წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
ცხოვრება ღირსი მამისა ჩვენისა იოანე ნათელმხილველისა, ეგვიპტელი მეუდაბნოესა და განდეგილისა
ეგვიპტის ქალაქ ლიკოპოლში ცხოვრობდა ერთი კაცი, სახელად იოანე, რომელიც ყმაწვილობიდანვე დურგლობას მისდევდა. როდესაც იოანე ოცდახუთი წლის გახდა, გადაწყვიტა ამსოფლიურ ამაოებაზე უარი ეთქვა; ამის შემდეგ თხუთმეტი წელი ბერულ ღვაწლს ეწეოდა სხვადასხვა მონასტრებში; შემდეგ, უდაბნოს ცხოვრების ღვაწლისთვის განმარტოებული ადგილის საძიებლად, ავიდა მთაზე, რომელსაც მგლის მთა ერქვა და ლიკოპოლიდან არც ისე შორს მდებარეობდა. აქ მან ააშენა თავისთვის სამი კელია ერთი სახურავის ქვეშ, რომლებიც ერთმანეთის გვერდით იყო განლაგებული, და დაიკეტა მათში მარხვისა და ლოცვის ღვაწლისთვის; ამასთან, ერთ კელიაში ლოცულობდა, მეორეში ხელსაქმით იყო დაკავებული, მესამე კი საკვებისა და ძილისთვის გამოიყენებოდა. ასეთ განმარტოებაში წმინდანი ორმოცდაათი წელი გაატარა, სიცოცხლის ბოლომდე, არასოდეს გამოდიოდა კელიიდან, არამედ საკვებს იღებდა და მასთან მოსულ ადამიანებს ფანჯრიდან ესაუბრებოდა.
როდესაც წმინდა იოანეს ამ განდეგილობაში ყოფნის ოცდაათი წელი შესრულდა, მას უფლისგან წინასწარმეტყველების ნიჭი მიენიჭა. წმინდანმა მრავალი რამ იწინასწარმეტყველა იმპერატორ თეოდოსის – კერძოდ, რომ იგი დაამარცხებდა ქრისტიანთა მდევნელ მაქსიმეს და გალიას დაეუფლებოდა, რომ ასევე დაამარცხებდა ქრისტიანთა მდევნელ ევგენის და შემდეგ დაასრულებდა თავის სიცოცხლეს და სამეფო ტახტს თავის ძეებს გადასცემდა. წმინდანის ასეთი ნათელმხილველობის წყალობით, მისი სახელი ყველგან წმინდა კაცის სახელივით გავრცელდა, და თვით იმპერატორი თეოდოსიც წინასწარმეტყველად მიიჩნევდა მას.
იოანეს უდაბნოს ღვაწლის დასაწყისში მასთან მივიდა ერთი მხედართმთავარი, რომელმაც ჰკითხა წმინდანს, დაამარცხებდა თუ არა ეთიოპელებს, რომლებიც ქალაქ სიენთან მოვიდნენ. ღირსმა იოანემ უბრძანა მას, უშიშრად წასულიყო ეთიოპელების წინააღმდეგ და უთხრა, რომ იგი დაამარცხებდა მათ და ამისთვის მეფისგან პატივით დაჯილდოვდებოდა. ყველაფერი ისე მოხდა, როგორც წმინდა იოანემ იწინასწარმეტყველა. ამ შემთხვევის შემდეგ მეფემ შეიტყო წმინდანის შესახებ და ყოველთვის, როდესაც მტრების წინააღმდეგ ლაშქრობაში მიდიოდა, წმინდანს ლოცვასა და ლაშქრობის წარმატების შესახებ წინასწარმეტყველებას სთხოვდა.
წმინდა იოანეს წინასწარმეტყველების დიდი მადლი ჰქონდა, როგორც ამას მასთან ერთად მოღვაწე მამები იუწყებოდნენ (აღნიშნავს პალადი, ღირსის ცხოვრების აღმწერი); ამ მამათა წმინდა, სათნოებებით აღსავსე ცხოვრება გვარწმუნებს მათ სიტყვების ჭეშმარიტებაში. აი, წმინდანის საოცარი ნათელმხილველობის რამდენიმე მაგალითი.
ერთმა ტრიბუნმა, წმინდანთან მისულმა, სთხოვა მას ნებართვა, რომ მისი ცოლი მოსულიყო მასთან, რადგან მას ძალიან უნდოდა მისი ნახვა. წმინდა იოანე არ თანხმდებოდა ამაზე, რადგან არ სურდა არც ქალების ხილვა და არც ქალებისთვის თავის გამოჩენა, ვინაიდან მამაკაცებსაც კი მხოლოდ ფანჯრიდან ესაუბრებოდა. მაგრამ როდესაც ტრიბუნი დიდხანს და დაჟინებით სთხოვდა წმინდანს ამას, წმინდანმა, მისი მეუღლის რწმენის დანახვისას, აღუთქვა მას, რომ ძილში გამოეცხადებოდა და უთხრა ტრიბუნს:
– სწორედ ამ ღამეს გამოვეცხადები მას, რათა აღარ მთხოვოს ჩემი ხილვა ხორციელი თვალებით.
ტრიბუნმა თავის მეუღლეს ღირსის სიტყვები გადასცა.
მართლაც, ტრიბუნის მეუღლემ ღამით სიზმარში იხილა წმინდანი, რომელიც მიუახლოვდა მას და უთხრა:
– „რაჲ არს ჩემი და შენი, დედაკაცო?“ (იოანე 2:4). რატომ გინდოდა ჩემი სახის ხილვა? ნუთუ წინასწარმეტყველი ვარ? ნუთუ წმინდა კაცი ვარ? მე ცოდვილი ადამიანი ვარ, ყველა სხვა ადამიანის მსგავსი. მაგრამ მე ვევედრე ღმერთს, რომ ყოფილიყო შენი რწმენისამებრ და შენი ქმრის რწმენისამებრ.
ეს თქვა წმინდანმა და განეშორა იმ ქალს.
როდესაც ტრიბუნის მეუღლე გამოფხიზლდა, ქმარს გადასცა სიტყვები, რომლებიც სიზმარში უთხრა წმინდანმა, და აღუწერა ქმარს წმინდანის სახე და მისი სამოსი, შემდეგ კი სთხოვა ქმარს, მადლობა გადაეხადა წმინდანისთვის მისთვის გამოჩენილი წყალობისთვის. როდესაც იმ ქალის ქმარი ღირსის კელიასთან მივიდა, ჯერ კიდევ ერთი სიტყვაც არ ჰქონდა ნათქვამი წმინდანისთვის, რომ ამ უკანასკნელმა უთხრა მას:
– აჰა, მე შევასრულე შენი თხოვნა და სიზმარში გამოვეცხადე შენს მეუღლეს, რათა მას აღარ ეთხოვა ჩემი ხილვა ხორციელი თვალებით.
სხვა დროს ერთმა მხედართმთავარმა, რომელსაც ორსული მეუღლე ჰყავდა და მშობიარობის დროც მოახლოებული იყო, მივიდა წმინდა იოანესთან და სთხოვა მას, ელოცა მისთვის და მისი მეუღლისთვის. მოხდა ისე, რომ სწორედ იმ დროს, როდესაც მხედართმთავარი წმინდანთან მივიდა, მისი მეუღლე მშობიარობის დიდი ტკივილებით იტანჯებოდა და უკვე სიკვდილს უახლოვდებოდა. ღირსმა იოანემ კი უთხრა იმ კაცს:
– ღვთის წყალობა რომ იცოდე, რომელიც ძეს გიწყალობს, ღმერთს განადიდებდი, მაგრამ ჩვილი ბავშვის დედა სიკვდილთან ახლოსაა. ჩემგან რომ წახვალ, შვიდღიან ჩვილს იპოვი. დაარქვი მას იოანე და როცა შვიდი წლის გახდება, ასკეტური მოღვაწეობისთვის უდაბნოში, ბერებთან გააგზავნე.
