საქართველოს საპატრიარქო

წმინდა მღვდელმოწამე იპატი სასწაულთმოქმედი, განგრელი ეპისკოპოსის ხსენება

წმინდა და დიდი ღვთის მსახური იპატი, განგრის ეპისკოპოსი პაფლაგონიაში, იყო ერთ-ერთი სამასთვრამეტი წმიდა მამათაგანი, რომლებიც მონაწილეობდნენ პირველ მსოფლიო კრებაზე, რომელიც შედგა კონსტანტინე დიდის მეფობის ჟამს. აქ მან სხვა წმინდა მამებთან ერთად, სულიწმინდით აღვსილმა და მართლმადიდებლობისადმი მოშურნეობით განმსჭვალულმა, ამხილა არიოზი მწვალებლობაში და ანათემას გადასცა.

წმინდა იპატის ღვთისგან დიდი სასწაულთმოქმედების ნიჭი ჰქონდა; იგი კურნავდა სხვადასხვა სნეულებას და განასხამდა ეშმაკებს. ერთ სოფელში მან მთებიდან მომდინარე მწარე წყაროს წყალი ტკბილად გადააქცია; ხოლო სხვა ადგილას, მისი ლოცვით, მიწიდან აღმოხდა თბილი წყარო, რომელსაც სამკურნალო თვისებები ჰქონდა. ერთხელ, ბნელ ღამეს, მდინარის პირას მიდიოდა და აჰა, წყლიდან ცეცხლები ჩნდებოდა, რომლებიც გზას უჩვენებდნენ, რათა არ ასცდენოდა მას და მდინარეში არ ჩავარდნილიყო. მან ასევე მოკლა საშინელი გველი.

კონსტანცის, რომელიც თავისი ძმის, კონსტანტინეს გარდაცვალების შემდეგ გამეფდა, სამეფო სასახლესთან უცნობი ადგილიდან მოხოხდა ძალიან დიდი გველი. მან გარს შემოერტყა სამეფო საგანძურს, სადაც ბევრი ოქრო და სხვა სიმდიდრე ინახებოდა, თავი კი ოთახის შესასვლელთან დადო და არავის აძლევდა შიგნით შესვლის უფლებას. მეფე კონსტანციმ საშინელი შიში იგრძნო ამის გამო და გაგზავნა მოციქული ღვთისმსახურ იპატისთან, რათა იგი კონსტანტინოპოლში ჩასულიყო, რადგან წმინდანის სახელი ცნობილი იყო ქრისტეს მადლით აღსრულებული სასწაულების წყალობით. მეფემ პატივით მიიღო წმინდანი, ქედი მოუხარა მიწამდე და სთხოვა თავისი ლოცვით გაეგდო სამეფო საგანძურიდან გველი, რომლის განდევნაც ვერ შეძლო ვერც ერთმა ადამიანურმა ძალამ, რადგან მრავალმა სულიერმა პირმა, ლოცვით შეიარაღებულმა, სცადა მისი განდევნა, მაგრამ უშედეგოდ; ზოგიერთმა მათგანმა კი ამის დროს დაზარალდა კიდეც. წმინდანი კი მიუგო მეფეს:

– მეფეო! თუკი ჩვენი ლოცვა უძლურიც იქნება, შენი რწმენა ღვთის წინაშე მაინც არ იქნება ამაო.

შემდეგ, მიწაზე დავარდნილი, საკმაოდ დიდხანს ლოცულობდა. ამის შემდეგ, წამოდგა და იპატიმ უთხრა მეფეს:

– ცხენთა სარბიელის შუაგულში, სადაც დგას შენი მამის ქანდაკება, ბრძანე ღუმელი დადგათ და მაქსიმალურად გაახუროთ, სანამ მე მოვალ იქ.

მაშინვე მოამზადეს და აანთეს ღუმელი; შემდეგ წმინდა იპატიმ, აიღო თავისი ეპისკოპოსის კვერთხი, მივიდა სამეფო სასახლესთან, გააღო საგანძურის კარიბჭე და დიდხანს სცემდა გველს კვერთხით. ხალხი და მეფე, შიშითა და თრთოლვით შეპყრობილნი, შორიდან უყურებდნენ და ხედავდნენ, რომ გველი არ მიხოხავდა (დღე უკვე საღამოსკენ იხრებოდა), ყველას ეგონა, რომ გველმა მოკლა წმინდანი, როგორც ეს ადრე ზოგიერთ მღვდელს შეემთხვა. ღვთისმსახურმა იპატიმ კი, ცისკენ აღაპყრო თვალები და უფალს შეწევნა სთხოვა, გველს პირში კვერთხი ჩაუდო სიტყვებით:

– ჩემი უფლის, იესო ქრისტეს სახელით, გამომყევი.

გველი, კბილებით კვერთხზე ჩაჭიდებული, თითქოს შებოჭილი ტყვე, გაჰყვა წმინდანს. და მართლაც, იგი ღვთის ძალით შეკრა დიდმა სასწაულთმოქმედმა.

შემდეგ წმინდა იპატი სამეფო საგანძურს მოშორდა, შემოიარა მთელი ცხენთა სარბიელი და სავაჭრო მოედანი, თან მიათრევდა გველს. ხალხი, ხედავდა გველს, რომელიც კვერთხის კიდეზე ეკიდა და წმინდანს მიჰყავდა, შეძრწუნებული და გაკვირვებული იყო. გველი კი მეტად საშინელი იყო, მისი სიგრძე სამოც წყრთას უდრიდა. მიუახლოვდა ცეცხლოვან ღუმელს, რომელიც დიდი ალით იწვოდა, წმინდანმა უთხრა გველს:

– ქრისტეს სახელით, რომელსაც მე, უღირსი, ვქადაგებ, გიბრძანებ შეხვიდე ამ ცეცხლის შუაგულში!

მაშინ საშინელმა გველმა, მოხრილმა, სწრაფად ჩაყვინთა ცეცხლოვან ღუმელში, რომლის შუაგულშიც დაიწვა. ყველანი, ვინც ამას შიშით უყურებდნენ, ადიდებდნენ ღმერთს იმისათვის, რომ მათ სიცოცხლეში ასეთი ნათელი და სასწაულთმოქმედი, წმინდა იპატი მოავლინა ქვეყნიერებას.

მაშინ მეფემ დიდი მადლობა შესწირა ღმერთს და მის მსახურს, წმინდა იპატის, რომელსაც თავის მამასავით სცემდა პატივს. მან ბრძანა, დაფაზე გაეკეთებინათ მისი სახის გამოსახულება და ეს გამოსახულება თავის სამეფო საგანძურში დადგა ეშმაკების განდევნისთვის; წმინდანი კი, ძღვენით დაასაჩუქრა და სიყვარულით გადაკოცნა, გაუშვა თავის სახლში.

როდესაც წმინდანი თავის ეპისკოპოსის ტახტს უბრუნდებოდა, ბოროტმა ადამიანებმა, ნოვატის სწავლების მიმდევრებმა...

ღვთის წმინდა მღვდელმთავრისადმი დიდი შურით ანთებულებმა, მას ჩასაფრება მოუწყვეს გზაზე, ვიწრო გასასვლელში, მთის ხრამის პირას და ჭაობის ნაპირას, ხმლებითა და კეტებით შეიარაღებულებმა. როგორც კი მიუახლოვდა იმ ადგილს, უეცრად თავს დაესხნენ მას, ველური მხეცებივით შემართულებმა და, ძლიერ დაჭრილი, მაღალი ნაპირიდან ჭაობის ლაფიან სიღრმეში გადააგდეს. წმინდანი, ძლივს ცოცხალი დარჩენილი, ოდნავ ზევით გაიშვირა ხელები და, ცისკენ აღაპყრო თვალები, როგორც ოდესღაც წმინდა პირველმოწამე სტეფანე, თავისი მკვლელებისთვის ლოცულობდა და ამბობდა: „უფალო! ნუ შეურაცხავ მათ ამ ცოდვას“ (საქმეები 7:60). და როდესაც იგი ასე ლოცულობდა, ერთმა ბოროტმა ქალმა, რომელიც არიელთა ერესს მისდევდა, აიღო მძიმე ქვა, ძლიერად დაარტყა წმინდანს თავში და მოკლა იგი. იპატის წმინდა სული, სხეულისგან განთავისუფლებული, მაშინვე უფალთან მივიდა. მკვლელებმა, წმინდანის სხეული აიღეს, ახლომდებარე გამოქვაბულში დამალეს და წავიდნენ.

მაგრამ მათ უდანაშაულო სისხლის დაღვრისთვის არ დააყოვნა ღვთის სასჯელმა. ასე, უპირველეს ყოვლისა, იმ ქალს იმავე ადგილას თავს დაესხა უწმინდური სული და ტანჯავდა მას. იგი განუწყვეტლივ ირტყამდა მკერდში იმავე ქვას; შემდეგ კი ყველა ის მტანჯველი შეპყრობილ იქნა ეშმაკეულით და ძლიერ იტანჯებოდნენ.

ამის შემდეგ, ერთმა მიწისმუშაკმა, რომელსაც ეკუთვნოდა ის გამოქვაბული (სადაც ის თივას ინახავდა), არაფერი იცოდა ჩადენილი უსამართლო მკვლელობის შესახებ, მოვიდა იქიდან თივის წასაღებად თავისი საქონლისთვის და, მგალობელი ანგელოზების ხმების გაგონებაზე, გაოცდა და შეძრწუნდა. და როდესაც მან, თივის აღება დაიწყო, იპოვა მიცვალებული სხეული, მთლიანად ჭრილობებით დაფარული, ამით კიდევ უფრო შეძრწუნდა; მიცვალებულში კი თავისი წმინდა ეპისკოპოსი იპატი ამოიცნო, თავის თანასოფლელებთან გაიქცა, და მათ მალე უამბეს ყოველივე ამის შესახებ ქალაქში. ქალაქ განგრას მცხოვრებლები, მაშინვე შეიკრიბნენ, დიდი გოდებით მოვიდნენ იმ ადგილას და, თავისი წმინდა მამისა და მწყემსის პატიოსანი სხეული აიღეს, დიდი პატივით დაკრძალეს იგი. მკვლელი ქალი კი მიჰყვებოდა წმინდანის სხეულს, რომელიც დასაკრძალად მიჰქონდათ, და გზაზე ირტყამდა იმავე ქვას, რომლითაც მოკლა ღვთის მღვდელმთავარი, და საჯაროდ აღიარა თავისი ცოდვა.

როდესაც წმინდანის სხეული დაიკრძალა, ის ქალი განიკურნა ეშმაკეულობისგან; განიკურნენ ასევე ყველა სხვაც, რომლებიც ადრე ეშმაკეულნი იყვნენ, წმინდანის მკვლელობის თანამონაწილეები, წმინდანის საფლავთან, რომელიც სიკვდილის შემდეგაც კი ქველმოქმედებდა თავის მტრებს, თავისი უბოროტობის გამო. მრავალი სხვა სასწაული და განკურნებაც აღესრულა იქ ადამიანებზე, რომლებიც რწმენით მოდიოდნენ წმინდა იპატის საფლავთან, მისი ღვთისადმი ლოცვების მეშვეობით.

---

ღირსი მამისა ჩვენისა იპატის ხსენება, რუფინელისა

ეს ღირსი მამა დაიბადა ფრიგიაში. თვრამეტი წლის ასაკში იგი ერთხელ მამამ სცემა და, მისგან გაქცეული, თრაკიაში ჩავიდა. ერთ-ერთ მონასტერში შესვლის შემდეგ, სამონასტრო ცხოვრების ღვაწლს მიეცა და მალევე განთქმული გახდა თავისი სათნოებებით.

მას არასოდეს დალევია ღვინო. ერთხელ, ხორციელ ვნებასთან ბრძოლაში ჩაბმულმა, ორმოცდაათი დღე გაატარა მარხვაში, საერთოდ არ შეხებია არც საკვებს და არც სასმელს. როდესაც ამის შესახებ მონასტრის წინამძღვარმა შეიტყო, სერობისას, ძმების თანდასწრებით, თავად, თავისი ხელით, იპატის ღვინის ჭურჭელი და პური მიაწოდა. ამის შემდეგ იგი დაუყოვნებლივ გათავისუფლდა მისი მტანჯველი ვნებისგან და მადლობა შესწირა უფალსა და თავის მოძღვარს.

გარკვეული დროის შემდეგ, თავისი სულიერი მამის რჩევით კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა, რათა დახმარებოდა ხორციელი ცდუნებით შეპყრობილ ერთ ადამიანს; მან ასევე დაეხმარა თავის მამასაც, რომელიც იქ იყო ჩასული. მამის სამშობლოში გაგზავნის შემდეგ, იპატი ორ ბერთან ერთად ქალკედონში წავიდა და რუფინის მონასტერში დასახლდა. ამ მონასტერს იმ დროს უცნაური და უსახური იერი ჰქონდა: იგი სრულიად უკაცრიელი იყო და ყველას შიშს უნერგავდა. ეს რუფინი, საერო პირი, ოდესღაც მშვენიერი სავანე ააშენა და მასში ეგვიპტელი ბერები დაასახლა, რომლებიც იქ მოღვაწეობდნენ და ღმერთს ადიდებდნენ. მაგრამ როდესაც რუფინი გარდაიცვალა, მის მონასტერში მცხოვრები ბერები თავიანთ ქვეყნებში გაიფანტნენ და სავანე ამის შემდეგ დაუსახლებელი გახდა. იგი ეკლიანი მცენარეებით იყო დაფარული, რომლებიც გაუვალ ბუჩქებად გადაიქცა და უსახურს ხდიდა; შემდეგ მასში უწმინდური სულები შევიდნენ და დასახლდნენ, რის გამოც იგი ყველასთვის შიშის მომგვრელ სახლად იქცა, ისე რომ არავის უნდოდა მის გვერდით გავლა. მონასტერი ასეთ მდგომარეობაში რომ იხილა, ღირსმა იპატიმ განდევნა მისგან ეშმაკები და, დამახინჯებელი ბუჩქებისგან გაწმენდის შემდეგ, წინანდელი კეთილშესახედავი სახე დაუბრუნა, რის შემდეგაც იქ დასახლდა მასთან ერთად მოსულ ორ ბერთან ერთად. თავად მან დაიწყო ძაძების კეთება, ხოლო მასთან მყოფმა ბერებმა, ერთმა თესვა დაიწყო, მეორემ კი – ბაღის მოვლა.

რამდენიმე წლის შემდეგ იპატი თრაკიაში გაემგზავრა და იმ მონასტერში დასახლდა, სადაც ადრე მოღვაწეობდა, მაგრამ რუფინის მონასტრის ბერები მალევე მივიდნენ ამ მონასტერში და სთხოვეს, რომ მათი იღუმენი ყოფილიყო. ღირსი მამა დათანხმდა და ამ დროიდან დიდ ღვაწლს შეუდგა. მრავალმა ბერმა, მის მიბაძვით, მაღალ სრულყოფილებას მიაღწია ღვთივსათნო ცხოვრებაში. თავისი ღვაწლისთვის ღვთაებრივი იპატი ღმერთისგან სასწაულთმოქმედების ნიჭით დაჯილდოვდა და მრავალი საკვირველი კურნება აღასრულა. ასე, იგი კურნავდა ეშმაკეულებს, ბრმებს, გამხმრებს, წყალმანკით სნეულებსა და სისხლმდინარე ქალებს. მან უამრავი უნაყოფო ქალი გახადა ნაყოფიერი, ხოლო სხვა ქალებს, რომლებსაც გამხმარი და ძუძუთი კვებისათვის უვარგისი ძუძუები ჰქონდათ, რძე დაუბრუნა. მრავალჯერ ლოცვით ავსებდა წყალს, პურს და სხვა საკვებს, ზრდიდა მათ საჭირო დროს, და განდევნიდა ყოველგვარ სნეულებას ადამიანებისა და შინაური პირუტყვისგან. ღირსი მამის საკვებს წარმოადგენდა მოხარშული მარცვლეული, ბოსტნეული და მცირეოდენი პური, და ამ მწირ საკვებსაც მხოლოდ გვიან საღამოს იღებდა, თანაც მოხუცებულობითი ძალების შესანარჩუნებლად მცირეოდენ ღვინოსაც სვამდა. ღირსმა მამამ ოთხმოცი წელი იცხოვრა, ისე რომ თავზე და წვერზე თმები თოვლივით გაუთეთრდა, და ასეთ ღრმა სიბერეშიც როგორც შესახედაობით, ისე საქმეებით ისეთივე პატივცემული დარჩა, როგორც ადრე. ორმოცი წელი მან ბერთა სამღვდელო წინამძღვრის ხარისხში გაატარა, განადიდა სამღვდელოება და, ჯერ ოთხმოცი მოწაფე წარგზავნა უფალთან, მათ შემდეგ კი თავადაც მშვიდობით მიიცვალა, უფლის ქებით.

---

ღირსი აპოლონიოსის ხსენება

ჩვენი წმიდა მამა აპოლონიოსი თხუთმეტი წლის ასაკში განეშორა ამქვეყნიურ ამაოებას, შეუდგა ბერულ ცხოვრებას და შინაგან უდაბნოში დაემკვიდრა, სადაც ერთ მთაზე ორმოცი წელიწადი დაყო. ბავშვობიდანვე სათნო ცხოვრებას მიჩვეულმა, მან დიადი ღვაწლი იტვირთა და ამისთვის ისეთი მადლის ღირსი შეიქნა, რომ ერთხელ ღვთის ხმა მოისმა, რომელმაც უთხრა: – აპოლონიოს, ახლა დასახლებულ ადგილებში წადი, რადგანაც ჩემთვის რჩეული ადამიანები უნდა შვა.

ამის შემდეგ იგი მაშინვე ახლომდებარე უდაბნოში გაემართა და იქ, მთის ქვედა ნაწილში, პატარა გამოქვაბული იპოვა, სადაც დასახლდა. იქ ის მთელ დღეებს მუხლმოდრეკილი ლოცულობდა ღვთის მიმართ. იგი იმ საკვებით იკვებებოდა, რომელსაც ღმერთი უგზავნიდა და რომელსაც უდაბნოში მასთან მოსული ანგელოზისგან იღებდა.

