფიქრობდა, რომ სულის გადარჩენისთვის უფრო ადვილი და სასარგებლო იყო სხვებისგან მიეღო დარიგებები, ვიდრე თავად დაერიგებინა ვინმე.
ღირსმა პლატონმა, დაინახა რა, რომ უჭირდა ნეტარი თეოდორეს სიმდაბლის დაძლევა, გადაწყვიტა შემდეგი: ის დაწვა ლოგინში, თითქოს ავადმყოფი, – რადგან სინამდვილეშიც სუსტად იყო, – და, ყველა ძმის შეკრებით, უთხრა მათ საკუთარ თავზე, რომ გრძნობდა თავისი აღსასრულის მოახლოებას, შემდეგ კი ჰკითხა მათ:
– ვინ გსურთ გყავდეთ ჩემს შემდეგ წინამძღვრად? თქვენი აზრით, ვინ არის ამისთვის ყველაზე მეტად შესაფერისი?
ღირსმა იცოდა, რომ ძმებს თავიანთ წინამძღვრად სწორედ თეოდორე ეყოლებოდათ, რადგან მას ყველა უყვარდა და პატივს სცემდა მისი დიდი სათნოებების გამო. ასეც მოხდა. ყველამ ერთხმად უპასუხა შეთავაზებულ კითხვას:
– შენს შემდეგ ჩვენზე იღუმენი იყოს თეოდორე!
მაშინ ღირსმა პლატონმა თავისი ძალაუფლება ნეტარ თეოდორეს გადასცა, რადგან ამ უკანასკნელს არ შეეძლო ყველა ძმის სურვილისთვის წინააღმდეგობა გაეწია. წინამძღვრის ხარისხის მიღების შემდეგ, ნეტარმა თეოდორემ ამასთან ერთად გააორმაგა თავისი ღვაწლი, ყველასთვის მაგალითი იყო და ყველას ასწავლიდა კეთილმსახურ ცხოვრებას არა მხოლოდ სიტყვით, არამედ საქმითაც.
იმ დროს, მეფე კონსტანტინე, კეთილმსახური დედოფალ ირინეს ძე, წამოიზარდა, ტახტიდან ჩამოაშორა დედამისი და ხელში აიღო სახელმწიფო მართვა. ახალგაზრდა და გარყვნილი, იგი სხვადასხვა სახის ცოდვებს ეძლეოდა. ასე, მან გადაწყვიტა თავისი მეუღლე მარიამი განედევნა, რისთვისაც ძალით აღკვეცა იგი მონაზვნად, მის ნაცვლად კი ცოლად სხვა ქალი, სახელად თეოდოტია, შეირთო, რომელიც მამამისის ნათესავი იყო. უწმინდესი პატრიარქი ტარასი არ იწონებდა მეფის ამ უკანონო საქციელს და არ სურდა მისი ქორწინების კურთხევა. მაგრამ ერთმა პრესვიტერმა, სახელად იოსებმა, რომელიც კონსტანტინოპოლის ეკლესიის ეკონომოსი იყო, დაარღვია ღვთაებრივი კანონები და, პატრიარქისთვის დაუმორჩილებლობით, დათანხმდა მეფეზე ქორწინების საიდუმლოს აღსრულებას.
ამის გაგებისას, ნეტარი თეოდორე და მასთან ერთად ღირსი პლატონი, სულით ძლიერ დამწუხრდნენ. ღვთის კანონისადმი მოშურნეობით ანთებულმა თეოდორემ, წმინდა პლატონთან ერთად, გაუგზავნა ყველა ბერს ეპისტოლე, რომელშიც აცნობებდა სამეფო უკანონობის შესახებ და ყველას მოუწოდებდა მეფე ქრისტეს ეკლესიიდან განკვეთილად ჩაეთვალათ, როგორც ღვთის კანონის დამრღვევი.
ნეტარი თეოდორესა და პლატონის ამ მოშურნეობისა და გაბედულების ამბავი ყველგან გავრცელდა, ისე რომ ამის შესახებ თავად მათ მიერ მხილებულმა მეფემაც შეიტყო. ძლიერ გაბრაზებულმა წმინდა მამებზე, მან ბრძანა ღირსი თეოდორე სასტიკი წამების შემდეგ სალონიკში გაეგზავნათ გადასახლებაში, პლატონი კი საპყრობილეში ჩაეგდოთ.
უღმერთო იმპერატორის სიკვდილის შემდეგ ღირსი პლატონი გაათავისუფლეს საპყრობილიდან, წმინდა თეოდორე კი გადასახლებიდან დაბრუნდა. ამასობაში წმინდა თეოდორე, აგარიანთა მუდმივი თავდასხმების გამო
, რომლებიც აჩანაგებდნენ და იპყრობდნენ ბიზანტიის იმპერიის სხვადასხვა ოლქს, დატოვა საკუდიონი, არ სურდა რა მონასტრის ძმების სიცოცხლის საფრთხეში ჩაგდება, და ძმებთან ერთად კონსტანტინოპოლში ჩავიდა, სადაც ცნობილი სტუდიონის მონასტრის მმართველობა მიიღო 2426.