წმინდა იოანე მსგავს წინასწარმეტყველებებს მრავალ ადამიანს აძლევდა, რომლებიც მასთან შორეული ადგილებიდან მოდიოდნენ. ასევე, ღირსი მამა ბევრ რამეს უწინასწარმეტყველებდა, რაც მომავალში უნდა მომხდარიყო, თავის თანამოქალაქეებსაც, ქალაქ ლიკოპოლის მცხოვრებლებს, რომლებიც მასთან მუდმივად მიდიოდნენ სულიერი სარგებლობისთვის. ის უცხადებდა მათ როგორც იმას, რაც მომავალში უნდა მომხდარიყო, ისე იმას, რაც სხვებისგან ფარულად იყო ვინმეს მიერ გაკეთებული. ღირსი იოანე, მაგალითად, წინასწარმეტყველებდა მდინარე ნილოსის ადიდებაზე, ნაყოფიერ წლებზე; ასევე, წმინდანი წინასწარმეტყველებდა ღვთის სასჯელებზეც, რომლებიც უნდა მომხდარიყო, და ამხილებდა მათ, ვინც თავიანთი ცოდვებით ქვეყანას ღვთის რისხვას მოუვლენდა.
თუმცა წმინდა იოანე თავად არ ახდენდა განკურნებებს, ავადმყოფებს აძლევდა ნაკურთხ ზეთს, რომლითაც ცხების შემდეგ ისინი თავიანთი სნეულებებისგან იკურნებოდნენ. მაგალითად, ერთი რომაელი სენატორის ცოლი, რომელმაც მხედველობა დაკარგა და თვალებზე ლაქები ჰქონდა, ქმარს სთხოვდა, რომ სამკურნალოდ ღირს მამასთან მიეყვანა. მაგრამ ქმარმა უთხრა, რომ წმინდა იოანესთან ჯერ არც ერთი ქალი არ მისულა და რომ ქალებს საერთოდ არ შეეძლოთ წმინდა იოანეს ხილვა. თუმცა, ქალი ქმარს ევედრებოდა, თუნდაც მხოლოდ მისი თხოვნა გადაეცა წმინდანისთვის, რათა მისთვის ღმერთისთვის ელოცა. ქმარმა შეასრულა ცოლის თხოვნა. ამის შემდეგ, წმინდა იოანემ იმ ქალს ცოტა ნაკურთხი ზეთი გაუგზავნა, რომლითაც დღეში სამჯერ იცხებდა თვალებს. ამის მესამე დღეს ქალმა მხედველობა დაიბრუნა და ღმერთი განადიდა.
ნიტრიის უდაბნოში შვიდი მეუდაბნოე იყო; მე (მოგვითხრობს წმინდა იოანეს ცხოვრების აღმწერი – პალადი) და ევაგრიუსის, ალვიანისა და ამონის მოწაფეები. ყველას სურდა, უფრო დეტალურად გაეგო წმინდა იოანეს სათნო ცხოვრების შესახებ, თანაც ევაგრიუსმა თქვა: – მე წავალ პირველი და ვიღაცისგან გავიგებ წმინდა იოანეს ცხოვრების შესახებ. მაგრამ თუ ვერაფერს გავიგებ მასზე, მაშინ ლიკოპოლის მთის იქით აღარ წავალ.
ეს რომ მოვისმინე, – მოგვითხრობს პალადი, – ერთი დღე დავისვენე, მეორე დღეს კი, არავისთვის არაფრის თქმის გარეშე, ღმერთზე მინდობილმა, თებაიდაში წავედი. როცა მთასთან და იოანეს სენაკთან მივედი, მისმა მოწაფეებმა მითხრეს, რომ კვირა დღიდან შაბათამდე ღირსი მამა მოსაუბრედ არავის იღებდა მომსვლელთაგან. ამიტომ შაბათამდე მომიწია ლოდინი. შაბათს, დღის მეორე საათზე, წმინდანის სენაკისკენ წავედი და ის ფანჯარასთან მჯდომი, მასთან მოსულ ხალხთან მოსაუბრე ვიპოვე. მოკითხვის შემდეგ, ღირსმა მამამ ერთ-ერთი თავისი მოწაფის მეშვეობით მკითხა: – საიდან და რისთვის მოხვედი? მეჩვენება, რომ ევაგრიუსის მონასტრიდან ხარ.
ჩვენი საუბრის დროს ღირს მამასთან იმ ქვეყნის მხედართმთავარი მივიდა, სახელად ალიმპიუსი; იოანემ ჩემთან საუბარი შეწყვიტა და მე ცოტათი მოვშორდი მას, რათა ხელი არ შემეშალა მხედართმთავართან მის საუბარში. იმის გამო, რომ ღირსი მამა მხედართმთავართან საკმაოდ დიდხანს საუბრობდა, შეურაცხყოფილი ვიგრძენი თავი და გონებაში დავიწყე პატიოსანი ბერის განკითხვა, რომელიც, ჩემი უგულებელყოფით, მხედართმთავარს პატივს მიაგებდა. მოუთმენლობის უკიდურეს ზღვარზე მისულს, უკვე ვაპირებდი ღირსი მამისგან დაუმშვიდობებლად წასვლას. მაგრამ წმინდა იოანემ, ჩემი აზრები რომ შეიცნო, თავის მოწაფეს, სახელად თეოდორეს, დაუძახა და უთხრა: – წადი და უთხარი იმ ძმას, რომ არ გაბრაზდეს, რადგან ახლა მხედართმთავარს გავუშვებ და მასთან ვილაპარაკებ.
როცა ეს სიტყვები გადმომცეს, მე მეტად გავოცდი იმით, რომ ღირსმა იოანემ ჩემი აზრები იცოდა და დავრწმუნდი, რომ ის წმინდა და წინასწარმჭვრეტელი კაცი იყო.
როცა მხედართმთავარი იოანესგან წავიდა, წმინდანმა დამიძახა და მითხრა: – რატომ გაბრაზდი ჩემზე? განა ჩემში რამე შეურაცხმყოფელი იპოვე შენთვის? რატომ იფიქრე ჩემზე ის, რაც არც მე უნდა მქონდეს აზრად და არც შენ? განა არ წაგიკითხავს, რა წერია წმინდა წერილში: „არა ჯანმრთელთა ჭირდება ექიმი, არამედ სნეულთა“ (მათე 9:12)
მე ყოველთვის შემიძლია შენი პოვნა, როცა მოვისურვებ; და შენც ყოველთვის მიპოვი, როცა მოისურვებ; და თუ მე არ განუგეშებდი, სხვა ძმები და მამები განუგეშებდნენ: სარდალი კი, ამქვეყნიურ საზრუნავში ჩაფლული და ეშმაკის ხელში მყოფი, მხოლოდ მცირე ხნით მივიდა ჭეშმარიტების შემეცნებამდე და, როგორც მძიმე ბატონისგან გაქცეული მონა, ჩემთან მოვიდა, ეშმაკისგან თავის დასაღწევად, რათა ჩემგან სულის სარგებელი მიეღო. ჩემი მხრიდან უსამართლო იქნებოდა, მასზე ყურადღების მიუქცევლად, შენთან საუბრის გაგრძელება, რადგან შენ ყოველთვის თავად ზრუნავ შენი გადარჩენისთვის.
ეს რომ მოვისმინე, მე (ყვება პალადი) საბოლოოდ დავრწმუნდი, რომ იგი წმინდა კაცი იყო, და დავიწყე მისი თხოვნა, რომ ჩემთვის ელოცა. მან კი, ჩემთან ალერსით საუბრისას და თავისი მარჯვენა ხელით ჩემს მარცხენა ლოყაზე მსუბუქად შეხებისას, მითხრა:
– მრავალი მწუხარება გელის წინ და მძიმე ბრძოლა უკვე გადაიტანე, უდაბნოს დატოვების სურვილთან ბრძოლისას; შენ არ შეასრულე ეს სურვილი, მიუხედავად იმისა, რომ ეშმაკი გიჩენდა კეთილშობილ საბაბს უდაბნოს დასატოვებლად, შეგახსენებდა რა მამის და ძმის სიყვარულს შენდამი. მე გიუწყებ სასიხარულო ამბავს: შენი მამაც და ძმაც – ორივე ჯანმრთელადაა და უარყვეს ამქვეყნიური ცხოვრება; შენი მამა იცოცხლებს კიდევ შვიდი წელი. შენ კი, სიმამაცით შეიარაღებული, განაგრძე მოღვაწეობა უდაბნოში და არ იფიქრო აქედან შენს სამშობლოში დაბრუნებაზე, რადგან წერია:
„ვინც ხელს დაადებს გუთანს და უკან მიიხედავს, არ გამოდგება ღმერთის სამეფოსთვის“ (ლკ. 9:62).