ეს უდაბნო დასახლებულ ადგილებთან ახლოს იყო განლაგებული და წმიდა სულის შთაგონებით ამ ადგილების მონახულებისას, ღირსმა მამამ თავის გარშემო ბერების დიდი საზოგადოება შეკრიბა, დაახლოებით ხუთასი კაცის ოდენობით, და მათ ბერული ცხოვრების სხვადასხვა ღვაწლში დაარიგა. ასე, მათთან ერთად, ის მხოლოდ კვირა დღეებში იღებდა საჭმელს, ხოლო ყველა დანარჩენ დღეს არაფერს ჭამდა: არც პურს, არც პარკოსნებს, არც სხვა რაიმეს, რაც ცეცხლზე მზადდება, არამედ მხოლოდ ველურად მზარდი ბალახეულით იკვებებოდა.

ღირსმა აპოლონიოსმა თავის სავანეში ასეთი წესი დააწესა, რომ მასთან ერთად მოღვაწე ბერები მანამდე არ იღებდნენ საკვებს, სანამ ჯერ ქრისტეს წმიდა საიდუმლოებებს არ ეზიარებოდნენ. ჩვეულებრივ, ეს ყოველდღიურად დილის ცხრა საათზე ხდებოდა, შემდეგ კი ბერები ტრაპეზთან სხდებოდნენ, რა დროსაც ყოველდღე ქადაგებებს ისმენდნენ. დღის დანარჩენ დროს ისინი სასარგებლო საქმიანობაში ატარებდნენ და ამით საკუთარი აზრებიდან ეშმაკის მზაკვრულ ცდუნებებს განდევნიდნენ. მრავალი ბერის ასეთ ცხოვრებაში დარიგების შემდეგ და ღრმა სიბერემდე მიღწეულმა, წმიდა აპოლონიოსი მარადიული სიცოცხლისთვის ღმერთთან გადასახლდა.

---

წმიდა მოწამეთა ავდასა და ბენიამინის ხსენება

წმიდა მღვდელმოწამე ავდა ცხოვრობდა იმპერატორ თეოდოსი უმცროსის ზეობისას და იყო სპარსეთის ეპისკოპოსი. მან დაანგრია ცეცხლთაყვანისმცემელთა ტაძარი, რისთვისაც შეიპყრეს და მეფესთან მიიყვანეს. მეფემ თავდაპირველად მშვიდად უბრძანა, აღედგინა დანგრეული ტაძარი, მაგრამ როდესაც მან უპასუხა, რომ ამას ვერ შეასრულებდა, ჯარისკაცები გაგზავნა, რათა ყველა ქრისტიანული ტაძარი დაენგრიათ. ამის შემდეგ მდევნელებმა ქრისტიანთა დევნა დაიწყეს და, ასაკის განურჩევლად, სხვადასხვა ხერხით სიკვდილით სჯიდნენ მათ.

პირველი მათ შორის, მრავალგვარი ტანჯვის შემდეგ, მახვილით განგმირეს წმიდა მღვდელმოწამე ავდა, ხოლო ამის შემდეგ ოცდაათი დღის თავზე სიკვდილით დასაჯეს სხვა წმიდა მოწამეები, მათ შორის წმიდა დიაკონი ბენიამინი. მას მტანჯველებმა ჯერ ხელისა და ფეხის თითების ფრჩხილებქვეშ ბასრი წვერები შეუყარეს, შემდეგ კი ძელზე დასვეს, რისგანაც მან სული უფალს შეჰვედრა.

---

ჩვენი ღირსი მამის, იონა, კიევისა და სრულიად რუსეთის მიტროპოლიტის აღსასრული

წმინდა იონა წარმოშობით გალიჩის ქალაქიდან იყო, რომელიც ყაზანის მიწის ახლოს მდებარეობს. ის კეთილმსახური მამისგან, სახელად თეოდორესგან დაიბადა, და თორმეტი წლის ასაკში გალიჩის მიწის ერთ-ერთ მონასტერში ბერად აღიკვეცა; შემდეგ ის მოსკოვის ქალაქში, სვიმონ მონასტერში მივიდა, სადაც დიდხანს მოღვაწეობდა სამონასტრო მორჩილებებში.

იმ დროს მოსკოვში მიტროპოლიტი იყო ფოტი. ერთხელ სვიმონ მონასტერში მისვლისას, ფოტიმ იქ ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ეკლესიაში პარაკლისი აღავლინა და, არქიმანდრიტსა და ძმობას კურთხევა რომ მისცა, ასევე მოისურვა სამონასტრო მორჩილების მქონენი ენახა და დაელოცა ისინი. ის საცხობში შევიდა და იქ იხილა ნეტარი იონა, რომელიც ძლიერი შრომის შემდეგ ჩასძინებოდა; მისი მარჯვენა ხელი ისე ჰქონდა მოხრილი, თითქოს მისით აკურთხებდა; ფოტიმ არ უბრძანა მისი გაღვიძება, არამედ მძინარე დალოცა და თანმხლებთ უწინასწარმეტყველა, რომ ეს ბერი რუსეთის ქვეყნებში მღვდელმთავარი გახდებოდა და მრავალს გადარჩენის გზაზე დააყენებდა.

ღვთის მღვდელმთავრის წინასწარმეტყველება შემდგომში აღსრულდა. რამდენიმე წლის შემდეგ, ღვთის ნებით, კურთხეული კრების არჩევითა და მეფის სურვილით, ნეტარი იონა რიაზანისა და მურომის ქალაქების ეპისკოპოსად იქნა დადგენილი, სადაც მან მრავალი ურწმუნო მოაქცია ღმერთთან და მონათლა.

როდესაც უფალთან მიიცვალა ნეტარი მიტროპოლიტი ფოტი, დიდმა მთავარმა ვასილი ვასილის ძემ მოუწოდა რუსეთის მიწის მთავარეპისკოპოსებსა და ეპისკოპოსებს და მთელ კურთხეულ კრებას და უბრძანა მათ, რუსეთის მიტროპოლიის დიდ საყდარზე ღირსეული მამა აერჩიათ; ყველას თანხმობითა და სურვილით არჩეულ იქნა მაშინ იონა, რიაზანის ეპისკოპოსი: ყველა მას სათნო და წმინდა მამად იცნობდა.

ის გაემგზავრა დიდი მთავრის ეპისტოლით კონსტანტინოპოლში მეფე იოანე პალეოლოგოსთან და უწმინდეს პატრიარქ იოსებთან, რათა მიტროპოლიტად ხელდასხმულიყო. მაგრამ მის კონსტანტინოპოლში ჩასვლამდე ბოროტგონიერმა ისიდორემ, თესალონიკიდან წარმოშობით, უკვე მიიღო რუსეთის მიტროპოლიტად ხელდასხმა და გაგზავნილი იქნა კონსტანტინოპოლიდან რუსეთში.

მისი გამგზავრების შემდეგ, კონსტანტინოპოლში ჩავიდა წმინდა იონაც და მეფესა და პატრიარქს გადასცა დიდი მთავრის ეპისტოლეები. მათი წაკითხვის შემდეგ, ძლიერ წუხდნენ იმის გამო, რომ იჩქარეს ისიდორის დადგინება, რომელიც უკვე გაუშვეს რუსეთში, და უთხრეს წმინდა იონას: – ახლა რა შეგვიძლია შენთვის გავაკეთოთ? შენი ჩვენთან მოსვლა დაგვიანდა; ჩვენ უკვე დავადგინეთ რუსეთის მიტროპოლიტად ისიდორი და ამას ვერ შევცვლით: ისიდორი ახლა უკვე რუსეთის მიტროპოლიტია. დაუბრუნდი შენს კათედრას და ელოდე, რას განაგებს ღმერთი ისიდორთან დაკავშირებით. როდესაც ის გარდაიცვლება ან რაიმე მიზეზით მისი შეცვლა გახდება საჭირო, მაშინ, კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო ტახტის კურთხევით, შენ დადგინდები კიევისა და სრულიად რუსეთის მიტროპოლიტად.

ასე რომ, მათ წმინდა იონა შინ გაუშვეს. ხოლო ისიდორი ჯერ კიევში ჩავიდა; შემდეგ გაზაფხულზე მოსკოვში გაემგზავრა და იქ მთელი სამუშაო პერიოდის შემოდგომამდე ცხოვრების შემდეგ, დასავლეთისკენ, ფლორენციის კრებაზე გაეშურა, ვითომდა მართლმადიდებლური სარწმუნოების განსამტკიცებლად. იქ სამი წელი გატარების შემდეგ, კიევში აღმოსავლური ეკლესიის განდგომილად დაბრუნდა, მაგრამ იქ არ მიუღიათ; მაშინ მოსკოვში გაემგზავრა, რათა თავისი განდგომილური სწავლება გაევრცელებინა.

ხოლო დიდმა მთავარმა ვასილი ვასილის ძემ, მისი განდგომილობის შესახებ შეტყობისთანავე, ამის განსახილველად მოუწოდა რუსეთის მიტროპოლიის მღვდელმთავრებსა და მთელ სასულიერო დასს. შეიკრიბნენ და წმინდა კანონების განხილვის შემდეგ, ნახეს, რომ ისიდორს ფლორენციის კრებიდან უცხო და მართლმადიდებლობის საწინააღმდეგო სწავლება მოჰქონდა და არ მოინდომეს მისი თავის მიტროპოლიტად ყოლა. დიდმა მთავარმა უბრძანა მას ერთ მონასტერში ეცხოვრა, სანამ ამის შესახებ კონსტანტინოპოლში უწმინდეს პატრიარქს არ შეატყობინებდა.

ისიდორმა, როდესაც დაინახა, რომ მისი განდგომილობა გამოაშკარავდა, შერცხვა და, არაფრის მოლოდინში, ფარულად გაიქცა რომში, სადაც პაპმა მიიღო და გულთბილად შეხვდა.

ხოლო რუსეთის მიტროპოლიის საყდარზე კვლავ წმინდა იონა იქნა არჩეული. კონსტანტინოპოლის უწმინდესი პატრიარქის გრიგოლ მელოსინოსის კურთხევით ის თავისი მღვდელმთავრების მიერ მოსკოვში საკათედრო ტაძარში იქნა ხელდასხმული. ამგვარად, ის იყო პირველი მიტროპოლიტი, რომელიც რუსმა მღვდელმთავრებმა ხელდასხმეს, კონსტანტინოპოლის სამოციქულო ტახტის კურთხევით.

რუსეთის მიტროპოლიის ტახტზე ასვლის შემდეგ, წმინდა იონამ კიდევ უფრო გააძლიერა თავისი ღვაწლი, შრომას შრომაზე ამატებდა და, რაც მთავარია, ზრუნავდა, რათა ყველგან განემტკიცებინა კეთილმსახურება; ამ მიზნით შთაგონებული, ის განუწყვეტლივ ასწავლიდა სამწყსოს, ეპისტოლეებს გზავნიდა; როგორც ჭეშმარიტი მწყემსი, ის ამტკიცებდა მართლმადიდებლურ სარწმუნოებას, რაც განსაკუთრებით ნათლად ჩანს მის ეპისტოლეებიდან 2316; საერთოდ, მას დიდი ზრუნვა ჰქონდა იმაზე, რომ დაუზიანებლად შეენარჩუნებინა ღვთისგან მისთვის მინდობილი სამწყსო.

წმინდა იონა ღვთისგან სასწაულთმოქმედების ნიჭის ღირსი გახდა: განკურნებდა სნეულებებს და წინასწარმეტყველებდა მომავალს.

ასე, თავისი ლოცვით, მან სასიკვდილოდ დაავადებული დიდი მთავრის ასული სნეულების სარეცლიდან აღადგინა. ამ სასწაულის ხილვით, ერთმა ურწმუნომ, ეშმაკის წაქეზებით, წმინდას უთხრა, რომ დიდი მთავრის ასული დაავადებისგან მისი ლოცვით კი არ განიკურნა, არამედ სნეულება თავისთავად გაუარა. მაშინ ნეტარმა იონამ, იმ კაცი მოუწოდა, ასწავლიდა მას, არ ეგმო სულიწმინდის მადლი და უთხრა:

– შვილო ჩემო! ნუ იეჭვებ არაფერში, რამეთუ „რაც შეუძლებელია ადამიანთათვის, შესაძლებელია ღვთისათვის“ (ლუკა 18:27); ღმერთმა სიცოცხლე მიანიჭა ქალწულს მისი რწმენის, და, რაც მთავარია, მისი მბრძანებელი მშობლების იმედის გამო.

მაგრამ მან არ დაუჯერა წმინდას და კიდევ უფრო მგმობი სიტყვების თქმა დაიწყო.

მაშინ წმინდა იონამ უთხრა მას:

– დაგიბმოდეს ენა, დაგეგმოდეს მგმობი ბაგე შენი; სასიკვდილოდ მყოფი ქალწულის ნაცვლად, შენ მოკვდები!

და მაშინვე მკრეხელი მიწაზე უხმოდ დაეცა: ენა წაერთვა, მხოლოდ თვალებს აცეცებდა და მცირე ხნის შემდეგ სული განუტევა იმის გამო, რომ გაბედა დაეგმო სულიწმინდის ნიჭი, რომელიც იმ დიდ მღვდელმთავარში იყო.

წმინდა მიტროპოლიტს ჰყავდა ერთი ბერი, სახელად პიმენი, რომელიც მარანს განაგებდა და რომელსაც დავალებული ჰქონდა მოსულ უძლურ მათხოვრებისთვის სასმელი მიეცა.

ერთხელ მასთან მოვიდა ღარიბი ქვრივი და სთხოვა, მისი ავადმყოფობის გამო ცოტა თაფლი მიეცა მისთვის. მაგრამ იმ ბერმა ბოროტებით უთხრა მას:

– წადი, ახლა ჯერ არ არის სასმელის მიცემის დრო.

ქვრივი წავიდა მწუხარებით.

ამის გაგების შემდეგ, ღვთის მღვდელმთავარმა მოუწოდა პიმენს და უთხრა:

– ძმაო! არ იცი, რა ქვრივი შეურაცხყავი; ის ღვთივსათნოა; ამისთვის ღმერთი სიკვდილით გსჯის; წადი, მოინანიე შენი ცოდვები, რადგან დადგა შენი სიკვდილის დრო.

და უბრძანა წმინდა იონამ თავის მოძღვარს, პიმენი სქემაში აღეკვეცა, და აღკვეცის იმავე დღეს ის გარდაიცვალა, ღვთის მღვდელმთავრის სიტყვისამებრ.

სხვა დროს წმინდა მამამ ერთ თავის მორჩილს ბევრი ფული მისცა ღარიბებისთვის დასარიგებლად; მაგრამ მან ფულის ნაწილი დაარიგა, ნაწილი კი თავისთვის გადამალა.

ერთხელ მოხდა ისე, რომ წმინდასთან მოვიდა ღარიბი ქვრივი მორჩილზე საჩივრით და თქვა:

– ღვთის მღვდელმთავარო! შენმა მორჩილმა შენ მიერ დანიშნული ფულიდან არაფერი მომცა.

მღვდელმთავარმა, მოუწოდა რა მორჩილს, ჰკითხა მას:

– რატომ შეურაცხყავი ეს ქვრივი და არაფერი მიეცი?

მან უპასუხა: – მე ბევრი მივეცი, მაგრამ ის თავხედურად მეტს ითხოვს.

ქვრივმა კი უარყო ეს და დაჟინებით ამტკიცებდა, რომ მისგან არაფერი მიუღია.

მორჩილმა რისხვით შესძახა: – წადი! მოკვდები, რადგან ცრუობ!

მაშინ წმინდამ უთხრა: – ასე არ იქნება: ეს ქვრივი სიმართლეს ამბობს, შენ კი იპარავ და ცრუობ; ის იცოცხლებს, შენ კი მოკვდები.

მაშინვე მორჩილი ციებ-ცხელებით დაავადდა და მოკვდა.

ერთ ბოიარს, სახელად ვასილის, მეტსახელად კუტუზს, არ სწამდა წმინდა იონას სასწაულთმოქმედი ძალა, არასოდეს მოდიოდა მასთან და არ სურდა მისგან კურთხევის მიღება. ერთხელ მას ძლიერი კბილის ტკივილი დაემართა, რისგანაც ძალიან იტანჯებოდა და ვერაფრით ვერ იკურნებოდა. მოხდა ისე, რომ იმ ბოიარი, რომელსაც კბილები სტკიოდა, საკათედრო ტაძარში იმყოფებოდა, როდესაც მასში ღვთის მღვდელმთავარი იონა საღმრთო ლიტურგიას აღასრულებდა; ლიტურგიის დასრულების შემდეგ წმინდამ, მოუწოდა რა მას, აკურთხა, მისცა მას სეფისკვერი და, საღვთო წერილიდან შეგონების შემდეგ, მოულოდნელად ხელით ისე დაარტყა ლოყაზე, რომ ბევრს გაუგონია დარტყმის ხმა.

ვასილიმ ხმამაღლა დაიყვირა: – ოჰ, მტკივა: შენ ბოლო კბილები ჩამომიგდე!

და მაშინვე ავადმყოფმა შვება იგრძნო და კბილის ტკივილმა გაუარა. ის სახლში წავიდა გახარებული, ღმერთს მადლობას უხდიდა და მის სათნოყოფილს, მღვდელმთავარ იონას, აქებდა.

1451 წელს, ჩვენი წინაპრების ცოდვების გამო, ღვთის დაშვებით მოხდა უღმერთო აგარიანთა შემოსევა რუსულ მიწაზე. ერთმა ურდოს მთავარმა, მრავალ თათართან ერთად, მოულოდნელად მიადგა მოსკოვს, დაწვა მისი შემოგარენი და ყველა მხრიდან დაიწყო თვით ქალაქის შევიწროება. ნეტარი მიტროპოლიტი იონა, მთელ თავის სამღვდელოებასთან ერთად, ჯვრით მსვლელობით და სავედრებელი საგალობლების გალობით წავიდა ქალაქის კედლებთან, მრავალი ცრემლით აღავლენდა ღმერთს მხურვალე ლოცვას ქალაქისა და ხალხისთვის.

როდესაც დაინახა ერთი ხანდაზმული ბერი, ჩუდოვის მონასტრის ინოკი, სახელად ანტონი, რომელიც კეთილმსახური ცხოვრებით გამოირჩეოდა და რომელსაც იცნობდა, წმინდა იონა მიუბრუნდა მას ასეთი სიტყვებით:

– შვილო და ძმაო ჩემო, ანტონი! ილოცე მოწყალე ღმერთისა და ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისადმი, ქალაქისა და ყოველი მართლმადიდებელი ქრისტიანის უღმერთო აგარიანთაგან ხსნისათვის.