ღირსი პლატონი, რომელსაც ოდესღაც იღუმენის ხარისხი ჰქონდა, ახლა, როგორც თავმდაბალი ბერი, ნეტარ თეოდორესთან მივიდა და მის მონასტერში დაიწყო მოღვაწეობა. ამასთან, ღირსი პლატონი იმდენად იმდაბლებდა თავს, რომ ნებაყოფლობით დაიდო ფეხებზე ჯაჭვები, განუწყვეტლივ ეძლეოდა რა მარხვისა და ლოცვის ღვაწლს.
მალევე ამის შემდეგ, ბიზანტიის ტახტი უკანონოდ დაიკავა იმპერატორმა ნიკიფორემ 2427, რომელმაც თავისი ძალაუფლებით ეკლესიაში დააბრუნა ზემოხსენებული პრესვიტერი იოსები, ეკლესიიდან განკვეთილი პატრიარქ ტარასის მიერ მისი უკანონო საქციელის გამო. როდესაც ამის შემდეგ წმინდა თეოდორემ ძმებთან ერთად ამხილა მეფე, რომელიც ეკლესიის წესების საწინააღმდეგოდ მოიქცა, მაშინ მეფე ძლიერ განურისხდა მას და სტუდიონის მონასტრის ყველა ძმას და ყველა მათგანი, ღირსი უხუცესი პლატონის ჩათვლით, გადაასახლა ქალაქთან ახლოს მდებარე ერთ-ერთ კუნძულზე 2428.
ოთხი წელი გაატარა რა ტყვეობაში, ღირსი პლატონი, უკვე ღრმა სიბერეში, დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში, სადაც ისევ სტუდიონის მონასტერში დასახლდა.
ბევრი და გულმოდგინედ მოღვაწეობდა რა იმ მონასტერში, ღირსმა პლატონმა აქ კიდევ სამი წელი იცხოვრა და, ბოლოს, უფალთან მიიცვალა, რათა სხვა წმინდანებთან ერთად წარდგომოდა მის ტახტს და მარადიულად ედიდებინა იგი ზეცაში 2429. ამინ.
ღირსი თეოდორა სალონიკელის ხსენება
ღირსი თეოდორა კეთილმსახური ქრისტიანი მშობლების, ანტონისა და ქრისანთიას შვილი იყო, რომლებიც კუნძულ ეგინაზე ცხოვრობდნენ. ეს ღვთისმოსავი წყვილი იმ დროს ცხოვრობდა, როდესაც წმინდა ეკლესია ხატმებრძოლური ერესით იყო შეძრული, იმპერატორ მიქაელის მეფობისას. მაგრამ კეთილმსახური მეუღლეები არ შერყეულან ხატმებრძოლური სწავლებით, არამედ როგორც მნათობები, ისე ბრწყინავდნენ თავიანთი მართლმადიდებლობით. სწორედ ასეთი ღვთისმოსავი მშობლებისგან წარმოიშვა ღირსი თეოდორა.
სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ თეოდორა დაქორწინდა; მალე მას ქალიშვილი შეეძინა. მტერთა თავდასხმის გამო ახალგაზრდა მეუღლეები სალონიკში გადასახლდნენ.
როდესაც თეოდორას ქალიშვილმა სრულწლოვანებას მიაღწია, ღირსმა თეოდორამ ის ღვთის მსახურებისთვის მიუძღვნა ერთ-ერთ სალონიკურ მონასტერში; შემდეგ კი, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, თავადაც დასახლდა იმავე მონასტერში და მონაზვნად აღიკვეცა.
მონასტერში ცხოვრებისას ღირსი თეოდორა მკაცრ ასკეტურ ცხოვრებას ეწეოდა. ღვთის მადლით განმტკიცებული, თავისი მორჩილებისა და სიმდაბლის შრომით, მარხვითა და ლოცვით ისე სათნოეყო უფალს, რომ სასწაულებს აღასრულებდა არა მხოლოდ სიცოცხლეში, არამედ სიკვდილის შემდეგაც.
ასე, როდესაც ღირსის მიცვალების შემდეგ, იმავე მონასტრის იღუმენია გარდაიცვალა და მის სხეულს წმინდა თეოდორას საფლავთან ათავსებდნენ, დიდი სასწაული აღესრულა: ღირსი თეოდორა, როგორც ცოცხალი, თავისი სარკოფაგითურთ გადაადგილდა, თითქოს ადგილს უთმობდა თავის წინამძღვარს და საკუთარ სიმდაბლეს ამჟღავნებდა სიკვდილის შემდეგაც კი.
ყველა, ვინც ეს სასწაული იხილა, შემზარავი გახდა და ხმამაღლა შესძახა:
– უფალო, შეგვიწყალე!
ღირსი თეოდორას წმინდა ნაწილებიდან კეთილსურნელოვანი მირონი მოედინებოდა, რომლითაც მრავალი სასწაული აღესრულებოდა: ეშმაკები განიდევნებოდნენ, ბრმები თვალს ხედავდნენ და მრავალი სნეული იკურნებოდა თავისი სნეულებებისგან ჩვენი ღმერთის, ქრისტეს სადიდებლად.
ამავე დღეს მოიხსენიებიან ღირსი მამები თეონა, სიმონი და ფორბინი.