წმინდანის სიტყვების მოსმენით და მათით ღვაწლისთვის განმტკიცებული, მე (ამბობს პალადი) მადლობა შევწირე ღმერთს იმისთვის, რომ მან ამ წმინდა კაცის მეშვეობით გამიმხილა ეშმაკის მზაკვრობები და დამეხმარა მათ დაძლევაში. სხვა დროს, ღირსმა, ალერსით მესაუბრა და მკითხა:
– გინდა იყო ეპისკოპოსი? მე კი ვუპასუხე: – არა, რადგან მე უკვე ეპისკოპოსი ვარ. წმინდანმა მკითხა: – რომელ ქალაქში ხარ ეპისკოპოსი? მე ვუპასუხე: – მე ვუვლი სამზარეულოს, ტრაპეზს, კარვებს, კასრებს; მაგალითად, ვსინჯავ ღვინოს და თუ მჟავეა, გვერდს ვუვლი მას, თუ ტკბილია, ვსვამ; ასევე ვათვალიერებ ქვაბებს საკვებით და თუ სადმე აკლია მარილი ან სხვა სანელებლები, ამ სანელებლებს ვამატებ საკვებს და შემდეგ ვჭამ საკვებს, რომელიც სანელებლებისგან გემრიელი გახდა. ასე ვიქცევი სხვა შემთხვევებშიც, ყველგან საუკეთესოს ვირჩევ ჩემთვის. აი, ეს არის ჩემი ეპისკოპოსობა, რომელზეც მე სიამოვნების სიყვარულმა დამადგინა.
ღირსმა, გაღიმებულმა, მითხრა: – შეწყვიტე ხუმრობა, რადგან შენ მართლაც იქნები ეპისკოპოსი და მრავალი შრომისა და მწუხარების გადატანა მოგიწევს; თუ გინდა თავი აარიდო ამ შრომასა და მწუხარებას, მაშინ ნუ წახვალ უდაბნოდან, რადგან აქ, უდაბნოში, ვერავინ დაგადგინებს ეპისკოპოსად.
ღირსის დატოვების შემდეგ, მე (ყვება პალადი) გავემართე ჩემს უდაბნოში, ჩემი მუდმივი საცხოვრებლის ადგილზე, და მთელ ძმობას მოვუყევი პატიოსანი და წმინდა კაცის, ღირსი იოანეს შესახებ. მაგრამ მე, ცოდვილმა, შემდეგ დამავიწყდა წმინდა იოანეს მიერ ჩემთან დაკავშირებით ნათქვამი სიტყვები: ამის შემდეგ სამი წლის თავზე კუჭის ტკივილი დამეწყო და, ძმების რჩევით, ალექსანდრიაში წავედი ექიმებთან. მაგრამ რადგან ჩემი ავადმყოფობა არ გადიოდა, არამედ უფრო და უფრო მძიმდებოდა, ალექსანდრიელმა ექიმებმა მირჩიეს პალესტინაში წასვლა, რადგან იქ თბილი და ჯანსაღი კლიმატი იყო. პალესტინაში გამგზავრების შემდეგ, იქ ცოტა ხანს დავრჩი და, ჩემი ავადმყოფობისგან ოდნავ გამოკეთების შემდეგ, იქიდან ბითვინიაში წავედი და აქ, უკვე აღარ მახსოვს, რა გზით – ადამიანური ნებით, თუ ღვთის ნებით, – ღმერთმა იცის როგორ, ეპისკოპოსის ხარისხით დავიმშვენე თავი.
ამის შემდეგ მწუხარებაში ჩავვარდი, რადგან ეს ხარისხი ჩემს ძალებს აღემატებოდა. მაშინ გამახსენდა ღირსი იოანეს წინასწარმეტყველება ჩემს შესახებ, მაგრამ ამ დროს ღირსი უკვე გარდაცვლილი იყო. მაშინ გამახსენდა, რა მითხრა ღირსმა, როცა მარწმუნებდა უდაბნოში დარჩენას:
– ორმოცი წელი ვცხოვრობ ამ სენაკში და მთელი ამ დროის განმავლობაში არ მინახავს არც ქალის სახე, არც რაიმე მონეტა, არც ვინმე, ვინც ჭამს ან სვამს; ასევე არავის უნახავს ჩემი ჭამა ან სმა.
იმ საუბრის შემდეგ წმინდა იოანესთან, როდესაც დავბრუნდი (ყვება პალადი) ჩემს ჩვეულ ადგილას და როდესაც მოვუყევი ძმებსა და მამებს ყველაფერი, რაც ვნახე და მოვისმინე წმინდანთან, ჩვენ ყველანი, შვიდი კაცი, ორი თვის შემდეგ გავეშურეთ ღირსისკენ.
როდესაც მივედით ღირსი იოანეს სავანესთან, მან გულთბილად მიგვიღო, სახეზე ღიმილით მიესალმა თითოეულ ჩვენგანს ცალ-ცალკე. როგორც კი მივედით, მაშინვე დავიწყეთ წმინდანის ვედრება, ელოცა ჩვენთვის, როგორც ეს ჩვეულებაა ეგვიპტელ მოღვაწეებში. მაგრამ მან გვკითხა: – ხომ არ არის თქვენ შორის კლირიკოსი?
ჩვენ ყველამ ვუთხარით: – არავინ არის. ყურადღებით შეგვხედა თითოეულ ჩვენგანს, წმინდანმა ამოიცნო ჩვენ შორის ერთი დაფარული კლირიკოსი, რადგან ერთ-ერთი ჩვენგანი დიაკონი იყო და არავინ იცოდა ჩვენგან, რომ ის დიაკონი იყო, გარდა ერთი ძმისა; მაგრამ ის კლირიკოსი, რომელმაც თავმდაბლობის გამო დაფარა თავისი ხარისხი, და უკრძალავდა იმ ძმას, რომელმაც იცოდა მისი ხარისხი, ელაპარაკა მასზე, რომ დიაკონი იყო, რადგან წმინდა მოღვაწეთა მსგავსებისაკენ სწრაფვით, ის ძმა თავს ქრისტიანის სახელის ტარების უღირსადაც კი მიიჩნევდა. ღირსმა იოანემ, ამ ძმაზე ხელით ანიშნა და თქვა: – ეს დიაკონია.
მაგრამ როდესაც ეს ძმა უარყოფდა, რომ დიაკვნის ხარისხი ჰქონდა, წმინდა იოანემ, ფანჯრიდან, რომლიდანაც გვესაუბრებოდა, გამოყო ხელი, აიღო ძმა დიაკონი მარჯვენა ხელში, ამბორს უყო და უთხრა: – ნუ უარყოფ ღვთის მადლს. ნუ იტყუები, ძმაო, ნუ მალავ ღვთის ძღვენს, რადგან სიცრუე უცხო უნდა იყოს ქრისტიანებისთვის; არ შეიძლება მისი ქება შენში, – დიდი იქნება ის თუ პატარა, რადგან, როგორც მაცხოვარი ამბობს, სიცრუე ეშმაკისგანაა: ეშმაკი სიცრუეა და სიცრუის მამაა (იოანე 8:44).
დიაკონი, ღირსის მიერ მხილებული, დუმდა, ყურადღებით უსმენდა წმინდანის დარიგებებს.