ანტონიმ უთხრა მას: – დიდო მღვდელმთავარო! ვმადლობთ ღმერთსა და მის ყოვლადწმინდა დედას, ჩვენს ძლიერ და მსწრაფლ შემწეს: მან შეისმინა შენი ლოცვები და შეევედრა თავის ძეს, ჩვენს უფალ იესო ქრისტეს, რათა შენს გამო გადარჩეს ეს ქალაქი და ყოველი მართლმადიდებელი ქრისტიანი. მტრები აგარიანები მალე დამარცხდებიან და უხილავი ძალით განიდევნებიან; მხოლოდ მე ვარ უფლისგან განწესებული, რომ მტრების ხელით მოვკვდე.

როგორც კი ბერმა ეს თქვა, უეცრად თათრების ნასროლმა ისარმა განგმირა იგი, რისგანაც მალე გარდაიცვალა; რის შემდეგაც მიტროპოლიტმა იონამ, მთელ სამღვდელოებასთან ერთად, პატივით დაკრძალა იგი.

ხოლო როდესაც დადგა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის დადების დღესასწაული, 2 ივლისს, თათრებში არეულობა მოხდა: უეცრად შეეპარათ შიში და ზარი, და გაიქცნენ, ქალაქიდან უხილავი ძალით დევნილნი.

წმინდა მიტროპოლიტმა იონამ ბრძანა, რაც შეიძლება მალე აეგოთ თავის ეზოში ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის დადების ეკლესია, მის მიერ აგარიანთაგან ლოცვებით ხსნის მოსახსენიებლად, რამეთუ იმ დღეს მოხსნეს მათ ქალაქის ალყა.

შემდეგ, მრავალი წლის გასვლის შემდეგ, ღრმა სიბერეს მიღწეული წმინდა იონა თავის პატიოსან აღსასრულამდე ღვთისგან მის შესახებ შემდეგი გამოცხადების ღირსი გახდა.

საკათედრო ეკლესიის მნათემ, სახელად მაქსიმემ, ერთ ღამეს, თავისი მოვალეობისამებრ, ეკლესიის გარშემო სიარულისას, ღია იპოვა იგი და დაინახა, რომ მასში სანთლები ენთო და მღვდლები გალობდნენ. იგი ძალიან შეშინდა და გაიქცა, რათა ეკლესიის მნეს, მღვდელ იაკობს ეთქვა ამის შესახებ.

ის ნაჩქარევად გაემართა, მაგრამ ეკლესია დაკეტილი დახვდა, როგორც იყო, თუმცა შიგნიდან სინათლე ჩანდა. მან გააღო კარები, შევიდა ტაძარში და ვერავინ იპოვა იქ, მაგრამ სანთლები ენთო. იგი შეშინდა და საკურთხევლიდან ხმა გაიგონა, რომელიც ამბობდა:

– იაკობ! წადი, უთხარი ჩემს მონას, მიტროპოლიტ იონას, ვინაიდან იგი მთხოვს ჩემი სულიერი ხსნისთვის სხეულის ავადმყოფობას – მე შევისმინე მისი თხოვნა: ფეხზე წყლულს გავუგზავნი, რისგანაც იგი მოკვდება; დაე, მოახლოებული აღსასრულის გამო, არ დააყოვნოს მღვდელმთავრის მოვალეობით დაკისრებული საქმეების დასრულება. ამ ხმის გაგონებაზე იაკობი შიშითა და ზარით აღივსო, დაბნეული იყო და არავისთვის უამბო თავისი ხილვის შესახებ, თვით მღვდელმთავარ იონასთვისაც კი.

დილით, დღის გათენებისას, წმინდა იონამ, იაკობი თავისთან რომ მოუხმო, ჰკითხა მას:

– იაკობ, სად იყავი ღამით? რა ნახე და რა გაიგონე? რატომ არ გამომიცხადე ის, რაც ჩემზე გამოგეცხადა?

იაკობი შეშინდა, მღვდელმთავრის ფეხებთან დაეცა და თქვა: – ვლადიკა, მაპატიე! ვერ გავბედე ამის თქმა შენთვის, მაგრამ ვხედავ, რომ შენ ეს სულიწმინდამ გაგიცხადა.

მღვდელმთავარმა თქვა: – ღმერთმა შეგინდოს, შვილო ჩემო; მაგრამ გეტყვი, რომ ღმერთი წაგართმევს შენს მეუღლეს. მაშ, წადი და მალე იზრუნე მის სულზე, რათა მონანიებაში აღესრულოს იგი.

ამ დრომდე ეკლესიის მნეს ცოლი სრულიად ჯანმრთელი იყო. ხოლო როდესაც ის სახლში დაბრუნდა, იგი უკვე ავადმყოფი დახვდა, და სამი დღის შემდეგ გარდაიცვალა, როგორც ჯერ არს, შეასრულა თავისი ქრისტიანული ვალი სინანულითა და ქრისტეს წმინდა საიდუმლოებების ზიარებით.

ამის შემდეგ დიდმა მღვდელმთავარმა იონამაც დიდხანს არ იცოცხლა. აღივსო სულიწმიდის მადლითა და კეთილი საქმეებით და „სრულყო სიწმინდე ღვთის შიშით“ (2კორ. 7:1), იგი ხანდაზმულ ასაკში ნეტარი აღსასრულის ღირსი გახდა. მღვდელმთავარი ფეხზე წყლულით დაავადდა და, სხეულით დასუსტებული, სულით არ დასუსტებულა, ავადმყოფობის დროსაც განაგრძობდა ღვთის ეკლესიის მონახულებას.

ემზადებოდა რა გადაეცა თავისი წმინდა სული ღვთის ხელში, მან აკურთხა დიდი მთავარი, მისი შთამომავლობა და მთელი ხალხი და, ლოცვით ბაგეებზე, მიაბარა სული უფალს 1464 წლის 31 მარტს; ის მწყემსავდა ღვთის ეკლესიას თორმეტნახევარი წლის განმავლობაში.

წმინდა იონას გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ გარდაიცვალა დიდი მთავარი ვასილი ვასილიევიჩიც; მას მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძემ, დიდმა მთავარმა იოანე ვასილიევიჩმა, რუსეთის მიწის თვითმპყრობელმა. ღვთის ნებითა და უაღრესად მღვდელმთავარი მიტროპოლიტი გერონტის კურთხევით, მან ისურვა აეშენებინა ახალი საკათედრო ტაძარი (რომელიც დღესაც არსებობს) ძველი, დანგრეულის ნაცვლად.

აიღეს მღვდელმთავარი და სასწაულთმოქმედი მიტროპოლიტი პეტრეს პატიოსანი ნაწილები და დროებით გადაასვენეს სხვა ეკლესიაში.

და აი, როდესაც დაანგრიეს ძველი ეკლესია და დაიწყეს თხრა ახალი დიდი ეკლესიის საძირკვლის ჩასადებად, ნაპოვნი იქნა სხვა მიტროპოლიტების ნაწილები: თეოგნოსტის, კვიპრიანეს, ფოტის, და ასევე წმინდა სასწაულთმოქმედი იონასი.

როდესაც ამ პატიოსანი ნაწილების აღმოჩენისას საკათედრო პანაშვიდების აღსრულება დაიწყეს, მიიყვანეს იქ ერთი შვიდი წლის ყრმა, სახელად სიმეონი, რომელიც დაბადებიდან დაუძლურებული იყო. ის იყო მღვდელ პეტრეს ძე, რომელიც მსახურობდა წმინდა იოანე კიბისაღმწერლის ტაძარში, სამრეკლოში. საკათედრო მღვდელმა ალექსიმ, ხელში აყვანით ის დაუძლურებული ყრმა, დააყენა მღვდელმთავარი იონას ლუსკუმის ფეხებთან და, ეჭირა რა იგი, უბრძანა ელოცა.

ყრმამ, რომელსაც ის მღვდელი უჭერდა მხარს, ლოცვისას ხმამაღლა დაიძახა:

– წვიმს!

მზიანი დღე იყო, ცაზე არ ჩანდა არც ერთი ღრუბელი: მაშინვე ის ყრმა განიკურნა და უკვე უცხო დახმარების გარეშე თავად წავიდა სახლში.

ყველა გაოცებული იყო ამ სასწაულით და ადიდებდნენ ღმერთს და მის მსახურს, წმინდა იონას.

როდესაც 1479 წელს დასრულდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძრის მშენებლობა, იგი საზეიმოდ იკურთხა და მასში გადაასვენეს წმინდა მიტროპოლიტების პატიოსანი ნაწილები: პირველ რიგში, წმინდა სასწაულთმოქმედი პეტრესი, შემდეგ თეოგნოსტის, კვიპრიანეს, ფოტის და ქრისტეს ამ მსახურის, იონასი. ხოლო რადგან მისი ნაწილები აღმოჩნდა მთელი და უხრწნელი, ამიტომ ისინი ჩაასვენეს ლუსკუმაში და ღიად დადეს საკათედრო ტაძარში, როგორც დღესაც განისვენებენ და მრავალ მორწმუნეს, ვინც მათთან ლოცვით მოდის, ანიჭებენ სათხოვარ მადლს.

ერთმა ადამიანმა, სახელად იოანემ, რომელიც მუნჯი იყო და არაფრის თქმა არ შეეძლო, ერთხელ მივიდა წმინდანის ლუსკუმასთან და შეეხო მის პატიოსან ნაწილებს, ამბორი უყო მის წმინდა ხელს. უცნობია, როგორ, მას, ღვთის განგებულებით, მოეჩვენა, რომ მღვდელმთავარმა გაუწოდა ხელი, მოჰკიდა ენა და მაგრად ეჭირა. მან ხმამაღლა დაიწყო ყვირილი. მღვდლები და ხალხი, რომლებიც მაშინ ეკლესიაში იყვნენ, მივარდნენ მას ყვირილზე და გაკვირვებულნი იყვნენ, რატომ ყვიროდა მუნჯი. როდესაც დაინახა, რომ წმინდანმა ხელიდან გაუშვა ენა, იოანემ შეწყვიტა ყვირილი და მაშინვე ნათლად დაიწყო ლაპარაკი და ყველას მოუყვა, როგორ სასწაულებრივად განიკურნა სიჩუმისგან ენა მისი. ყველა, ვინც იქ იმყოფებოდა, შეძრწუნდა იმ საკვირველი სასწაულისგან და, ადიდებდნენ რა ღვთის საქმეებს, აქებდნენ დიდ სასწაულთმოქმედს, მღვდელმთავარ იონასაც.

ბევრი სხვა სასწაულიც ხდებოდა და ახლაც ხდება მოსკოვის წმინდა მიტროპოლიტი იონას პატიოსანი ნაწილებისგან ყველასთვის, ვინც მათთან რწმენით მოდის, ქრისტეს, ჩვენი ღმერთის სადიდებლად, რომელიც განდიდებულია მამასთან და სულიწმიდასთან ერთად, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

---

წმიდისა მართლისა იოსებ მშვენიერის ცხოვრება

მშვენიერი სულითაც და ხორცითაც, ნეტარი იოსები იყო ძველი აღთქმის პატრიარქ იაკობის ძე, ისააკის შვილიშვილი და აბრაამის შვილთაშვილი. ის იაკობის მეორე ცოლისგან, რაქელისგან დაიბადა, რომელიც უნაყოფო იყო მანამ, სანამ ღმერთმა არ შეისმინა მისი ვედრება და არ განუღო მას საშო შვილების სათხოვნელად. რაქელმა პირველად ყრმა იოსები შვა, რომელიც იაკობის მეთერთმეტე ძე იყო. რაქელის მეორე ძე ბენიამინი იყო, ისრაელის მეთორმეტე ძე. ბენიამინის დაბადების შემდეგ რაქელი გარდაიცვალა და ეფრათაში, ანუ ბეთლემში დაიკრძალა. რაქელის ძენი, იოსები და ბენიამინი, მეტად ძვირფასი იყვნენ იაკობისთვის, რადგან ღმერთმა ისინი მას მისი სიცოცხლის დამდეგს მოუვლინა, თანაც ისინი მის საყვარელ მეუღლეს, რაქელს აგონებდნენ, რომლის სიკვდილმაც ძალიან დაამწუხრა იგი. იაკობს ის იმდენად უყვარდა, რომ მის გამო თოთხმეტი წელიწადს მუშაობდა თავის სიმამრთან, ლაბანთან. გარდა ამისა, რაქელის ორივე ძე კეთილშობილი, უბიწო და სიყვარულის ღირსი იყო, განსაკუთრებით კი ნეტარი იოსები, რომელშიც სიყრმიდანვე დამკვიდრდა სულიწმიდის მადლი. როდესაც იოსები ჩვიდმეტი წლის გახდა, მან მამამისის ფარების მწყემსვა დაიწყო თავის ძმებთან ერთად, რომლებიც სხვა დედებისგან იყვნენ დაბადებულნი. თავისი ძმების ცოდვილი საქმეების შემყურე იოსებს ეზიზღებოდა მათში მონაწილეობა. პირიქით, თავისი ძმების სიყვარულით და მათი სულების გადარჩენის სურვილით, იოსები მათ ზოგიერთ უკანონობას მამამისს, იაკობს აუწყებდა, რათა მას მამობრივი სიმკაცრით დაესაჯა ისინი და ამგვარად თავისი სახლიდან ღვთის რისხვა განერიდებინა. იაკობმა იოსებში ასეთი გონიერება, უბიწოებასთან და ღვთის შიშთან შეერთებული რომ დაინახა, კიდევ უფრო შეიყვარა იგი და ფერადი სამოსელი შეუკერა. ძმებს კი იოსები ძლიერ შეძულდათ: ზოგს – იმის გამო, რომ ის არ იღებდა მონაწილეობას მათ ცოდვილ საქმეებში და მამას აუწყებდა მათ შესახებ; ზოგს კი – იმის გამო, რომ მამას ის მათზე მეტად უყვარდა. მათ არ შეეძლოთ მეგობრულად ესაუბრათ იოსებთან, ბოროტ ბრალდებებს უყენებდნენ მას და მამასთან აბეზღებდნენ. თუმცა, იაკობს, რომელიც კარგად იცნობდა იოსების უმანკოებას, არ სჯეროდა მათი.

იმ დროს სულიწმიდა, რომელიც იოსებში მკვიდრობდა, სიზმრებში უწყებდა მას, როგორც წინასწარმეტყველს, ყველაფერს, რაც მის მომავალ ცხოვრებას ეხებოდა. არაფრის დაფარვის გარეშე, იოსები ამას თავის მამასა და ძმებს უამბობდა:

– მოისმინეთ, – თქვა მან ერთხელ, – სიზმარი, რომელიც ვნახე. მე მესიზმრა, რომ მინდვრის შუაგულში ძნებს ვკრავდით; ჩემი ძნა პირდაპირ იდგა, თქვენი ძნები კი, ირგვლივ მდგომნი, ჩემს ძნას თაყვანს სცემდნენ.

ამაზე ძმებმა უთხრეს:

– ნუთუ შენ გვიმეფებ ჩვენ და გვიბატონებ?

და ასეთი სიზმრის გამო კიდევ უფრო შეძულდათ იგი.

შემდეგ იოსებმა სხვა სიზმარი ნახა და ისიც მამასა და ძმებს უამბო:

– მე ვნახე, – თქვა მან, – როგორ თაყვანი მეცეს მზემ, მთვარემ და თერთმეტმა ვარსკვლავმა.

ეს რომ მოისმინა, მამამ იოსებს ჰკიცხა სიტყვებით:

– რას ნიშნავს ეს სიზმარი? ნუთუ მე და შენი დედა (დედინაცვალი ლეა) შენს ძმებთან ერთად მოვალთ და თაყვანს გცემთ მიწამდე?

მამამ ის მოჩვენებითად ჰკიცხა. ამით მას სურდა ძე მისი ძმების კიდევ უფრო დიდი რისხვისგან დაეცვა. სინამდვილეში კი ეს სიზმარი ღრმად ჩაუჯდა იაკობის სულში. ის თავისთვის ფიქრობდა: „რა შეიძლება იყოს ეს? მეჩვენება, რომ უფალს ამ სათნო ყრმით სურს ყველას გააოცოს თავისი წყალობით.“ და სულში ხარობდა ამით. ძმებს კი იოსები კიდევ უფრო ძლიერ შეძულდათ და მისთვის ბოროტების მიყენება განიზრახეს.

ერთხელ, როდესაც ძმები ცხვრებს სიქემში მწყემსავდნენ, იოსები მამასთან ერთად ხევრონის ველზე იმყოფებოდა. შვილთმოყვარე მამამ, სიქემში მყოფი ძეების გამო ზრუნვით, თავის საყვარელ ძეს, იოსებს უთხრა: – წადი, შვილო, შენს ძმებთან, ნახე, თუ არიან ჯანმრთელად და თუ არის ფარა მთელი, და მალე დაბრუნდი ჩემთან.

ბრძანების აღსრულებით, იოსები ძმებთან გაემართა, რათა მამის მოკითხვა გადაეცა მათთვის; ბენიამინი კი, ჯერ კიდევ მცირე ყრმა, მამასთან დარჩა. იოსები სიქემის უდაბნოში დაეხეტებოდა და ვერაფრით ვერ პოულობდა თავის ძმებს. მან უკვე მათი ბედის გამო წუხილი დაიწყო, როდესაც შეხვდა ვიღაც კაცი, რომელმაც ჰკითხა:

– რას ეძებ, ჭაბუკო?

მან მიუგო:

– ჩემს ძმებს ვეძებ; მითხარი, თუ იცი, სად მწყემსავენ ისინი ფარებს?

მაშინ ამ კაცმა უთხრა:

– ისინი აქედან წავიდნენ, რადგან მე მესმოდა, როგორ ამბობდნენ: „წავიდეთ დოთაიმში!“

მან უჩვენა იოსებს გზა. იოსები გაჰყვა თავის ძმებს და იპოვა ისინი დოთაიმში. შორიდან რომ დაინახა, ძლიერ გაუხარდა, რადგან უყვარდა ისინი. მათაც დაინახეს იგი შორიდან და არც კი დაუახლოვდა, რომ უკვე გაუწყრნენ, როგორც ველური მხეცები, და დაიწყეს თათბირი, როგორ მოეკლათ იგი. ერთმანეთს უთხრეს:

– აი, მოდის ის სიზმრების მნახველი. მოდით, ახლა მოვკლათ და ორმოში ჩავაგდოთ. შემდეგ კი ვიტყვით, რომ მხეცმა შეჭამა. ვნახოთ მაშინ, როგორ ასრულდება მისი სიზმრები.