როდესაც ჩვენ ყველამ შევასრულეთ ლოცვა (ყვება პალადი), ერთ-ერთმა ძმამ, რომელიც ციებ-ცხელებით იტანჯებოდა, სთხოვა ღირს იოანეს, განეკურნა იგი. ღირსმა უთხრა იმ ძმას, რომ ეს ავადმყოფობა სასარგებლოა მისი სულისთვის, მაგრამ მაინც უბრძანა, იმ ძმისთვის წაესვათ ნაკურთხი ზეთი, სურდა განეკურნა არა იმდენად მისი სნეულება, რამდენადაც მცირედმორწმუნეობა. მალევე ამის შემდეგ, ის ძმა სრულიად გამოჯანმრთელდა.
ჩვენ გვერგო პატივი, გვეხილა ღირსი იოანე (ყვება პალადი) მაშინაც, როდესაც ის ოთხმოცდაათი წლის გახდა; მისი სხეული იმდენად გამოფიტული იყო მარხვის ღვაწლით, რომ მას წვერიც კი არ ეზრდებოდა, არაფერს ჭამდა, გარდა ხის ნაყოფისა, და ისიც მზის ჩასვლის შემდეგ; სიყრმიდანვე მარხვისთვის შეჩვეული, სიბერეში არასოდეს უგემია არც პური და არც რაიმე სხვა ცეცხლზე მომზადებული საკვები.
როდესაც მან შემოგვთავაზა დავმსდარიყავით, ჩვენ მადლობა ვუთხარით ღმერთს, რომელმაც ღირსგვყო გვეხილა ღირსი მამა და გვესაუბრა მასთან. მან კი, მიგვიღო რა როგორც თავისი საყვარელი შვილები, გვითხრა, სახეზე ღიმილით: – საიდან მოხვედით, შვილებო? რომელი ქვეყნიდან მოხვედით ჩემთან, ცოდვილ და მდაბალ ადამიანთან?
ჩვენ კი, ვუთხარით რა ჩვენი სამშობლოს ადგილი და მივუთითეთ ჩვენი მუდმივი საცხოვრებელი ნიტრიის უდაბნოში, ვთქვით, რომ იერუსალიმიდან მოვედით სწორედ იმისთვის, რომ სულიერი სარგებლობისთვის გვეხილა წმინდანი, რომლის შესახებაც ბევრი გვსმენია სხვებისგან.
ნეტარმა იოანემ კი გვითხრა:
– საყვარელო შვილებო! რა საკვირველის ხილვას იმედოვნებდით, როდესაც ასეთ რთულ გზას დაადექით! რა სარგებელი გექნებათ იმისგან, რომ იხილავთ ცოდვილ, თავმდაბალ ადამიანს, რომელსაც არაფერი აქვს გასაოცარი. არიან გასაოცარი და საქებარი წმინდა წინასწარმეტყველნი და მოციქულნი, რომელთა წერილები იკითხება ეკლესიებში; მათ უნდა მიბაძოთ და აღფრთოვანდეთ მათით, მაგრამ არა ჩემით. მე весьма გამაკვირვა თქვენმა გულმოდგინებამ, რამაც შორიდან მოგიყვანათ ჩვენთან სულიერი სარგებლობისთვის, ასეთი რთული გზის საშიშროებების უგულებელყოფით. ჩვენ კი, ჩვენი სიზარმაცის გამო, არც კი გამოვდივართ ჩვენი სენაკებიდან. თუმცა გახსოვდეთ, რომ თუნდაც თქვენი საქმე საქებარი და მოსაწონი იყოს, თქვენ თვითონ არ უნდა მიიჩნიოთ თავი ისეთ ადამიანებად, რომლებმაც რამე კეთილი და საქებარი გააკეთეს; თქვენი ძალისამებრ მიჰბაძეთ მამათა სათნო ცხოვრებას და თუ ყველაფერს შეასრულებთ (რაც, სხვათა შორის, იშვიათად ხდება), მაშინ საკუთარ თავს ნუ მიენდობით და ნუ იტრაბახებთ. მრავალია ასეთი ადამიანი, რომელთაც სათნოებაში სრულყოფილებას მიაღწიეს და გაამაყებულებმა, სიმაღლიდან უფსკრულში ჩავარდნენ.
ყურადღებით დააკვირდით: გულმოდგინეა თუ არა თქვენი ლოცვები, დარღვეულია თუ არა თქვენი გულის სიწმინდე, დაკავებულია თუ არა თქვენი გონება უცხო ფიქრებით ლოცვის დროს; დააკვირდით, მთელი თქვენი სულით ხართ თუ არა უარყოფილი ქვეყნიერებისგან, ხომ არ დადიხართ სხვისი სათნოებების საყურებლად, ამავე დროს ტრაბახობთ საკუთარი სათნოებებით, ზრუნავთ თუ არა იმაზე, რომ კეთილი მაგალითი მისცეთ სხვა ადამიანებს; ეცადეთ, თავი მართლებად არ ჩათვალოთ, არ იამაყოთ რაიმე თქვენი კეთილი საქმით; იფრთხილეთ, რომ ლოცვის დროს გონებაში არ მოგივიდეთ ამქვეყნიური საგნების შესახებ ფიქრები, რადგან არაფერია იმაზე უგუნურული, ვიდრე ბაგეებით ღმერთთან საუბარი, გონებით კი მისგან შორს ყოფნა. ეს ხშირად ემართებათ მათ, ვინც იმდენად არ განუდგება ქვეყნიერებას, რამდენადაც ზრუნავს იმაზე, რომ ქვეყნიერებას ასიამოვნოს.
ადამიანი, რომელიც მრავალ რამეზე ფიქრობს, ამქვეყნიურ და წარმავალ საზრუნავს ეძლევა; მაგრამ ამქვეყნიურ ზრუნვას მიცემული ადამიანი ვეღარ ხედავს ღმერთს თავისი სულიერი თვალებით. ადამიანისთვის, რომელიც ყოველთვის ღმერთზე ფიქრობს, უცხო უნდა იყოს ყოველივე ამქვეყნიური და ამაო აზრები, წმინდა წერილის თანახმად:
„დამშვიდდით და შეიცანით, რომ მე ვარ ღმერთი“ (ფს. 45:11). იმავე ადამიანს, ვინც ღვთის გარკვეულ შეცნობას მიაღწია (ღვთის სრულ შეცნობას ვერავინ მიაღწევს), ეხსნება ღვთიური საიდუმლოებები, იგი ხედავს მომავალს, როგორც აწმყოს და, წმინდანთა მსგავსად, სასწაულებს ახდენს და თავისი ლოცვით იღებს ყველაფერს, რასაც კი ღმერთს სთხოვს.
ამას და მრავალ სხვას ეუბნებოდა ღირსი იოანე მასთან მისულ ძმებს, ანუგეშებდა და ასწავლიდა მათ, როგორც მამა შვილებს. შემდეგ მან შესთავაზა მათ რამდენიმე ამბავი ადამიანებზე, რომლებმაც გაამაყეს და თავი მოიწონეს; სხვათა შორის, მან შესთავაზა მათ შემდეგი თხრობა:
– ერთხელ, ერთმა ბერმა მოღვაწეობდა გარეგან უდაბნოში 2222 გამოქვაბულში, იკვებებოდა თავისი ხელის შრომით, განუწყვეტლივ ლოცულობდა ღმერთს და წინ მიიწევდა სათნოებებში. როდესაც შეიცნო თავი, როგორც წმინდა და სათნო ცხოვრების მქონე ადამიანი, ის ბერი გაამაყდა, თავი მართალ და წმინდა ადამიანად ჩათვალა და საკუთარ თავზე ფიქრობდა, რომ ის უკვე აღარასოდეს ჩავარდებოდა ცოდვაში. ღვთის ნებით, ერთხელ, გვიან საღამოს, იმ ბერთან მივიდა დემონი, რომელმაც მშვენიერი ქალის სახე მიიღო, თითქოს უდაბნოში დაკარგულიყო; იმ წარმოსახვითმა ქალმა, როდესაც გამოქვაბულის კარი ღია იპოვა, შევიდა შიგნით და, ბერის ფეხებთან დაცემულმა, შეევედრა, რომ გამოქვაბულში შეეშვა, იმის მითითებით, რომ უკვე დაღამდა. ბერმა, შეიბრალა ის ქალი, შეუშვა იგი თავის გამოქვაბულში, არ შეშინებია ცდუნების, რადგან ძლიერად ენდობოდა თავის ძალებს. ბერმა ჰკითხა მოსულს, საიდან მოდიოდა და როგორ დაიკარგა უდაბნოში. დემონმა კი, ქალის სახე მიღებულმა, ბერთან ბევრი ისაუბრა, ცოდვისკენ მოუწოდებდა მას. ბერმა, რომელიც ყურადღებით უსმენდა, უკვე დაიწყო ცოდვისკენ მიდრეკა; მრავალი გარყვნილი საუბრისა და ურთიერთსიცილის შემდეგ, ბერი სულ უფრო და უფრო იბნეოდა აზრებით; სიძვის ალი მასში სულ უფრო და უფრო ძლიერდებოდა და მას უკვე სურდა უკანონობის ჩადენა, როდესაც უცებ ის ქალი, ხმამაღლა ყვირილით, ჩრდილივით გაუჩინარდა მისი ხელიდან და უხილავი გახდა; ამის შემდეგ დაუყოვნებლივ ჰაერში ისმოდა მრავალი ბესის ხმა, რომლებიც დასცინოდნენ ბერს და საყვედურობდნენ მას ასეთი სიტყვებით:
– ვინც თავს აიმაღლებს, დაემხობა; შენ ცამდე აიმაღლე თავი და ამიტომ ახლა ჯოჯოხეთამდე ხარ დამხობილი.
საკუთარი თავის დაცინვის შემხედვარე, ის ბერი სასოწარკვეთილებაში ჩავარდა და, მიატოვა რა თავისი სენაკი და უდაბნო, დაბრუნდა წუთისოფელში: სწორედ ასეთ დაცემამდე მიიყვანა იგი საკუთარ თავზე დიდმა წარმოდგენამ.
ხოლო, როდესაც სინანულს ასწავლიდა და მსჯელობდა იმაზე, რომ, ისევე როგორც ეშმაკები მიგვიყვანენ სასოწარკვეთილებამდე და დაღუპვამდე, ასევე ჩვენც შეგვიძლია მათი დამარცხება, ისე რომ ისინი ვეღარ შეძლებენ ჩვენს დაძლევას, – ღირსმა იოანემ ასეთი ამბავი მოუთხრო:
– ერთ ქალაქში ცხოვრობდა ერთი ყმაწვილი, რომელმაც მრავალი უმძიმესი ცოდვა ჩაიდინა, მაგრამ შემდეგ ეს ყმაწვილი, ღვთის შიშის გავლენით, მოინანია. იმისათვის, რომ თავისი ძველი ცოდვილი ცხოვრება ეგლოვებოდა, ის სასაფლაოზე წავიდა და იქ მიწაზე დაეცა, ვერ ბედავდა ვერც ღმერთის მოხმობას და ვერც ლოცვას, თავისი მრავალი ცოდვის გამო. შემდეგ ყმაწვილი შევიდა საფლავში და იქ გამოკეტა თავი, ტიროდა და ნანობდა თავის ცოდვებზე. როდესაც ყმაწვილი საფლავში შვიდი დღე იმყოფებოდა, ეშმაკები, რომლებიც ადრე ცოდვისკენ უბიძგებდნენ, მივიდნენ მასთან და ხმამაღლა შესძახეს:
– ვაი შენ, ბილწო, უღმრთოო, სიძვით გაჯერებულო, რომელიც ჩვენთვის ასე მოულოდნელად ახლა სათნო ადამიანი და ჩვენი მტერი გახდი! რა სიკეთეს ელოდები შენთვის მას შემდეგ, რაც ჩვენი სიბილწეებით გაივსე? რატომ არ დგები საფლავიდან და არ მოდიხარ ჩვენთან ერთად შენს ჩვეულ საქმეებზე, ხომ მოუთმენლად გელოდებიან მეძავნი და ლოთები! რატომ არ მიდიხარ შენი ვნების დასაკმაყოფილებლად, რადგან ახლა უკვე აღარაფერი გაქვს ხსნის იმედი? ახლა ჩვენი ხარ, რადგან ყოველი ცოდვილი საქმე ჩაიდინე, და ტყუილად გინდა ჩვენგან ხსნა: ჩვენს ხელთაგან ახლა უკვე ვეღარ დააღწევ თავს!
ის ყმაწვილი არაფერს პასუხობდა ეშმაკებს, არც კი სურდა მათი მოსმენა, არამედ მთელ დროს თავის ცოდვებზე ტირილში ატარებდა. ეშმაკები დიდხანს ეუბნებოდნენ ამ და მსგავს სიტყვებს ყმაწვილს, ცოდვისკენ უბიძგებდნენ მას; მაგრამ როდესაც დაინახეს, რომ მას მათი არ ეშინოდა და სასაფლაოდან გაქცევას არ ფიქრობდა, დაიწყეს მისი ძლიერად ცემა და უკვე სრულიად მოკვლა უნდოდათ, თუკი ეს ღვთისგან დაშვებული იქნებოდა მათთვის. შემდეგ ეშმაკები წავიდნენ ყმაწვილისგან, დატოვეს იგი ძლივს ცოცხალი. ის კი, დიდხანს რომ იწვა მიწაზე როგორც მკვდარი, როგორც კი გონს მოვიდა, კვლავ დაიწყო ტირილი და გოდება თავის ცოდვებზე. როდესაც მისმა ნათესავებმა, რომლებიც ყველგან ეძებდნენ მას, იპოვეს ის სასაფლაოზე, ევედრებოდნენ, დაბრუნებულიყო სახლში; მაგრამ ის არც კი უსმენდა მათ, ამბობდა რა, რომ ურჩევნია მოკვდეს, ვიდრე ძველ ცხოვრებას დაუბრუნდეს.
მომდევნო ღამეს ყმაწვილთან კვლავ მივიდნენ ეშმაკები, ამბობდნენ იმავეს, რასაც პირველად, და კვლავ აწამებდნენ მას; შემდეგ ეშმაკები განშორდნენ ყმაწვილს. მესამე ღამესაც ეშმაკებმა სცადეს დაუმარცხებლის დამარცხება, მაგრამ, წარმატებაში სასოწარკვეთილებმა, გაექცნენ მას, დევნილნი მისი მოთმინებით; თან გაქცევისას ეშმაკები შესძახოდნენ:
– დაგვამარცხე, დაგვამარცხე, დაგვამარცხე შენ ჩვენ!
ამგვარად, სინანულმა, სიმდაბლესთან ერთად, და მოთმინებამ, სიმამაცესთან ერთად, ეშმაკები სასოწარკვეთილებაში ჩააგდო და მათ უკვე ვეღარ შეძლეს ყმაწვილისთვის რაიმე ბოროტების გაკეთება.
ის ყმაწვილი თავისი ცხოვრების დანარჩენი დრო სათნოების ღვაწლში გაატარა და მრავალ ცოდვილს, რომლებიც სასოწარკვეთილნი იყვნენ თავიანთი ხსნის გამო, ჭეშმარიტი სინანულის მაგალითი უჩვენა.