უფროსმა ძმამ, რუბენმა, ეს მოისმინა და, რადგანაც სურდა იოსების გადარჩენა ძმების მკვლელი ხელებისგან, უთხრა მათ:

– ნუ მოკლავთ მას, ნუ დაღვრით თქვენი ძმის სისხლს: უმჯობესია, ჩააგდოთ ის იმ ორმოში, რომელიც უდაბნოშია. დაე, იქ მოკვდეს მარტოობაში, ოღონდ თქვენ ხელი არ ახლოთ!

ამით რუბენი ფიქრობდა, რომ უდანაშაულო ჭაბუკს სიკვდილისგან იხსნიდა. მას სურდა ფარულად ამოეყვანა იგი ორმოდან და მამასთან გაეშვა.

კეთილი, როგორც ცხვარი, იოსებს არაფერი იცოდა თავისი ძმების ბოროტების შესახებ. ის მივიდა მათთან და მეგობრულად აკოცა, მიესალმა მამის სახელით. ძმები კი, როგორც მხეცები, დაეცნენ მას და ჩამოაცალეს ფერადი სამოსი. კბილებს აკრაჭუნებდნენ მასზე, თითქოს ცოცხლად შეჭმა სურდათ. ისინი მუშტებს ურტყამდნენ იოსებს და ყოველგვარ შეურაცხყოფას აყენებდნენ მას. ამ ბოროტებაში ძმები მას სასტიკებად და დაუნდობლებად ეჩვენებოდნენ. იოსებს აღარ ჰქონდა იმედი, რომ ვინმე დაუდგებოდა გვერდით. ამიტომ აიმაღლა ხმა და ცრემლებითა და ქვითინით დაიწყო ძმების ვედრება შებრალებისთვის:

– რისთვის მრისხანებთ? გთხოვთ, ცოტა გამათავისუფლოთ და მოისმინოთ ჩემი თხოვნა. ძმებო! თქვენ თვითონ იცით, რომ მამა ყოველდღე ტირის დედაჩემის გარდაცვალების გამო. ნუთუ გაბედავთ, ახალი ჭრილობა მიაყენოთ მას, როცა ძველი ჯერ კიდევ არ შეუხორცებია? გევედრებით, ნუ გამომყოფთ მამას, თორემ მწუხარებისგან საფლავში ჩავა. გფიცავთ ჩვენი მამების, აბრაამის, ისააკის და იაკობის ღმერთს – ღმერთს, რომელმაც უბრძანა აბრაამს დაეტოვებინა თავისი მამის მიწა და სახლი და დასახლებულიყო აღთქმულ მიწაზე – ღმერთს, რომელმაც აღუთქვა აბრაამს, რომ მისი შთამომავლობა ისეთივე ურიცხვი იქნებოდა, როგორც ცის ვარსკვლავები ან ზღვის პირას ქვიშა. გფიცავთ უზენაეს ღმერთს, რომელმაც აბრაამს ნებისყოფის ძალა მისცა შვილის, ისააკის მსხვერპლად შეწირვისას და ბატკანი გამოგზავნა მისი შვილის ნაცვლად დასაკლავად. გფიცავთ წმინდა ღმერთს, რომელმაც აკურთხა ჩვენი მამა იაკობი ისააკის, თავისი მამის, პირით და რომელიც არ მიუტოვებია იაკობი ხარანშიც კი, მესოპოტამიაში, საიდანაც აბრაამი გამოვიდა: აქ ღმერთმა იხსნა იაკობი უბედურებისგან! ყოველივე ამით გფიცავთ და გთხოვთ, ნუ გამომყოფთ იაკობს, როგორც სიკვდილმა გამოყო იგი რახელისგან. თორემ იაკობი ჩემზეც ისევე იტირებს, როგორც რახელზე ტირის, და თვალები დაეხუჭება, ჩემს დაბრუნებას არ დაელოდება. შემიბრალეთ და გამიშვით მამასთან!

ასე ევედრებოდა იოსები ძმებს თავისი მამების ღმერთს. სასტიკმა ძმებმა კი არანაირად არ შეიბრალეს იგი და, ღმერთის არშეშინებულებმა, იოსები ორმოში ჩაითრიეს. ის ფეხებზე ეჭიდებოდა მათ, ტიროდა და ამბობდა:

– ძმებო! მაპატიეთ!

მაგრამ მათ ჩააგდეს ის ორმოში. ეს ორმო ოდესღაც ღრმა და ბნელი ჭა იყო, რომელიც მოგვიანებით დაშრა. ამ ორმოში მჯდომი იოსები მწარე ცრემლებით ტიროდა და მამას ეძახდა:

– შეხედე, მამაო, რა დამემართა შენს შვილს! მე, როგორც მკვდარი, ორმოში ჩამაგდეს. შენ ჩემს დაბრუნებას ელოდები, მე კი, როგორც ყაჩაღი, ახლა ორმოში ვწევარ. შენ თვითონ, მამაო, მითხარი: „წადი, ნახე შენი ძმები და ფარები და მალე დაბრუნდი ჩემთან“. ძმები კი მძვინვარე მგლებივით მომექცნენ და ბრაზით განმაშორეს შენგან. კეთილო მამაო! შენ უკვე ვეღარ მხედავ და ჩემს ხმასაც ვეღარ ისმენ, მე კი ვეღარ ვიქნები შენი სიბერის ნუგეში. ვეღარ ვიხილავ შენს ჭაღარას, რადგან დამმარხეს, თანაც, მკვდარზე უარესად. იტირე, მამაო, შენს შვილზე, როგორც შენი შვილი ტირის შენზე, თავის მამაზე! ხომ ასეთ ახალგაზრდა წლებში განმაშორეს შენგან! ვინ მომცემდა მტრედს, ადამიანური მეტყველების მქონეს, რათა გაფრენილიყო და მოგიყოლოდა ჩემი მწუხარების შესახებ? აღარ მაქვს ცრემლები და კვნესისგან ხმაც დავკარგე. არაფერია, რაც ჩემს მწუხარებას უშველის! ო, მიწავ, მიწავ, რომელმაც აღუძახე წმინდა ღმერთს მართალი აბელისათვის, უსამართლოდ მოკლულისთვის, როგორც მოთხრობილია თავიდანვე ჩვენი წინაპრებისგან, რომ მიწამაც აღუძახა მართლის სისხლისათვის (დაბ. 4:10)! ახლა კი ჩემს ნაცვლად მიმართე მამაჩემ იაკობს, მოუყევი მას ყველაფერი, რაც ჩემმა ძმებმა გამიკეთეს!

ასე ტიროდა იოსები ორმოში დაღლილობამდე, და არავინ იყო მისი სანუგეშო.

სასტიკმა ძმებმა კი, იოსები ორმოში ჩაგდების შემდეგ, სიხარულით დაიწყეს ჭამა-სმა. ისინი ისე მხიარულად და საზეიმოდ იწვნენ, თითქოს მტერი დაემარცხებინათ ან ქალაქი აეღოთ. ამ მხიარულებისას მათ შენიშნეს მათკენ მომავალი ისმაელი ვაჭრები 2329 , რომლებიც გალაადიდან ეგვიპტეში მიდიოდნენ. ვაჭრებს აქლემები მოჰყვებოდნენ, რომლებსაც საკმეველი, გუნდრუკი და სხვა სურნელოვანი ნივთიერებები მიჰქონდათ.

მაშინ იუდამ, იაკობის მეოთხე ვაჟმა, თავის ძმებს უთხრა: – რა სარგებელი გვექნება, თუ ძმას მოვკლავთ და მის სისხლს დავმალავთ? უმჯობესია მივყიდოთ ის ამ ისმაელიანებს, დაე, შორს წაიყვანონ. იოსები უცხო ქვეყანაში მოკვდება, ჩვენ კი არ ვიქნებით ჩვენი ერთსისხლა ძმის მკვლელები.

დანარჩენი ძმები იუდას დათანხმდნენ. წავიდნენ და იოსები ორმოდან ამოიყვანეს. ჩამვლელმა ისმაელიანებმა იოსების სანაცვლოდ ოცდაათი ოქროს მონეტა მისცეს. ამ გაყიდვისას რუბენი იქ არ იყო: ის სადღაც იყო წასული. დაბრუნებისას რუბენი ორმოსკენ წავიდა, მაგრამ იოსები იქ ვერ იპოვა. მაშინ მან ტანისამოსი შემოიხია, ძმებთან დაბრუნდა და თქვა: – ორმოში ყმაწვილი არ არის! სად წავალ? როგორ გადავიტან ჩვენი მამის ტირილს მის გამო?

რუბენს იოსები ებრალებოდა.

ვაჭრები, რომლებმაც იოსები წაიყვანეს, გზად მივიდნენ ეფრათის იმ ადგილამდე, სადაც რახელის საფლავი იყო: აქ გარდაიცვალა ის, როდესაც იაკობი მესოპოტამიიდან ბრუნდებოდა. როგორც კი იოსებმა დედამისის, რახელის, საფლავი დაინახა, მაშინვე მივარდა და მასზე დაემხო. შემდეგ ხმამაღლა და მწარე ცრემლებით თქვა: – რახელ, დედაჩემო! აღდექი მიწიდან და შეხედე იოსებს, რომელიც გიყვარდა! შეხედე, რა დამემართა: აჰა, უცხოტომელებს ეგვიპტეში მივყავარ. მათთან მონებად გამყიდეს ძმებმა, თანაც შიშველი გამყიდეს, როგორც ბოროტმოქმედი. იაკობმა არ იცის, რომ გამყიდეს. გამიხსენი შენი სამარე, დედაჩემო, და მიმიღე შენთან! იყოს შენი სამარე ერთი სასიკვდილო სარეცელი ჩვენ ორისთვის! ო, რახელ! წაიყვანე შენი შვილი, რათა უცხო მხარეში აღარ ელოდოს სიკვდილს. რახელ, წამიყვანე შენთან! ჩემი განშორება იაკობთან ისეთივე მოულოდნელი იყო, როგორც შენთან განშორება, დედაჩემო. დაე, მოაღწიოს შენს სმენამდე ჩემმა ტირილმა და ჩემი გულის ტანჯვამ, რათა შენს სამარეში წამიყვანო. ვეღარ ვტირი: ცრემლები არ მაქვს და ჩემი სული დაღლილია ტირილისა და გოდებისგან. ო, რახელ, რახელ! ნუთუ არ შეისმენ შენი შვილის, იოსების, თხოვნას? შენს შვილს ძალით მიჰყავთ შენგან, შენ კი არ გინდა მისი შეკავება. იაკობს ვუხმობდი – მან არ გაიგო ჩემი ხმა. ახლა შენ გიხმობ, შენ კი არ გინდა ჩემი მოსმენა. დაე, მოვკვდე აქ, შენს სამარეზე, მაგრამ არ წავალ, როგორც ბოროტმოქმედი, უცხო მიწაზე!

როდესაც ისმაელიანებმა, რომლებმაც იოსები იყიდეს, დაინახეს, როგორ ემხო ის საფლავს, ერთმანეთს უთხრეს: – ეს ჭაბუკი ჯადოქრობის საშუალებით ჩვენგან გაქცევას ცდილობს. მოდით, უფრო მაგრად შევკრათ, რათა რამე უსიამოვნება არ მოგვაყენოს!

მასთან მისულებმა ბოროტად თქვეს: – ადექი, კმარა ჯადოქრობა, თორემ მოგკლავთ ამ საფლავზე. არ გვინდა შენში გადახდილი ფულის დაკარგვა!

როდესაც იოსები ადგა, ისმაელიტებმა დაინახეს, რომ მისი მთელი სახე მწარე ცრემლებისგან დასივებული ჰქონდა. და თითოეულმა მათგანმა თანაგრძნობით დაუწყო კითხვების დასმა: – რატომ იტირე ასე მწარედ, როდესაც ეს საფლავი დაინახე? ნუ გეშინია და გვითხარი, ვინ ხარ და რატომ გაგყიდეს? მწყემსებმა, რომლებმაც გაგყიდეს, გვითხრეს: „მოუფრთხილდით მას, რათა გზაში არ გაგექცეთ; თუ გაგექცევათ, ეს ჩვენი ბრალი არ იქნება: ჩვენ გაგაფრთხილეთ.“ მაშ, გვითხარი სიმართლე: ვისი მონა ხარ? იმ მწყემსების თუ სხვისი? და აგვიხსენი, რატომ მიეყრდენი ამ საფლავს ასეთი სიყვარულით? ჩვენ შენი ბატონები ვართ, რადგან ჩვენ გიყიდეთ. როგორც მონამ, ყველაფერი გვითხარი. თუ რაიმე დაგვიმალე, აბა, სხვას ვის შეგიძლია უამბო შენი დარდი? განა ჩვენი მონა არა ხარ? იმ მწყემსებმა გვითხრეს, რომ შეიძლება გაგექცე, – ეს გვაღელვებს. დამშვიდდი და გულახდილად გვითხარი, ვინ ხარ! შენ ბატონად გვეჩვენები და გვსურს, შენში მონა კი არა, ჩვენი საყვარელი ძმა დავინახოთ. შენი მშვენიერი გარეგნობა და შენი ჭკუა გვიჩვენებს, რომ მეფის წინაშე წარდგომისა და სხვა დიდებულებთან ერთად პატივის ღირსი ხარ. ყველა შენი სრულყოფილება მიგვანიშნებს, რომ დიდ ძალაუფლებას მიაღწევ. იყავი ჩვენი მეგობარი იქაც, სადაც წაგიყვანთ. ვის არ შეუძლია შეიყვაროს ასეთი ჭკვიანი, კეთილშობილი და მშვენიერი ყმაწვილი?!

იოსებმა ამოიოხრა და მიუგო მათ: – თუმცა თქვენ გამყიდეს, მაგრამ მე არც მონა ვყოფილვარ, არც ქურდი, არც ჯადოქარი და საერთოდ არანაირი დანაშაული არ ჩამიდენია. მე მამაჩემის საყვარელი შვილი ვარ და დედაჩემის საყვარელი შვილი ვიყავი, როცა ის ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო. ის მწყემსები ჩემი ძმები არიან. მათთან გამგზავნა მამამ, რათა მათი ჯანმრთელობის ამბავი გამეგო. ისინი დიდხანს არ ბრუნდებოდნენ მთებიდან, ამიტომ შვილმოყვარე მამამ, შეწუხებულმა, მე გამომგზავნა მათ მოსანახულებლად. მათ კი შემიპყრეს და მონად გაგყიდეს. ჩემს ძმებს არ შეეძლოთ უშურველად შეეხედათ მამაჩემის სიყვარულზე ჩემს მიმართ, და სწორედ ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ მათ დამაშორეს მას. აქ მყოფი სამარხი კი დედაჩემის სამარხია. როდესაც მამაჩემი იაკობი ხარანიდან იმ ადგილას გადასახლდა, სადაც ადრე ცხოვრობდა, დედაჩემი აქ გარდაიცვალა და ამ საფლავში დაკრძალეს.

ეს რომ მოისმინეს, ისმაელიტებმა თანაგრძნობით უთხრეს: – ნუ გეშინია, ყმაწვილო! დიდებული პატივი გელის ეგვიპტეში. შენი გარეგნობა შენი კეთილშობილების დასტურია. ნუ დარდობ, პირიქით, კმაყოფილი იყავი, რომ ახლა შენი შურიანი ძმებისგან შორს ხარ, რომლებიც უმიზეზოდ გძულდნენ.

იოსების ძმებმა კი, როცა ის გაყიდეს, მოიყვანეს თხა, დაკლეს და მისი სისხლით ამოსვარეს იოსების სამოსი, რომელიც მამა იაკობს გაუგზავნეს ასეთი სიტყვებით: – ეს სამოსი მთებში ნაპოვნი დაგვხვდა და მასში ჩვენი ძმის, იოსების სამოსი ვიცანით, რამაც ყველა დაგვამწუხრა. თავად იოსები ვერ ვიპოვეთ და შენთან გამოვგზავნეთ მისი ფერადი სამოსი. ნახე, შენი შვილისაა თუ არა. ჩვენ ყველამ დავადასტურეთ, რომ ეს იოსების სამოსია.

თავისი შვილის სამოსი რომ იცნო, იაკობმა ტირილითა და მწარე ქვითინით თქვა: – ეს ჩემი შვილის სამოსია, მტაცებელმა მხეცმა შეჭამა ის!

და შემოიხია იაკობმა თავისი სამოსი. ძაძა რომ ჩაიცვა, ქვითინით წარმოთქვა:

– რატომ მე არ შემჭამა შენს ნაცვლად, შვილო ჩემო?! რატომ მე არ შემხვდა ის მხეცი, რომ ჩემით დამძღარიყო, შენ კი უვნებლად დავეტოვებინე? რატომ მე არ დამგლიჯა იმ მხეცმა? ოჰ, რატომ მე არ ვიყავი მისი საზრდო? ვაი მე, ვაი! ჩემი გული ძლიერ გლოვობს იოსებს! ვაი მე, ვაი მე! სად არის მოკლული ჩემი ძე, რომ წავიდე და მის მშვენიერებაზე ჩემი ჭაღარა დავიგლიჯო? იოსების გარეშე აღარ მინდა სიცოცხლე! შვილო! მე ვარ შენი სიკვდილის დამნაშავე! მე მოგკალი, როცა უდაბნოში გაგგზავნე შენი ძმებისა და ფარების მოსანახულებლად! ოჰ, შვილო! ვიტირებ და ვიგლოვებ მანამ, სანამ ქვესკნელში არ ჩავალ! შენი მკვდარი სხეულის ნაცვლად, ცრემლებით ვდებ ჩემს წინ შენს სამოსს. მაგრამ ის სხვა მიზეზითაც მიმძაფრებს სევდას. ის მთლიანია, და მე ვფიქრობ, რომ მხეცს არ შეუჭამია შენი სხეული, არამედ ადამიანურმა ხელებმა შეიპყრეს და მოგკლეს. შენ მართლა მხეცს რომ შეეჭამე, როგორც შენი ძმები ამბობდნენ, მაშინ შენი სამოსი ნაწილებად იქნებოდა დაგლეჯილი, რადგან მხეცი ჯერ ტანსაცმელს არ გაიხდის, მერე კი სხეულს შეჭამს. თუ მან ჯერ ტანსაცმელი გაიხადა და მხოლოდ შემდეგ შეგჭამა, მაშინ სამოსი სისხლით არ იქნებოდა მოსვრილი. ამ სამოსზე არ არის არც კლანჭების, არც კბილების კვალი – მაშ საიდან არის მასზე სისხლი? უდაბნოში მხოლოდ მხეცები რომ ყოფილიყვნენ და არა ყაჩაღები, მე ვიგლოვებდი იმას, რომ მხეცებმა შეგჭამეს და ვერ ვივარაუდებდი, რომ ყაჩაღებმა მოგკლეს. იოსებზე ვგლოვობ, და მისი სამოსი კიდევ სხვა, არანაკლებ სასოწარკვეთილებაში მაგდებს. მაშასადამე, ორი უბედურება მაქვს: ტირილით ვიფიქრებ, როგორ მოიხსნა მისი სამოსი, და როგორ იქნა მოკლული ან შეჭმული მისი სხეული? მე მოვკვდები, იოსებ, ჩემო სინათლევ და საყრდენო, და შენი სამოსი ჩემთან ერთად ჩავიდეს ქვესკნელში. შენს გარეშე, იოსებ, არ მინდა ამ სინათლის ხილვა!

მრავალი დღე გლოვობდა იაკობი იოსებს. იაკობის ყველა ვაჟი და ასული შეიკრიბა მის სანუგეშებლად, მაგრამ მას არ უნდოდა ნუგეშისცემა და თქვა:

– სევდით ჩავალ ქვესკნელში ჩემს ძესთან!

ამასობაში ისმაელიტები სასწრაფოდ მიჰყავდათ იოსები ეგვიპტეში 2330, იმ იმედით, რომ მისი სილამაზის სანაცვლოდ ბევრ ოქროს მიიღებდნენ რომელიმე დიდებულისგან. როდესაც ისინი ეგვიპტის ქალაქში მიდიოდნენ, მათ შეხვდა ფარაონის კარისკაცი 2331 პენტეფრი. მან დაინახა იოსები და ისმაელიტებს ასეთი სიტყვებით მიმართა:

– ვაჭრებო, მითხარით, საიდან გყავთ ეს ჭაბუკი? ის არაფრით არ გგავთ თქვენ, რადგან თქვენს შორის, ისმაელიტებს შორის, ასეთი ლამაზი ჭაბუკის პოვნა შეუძლებელია.

მათ უპასუხეს:

– ეს ყმაწვილი ძალიან ჭკვიანია და დიდგვაროვან გვარს ეკუთვნის.

პენტეფრიმ სიამოვნებით იყიდა მათგან იოსები და გადაუხადა იმდენი, რამდენიც მათ სურდათ. კარისკაცმა ის თავის სახლში შეიყვანა და ყოველნაირად ცდილობდა მისი წარსული ცხოვრების გაგებას. მართალი აბრაამის, ისააკისა და იაკობის შთამომავალი პენტეფრისთან სათნოებასა და დიდ სიმდაბლეში ცხოვრობდა, და უფალი მასთან იყო. იოსები პატიოსან და უმწიკვლო ცხოვრებას ეწეოდა. მისი სახიდან და სიტყვებიდან ჩანდა, რომ ის უმწიკვლო იყო და ღმერთის ეშინოდა: მას არასოდეს ავიწყდებოდა მამების ყოვლისმხედველი ღმერთი, რომელმაც ის ორმოში სიკვდილისგან და მოძულე ძმებისგან იხსნა. იოსები მხოლოდ თავის მამა იაკობზე დარდობდა. პენტეფრისთან ცხოვრებისას იოსებმა მისი კეთილგანწყობა მოიპოვა და მას მოეწონა. პენტეფრიმ, დაინახა რა, რომ იოსებთან იყო უფალი, რომელიც წარმატებით აწყობდა ყველაფერს მის ხელში, ის მთელი სახლის უფროსად დანიშნა და მის ხელში გადასცა მთელი ქონება: მამულები, სოფლები, მონები და საოჯახო მეურნეობა. თავად პენტეფრი იოსების თანდასწრებით არაფერი იცოდა, გარდა იმ საკვებისა, რომელსაც თავის სუფრასთან ჭამდა: ის ნათლად ხედავდა, რომ იოსები პატიოსანი იყო და ქონება მის ხელში სულ უფრო და უფრო იზრდებოდა. იოსების გამო ღმერთმა აკურთხა ეგვიპტელის სახლი. ყველა მონა და მხევალი ძალიან კმაყოფილი იყო იოსებით, რადგან მის დროს მათ კარგად და სრულიად უზრუნველად, ყოველგვარ კეთილდღეობაში ცხოვრობდნენ.

იოსებს მშვენიერი გარეგნობა და ლამაზი სახე ჰქონდა. პენტიფრის მეუღლე მისი სილამაზით მოიხიბლა და მისი გული სატანური სიყვარულით აენთო. იგი ყველანაირად ცდილობდა უდანაშაულო იოსების ცდუნებას და ძლიერ სურდა მასთან ყოფნა. იოსების შესაცდენად, პენტიფრის მეუღლე მრავალ ხრიკს მიმართავდა: ყოველ საათს იცვლიდა სამოსს, იბანდა და იცხებდა სახეს და ყელზე ყელსაბამებს იკეთებდა. გარდა ამისა, იგი მართალი იოსების სულს აცდუნებდა სხვადასხვა მოძრაობებით, საზიზღარი სიცილითა და მრუშული სიტყვებით. მაგრამ ყველა ამ ხრიკით იგი მხოლოდ საკუთარ თავს ვნებდა. იოსები არ უყურებდა მის სამკაულებს და არ ფიქრობდა მასთან ცოდვაზე. ღვთის აზრი და მისდამი შიში იცავდა მას ყოველგვარი ცდუნებისგან.

როდესაც პენტიფრის მეუღლემ დაინახა, რომ მისი ყველა სამკაული უშედეგო იყო, იგი მრუშობის ცეცხლით კიდევ უფრო აენთო და არ იცოდა, რითი შეძლებდა კიდევ ზემოქმედებას უბიწო ჭაბუკზე. ამის შემდეგ მან კიდევ ერთხელ გადაწყვიტა მისი ცდუნება ცოდვისკენ თავისი უსირცხვილო სიტყვებით; მასში არსებულმა გველის შხამმა მისი ბაგეები გახსნა და იოსებს უთხრა:

– დარჩი ჩემთან და ნურაფრის გეშინია; პირიქით, იყავი ჩემთან უფრო თამამი, რათა მე შენი სილამაზით დავტკბე, შენ კი – ჩემი სიკეთით. ნურავისი გეშინია, რადგან ყველა მსახური ჩვენს მორჩილებაშია და მთელ სახლს შენ განაგებ; არავინ შემოვა ჩვენთან და არავინ გაიგებს არც ჩვენს საუბრებს, არც ჩვენს ურთიერთობებს. თუ ჩემს წინადადებებს იმიტომ არ თანხმდები, რომ ქმრის გეშინია, მე შემიძლია ის მოვწამლო.

უდანაშაულო ჭაბუკი კი განაგრძობდა თავის დაცვას მანკიერებისგან. მისი სხეული და სული დაუძლეველი იყო. იოსები ამ ქარიშხალში არ დაღუპულა. ღვთის შიშით, მან უარყო თავისი ქალბატონის ყველა წინადადება. უბიწოების შენარჩუნებით, მან ასე უპასუხა:

– ქალბატონო ჩემო, მე არ შემიძლია შენთან ცოდვა, რადგან ღვთის მეშინია. ჩემმა ბატონმა ყველაფერი მამინდო, როგორც საოჯახო, ისე სასოფლო მეურნეობა, და არაფერია, რაზეც ჩემი ძალაუფლება არ ვრცელდებოდეს, შენს გარდა, ქალბატონო ჩემო. ცოდვაა ჩემთვის, უარვყო ჩემი ბატონის ასეთი სიყვარული და მის სახლში ასეთი უღირსი საქმეებით დავკავდე, ამით ღმერთს განვარისხებ, რომელსაც ყველა ადამიანური საიდუმლოება ეუწყება.

აი, ასეთი და მათ მსგავსი სიტყვებით ასწავლიდა იოსები თავის ქალბატონს. ეს გველი კი არაფრის გაგონება არ სურდა და კიდევ უფრო აღიგზნებოდა ვნებით. იოსების ცოდვისკენ იძულების სურვილით, იგი მხოლოდ ხელსაყრელ დროსა და შემთხვევას ეძებდა. იოსები, ხედავდა რა, როგორ სურდა ქალბატონს მისი ცდუნება, ხშირად მიმართავდა ლოცვით თავისი მამების ღმერთს და ამბობდა:

– მამათა ჩემთა ღმერთო, აბრაამის, ისააკის და იაკობისა, მიხსენი მე ამ უბედურებისგან! შენ თვითონ ხედავ, უფალო, როგორ სურს ამ გაგიჟებულ ქალს შეუმჩნევლად დამაღუპოს თავისი ბოროტებით. შენ, მეუფეო, მიხსენი ჩემი ძმების მკვლელი ხელებისგან. ახლა მიხსენი ამ მტაცებელი მხეცისგან, თორემ მოვიკვეთები ჩემი მამებისგან, რომელთაც ასე ძლიერ უყვარდი შენ, უფალო.

ლოცვაში იოსები იაკობსაც მიმართავდა:
– მამაო ჩემო იაკობ, ილოცე გულმოდგინედ ღმერთთან ჩემთვის! ილოცე ჩემთვის, რადგან მტერს სურს ღმერთთან გამომყოს. ქალისგან მომდინარე ცოდვილი სიკვდილი კიდევ უფრო საშინელია, ვიდრე ძმების ხელით სიკვდილი. იმ სიკვდილს ჩემი სხეულის განადგურება სურდა, ამას კი ჩემი სულის ღმერთთან განშორება. მამაო! შენი ღვთისადმი ლოცვების წყალობით მე სიკვდილს ორმოში გადავურჩი. ახლა კიდევ ილოცე ყოვლისშემძლესთან ჩემი ხსნისთვის ცოდვილი ორმოსგან, სადაც ეს ქალი მიბიძგებს, რომელსაც არც სირცხვილი აქვს და არც ღვთის შიში. როცა ჩემს ძმებთან მივედი, მათ მხეცურად მომექცნენ და, როგორც მრისხანე მგლებმა, შენგან გამომყარეს. აქ კი კიდევ უფრო მრისხანე მხეცი შემხვდა. ილოცე, ღირსო, ჩემთვის, შენი ძის, იოსებისთვის, რათა სულით არ მოვკვდე ჩვენი ღვთის წინაშე.

იოსები დაუძლეველი რჩებოდა, მისი ქალბატონი კი განაგრძობდა ხელსაყრელი შემთხვევის ძებნას, რათა იგი თავისკენ მიეზიდა. ერთ დღეს მოხდა, რომ იოსები რაღაც საქმეზე სახლში შევიდა. შინ არავინ იყო. უეცრად იოსები ქალბატონმა ხელში ჩაიგდო და საწოლისკენ წაათრია. გაშიშვლდა და მრუშობისკენ აიძულებდა მას. უბიწო და წმინდა ჭაბუკმა, მისი თავხედობის დანახვისას, ზურგი შეაქცია მის სიშიშვლეს და, ძალით დააღწია თავი, გარეთ გაიქცა. მისი ზედა სამოსი ქალბატონის ხელში დარჩა. ასე დაანგრია იოსებმა ეშმაკის ყველა მახე. არწივი, როდესაც მონადირეს დაინახავს, კიდევ უფრო მაღლა მიფრინავს.

ასეც მოიქცა იოსები. ის გაექცა ქალს, რადგან არ უნდოდა, მის ბადეებს ცოდვაში ჩაეთრია იგი. პენტიფრის ცოლი კი, როცა დაინახა, რომ იოსები მის ხელს დაუსხლტდა, ძლიერ შეშინდა; მას დიდი შიში დაეუფლა. ამასთან, შერცხვა. მან დაიწყო ფიქრი, როგორ უკეთ დაედანაშაულებინა ჭაბუკი, რათა ქმარი განრისხებულიყო მასზე და შურისგებით მოეკლა იგი. მან იფიქრა: „უკეთესი იქნება, თუ იოსები მოკვდება. მისი სიკვდილი მომიყვანს შვებას. ვერ ვუყურებ ასეთ სილამაზეს ისე, რომ არ დავტკბე მისით. ის კი მხოლოდ მეზიზღება.“

ამის შემდეგ მან ხმამაღლა მოუხმო მონებსა და მხევლებს და უთხრა მათ: „ნახეთ, რა მიყო ამ ებრაელმა მონამ! ჩემმა ქმარმა მას ძალაუფლება მისცა მთელ სახლზე, ის კი ყველაზე უსირცხვილო გზით ჩემი გაუპატიურება მოინდომა. მას სახლის მფლობელობა არ ეყო, ჩემი წართმევაც მოინდომა ჩემი ქმრისგან. ის მოვიდა ჩემთან და მითხრა: „დაწექი ჩემთან“, – რაზეც მე, როგორც თქვენ თვითონ გესმოდათ, ხმამაღლა ვიყვირე. იოსები შეშინდა ამ ყვირილისგან და გაიქცა გარეთ, თავისი ტანსაცმელი კი დამიტოვა.“

ყველა მსმენელი გაოცებული იყო მომხდარით, რადგან არავინ ელოდა, რომ იოსები ასეთი თავხედი იქნებოდა. როდესაც პენტიფრი სამეფო პალატებიდან დაბრუნდა, მისმა მეუღლემ იოსების ტანსაცმელი აიღო და უჩვენა მას. შემდეგ, როგორც უმანკო ქალმა, მან დაიწყო იოსებზე წუწუნი და უთხრა:

„შენ მოიყვანე ეს ებრაელი, რათა ჩვენზე ეძალადა. ნუთუ შენ ასწავლე მას ასე შეურაცხყოფა და წყენა ჩემთვის? მან სახლში მარტო მიპოვა და ჩემი გაუპატიურება უნდოდა. მე რომ არ მეყვირა და შინაურები არ მოშველებოდნენ ჩემს ყვირილზე, მაშინ ის იძალადებდა, რადგან მე, სუსტი, ვერ დავუსხლტებოდი მის, უფრო ძლიერის, ხელებს. როდესაც მან გაიგონა, რომ ვიყვირე და ჩემს ყვირილზე შინაურები მორბოდნენ, ის გაიქცა სახლიდან და თავისი ტანსაცმელი დამიტოვა.“

პენტიფრიმ მაშინვე ირწმუნა ეს ცრუ სიტყვები და ძლიერ განრისხდა იოსებზე. მან ბრძანა იოსების შებორკვა და ციხეში გაგზავნა. პენტიფრის დაავიწყდა ის კეთილდღეობა შინაურ და სასოფლო მეურნეობაში, რომელიც ღმერთმა იოსების გამო გამოუგზავნა. თავისი ცოლის სიტყვების გადამოწმების გარეშე, პენტიფრიმ უდანაშაულო იოსები გაასამართლა. აბრაამის, ისააკისა და იაკობის ღმერთი კი, რომელიც ადამიანთა გულებს გამოცდის, არ მიუტოვებია იოსები და არ მოუკლებია მისთვის თავისი წყალობა: იოსებმა მოიპოვა საპყრობილის უფროსის კეთილგანწყობა და თავისუფალივით ცხოვრობდა. უფალი ღმერთი არ ტოვებს მის მოშიშთ. და ცხოვრობდა იოსები საპყრობილის უფროსთან ისევე, როგორც პენტიფრისთან. როცა იოსები ყველაფერში ერთგულად მიაჩნდა, უფროსმა ის მთელი საპყრობილის ზედამხედველად დანიშნა.

ერთხელ, ამის შემდეგ, ეგვიპტის ფარაონის ორი კარისკაცი, მთავარი მცხობელი და მთავარი მეღვინე, დანაშაულებრივად მოიქცნენ თავიანთი ბატონის წინაშე. ფარაონი განრისხდა და იმავე ციხეში ჩასვა ისინი, სადაც იოსები იყო ჩასმული.

რამდენიმე დღე გავიდა, რაც ისინი ციხეში ცხოვრობდნენ. იოსები ყველაფერში ეხმარებოდა მათ, რადგან ისინი პატიოსანი ადამიანები იყვნენ. ერთხელაც, თითოეულ მათგანს ერთსა და იმავე ღამეს ესიზმრა სიზმარი, რომელიც ახლო მომავალს მოასწავებდა. იოსები, ჩვეულებისამებრ, დილით მივიდა მათთან და შეშფოთებულნი და მოწყენილნი დახვდა. მან ჰკითხა მათ:

„რატომ გაქვთ დღეს მოწყენილი სახეები?“

მათ უთხრეს მას: „ამ ღამით თითოეულმა ჩვენგანმა სიზმარი ნახა, და იმიტომ ვართ მოწყენილნი, რომ არავინაა, ვინც აგვიხსნიდა მათ.“

მაშინ იოსებმა უთხრა მათ: „მხოლოდ ღმერთს, როგორც ყოვლისმცოდნეს, შეუძლია, თუ მოინდომებს, გაუმჟღავნოს სიზმრის მნიშვნელობა მის მოშიშ ხალხს. მოყევით თითოეულმა თქვენი სიზმარი. ღმერთი გაგიმჟღავნებთ მათ მნიშვნელობას ჩემს მიერ.“

მთავარმა მეღვინემ ასეთი სიზმარი მოუყვა: „მე დავინახე ჩემს წინ ვენახი, და მასში ვაზი. ვაზზე სამი ახალგაზრდა ტოტი გაიზარდა, რომლებმაც მწიფე ყურძენი გამოიღო. ხელში ფარაონის თასი მეჭირა. ავიღე და მივაწოდე ფარაონის ხელებს.“

ამაზე იოსებმა უპასუხა მას: „აი, რას ნიშნავს შენი სიზმარი: სამი ტოტი – ეს სამი დღეა. სამ დღეში ფარაონი გაგიხსენებს, შეგიწყალებს და აქედან გათავისუფლების შემდეგ კვლავ დაგნიშნავს ძველ თანამდებობაზე. მაშინ, როგორც წინათ, შენ მიაწვდი ფარაონს თასს. გამიხსენე მე, ჩემო ბატონო, როცა კარგად იქნები, და გამიწიე სიკეთე. გთხოვ, ახსენო ჩემს შესახებ ფარაონს და გამათავისუფლო აქედან. რადგან მე მომპარეს ებრაელთა მიწიდან. თქვენს მხარეში კი მე არანაირი დანაშაული არ ჩამიდენია, და თუ ციხეში ჩამსვეს, მხოლოდ ბოროტების გამო.“

როდესაც მთავარმა მცხობელმა დაინახა, რომ იოსებმა ასე კარგად განუმარტა სიზმარი მის მეგობარს, მან უთხრა იოსებს:

– მეც ვნახე სიზმარი: მესიზმრა, რომ თავზე სამი კალათი მქონდა ყოველგვარი საჭმლით სავსე. მოფრინავდნენ ჩიტები და თავიდან მიკენკავდნენ საჭმელს.