ხოლო, როდესაც მსჯელობდა ამპარტავნობაზე, რომელიც ადამიანს დაღუპვის უფსკრულში აგდებს და ართმევს მას ღვთის მადლს, და თავმდაბლობაზე, რომელიც ადამიანს ღმერთთან აღამაღლებს, ღირსმა იოანემ ასეთი ამბავი მოუთხრო:
იყო ერთი ბერი, რომელიც შიდა უდაბნოში ცხოვრობდა და მრავალი წელი სათნოდ გაატარა, მაგრამ სიბერეში ეშმაკთა მზაკვრობის გამო ცდუნებას დაექვემდებარა და თავისი ამპარტავნების გამო კინაღამ დაიღუპა. ის ბერი დიდი დუმილით მოღვაწეობდა, მთელ დღეებსა და ღამეებს ლოცვაში, ფსალმუნების გალობასა და ღმერთზე ფიქრში ატარებდა. თავისი სათნო ცხოვრებისთვის იგი ღვთიური ხილვების ღირსიც კი გახდა, ზოგი მათგანი ფხიზელ მდგომარეობაში ჰქონდა, ზოგი კი სიზმარში (თუმცა, მისი ძილი ძალიან ხანმოკლე და თხელი იყო, ისე რომ ძლივს შეიძლება მას ძილი ეწოდოს). ეს ბერი ისე გულმოდგინედ ესწრაფვოდა უხორცო ცხოვრებას, რომ სხეულის საკვებზე სრულიად არ ზრუნავდა, მიწას არ ამუშავებდა და ბაღის ხეებს არ ზრდიდა; სრულიად ღმერთზე მინდობილი, უდაბნოში დასახლების შემდეგ, მას არასოდეს უდარდია იმაზე, როგორ და რით გამოეკვება თავისი სხეული. ყოველგვარი მიწიერი მიჯაჭვულობის დატოვებით, მას ღმერთთან დაახლოების სურვილი ედო გულში, მოუთმენლად ელოდა ამ ხრწნადი სამყაროსგან განშორებას.
უხილავ და ზეციურ საგნებზე მუდმივი ფიქრით, ბერმა მრავალი დრო სათნო ცხოვრებაში გაატარა, ამასთან, მისი სხეული არასოდეს დაუძლურებულა მისი ასკეტური ცხოვრებით და მისი სული არასოდეს შეწუხებულა ღვაწლის სირთულით. მისი ცხოვრება განლაგებული იყო, თითქოს, ხორციელ და უხორცო არსებობას შორის ერთგვარ კომფორტულ შუა გზაზე; ის ბერი იყო, თითქოს, არც სრულად უხორცო და არც სრულად ხორციელი ადამიანი.
თავისი სათნო ცხოვრებისთვის ბერი ღმერთისგან დაჯილდოვდა იმით, რომ მას პური უხილავი ხელით მოჰქონდათ: თავის გამოქვაბულში შესვლისას, ის მაგიდაზე პოულობდა სუფთა პურს, საკმარისს ორი ან სამი დღისთვის. როდესაც ბერი გრძნობდა საკვებით გაძლიერების საჭიროებას, ღმერთს ლოცულობდა, ჭამდა იმ პურს, შემდეგ კი გალობით იკვებავდა თავის სულს, მუდმივად რჩებოდა ლოცვასა და ღმერთზე ფიქრში, დღითი დღე იხვეწებოდა და მთლიანად მომავალი სიკეთეების იმედს ეძლეოდა. და აი, მან დაიწყო ფიქრი თავის სასყიდელზე და ღმერთისგან დაჯილდოებაზე თავისი სათნო ცხოვრებისთვის, ამ სასყიდელს კი ისე წარმოიდგენდა, თითქოს ხელში ჰქონდა, მაგრამ სწორედ ეს გახდა მისი დაცემის მიზეზი.
მას თავში აზრი მოუვიდა, რომ ღმერთის წინაშე სხვებზე ღირსეული იყო და ყველა სხვა ადამიანზე მეტი უფლება ჰქონდა ღვთისგან მადლისა და ზეციური სიკეთეების მიღებაზე; ამავე დროს, ის თავის თავში ფიქრობდა, რომ არავითარ შემთხვევაში აღარ შეეძლო ცოდვაში ჩავარდნა და ასეთი მაღალი სათნო ცხოვრების მიტოვება.
როდესაც ბერი ასე ფიქრობდა საკუთარ თავზე, მალევე მასში ჯერ უმნიშვნელო სასოწარკვეთილება ჩაისახა, შემდეგ სიზარმაცემ დაიწყო განვითარება და მალე სრულად განვითარდა მასში სასოწარკვეთილება და სიზარმაცე. მან დაიწყო ძილიდან ადგომა და ფსალმუნების გალობა დღითი დღე უფრო გვიან და გვიან, მისი ლოცვები დღითი დღე უფრო მოკლე ხდებოდა. მისი ფიქრი ეუბნებოდა: ცოტა დასვენება აუცილებელია, და ის თანახმა იყო თავის ფიქრზე და გული ეღელვებოდა; ძალისხმევით, ის ამარცხებდა სიზარმაცეს და ფიქრების არევ-დარევას, მაგრამ შემდეგ კვლავ ეძლეოდა ძველ არევ-დარევასა და სიზარმაცეს.
ჩვეული ლოცვების შემდეგ, ერთხელ გამოქვაბულში შესვლისას, მან კვლავ იპოვა მაგიდაზე ღვთისგან უხილავად გამოგზავნილი პური, მაგრამ ის უკვე ისეთი სუფთა აღარ იყო, როგორც ადრე. პურით სხეულის გაძლიერების შემდეგ, ბერმა არ განაგდო უწმინდური ფიქრები, ვერ გააცნობიერა, რომ მათით ზიანს აყენებდა თავის სულს და არ ეცადა თავისი ამ პირველი ჭრილობის განკურნება, რადგან წვრილმანად მიაჩნდა ცოდვილი აზრების ქონისა და მათით ტკბობის ჩვევა.
მეორე დღეს, ჩვეული ლოცვებისა და ფსალმუნების გალობის შემდეგ, საღამოს, თავის გამოქვაბულში რომ მივიდა იქ საკვებით გასაძლიერებლად, მან კვლავ იპოვა პური, მაგრამ ის უკვე ჭუჭყიანი და უწმინდური იყო, რამაც იგი ძალიან გააოცა და რის გამოც დიდად დამწუხრდა; თუმცა, აიღო პური, შეჭამა და მასით გაიძლიერა ძალები.
როდესაც მესამე ღამე დადგა, ერთ ბოროტებას მეორეც დაუმატა: უწმინდური ფიქრები უფრო და უფრო აწუხებდა მას, და ის ისე იყო შეპყრობილი სიძვის ვნებით, რომ წარმოიდგენდა საკუთარ თავს ქალის გვერდით მწოლარეს.
როდესაც ღამე დასრულდა, დილით ის მონაზონი თავის ჩვეულებრივ სამონაზვნო კანონს ასრულებდა, უკვე ძლიერად შეწუხებული უწმინდური ფიქრებით. საღამოს კი შევიდა სენაკში, რათა პური ეჭამა, მაგრამ იპოვა იგი არა მხოლოდ უწმინდური, არამედ თაგვებისა და ძაღლებისგან დაგლეჯილიც, რადგან მხოლოდ პურის ნარჩენები ეყარა იატაკზე. მაშინ მონაზონმა ამოიოხრა და ცრემლები წამოუვიდა, მაგრამ გულით ისე არ მოინანია, როგორც საჭირო იქნებოდა უწმინდური ფიქრებისა და მრუშების ვნების დასაძლევად. იატაკზე დაყრილი პურის ნამცეცები აიღო, მათი მცირე ნაწილი შეჭამა; არ გაძღა მათით და დასაძინებლად დაწვა. მაშინვე მისი თავი აივსო უამრავი უწმინდური და ამაო ფიქრით, რომლებიც მას უდაბნოდან ამქვეყნიურ ცხოვრებისკენ ეზიდებოდა; ამასთანავე, მასში ძლიერად აენთო ხორციელი ვნება და მას უკვე ვეღარ შეეძლო საკუთარ თავთან ბრძოლა.
ღვთის ნებით, რომელმაც დროებით ასე დაუშვა, რათა მონაზონი ამპარტავნებისგან განერიდებინა, ის ბერი საწოლიდან წამოდგა და ღამით უდაბნოში გაემართა, იმ იმედით, რომ სადმე შეხვდებოდა რომელიმე ამქვეყნიურ დასახლებას.
როდესაც დღე დადგა და მზე გაუსაძლისად აჭერდა, ის ბერი გზაზე დაიღალა, რადგან უკვე ხანდაზმული იყო, მის მიერ დაგეგმილი გზა კი ჯერ კიდევ შორს იყო დასასრულამდე. ამიტომ იგი ირგვლივ იყურებოდა, იყო თუ არა სადმე მონასტერი, სადაც შეძლებდა დასვენებას. მოხდა ისე, რომ ღვთის განგებით, მის გზაზე ერთი მონასტერი შეხვდა. როდესაც ბერი შევიდა მასში, იმ მონასტრის ძმებმა იგი ძალიან გულთბილად და პატივით მიიღეს, როგორც დიდი მოსაგრე, დაუბანეს სახე და ფეხები და, ლოცვის აღვლენის შემდეგ, შესთავაზეს, სიყვარულის გამო, მიეღო მისთვის შეთავაზებული რამ. როდესაც ბერმა ოდნავ მოიკრიბა ძალა, ძმებმა დაიწყეს მისი თხოვნა, რომ ეთქვა მათთვის მითითების სიტყვა იმის შესახებ, თუ როგორ შეეძლოთ ეშმაკის მახეებისგან თავის დაღწევა და როგორ შეიძლებოდა უწმინდური აზრების დაძლევა.
ბერმა დაიწყო მათი სწავლება, როგორც მამა შვილებს, ისე არიგებდა მათ და მოუწოდებდა, რომ მტკიცენი და მამაცნი ყოფილიყვნენ ღვაწლში, რადგან არც თუ ისე დიდი ხნის შემდეგ ისინი განისვენებენ თავიანთი შრომისგან ქრისტეს სავანეებში; ბევრ სხვა რამესაც ეუბნებოდა ბერი მონაზვნებს, არიგებდა მათ, რომ მტკიცენი ყოფილიყვნენ მარხვის ღვაწლში.
როდესაც ბერმა დაასრულა თავისი საუბარი და განმარტოებულ ადგილას დაწვა ცოტა ხნით დასასვენებლად, მან დაიწყო იმაზე ფიქრი, თუ რატომ ასწავლის სხვებს, ხოლო საკუთარ თავზე სულაც არ ზრუნავს, სხვებს სულიერი სარგებლობისთვის ესაუბრება, საკუთარ თავს კი აცდუნებს, სხვებს ხსნის გზაზე აყენებს, ხოლო თვითონ კი სულ უფრო და უფრო შორდება ხსნას და წარწყმედისკენ მიიწევს.
ასე ფიქრისას, ბერმა გააცნობიერა, რომ უწმინდური აზრებით იყო დამარცხებული, რის შემდეგაც კვლავ დაბრუნდა უდაბნოში, აღარ მიდიოდა ნელა, არამედ თითქოს გარბოდა თავისი ძველი საცხოვრებლისკენ, ტიროდა თავის დაცემაზე და ამბობდა:
„უფალო, შენ რომ არა ყოფილიყავ ჩემი შემწე, მალე დაემკვიდრებოდა ჯოჯოხეთში ჩემი სული“ (ფს.93:17). და ახდა იმ მონაზონზე ბრძენის ნათქვამი:
„ძმა ძმისაგან შემწეობით, როგორც ქალაქი მტკიცე და მაღალი, ძლიერდება, ვითარცა დაფუძნებული სამეფო“ (იგავ.18:19).
მას შემდეგ ის მონაზონი სრულად გამოსწორდა და განიწმინდა თავისი ცოდვისგან; თავის გამოქვაბულში ჩაკეტილი, დაემხო მიწაზე, თავზე მიწას იყრიდა, მრავალი დღე ტიროდა და გოდებდა, და ის ბერი არ წამომდგარა მანამ, სანამ ანგელოზმა არ აუწყა, რომ ღმერთმა მიიღო მისი მონანიება. მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ ბერის მონანიება მიღებულ იქნა, მას უკვე აღარ იღებდა პურს, რომელსაც ადრე ღმერთი უგზავნიდა, და იძულებული იყო, თავისი ხელით შრომით ეარსება. ასე ამდაბლებს ამპარტავნება ადამიანს!
როდესაც ღირსმა იოანემ დაასრულა ეს ამბავი, მან უთხრა მასთან მისულ ძმებს:
– იყავით ყოველთვის თავმდაბალნი, შვილებო, როგორც დიდ, ისე მცირე საქმეებში, რადგან ეს არის მაცხოვრის პირველი მცნება, რომელიც ამბობს:
„ნეტარ არიან გლახაკნი სულითა, რამეთუ მათი არს სასუფეველი ცათაი“ (მათ.5:3).
); იყო „გლახაკი სულით“ ნიშნავს იყო თავმდაბალი, ნუ მოტყუვდებით ეშმაკებით, რომლებიც ცოდვისკენ გიზიდავენ აზრებითა და ხილვებით. ვინც არ უნდა მოვიდეს თქვენთან, ძმა იქნება თუ მეგობარი, ქალი თუ ქმარი, მასწავლებელი, დედა თუ და, უპირველეს ყოვლისა, აღაპყარით ხელები ლოცვისთვის, – თუ ეს დემონების მოჩვენება იყო, მაშინ ის გაქრება თქვენი თვალებიდან. თუ ვინმე შეგაქებთ, დემონი იქნება თუ ადამიანი, ნუ მოუსმენთ მას და ნუ ამაღლდებით თქვენი გონებით, რადგან მეც ხშირად ღამით მცდიდნენ ეშმაკები, არ მაძლევდნენ არც მშვიდად ლოცვის საშუალებას და არც დაძინების, ჩემი თვალების წინ მთელი ღამის განმავლობაში სხვადასხვაგვარ ხილვებს წარმოდგენდნენ; დილით კი ეშმაკები გინებით მეკეცებოდნენ მიწამდე, მეუბნებოდნენ: – გვაპატიე, მამა 2223 , რომ მთელი ღამე გღლიდით! მაგრამ მე ვეუბნებოდი მათ: – განმშორდით მე, უკანონობის მოქმედნო! ნუ ცდით ღვთის მსახურს!
ამიტომ, შვილებო, გიყვარდეთ მდუმარება, ყოველთვის ღვთისფიქრში ყოფნით და მუდამ ევედრებოდეთ ღმერთს, რომ მან მოგცეთ სუფთა გონება, ცოდვილი აზრებისგან თავისუფალი. ქების ღირსია, რა თქმა უნდა, ის მოღვაწეც, რომელიც, ქვეყნიერებაში ცხოვრობს რა, სათნოებაში ვარჯიშობს, მწირობის მიმღებლობას ავლენს, ან მოწყალებას გასცემს, ან სხვებს შრომაში ეხმარება, ან მუდმივად რისხვის გარეშე რჩება; ასეთი ადამიანი ქების ღირსია, რადგან ის სათნოებაში იმყოფება, ასრულებს უფლის მცნებებს, მიწიერ საქმეებსაც არ ტოვებს.
მაგრამ ამაზე უკეთესი და მეტი ქების ღირსი იქნება ის, ვინც, მუდმივად ღვთისფიქრში ყოფნით, მატერიალურისგან არამატერიალურისკენ ადის, მატერიალურს სხვების მზრუნველობასა და საზრუნავს ანდობს, თვითონ კი ზეციურისკენ მიილტვის, მუდმივად ღვთის წინაშე დგას, მთელი ამქვეყნიურიდან განშორებული და აღარ ეჯაჭვება ისევ ქვეყნიერებას მიწიერი საზრუნავით: ასეთი ადამიანი ღმერთთან ახლოს არის, რომელსაც ის განუწყვეტლივ ადიდებს თავის ლოცვებსა და ფსალმუნებში.