იოსებმა უპასუხა:

– აი, რას ნიშნავს შენი სიზმარი: სამი კალათი – ეს სამი დღეა. სამ დღეში ფარაონი მოგკვეთს თავს და ხეზე ჩამოგკიდებს; ჩიტები კი შენს სხეულს დაკენკავენ.

მესამე დღეს, თავისი დაბადების დღეს, ფარაონმა ნადიმი გამართა ყველა თავისი დიდებულისა და მსახურისთვის. ამ ნადიმზე მას გაახსენდა მთავარი მეღვინე და მთავარი მცხობელი და მათი ორივეს მოყვანა ბრძანა. მათი საქმის გამოძიების შემდეგ, ფარაონმა მთავარი მცხობელის ჩამოხრჩობა ბრძანა, მთავარი მეღვინე კი თავის წინანდელ საპატიო თანამდებობაზე დააბრუნა. ამ მეღვინეს სრულიად დაავიწყდა იოსები და ფარაონისთვის არც კი უხსენებია იგი.

ორი წლის შემდეგ ფარაონს საოცარი სიზმარი ესიზმრა. მან ნახა, თითქოს მდინარესთან იდგა, და აი, მისგან გამოვიდა შვიდი ნასუქი ძროხა, ლამაზი შესახედაობითა და მსუქანი ტანით. ეს ძროხები მდინარის ნაპირზე ძოვდნენ. მათ შემდეგ მდინარიდან გამოვიდა შვიდი სხვა ძროხა, გამხდარი შესახედაობითა და გამომშრალი ტანით. ისინი პირველების გვერდით ძოვდნენ. უცებ ამ შვიდმა გამხდარმა ძროხამ შვიდი სხვა მსუქანი ძროხა შეჭამა. მიუხედავად ამისა, ისინი არ გაძღნენ და ისეთივე გამხდრები დარჩნენ, როგორებიც იყვნენ. ამაზე ფარაონმა გაიღვიძა. ისევ რომ დაიძინა, სხვა სიზმარი ნახა: ერთ ღეროზე ამოვიდა შვიდი სავსე და კარგი თავთავი; მათ შემდეგ გაიზარდა შვიდი სხვა თავთავი, გამხდარი და ქარისგან გამომშრალი. ამ გამხდარმა თავთავებმა შვიდი სავსე თავთავი შეჭამეს.

სიზმარმა საშინლად ააფორიაქა გამოღვიძებული ფარაონი. მან მოუწოდა ეგვიპტის ყველა მოგვს და ბრძენს და სიზმარი მოუყვა მათ. ვერც ერთმა მათგანმა ვერ შეძლო ამ სიზმრის ახსნა: ნუთუ ეშმაკების მსახურ მოგვებს შეუძლიათ ზეციური ღმერთის მიუწვდომელი საიდუმლოებების გაგება? ამით ფარაონი ძლიერ დამწუხრდა. მაშინ მთავარ მეღვინეს გაახსენდა იოსები, რომელმაც ციხეში აუხსნა მას სიზმარი, და უთხრა ფარაონს:

– მხოლოდ ახლა, ჩემო ბატონო, გამახსენდა ჩემი ცოდვა. როდესაც განრისხდი ჩვენზე, შენს მონებზე, და მე და მთავარი მცხობელი ციხეში ჩაგვსვი, თითოეულმა ჩვენგანმა ერთ ღამეში ნახა სიზმარი, რომელიც მის მომავალ ცხოვრებას ეხებოდა. იქ ჩვენთან ერთად ცხოვრობდა ახალგაზრდა ებრაელი, პენტეფრიას მონა. მას ვუამბეთ ჩვენი სიზმრები, და მან განმარტა ისინი. როგორც მან თქვა, ისე ახდა: მე შენ, მეფეო, შემიწყალე და წინანდელ თანამდებობაზე დამნიშნე, ის კი სიკვდილისთვის გაიმეტე.

ეს რომ გაიგონა, ფარაონი გაახარდა და ბრძანა, სასწრაფოდ მოეყვანათ იოსები ციხიდან. მას თმა შეკრიჭეს და ტანისამოსი შეუცვალეს, რადგან, როგორც პატიმარი, ის ძალიან გაზრდილიყო და ძონძებში იყო გამოწყობილი. იოსები წარსდგა ფარაონისა და მისი დიდებულების წინაშე. ფარაონმა უთხრა მას:

– მე გამიგია, რომ შენ მეტად ბრძენი და ჭკვიანი ხარ და სიზმრების განმარტება შეგიძლია. მე ვნახე სიზმარი, რომელიც არავის შეუძლია ამიხსნას. აბა, შენ ამიხსენი.

იოსებმა უპასუხა:

– უზენაეს ღმერთს შეუძლია, თუ მოისურვებს, ადამიანებს მიუწვდომელი საიდუმლოებები გაუცხადოს. ღმერთის გარეშე შეუძლებელია რაიმე კეთილი ნიშნის შეცნობა.

მაშინ ფარაონმა ყველა დიდებულის თანდასწრებით დაუწყო იოსებს თავისი სიზმრის მოყოლა მსუქან და გამხდარ ძროხებზე, სავსე და გამომშრალ თავთავებზე, იმაზე, თუ როგორ შეჭამეს გამხდრებმა მსუქნები და გამომშრალებმა სავსეები, რაზეც უკვე ითქვა ზემოთ. იოსებმა, წინასწარმეტყველური სულით აღვსილმა, სიზმრის განმარტება და მომავლის წინასწარმეტყველება დაიწყო, თუ როგორ იქნებოდა შვიდი წლის განმავლობაში სიმდიდრე და ნაყოფის სიუხვე მთელ ეგვიპტის მიწაზე, რაზეც მიუთითებს შვიდი ნასუქი ძროხა და შვიდი სავსე თავთავი.

ამ წლების გასვლის შემდეგ დადგება ძლიერი შიმშილობა, რაზეც მიუთითებს გამხდარი ძროხები, რომლებმაც მსუქნები შეჭამეს, და შვიდი გამომშრალი თავთავი, რომლებმაც სავსეები შეჭამეს და არ გაძღნენ. წინანდელი სიუხვე ყველგან დავიწყებას მიეცემა და შიმშილი მთელ მიწას გააჩანაგებს. მიწის ნაყოფიერება არც კი იარსებებს იმ შიმშილობის გამო, რომელიც შვიდი წლის შემდეგ დადგება – და ეს შიმშილობა ძალიან მძიმე იქნება. ხოლო ის, რომ ეს უცილობლად ახდება, იქიდან ჩანს, რომ ღმერთმა ერთი და იგივე გაგიცხადა შენ, მეფეო, ორ სიზმარში: ძროხებსა და თავთავებზე. ახლა მიიღე შენი საწყალი მონის რჩევა: აირჩიე ბრძენი და გონიერი ადამიანი და დანიშნე ის მთელი ეგვიპტის მიწის მმართველად. ამ მომავალი შვიდი ნაყოფიერი წლის განმავლობაში საჭიროა ეგვიპტის მიწის ყველა ნაწარმის მეხუთედი ნაწილის შეგროვება. ხორბალი და ყოველგვარი პური სამეფო საწყობებში უნდა შეინახონ. ზუსტად ასევე, ყველა ქალაქში შეაგროვონ და შეინახონ პური, რათა შვიდი წლიანი შიმშილობისთვის საკვები მოიმარაგონ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მთელი ეგვიპტე დაიღუპება მისგან.

ფარაონი და მისი დიდებულები გაოცდნენ იოსების წინასწარმეტყველური სიტყვებითა და მისი ბრძნული რჩევით. ფარაონმა თავის დიდებულებს უთხრა:

– განა ვიპოვით ჩვენ მისთანა კაცს, რომელშიც ღვთის სული იქნებოდა?

შემდეგ ფარაონმა იოსებს მიმართა:

– რადგანაც ყოველივე ეს ღმერთმა გაგიცხადა, არ არის შენზე უფრო გონიერი და ბრძენი კაცი. ჩემს სასახლეში და მთელ ჩემს სამეფოში ჩემ შემდეგ პირველი იქნები. შენს ბრძანებებს დაემორჩილება მთელი ეგვიპტის მიწა. მხოლოდ ტახტით ვიქნები შენზე მაღლა.

ფარაონმა ხელიდან ბეჭედი მოიხსნა და იოსების ხელზე გაუკეთა. შემდეგ იოსებს ბაგრიანი სამოსი ჩააცვა და ყელზე ოქროს ჯაჭვი ჩამოჰკიდა. თან უთხრა:

– დღეს მე მთელი ეგვიპტის მეორე მეფედ გნიშნავ. შენს გარეშე ხელს არ ავწევ და არავინ მთელ ეგვიპტის მიწაზე ვერ გაბედავს რამის გაკეთებას შენი ბრძანების გარეშე.

ფარაონმა იოსებს ეგვიპტური სახელი ფსონთომფანიხი დაარქვა, რაც ნიშნავს „მსოფლიოს მხსნელს“. ფარაონის ბრძანებით იოსები სამეფო ეტლების მეორეზე დასვეს და ქალაქში გაატარეს, ხოლო მაცნეები ყვიროდნენ, რომ ეგვიპტეზე მეორე მეფე იყო დადგენილი. ყველა სამეფო დიდებული ეტლს გარს ეხვეოდა და მეორე მეფეს ისეთივე პატივს მიაგებდა, როგორსაც თვით ფარაონს.

ოჰ, რა შესანიშნავი ცვლილება მოხდა ერთ საათში მართალ ჭაბუკთან, ღვთის მფარველობის წყალობით, რომელმაც იცის, როგორ ამაღლოს და განადიდოს, რათა იგი მეფეებთან და დიდებულებთან დასვას! ოჰ, შენი სამართლიანი სამსჯავრო, ღმერთო! ასე, უფალო, შენ გაწმინდე ცილისწამებისგან უდანაშაულო იოსები. ასე დაამშვიდე ეს შეურაცხყოფილი მართალი და ჯერ კიდევ ამქვეყნად მიაგე მას ასეთი დიდებული ჯილდო მისი სიწმინდისა და მოთმინებისთვის! მით უმეტეს მიაგებ მომავალ ცხოვრებაში შენს წმინდა რჩეულთ!

როდესაც დიდებულმა პენტიფრე, იმავე, რომელმაც იოსები საპყრობილეში ჩასვა, გაიგო სასწაულებრივი შემთხვევის შესახებ, თუ როგორ დაჯდა იოსები დიდი დიდებით ფარაონის ეტლზე, იგი საშინლად შეშინდა. შიშითა და თრთოლვით მივიდა სახლში და თავის ცოლს უთხრა:

– ოჰ, ცოლო, არ იცი, რა წარმოუდგენელი ამბავი მოხდა ეგვიპტეში! ჩვენთვის ის ძალიან საშიშია! ჩვენი მონა იოსები ახლა არა მხოლოდ ჩვენზე, არამედ მთელ ეგვიპტის მიწაზე გახდა ბატონი. ყველას მიერ განდიდებული, ის ახლა ფარაონის ეტლზე ზის. შიშისა და თრთოლვისგან ვერ გავბედე მასთან გამოჩენა და შეუმჩნევლად წამოვედი დიდებულებისგან.

ამის გაგების შემდეგ, პენტიფრეს ცოლმა თავის ქმარს უთხრა:

– არაფრის ნუ გეშინია. ახლა მე ჩემს ცოდვაში გამოგიტყდები. მე უგონოდ მიყვარდა იოსები. სულ თავს ვიკრებდი და ვაცდუნებდი მას, რომ შესაძლებლობა მქონოდა მასთან ყოფნისა და მისი სილამაზით ტკბობის. მაგრამ ამის მიღწევა ვერ შევძელი. იმის გამო, რომ ის არ თანხმდებოდა ჩემს წინადადებებზე, ძალით ვაიძულებდი მას ჩემთან დაწოლილიყო. უბიწო იოსები კი გაიქცა ჩემგან და დატოვა თავისი ტანსაცმელი, რომელიც მე გაჩვენე. მე ცილი დავწამე მას, ვითომ ჩემი გაუპატიურება უნდოდა. ამგვარად, გამოდის, რომ ჩემით მიაღწია მან სამეფო ძალაუფლებას და ასეთ დიდებას. რადგან, მე რომ არ მყვარებოდა იოსები და ის ციხეში კი არა, ჩვენს სახლში ეცხოვრა, მაშინ მისი სათნოება და სიბრძნე დაფარული დარჩებოდა და არ იქნებოდა განდიდებული. ის კმაყოფილი უნდა იყოს ჩემით, რადგან მე გავხდი მისი ასეთი დიდებისა და პატივის მიზეზი. ნუ გვეშინია ამ მართალი და ღირსი იოსების. მას არავისთვის მოუყოლია ჩვენს შორის მომხდარის შესახებ და, ალბათ, თავისი უბოროტობის გამო, გვაპატიებს ჩვენ. წავიდეთ და სხვა დიდებულებთან ერთად თაყვანი ვცეთ მას.

ისინი წავიდნენ და დაბნეულებმა თაყვანი სცეს იოსებს. ის სულაც არ გამწარებულა მათზე და არავისთვის მოუყოლია ის, რაც მათ შორის იყო.

ფარაონმა იოსები პენტიფრეს ქალიშვილ ასენეფზე დააქორწინა, ოღონდ არა იმ პენტიფრეს ქალიშვილზე, ვისთანაც იოსები მუშაობდა, არამედ სხვისაზე: ის იყო მეფის კარისკაცი, ეს კი – მღვდელი ქალაქ ჰელიოპოლისში.

, ანუ მზის ქალაქში. იოსები ოცდაათი წლის იყო, როცა ეგვიპტეში გამეფდა. მისი წინასწარმეტყველების თანახმად, დედამიწას შვიდი წლის განმავლობაში ნამდვილად მოჰქონდა უხვი მოსავალი. ამ ხნის განმავლობაში იოსები მთელ ეგვიპტეს გადიოდა, აგროვებდა ხორბალს და ყოველგვარ მიწიერ ნაყოფს და ქალაქებში ინახავდა. მან იმდენი ხორბალი მოაგროვა, რამდენიც ზღვის ქვიშა, ისე რომ შემდეგ მისი გაზომვაც კი ვერ შეძლო, რადგან უთვალავი იყო. შვიდი წლის შიმშილობის დაწყებამდე იოსებს ასენეფასგან ორი ვაჟი შეეძინა: პირველს სახელად მანასე ერქვა, მეორეს – ეფრემი. მაგრამ აი, გავიდა შვიდი წელიწადი სიუხვისა და დადგა შვიდი წელიწადი შიმშილობისა. დღითი დღე შიმშილი ძლიერდებოდა მთელ ქვეყანაში. მთელ ეგვიპტის მიწაზე არსად არ იყო პური, გარდა სამეფო პურის მარაგებისა. მთელმა ეგვიპტემ იგრძნო შიმშილი. ხალხმა ფარაონს პური სთხოვა. ფარაონი მათ იოსებთან აგზავნიდა. ამ უკანასკნელმა გახსნა სამეფო ბეღლები და დაიწყო პურის გაყიდვა ყველა ეგვიპტელისთვის. და ყველა ქვეყნიდან მოდიოდნენ ეგვიპტეში იოსებისგან პურის საყიდლად, რადგან შიმშილმა მოიცვა მთელი დედამიწა.

დიდმა შიმშილობამ მიაღწია ქანაანის მიწასაც, სადაც იაკობი ცხოვრობდა. მოხუცი და მისი ვაჟები შიმშილისგან ძალაგამოცლილნი იყვნენ. როდესაც გაიგო, რომ ეგვიპტეში ბევრი პური იყო, იაკობმა თავის ვაჟებს უთხრა:

– რატომ არ ზრუნავთ? აჰა, მე გავიგე, რომ ეგვიპტეში ბევრი ხორბალი იყიდება. წადით იქ და იყიდეთ ცოტა პური, რათა შიმშილით არ მოკვდეთ.

იოსების ათი ძმა ეგვიპტეში გაემგზავრა. უმცროსი ძმა, ბენიამინი, მამასთან დარჩა, რადგან იაკობმა ის ძმებთან ერთად გზაზე არ გაუშვა. იაკობმა თქვა:

– მასაც ისეთივე უბედურება შეემთხვევა გზაზე, როგორიც მის ძმას, იოსებს!

ისრაელის ძეები ეგვიპტეში ჩავიდნენ. მათთან ერთად მრავალი სხვა უცხოელიც გამოჩნდა იმავე მიზნით – ეყიდათ ხორბალი, რომელსაც ყველას უყიდდა იოსები, ეგვიპტის მიწის მთავარი. ძმები მივიდნენ იოსებთან და მიწამდე თაყვანი სცეს მას. როდესაც იოსებმა დაინახა თავისი ძმები, მაშინვე იცნო ისინი. მან მკაცრად, თითქოს გაბრაზებულმა, ჰკითხა მათ:

– საიდან მოხვედით?

მათ უპასუხეს:

– ჩვენ ქანაანის მიწიდან მოვედით პურის საყიდლად.

იოსებს გაახსენდა თავისი სიზმრები და დაინახა, რომ ისინი იწყებდნენ ახდენას. ამიტომ იგი ადიდებდა ღმერთს თავის გულში. შემდეგ, თითქოს გაბრაზებულმა, კვლავ უთხრა მათ:

– თქვენ მზვერავები ხართ, ჯაშუშები. ამ ქვეყნის გზების დასაზვერად მოხვედით?

მათ კი უთხრეს:

– არა, ბატონო. ჩვენ, შენი მონები, პატიოსანი ადამიანები ვართ და საჭმლის საყიდლად მოვედით. ჩვენ ყველანი ერთი ადამიანის შვილები ვართ და სულაც არ ვართ მზვერავები და ჯაშუშები.

იოსებმა გაბრაზებული ხმით უთხრა მათ ამაზე:

– არა, თქვენ ამ ქვეყნის გზების დასაზვერად მოხვედით. ძმები ძალიან შეშინდნენ და თავიანთი უდანაშაულობის დასამტკიცებლად დაიწყეს ლაპარაკი თავიანთ სახლზე და მამაზე.

– ქანაანის მიწაზე გვყავს მართალი მამა. ადრე თორმეტი ძმა ვიყავით, ახლა კი თერთმეტი გავხდით. აქ ათი კაცი ვართ. ერთი ჩვენი ძმა, მხეცების მიერ შეჭმული, უდაბნოში მოკვდა. მამა აქამდე ტირის მასზე, რადგან ძალიან უყვარდა. მეორე ძმა, ყველაზე უმცროსი, სახლში დარჩა მამის სანუგეშებლად.

იოსებმა უთხრა მათ ამაზე:

– აი, მართალი გითხარით, რომ თქვენ მზვერავები და ჯაშუშები ხართ, რადგან თქვენ თვითონვე გასცემთ თავს. ვფიცავ ფარაონის სიცოცხლეს, რომ არ წახვალთ აქედან, სანამ აქ არ მოვა თქვენი უმცროსი ძმა. გაგზავნეთ ერთი თქვენგანი თქვენი ძმის მოსაყვანად, თქვენ კი დაკავებული იქნებით. მაშინ გამოჩნდება, სიმართლეს ამბობთ თუ არა. თუ თქვენ არ მოიყვანთ აქ უმცროს ძმას, მაშინ თქვენ მართლაც მზვერავები და ჯაშუშები ხართ.

ასე უთხრა მათ იოსებმა და სამი დღით საპატიმროში ჩააგდო. მესამე დღეს მან თავისთან მიიყვანა ისინი და უთხრა:

– მხოლოდ ღვთის შიშის გამო არ მივმართავ სასტიკ წამებას. თუ თქვენ მართლაც პატიოსანი ადამიანები ხართ და არა მზვერავები და ჯაშუშები, და გინდათ ცოცხლები დარჩეთ, მაშინ ეს უნდა გააკეთოთ: ერთი თქვენგანი დარჩეს აქ ციხეში. დანარჩენები წადით სახლში და წაიღეთ ნაყიდი ხორბალი თქვენს მამას; თქვენი უმცროსი ძმა კი, რომელზეც საუბრობთ, იქიდან ჩემთან მოიყვანეთ. მაშინ გამართლდება თქვენი სიტყვები. თუ ამაზე არ დათანხმდებით, მაშინ მოკლული იქნებით.

ისინი დათანხმდნენ ამაზე და უთხრეს ერთმანეთს ებრაულად:

– ჩვენ დავიმსახურეთ ეს უბედურება. ჩვენ ვისჯებით ჩვენი ძმის წინააღმდეგ ჩადენილი ცოდვისთვის, რადგან უყურადღებოდ დავტოვეთ მისი სულის ტანჯვა, როცა ის გვევედრებოდა. ჩვენ არ ვუსმენდით მას. ამის გამო დაგვატყდა თავს ეს მწუხარება.

უფროსმა ძმამ, რუბენმა, უთხრა მათ: „განა არ გეუბნებოდით მაშინ: ნუ შეეხებით ყმაწვილს? თქვენ არ დამიჯერეთ. ახლა მისი სისხლი ჩვენგან იძიება.“

ერთმანეთში საუბრისას ძმებმა არ იცოდნენ, რომ იოსებს ესმოდა მათი ლაპარაკი. იოსები განშორდა მათ და ატირდა. შემდეგ მიუახლოვდა მათ და უბრძანა, მათი წრიდან გამოეყვანათ სიმეონი და მათ წინაშე შეეკრათ იგი. ეს სიმეონი ყველაზე მეტად სძულდა იოსებს და ყველაზე მეტად გამოავლინა თავისი სიბოროტე, როდესაც იოსებს ორმოში აგდებდნენ და ისმაელიტებზე ყიდდნენ. შეკრული სიმეონი იოსებმა საპყრობილეში ჩასვა. დანარჩენ ძმებს კი უბრძანა, ჩანთები პურით გაევსოთ, ფარულად დაებრუნებინა თითოეულის ჩანთაში ვერცხლი და მიეცათ მათთვის საგზალი.

ამის შემდეგ იოსებმა თავისი ძმები გაუშვა. მათ პური ვირებზე დადეს და ქანაანის მიწისკენ გაემართნენ. ერთხელაც შეჩერდნენ დასასვენებლად. ერთ-ერთმა ძმამ, თავისი ვირისთვის საკვების მიცემის სურვილით, გახსნა ჩანთა და მის შესასვლელში დაინახა თავისი ვერცხლი. მან ძმებს უთხრა: „ვერცხლი დამიბრუნეს, ის ჩემს ჩანთაში იპოვეს.“ ძმები დაბნეულნი იყვნენ ამით და ერთმანეთს უთხრეს: „რა გვიყო ეს ღმერთმა?!“

მამასთან მისვლისას მათ ყველაფერი უამბეს, რაც ეგვიპტეში გადახდათ. თავიანთი ჩანთებიდან ხორბლის დაცლისას, თითოეული ძმა პოულობდა მასში თავის ვერცხლს. ამან კიდევ უფრო შეაშინა ისინი.

შვილების მოსმენის შემდეგ, მამამ მწუხარედ უთხრა მათ: „თქვენ ჩამომართვით შვილები. იოსები აღარ არის, სიმეონიც აღარ არის; ნუთუ ჩემი უკანასკნელის წაყვანაც გსურთ?“

რუბენმა უთხრა მამას: „მოკალი ორივე ჩემი ვაჟი, თუკი მას შენთან არ მოვიყვან. მიანდე ის ჩემს ხელებს.“

იაკობმა მიუგო: „ჩემი ვაჟი თქვენთან არ წამოვა, რადგან მისი ძმა მოკვდა და ის მარტო დამრჩა. მეშინია, რომ გზაზე, როცა ის ჩემგან წავა, ისეთივე უბედურება შეემთხვევა, როგორც მის ძმას, იოსებს. მაშინ ჩემს სიბერეს მწუხარებით ჩაიტანთ საფლავში.“

ქანაანის მიწაზე შიმშილი კვლავ მძვინვარებდა. როცა ეგვიპტეში ნაყიდი მთელი პური შეჭმული იყო, იაკობმა უთხრა თავის შვილებს: „კვლავ წადით ეგვიპტეში, იყიდეთ იქ ცოტა პური, რათა შიმშილით არ დავიხოცოთ.“

ამაზე იუდამ უთხრა მას: „იმ მიწის ბატონმა კატეგორიულად განგვიცხადა: „არ მეჩვენოთ თვალწინ, თუ თქვენი უმცროსი ძმა თქვენთან არ იქნება.“ თუ ბენიამინს ჩვენთან ერთად გაუშვებ, წავალთ ეგვიპტეში და გიყიდით პურს. თუ არ გაუშვებ, არ წავალთ. იმ ბატონმა გვითხრა: „თქვენ მე ვერ მიხილავთ, თუ თქვენი უმცროსი ძმა თქვენთან არ მოვა.“

იაკობმა თქვა: „რატომ ჩამიდინეთ ბოროტება, როცა ეგვიპტის ბატონს უთხარით, რომ კიდევ გყავდათ ძმა?“

ვაჟებმა მიუგეს მას: „ის ბატონი გვეკითხებოდა ჩვენს გვარზე: „თქვენი მამა კიდევ ცოცხალია? გყავთ თუ არა ძმა?“ ჩვენ მას ყველა შეკითხვაზე ვუპასუხეთ. განა შეგვეძლო გვცოდნოდა, რომ ის იტყოდა: „მოიყვანეთ თქვენი ძმა!““

შემდეგ იუდამ კვლავ მიმართა თავის მამას: „გაუშვი ყმაწვილი ჩემთან ერთად, წამოვიდეს ის ჩვენთან ერთად. მაშინ არც შენ, არც ჩვენ და არც მთელი ჩვენი გვარი არ დავიხოცებით, არამედ ცოცხლები დავრჩებით. მე ვიღებ ყმაწვილს ჩემს მზრუნველობაზე, და ჩემი ხელიდან მოსთხოვ მას. თუ მე მას შენთან არ მოვიყვან და შენი პირისპირ არ დავაყენებ, მაშინ სამუდამოდ დამნაშავე ვიქნები შენს წინაშე. რომ არ დავყოვნებულიყავით ბენიამინის გამო, უკვე ორჯერ შეგვეძლო პურის ჩამოტანა ეგვიპტიდან.“

იაკობმა უთხრა ვაჟებს: „თუ ასეა, გააკეთეთ, როგორც გსურთ. წაიღეთ თან ჩვენი მიწის ნაყოფი, როგორიცაა: ბალზამი, თაფლი, საკმეველი, გუნდრუკი, ფისტა და სხვა თხილი და მიართვით საჩუქრად ეგვიპტის ბატონს. გარდა ამისა, წაიღეთ თან ორმაგი რაოდენობის ვერცხლი, რათა დააბრუნოთ ის, რაც თქვენს ჩანთებში იპოვეთ. წაიყვანეთ ბენიამინი თქვენთან ერთად და გაემგზავრეთ გზაზე. ყოვლისშემძლე ღმერთმა მოგცეთ საშუალება მოიპოვოთ იმ კაცის კეთილგანწყობა, რათა მან გაუშვას თქვენთან ერთად სიმეონიც და ბენიამინიც. მე კი, სანამ არ დაბრუნდებით, უშვილოდ ჩავთვლი ჩემს თავს.“

იაკობის ვაჟებმა თან წაიღეს ძღვენი, ვერცხლის ორმაგი რაოდენობა და ბენიამინი და წავიდნენ ეგვიპტეში. ისინი წარსდგნენ იოსების წინაშე. როდესაც იოსებმა მათთან ერთად ბენიამინი დაინახა, უთხრა თავისი სახლის უფროსს: „შეიყვანე ეს ხალხი სახლში. შემდეგ დაკალი რაიმე პირუტყვიდან და მოამზადე სადილი. შუადღისას მათთან ერთად ვისადილებ.“

უფროსმა შეასრულა იოსების ბრძანება და მისი ძმები სახლში შეიყვანა. როცა ისინი იოსების სახლში შეიყვანეს, ერთმანეთს უთხრეს:

– ჩვენ აქ შემოგვიყვანეს ვერცხლის გამო, რომელიც ჩვენს ტომრებში დაგვიბრუნეს, რათა ცილი დაგვწამონ და მონებად წაგვიყვანონ.

და უთხრეს სახლის მმართველს:

– ბატონო, მოგვისმინე, გევედრებით. ჩვენ უკვე ვიყავით აქ ხორბლის საყიდლად. ისე მოხდა, რომ როდესაც სადგომზე მივედით და ჩვენი ტომრები გავხსენით, თითოეულის ვერცხლი თავის ტომარაში აღმოჩნდა. არ ვიცით, ვინ ჩადო იქ. ახლა ორმაგი რაოდენობის ვერცხლი მოვიტანეთ, რათა ერთი ნახევარი დავაბრუნოთ, როგორც ტომარაში ნაპოვნი, მეორე კი ხორბალში გადავიხადოთ.

სახლის მმართველმა უთხრა მათ:

– მშვიდად იყავით, ნუ გეშინიათ. ეს განძი თქვენმა ღმერთმა და თქვენი მამის ღმერთმა გამოგიგზავნათ.

შემდეგ მმართველმა მათთან მიიყვანა სიმეონი და წყალი მოიტანა, რათა ფეხები დაებანათ; მათ ვირებს კი საკვები მისცა. ძმებმა მოამზადეს საჩუქრები და იოსების მოსვლას ელოდნენ, რადგან გაიგეს, რომ მას მათთვის სადილი ჰქონდა გამზადებული.

როდესაც იოსები სახლში შევიდა, ძმებმა თაყვანი სცეს მიწამდე და მიართვეს სახლიდან ჩამოტანილი საჩუქრები. იოსებმა ჰკითხა მათ:

– ჯანმრთელად ხართ თუ არა და ჯანმრთელადაა თუ არა თქვენი მოხუცი მამა, რომელზეც საუბრობდით, ცოცხალია კი ის ჯერ კიდევ?

მათ უპასუხეს:

– ჯანმრთელადაა შენი მონა, მამა, ცოცხალია ჯერ კიდევ.

ამაზე იოსებმა თქვა:

– ის კაცი კურთხეულია ღვთისგან.

ძმებმა კვლავ თაყვანი სცეს მას. თვალი აპარებამდე, იოსებმა დაინახა თავისი ღვიძლი ძმა ბენიამინი და ჰკითხა:

– ეს ის თქვენი ძმაა, რომელზეც მელაპარაკებოდით?

მათ უპასუხეს:

– დიახ, ბატონო.

იოსებმა ბენიამინს უთხრა:

– ღვთის წყალობა იყოს შენზე, შვილო ჩემო!

ამ დროს ის აღელდა. მზად იყო ეტირა. ამიტომ გავიდა შიდა ოთახში და იქ ატირდა; მამამის იაკობს იხსენებდა და იოსები ჩაილაპარაკა:

– კეთილო მამაო, ბედნიერნი არიან ისინი, ვინც მუდამ შენთან ცხოვრობს! მთელი ჩემი სამეფო არ არის ღირსი შენი, ღვთისთვის საყვარელო! მინდოდა ბენიამინისთვის მეკითხა, მახსოვს თუ არა მე და გიყვარვარ თუ არა ისე, როგორც მე შენ მიყვარხარ. ამიტომ ჩემს ძმებს ბენიამინის წამოყვანა დავავალე. არ ვენდობოდი მათ სიტყვებს, რომ მამაჩემი ჯანმრთელი იყო და ძმა ცოცხალი. ვფიქრობდი, რომ შურით მათ ეს უმცროსი შენი საყვარელი ვაჟიც – ბენიამინიც დაღუპეს. რადგან ის ჩემი ღვიძლი ძმაა, ძმებს ისევე სძულდათ, როგორც მე. ვიცი, მამა, რომ ჩვენ გამო ძალიან წუხარ. მე გავამრავლე შენი მწუხარება. მესმის ეს მწუხარება: არცერთი ჩვენგანი არ დარჩენილა შენთან. ო, მამაო! არ გეყოფა ერთი მწუხარება, რომელიც ჩემზე საუბრობდა. ახლა მას კიდევ სხვა დაემატა. მე ვარ მიზეზი შენი ყველა ტანჯვის, რადგან ბენიამინის აქ მოყვანა ვუბრძანე. ეს ჩემი საქციელი უგულოა. ასე მოქცევა შენზე ჭორმა მაიძულა. მინდოდა გამეგო, მართლა ცოცხალი ხარ თუ არა, ჩემო კეთილო მამაო. ოჰ, ნეტავ ვინმეს მოეცა ჩემთვის საშუალება, კიდევ ერთხელ მენახა შენი ანგელოზური სახე!

ასე ჩუმად ტიროდა იოსები თავის ოთახში. შემდეგ დაიბანა სახე, რათა არ შეემჩნიათ, რომ ტიროდა და, ცრემლების შეკავებით, ძმებთან გავიდა. მან ბრძანა, სადილი მიერთმიათ მისთვის, ებრაელებისთვის და ეგვიპტელებისთვის, თითოეულისთვის ცალ-ცალკე, რადგან ეგვიპტელებს არ შეეძლოთ ებრაელებთან ერთად ჭამა: ყოველი ცხვრის მწყემსი ეგვიპტელებში ზიზღს იწვევდა.

სადილის წინ იოსებმა ძმებს უბრძანა, დაჯდომოდნენ ასაკის მიხედვით, ვინც ადრე იყო დაბადებული. ამასთან, მან დაიწყო მათი სახელების ხსენება, თითქოს ხელში არსებული ვერცხლის თასით მკითხაობდა. მან თასი მარცხენა ხელში აიღო და მარჯვენა თითის დარტყმით ხმას გამოსცემდა. პირველად დაარტყა და ხმამაღლა უთხრა მის წინ მდგომებს:

– უფროს ძმას რუბენი ჰქვია, დაე, ის დაჯდეს პირველი!

მეორედ დაარტყა და იოსებმა თქვა:

– მის შემდეგ დაიბადა სიმეონი.

და მასაც დაჯდომა უბრძანა. კვლავ დაარტყა, მესამეს დაჯდომა უბრძანა, და, თითოეულის სახელის დასახელებით, უბრძანებდა მას დაჯდომას მისი ასაკის მიხედვით. ამ სასწაულით იოსებმა ყველას ისეთი შიში მოჰგვარა, რომ ყველამ იფიქრა: „ეს კაცი მართლაც ყველაფერი იცის“.

მათი შიშის შესამცირებლად, იოსებმა იჩქარა და თავისი სუფრიდან მათთვის კერძები გაუგზავნა, თანაც ბენიამინს ხუთჯერ მეტი გაუგზავნა, ვიდრე სხვებს. ყველამ ჭამა, სვა და სრულად გაძღა.

იოსებმა თავისი სახლის მმართველს უბრძანა, თითოეული ძმის ტომარა უფასოდ ხორბლით გაევსო, თანაც ბენიამინის ტომარაში ფარულად ჩაედო ის თასი, რომლითაც ის, იოსები, მკითხაობდა, ამ ყველაფრის შემდეგ კი გაეშვათ ისინი.

დილით ძმები მხიარულად გამოვიდნენ ქალაქიდან. ჯერ შორს არ იყვნენ, რომ მათ იოსების სახლის უფროსი დაეწია. მან მუქარით დაუწყო ლანძღვა და მათ ქურდებს, გაწეული პატივის უღირსებს უწოდებდა, რომლებიც სიკეთისთვის ბოროტებით იხდიდნენ და ეგვიპტელი ბატონის ფიალა მოიპარეს, რომლითაც ის სვამს და რომლის დახმარებითაც მკითხაობს. ძმებმა თქვეს:

– თუკი ჩვენ მეორედაც მოვიტანეთ ის ვერცხლი, რომელიც ჩვენს ტომრებში აღმოჩნდა, განა შეგვეძლო შენი ბატონის ფიალის მოპარვა? ვისაც შენს მონებს შორის ფიალა აღმოუჩნდება, ის მოკვდება, და ჩვენც ჩვენი ბატონის მონები ვიქნებით.

უფროსმა თანხმობა განაცხადა: – იყოს ისე, როგორც ამბობთ. დადეთ თქვენი ტომრები მიწაზე, – მე მოვძებნი.

მათ სასწრაფოდ ჩამოხსნეს ვირებს ტომრები. უფროსმა ფიალა მოძებნა, დაწყებული უფროსით და დამთავრებული უმცროსით, და ყველასთვის მოულოდნელად ფიალა ბენიამინის ტომარაში აღმოჩნდა. ეს რომ დაინახეს, ძმებმა ტანსაცმელი შემოიხიეს. თითოეული მათგანი მუქარით ლანძღავდა როგორც ბენიამინს, ისე რახელს:

– იოსებს უნდოდა ჩვენზე გამეფება და დამსახურებულად შეჭამეს მხეცებმა. მეორე მხრივ, შენ განიზრახე სამეფო ფიალის მოპარვა და ეს აღასრულე. განა თქვენ არ ხართ რახელის შვილები, რომელმაც მამის კერპები მოიპარა და ამაში არ გამოტყდა, თქვა რა: „მე არაფერი მომიპარავს“.

ბენიამინმა ატირდა და ცრემლებით წარმოთქვა: – თავად მამაჩემის ღმერთმა, რომელმაც თავისი ნებისამებრ, ცოცხლებიდან წაიყვანა რახელი და იცის ჩემი ძმის სიკვდილის მიზეზი; ღმერთმა, რომელიც ნუგეშს სცემს იაკობს, რახელისა და მისი შვილების გამო მგლოვიარეს, და რომელიც ახლა ხედავს ყველას ჩვენგანს და იცის ჩვენი გულები, – თავად მან იცის, რომ მე ფიალა არ მომიპარავს, როგორც თქვენ ამბობთ, და არც კი მიფიქრია ამაზე. ვფიცავ, რომ არ ვიხილავ იაკობის ჭაღარას და არ გავიგონებ მის ხმას; ამით ვფიცავ, რომ ფიალა არ მომიპარავს! ვაი მე! ვაი მე, რახელ! რა დაემართა შენს შვილებს! იოსები, როგორც ამბობენ, მხეცებმა შეჭამეს, მე კი ქურდი აღმოვჩნდი უცხო მხარეში, და აქ მონად დამტოვებენ; იოსებს დახმარება არ უპოვია უდაბნოში, როცა მხეცები ჭამდნენ; ასევე მეც, დედაჩემო, ამაოდ მივმართავ ჩემს ძმებს, და არავინ მიჯერებს მე, შენს ვაჟს!

არ იცოდნენ რა ეპასუხათ უფროსისთვის, ძმებმა წაიყვანეს ბენიამინი და ქალაქში დაბრუნდნენ. ისინი მივიდნენ იოსებთან და მის წინაშე მიწაზე დაეცნენ.

იოსებმა განრისხებულმა უთხრა მათ: – ასე მიხდით ჩემი კეთილი საქმისთვის? განა იმიტომ დაგაფასეთ, რომ ჩემი ფიალა მოგეპარათ, რომლითაც მე მკითხაობ? განა სიმართლეს არ ვამბობდი, რომ თქვენ პატიოსანი ადამიანები კი არა, ჯაშუშები და მზვერავები ხართ?

იუდამ ამაზე თქვა: – ჩვენ არ ვიცით, რა ვუპასუხოთ ჩვენს ბატონს, რა ვთქვათ, რით ვიმართლოთ თავი. ღმერთმა გამოააშკარავა ჩვენი ცოდვები და ამისთვის გვსჯის. ამიტომ ყველა ჩვენგანი, ჩვენო ბატონო, ვიქნებით შენი მონები – ჩვენც და ისიც, ვისთანაც ფიალა აღმოჩნდა.

იოსებმა უპასუხა: – არა, მე ასე არ მოვიქცევი, როგორც შენ ამბობ, რადგან ღმერთის მეშინია. ის ჭაბუკი, ვისთანაც ფიალა აღმოჩნდა, მონად დარჩება, თქვენ კი მშვიდობით წადით თქვენს მამასთან.

იუდა კი, იოსებთან მივიდა, მის ფეხებთან დაეცა და თხოვნა დაუწყო: – ბატონო, ნუ განმირისხდები, თუ რამეს გეტყვი. ბატონო, შენ ეკითხებოდი შენს მონებს: „გყავთ თუ არა მამა ან ძმა?“ ჩვენ ვუპასუხეთ: „მამას ჰყავდა ორი ვაჟი, რომლებიც ჩვენზე მეტად უყვარდა. ერთ-ერთი მათგანი მთებში მხეცმა დაგლიჯა, და მამა აქამდე ტირის მასზე; მეორე ვაჟს კი მამა მუდმივად თავისთან ჰყავს, და ეს ვაჟი მას ნუგეშად ემსახურება სიბერეში“. შენი ბრძანებით, ბატონო, ჩვენ მოგიყვანეთ ჩვენი უმცროსი ძმა. ახლა ჩვენ მოულოდნელად შეგცოდეთ შენს წინაშე. გევედრები, მეუფეო, დამტოვო მონად ყმაწვილის ნაცვლად, რათა მან მაინც შეძლოს მამასთან დაბრუნება. რადგან მე ავიყვანე ის ჩემს თავდებობაზე. ამიტომ მე ვერ დავბრუნდები სახლში. არ მინდა ვნახო ჩვენი მამის მწარე სიკვდილი, რომელიც უმალვე მოკვდება უზომო მწუხარებისგან, როგორც კი ჩვენს შორის ვერ დაინახავს თავის უმცროს ვაჟს.

იოსებს ესმოდა ეს სავალალო სიტყვები და ხედავდა, რომ ყველა მის წინაშე დაბნეული და შეშინებული იდგა. ის ასევე ხედავდა, როგორ ეცემოდა ბენიამინი გახეული სამოსით და ტირილით იქვე მდგომი ძმების ფეხებთან, ევედრებოდა მათ, რომ იოსებისთვის ეთხოვათ მისი მათთან ერთად გაშვება. ამ ყველაფრის დანახვაზე იოსები აფორიაქდა და თავის შეკავება ვეღარ შეძლო. ყველა ეგვიპტელს უბრძანა გასულიყვნენ. როდესაც ყველა გავიდა და მხოლოდ ძმები დარჩნენ, იოსებმა ატირდა და ებრაულ ენაზე უთხრა მათ: – მე იოსები ვარ, თქვენი ძმა. კიდევ ცოცხალია მამაჩემი?

ძმებმა კი ვერაფერი უპასუხეს იოსებს, რადგან შეეშინდათ მისი. იოსებმა კი უთხრა მათ: – მე იოსები ვარ, თქვენი ძმა, რომელიც ეგვიპტეში გამყიდეთ. მხეცებს არ ვუჭამივარ, როგორც მამას უთხარით, არამედ ისმაელიტებზე გამყიდეთ. მაშინ ყველას ფეხებში გეკიდებოდით და გევედრებოდით, მაგრამ არავინ შემიწყალა. ახლა, ჩემო ძმებო, ნუ იდარდებთ, ნუ შეგეშინდებათ და ნუ მოიწყენთ; პირიქით, უნდა გიხაროდეთ, რომ ვმეფობ. როგორც ადრე უთხარით მამას, რომ მთებში მხეცებმა შემჭამეს, ახლა წადით და სიხარულით უთხარით მას: „ცოცხალია შენი ძე იოსები. ის ზის სამეფო ტახტზე და ხელში უჭირავს ეგვიპტის სამეფოს კვერთხი“.

როდესაც იოსები ამას ამბობდა, ძმები შიშისა და ძრწოლისგან მის წინაშე მკვდრებივით იდგნენ და ფიქრობდნენ, თუ რამდენი ბოროტება გაუკეთეს მას. იოსებმა კვლავ უთხრა მათ: – ახლა ნუ შეგეშინდებათ იმის, რომ გამყიდეთ. ღმერთმა გამომგზავნა აქ თქვენ წინაშე თქვენი სიცოცხლის შესანარჩუნებლად, რათა შიმშილის დროს მე დამეპურებინეთ თქვენ. ახლა მეორე შიმშილობის წელიწადია დედამიწაზე. დარჩა კიდევ ხუთი წელი, რომელთა განმავლობაში არც მოხნავენ, არც დათესავენ და არც მომკავენ. აქ თქვენ კი არა, ღმერთმა გამომგზავნა, რომელმაც ფარაონისთვის მამად, მისი მთელი სახლის ბატონად და მთელი ეგვიპტის მიწის მთავრად დამადგინა. წადით ჩემს მამასთან სწრაფად, მოუყევით მას ყველაფერი ჩემ შესახებ. გადაეცით მას ასევე ჩემი დიდების შესახებ და სწრაფად წამოიყვანეთ აქ მთელი თავისი სახლეულით. აქ ყველანი დანაყრდებით.

ამ სიტყვების შემდეგ იოსები ბენიამინის კისერზე დაეცა და სიხარულისგან ტიროდა. ბენიამინიც ტიროდა, იოსების კისერზე ჩახუტებული. შემდეგ იოსები ძმებს მიუახლოვდა და მათაც დაიწყო კოცნა. ის არ უბრაზდებოდა მათ და, როგორც უბოროტო, ისევე უყვარდა ისინი. ფარაონს და მის მახლობლებს მიუვიდათ ხმა, რომ იოსებთან მისი ძმები მივიდნენ. ფარაონმა უბრძანა იოსებს, მთელი თავისი მოდგმა ეგვიპტეში გადაეყვანა, დაპირდა, რომ საუკეთესო მიწას მისცემდა. იოსებმა ძმები მდიდარი საჩუქრებით, ოქროთი, ვერცხლით და წითელი სამოსით დაასაჩუქრა, მისცა მათ ეტლები, ცხენები და ვირები, რომლებითაც შეეძლოთ მთელი სახლეულით ეგვიპტეში გადასულიყვნენ, და აღჭურვა ისინი, ამ ყველაფერთან ერთად, საგზაო მარაგით. გარდა ამისა, იოსებმა ძვირფასი საჩუქრები გაუგზავნა მამამისსაც და სიხარულით გაუშვა მასთან ძმები, უთხრა რა მათ: – გზაზე არ იკამათოთ, არამედ მშვიდობიანად წადით სწრაფად მამასთან და უთხარით მას: „შენმა ძემ იოსებმა გვთხოვა, შემდეგი გადმოგცეთ: ღმერთმა გამხადა ბატონად ამ ეგვიპტურ მიწაზე; ამიტომ გაიხარე, მამა, და მოდი აქ, რათა შენი ანგელოზური სახე ვიხილო“.

ისინი სწრაფად წავიდნენ, მიაღწიეს ქანაანის მიწას, მოუყვნენ მამას იოსების შესახებ და გადასცეს მას მისი სიტყვები. იოსების სახელის გაგონებისას, იაკობმა ამოიოხრა, აცრემლიანდა და სევდით თქვა: – რატომ აღელვებთ ჩემს სულს? განა იმიტომ არა, რომ ისევ გავიხსენო ჩემი საყვარელი ძის იოსების სილამაზე? რატომ გსურთ კვლავ აანთოთ ჩემი სულის ჩამქრალი მწუხარება? იაკობს არ სჯეროდა მათი სიტყვები. მაშინ მიუახლოვდა მას ბენიამინი, აკოცა მის მუხლებს და თქვა: – ეს სიტყვები ნამდვილი სიმართლეა. თან მამას აჩვენა იოსების გამოგზავნილი საჩუქრები და წერილები. იაკობმა დაიჯერა ეს და გაუკვირდა. მისი სული გაცოცხლდა. მან თქვა: – ბედნიერი ვარ, ჩემი ძე იოსები ჯერ კიდევ ცოცხალია, და სანამ მოვკვდები, წავალ და ვნახავ მას.

იაკობი სიხარულით და ნაჩქარევად გაემგზავრა ეგვიპტეში თავის ძესთან, იოსებთან. როდესაც იოსებმა გაიგონა იაკობის მოახლოების შესახებ, სამეფო ეტლი შეკაზმა და მამის დასახვედრად გავიდა. იაკობმა დაინახა მომავალი იოსები და, სიბერის მიუხედავად, ეტლიდან ჩამოვიდა და ფეხით წავიდა მის შესახვედრად. იოსებიც ჩამოვიდა ეტლიდან და ასევე ფეხით გაემართა, როგორც თვითონ, ისე მისი ყველა დიდებული. როდესაც იოსები მამას მიუახლოვდა, მან ძირს დაუშვა ხელში არსებული სამეფო კვერთხი, თითქოს არ სურდა მისი ხელში ჭერა. შემდეგ, ვითომცდა ამ კვერთხის წინაშე ქედს იხრიდა, ამგვარად თაყვანი სცა მამამისს, იაკობს, და კვერთხი მიაწოდა. ეს მან გააკეთა იმისათვის, რომ ეგვიპტელებს არ განაწყენებოდათ, რომ სამეფო ბაგრით მოსილი, თაყვანი სცა ისრაელს. იაკობი პირველი მიუახლოვდა იოსებს, მოეხვია მის კისერს და დიდხანს ქვითინებდა მასზე. იოსებიც ტიროდა, ეხუტებოდა და კოცნიდა მამის ჭაღარებს. და უთხრა იაკობმა იოსებს: – ახლა შემიძლია მოვკვდე, რადგან გიხილე შენ, ჩემო შვილო. ყოველგვარი პატივით იოსებმა იაკობი სამეფო ეგვიპტურ ქალაქში შეიყვანა და ფარაონს წარუდგინა. იაკობმა აკურთხა ფარაონი. ამ უკანასკნელმა ჰკითხა მას: – რამდენი წლის ხარ?

იაკობმა უპასუხა:

– ას ოცდაათი წლის ვარ. ჩემი წლები მცირე და უბედურია და არ მიუღწევია იმ რაოდენობისთვის, რამდენიც მამებმა ჩემმა იცხოვრეს.

ფარაონმა უბრძანა იოსებს, მამამისი და მისი ძმები საუკეთესო მიწაზე დაესახლებინა. ეგვიპტის ქვეყანაში ჩვიდმეტი წლის ცხოვრების შემდეგ, იაკობი გარდაიცვალა და თავის მამებს შეუერთდა. იოსები მამის სახეს დაემხო, მწარედ ტიროდა მასზე და კოცნიდა.

სიკვდილის წინ იაკობმა იოსებს ანდერძად დაუბარა, რომ ეგვიპტეში არ დაეკრძალა, არამედ მისი ნეშტი ქანაანის მიწაზე გადაეტანა და მამათა სამარხში დაესვენებინა. ამიტომ იოსებმა ფარაონის დიდებულებს უთხრა:

– თუ კეთილგანწყობილნი ხართ ჩემ მიმართ, მაშინ წადით და გადაეცით ფარაონს, რომ მამაჩემმა შემომფიცა, რომ დამეკრძალა იმ სამარხში, რომელიც მან ქანაანის მიწაზე გათხარა. ახლა მსურს წავიდე, დავკრძალო მამაჩემი და დავბრუნდე.

ფარაონმა ეს ნება დართო. იოსები გზას დაადგა. მასთან ერთად გაემართნენ ფარაონის ყველა მსახური, მისი სახლის უხუცესები, ეგვიპტის მიწის ყველა უხუცესი, იოსების მთელი სახლი, მისი ძმები და მამამისის მთელი სახლი, ისე რომ ხალხი ძალიან ბევრი იყო. ისინი მივიდნენ ატადის ადგილას, რომელიც მდინარე იორდანის მეორე მხარეს მდებარეობს. შვიდი დღე მწარედ გლოვობდნენ აქ იაკობს და დაკრძალეს იგი ორმაგ გამოქვაბულში, რომელიც აბრაამმა შეიძინა სამარხების მოსაწყობად. მამის დაკრძალვის შემდეგ, იოსები თავის ძმებთან და ყველა მათგანთან ერთად, ვინც მასთან ერთად წავიდა, ეგვიპტეში დაბრუნდა.

მამის დაკრძალვის შემდეგ ძმებმა ერთმანეთს უთხრეს:

– რა მოხდება, თუ იოსებს ჩვენი მტრობა გაახსენდება და სამაგიეროს გადაგვიხდის მთელი იმ ბოროტებისთვის, რაც ჩვენ მივაყენეთ მას?

ისინი მივიდნენ იოსებთან და უთხრეს:

– მამაშენმა სიკვდილის წინ დაგიბარა: „აპატიე შენს ძმებს დანაშაული და ცოდვა, აპატიე მათ, რომ მზაკვრულად მოგექცნენ.“ ახლა ჩვენ თვითონ გთხოვთ, მოგვიტევოთ თქვენთვის მიყენებული ბოროტება.

იოსები ტიროდა, როდესაც ამას ეუბნებოდნენ. ძმებმა კი კვლავ უთხრეს მას:

– ჩვენ შენი მსახურები ვართ, ბატონო.

იოსებმა უპასუხა მათ:

– ნუ გეშინიათ, ძმებო, რადგან მეც მეშინია ღმერთის. თქვენ ბოროტებას მიპირებდით, მაგრამ ღმერთმა ის სიკეთედ აქცია. ამიტომ, ნუ გეშინიათ. მე გამოგკვებავთ თქვენ და თქვენს ოჯახებს.

იოსების ეს სიტყვები ძალიან სასიამოვნო იყო მისი ძმების გულისთვის და ისინი დამშვიდდნენ. ასე დასახლდნენ იოსები, მისი ძმები და მამამისის მთელი სახლი ეგვიპტეში. იოსებმა ას ათი წელი იცხოვრა. მან შვილები იხილა არა მხოლოდ ეფრემისგან, არამედ მახირისგანაც, მენაშეს ძისგან. სიკვდილის წინ იოსებმა თავის ძმებს უთხრა:

– მე ვკვდები. მაგრამ როდესაც ღმერთი მოგიხილავთ და ამ მიწიდან გამოიყვანს იმ მიწაზე, რომელიც ჩვენს მამებს – აბრაამს, ისააკს და იაკობს აღუთქვა, მაშინ წაიღეთ თქვენთან ერთად აქედან ჩემი ძვლები.

იოსები ას ათი წლისა გარდაიცვალა. ის ეგვიპტეში, ლუსკუმაში დაასვენეს.