ვიცი ერთი ადამიანი, რომელიც უდაბნოში მოღვაწეობდა და ათი წლის განმავლობაში საერთოდ არ ჭამდა მიწიერ საჭმელს, არამედ ღვთის ანგელოზი სამ დღეში ერთხელ მოჰქონდა მას ზეციური საზრდო, და ეს იყო მისთვის როგორც საჭმელი, ისე სასმელი (წმინდა იოანე, როგორც ჩანს, სხვა მოღვაწეზე ლაპარაკობდა, მაგრამ ეს თვითონ იყო). ვიცი ასევე, – ამბობდა ის, – რომ იმ ადამიანს ეშმაკებმა ერთხელ მოჩვენებაში წარმოუდგინეს ანგელოზთა ლაშქრები, ცეცხლოვანი ეტლი და მრავალი მეომარი, თითქოსდა ვიღაც მეფის, რომელმაც უთხრა მას: – ჰოი, ადამიანო! შენ მართლად და სათნოდ განვლე შენი სიცოცხლე: ახლა თაყვანი მეცი, და მე აღგამაღლებ, ელიას მსგავსად. მაგრამ იმ ბერმა თავისთვის თქვა: – ჩემი სიცოცხლის ყველა დღეს მე თაყვანს ვცემდი ჩემს მეფეს, იესო ქრისტეს. თუ ეს ის იქნებოდა, თაყვანისცემას არ მომთხოვდა. შემდეგ იმ ბერმა ეშმაკს უთხრა: – მე მყავს ჩემი უფალი და მეფე ღმერთი, რომელსაც ყოველთვის ვეთაყვანები; შენ კი ჩემი მეფე არ ხარ. ამის შემდეგ მაშინვე ეშმაკები გაუჩინარდნენ.
ასეთი და ამგვარი დარიგებებითა და მოთხრობებით წმინდა იოანე ყველას ასწავლიდა, ყველასთვის ანგელოზთა თანასწორი ცხოვრების მაგალითს საკუთარი ნიმუშით აჩვენებდა. ამიტომ იოანემ დიდად შეუწყო ხელი მრავალი ადამიანის სულიერ ხსნას.
ღვთისთვის თავისი წმინდა ცხოვრებით სათნოების მოგების შემდეგ, წმინდა იოანე თავის აღსასრულს მიუახლოვდა. თავისი ცხოვრების ოთხმოცდამეათე წელს მან უბრძანა თავის მოწაფეებს, არ მისულიყვნენ მასთან სამი დღის განმავლობაში. როდესაც ძმები მივიდნენ წმინდანთან სამი დღის გასვლის შემდეგ, ის იპოვეს მუხლმოყრილი, თითქოსდა ლოცვაში მდგარი, სულით კი უფლისკენ წასული 2224 , რათა სხვა წმინდანებთან ერთად წარდგომოდა მამა ღმერთის, ძისა და სულიწმინდის ტახტს, სამებაში განდიდებულს, რომელსაც ეგზავნება დიდება უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
წმინდა მოწამე მატრონა თესალონიკელის ხსენება
წმინდა მატრონა იყო მონა ერთი ებრაელი ქალისა, სახელად პავტილასი, თესალონიკელი სარდლის მეუღლისა. სიყრმიდანვე განათლებული იყო იგი ქრისტიანული სარწმუნოებით. მისი ქალბატონი აიძულებდა მას განდგომოდა სარწმუნოებას და მიჰმხრობოდა მის წარმართულ ურწმუნოებას, და რაკი იგი არ დაემორჩილა, ქალბატონი სასტიკად აწამებდა მას. წმინდანი ხშირად იღებდა მისგან მრავალ ჭრილობას; მაგრამ გულმოდგინებით ითმენდა ყოველივეს ქრისტეს გულისთვის და ფარულად თავისი ქალბატონისგან ეკლესიაში დადიოდა.
ერთხელ, პავტილამ, შეიტყო რა, რომ მატრონა ქრისტიანულ ეკლესიაში იყო ნამყოფი, ჰკითხა მას: – რატომ არ წახვედი ჩვენს სინაგოგაში, არამედ ქრისტიანულ ეკლესიაში დადიოდი? ნეტარმა მატრონამ გაბედულად უპასუხა: – იმიტომ, რომ ქრისტიანულ ეკლესიაში ღმერთი იმყოფება, ებრაული სინაგოგიდან კი ის განშორდა. ამიტომაც არ მივდივარ სინაგოგაში, არამედ ეკლესიაში.
მაშინ პავტილა კიდევ უფრო დიდ რისხვაში ჩავარდა, დაუნდობლად სცემდა წმინდა მატრონას და, შეკრა რა, ბნელ საკანში გამოკეტა იგი. მაგრამ დილით წმინდანი ღვთიური ძალით ბორკილებისგან განთავისუფლებული და ქრისტეს მადიდებელი იპოვეს. და კვლავ ქალბატონი სასტიკი წნელებით სცემდა მას თითქმის სიკვდილამდე; შემდეგ კიდევ უფრო მაგრად შეკრა, კვლავ იმავე საკანში გამოკეტა და კარები დალუქა, რათა არავის შესძლებოდა შესვლა მასთან და რაიმე შვების მიტანა.
ასეთ ტუსაღობაში წმინდანი, ღვთისგან განმტკიცებული, ოთხი დღე უჭმელ-უსმელად იმყოფებოდა. ამის შემდეგ პავტილამ, მოხსნა რა ბეჭდები და გააღო კარები, მატრონა კვლავ ბორკილებისგან განთავისუფლებული და ლოცვაში მდგომარე იპოვა. მაშინ, საშინელ მრისხანებაში მოსული, დაუნდობლად დაიწყო მატრონას ცემა სქელი ჯოხებით და, როცა წმინდანი უკვე ძლივს სუნთქავდა, იმავე სენაკში გამოკეტა, სადაც წმინდანი აღესრულა, სული ღმერთს მიაბარა რა. წმინდა მატრონას ცხედარი გულქვა ქალმა ქვემოთ გადმოაგდო; მისი საცხოვრებელი კი მაღალ ადგილას იყო.
ქრისტიანებმა, აღიღეს რა წმინდა მოწამე მატრონას მრავალვნებული ცხედარი, პატივით დაკრძალეს იგი. შემდგომში ალექსანდრე, თესალონიკის ეპისკოპოსმა, წმინდანის სახელზე ეკლესია ააგო, სადაც მისი პატიოსანი ნაწილებიც დააბრძანა. მტანჯველ პავტილას კი მალევე მიეწია მისთვის განკუთვნილი სასჯელი ღვთისაგან. იმავე ადგილას, საიდანაც მან წმინდა მატრონას ცხედარი მაღალი კედლიდან გადმოაგდო, ის თვითონვე, შემთხვევით დაცურდა, დაეცა და, თავი გაუტეხა რა, უბადრუკი სული სატანჯველად განშორდა მის სხეულს.
წმიდა მოწამეთა მანუელისა და თეოდოსის ხსენება
წმიდა მოწამენი მანუელი და თეოდოსი აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან იყვნენ. ხედავდნენ რა, თუ როგორ ხოცავდნენ წარმართები ყოველდღიურად ქრისტიანებს, ერთმანეთთან შეთანხმდნენ, რომ ქრისტესთვის მოკვდებოდნენ, რათა ზეციური სასუფეველი დაემკვიდრებინათ. ამგვარი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, ისინი თავიანთი ქვეყნის მმართველთან გაემგზავრნენ და გზად მრავალს ეკითხებოდნენ, თუ რატომ ხოცავდა ქრისტიანებს; როდესაც მმართველის წინაშე წარდგნენ, გაბედულად აღიარეს ქრისტე და თავი ქრისტიანებად იწოდეს. თავიანთი სიმამაცითა და მამაცობით მათ არა მხოლოდ მმართველთან მყოფნი, არამედ თვითონ მმართველიც განაცვიფრეს. მმართველმა მათი შეპყრობა და საპყრობილეში ჩაგდება ბრძანა, თან საპყრობილის ზედამხედველს მკაცრად უბრძანა მათი დაცვა.
რამდენიმე დღის შემდეგ მმართველმა წმიდანების საპყრობილედან მასთან მოყვანა ბრძანა და მათ ქრისტეს უარყოფა და კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა შესთავაზა, მაგრამ მათ არც კი მოუსმინეს, პირიქით, თავად ცდილობდნენ მისი კერპთთაყვანისმცემლობისგან განდევნას. მაშინ მან ჯერ ხეზე ჩამოკიდება და ნეკნებზე დაკაწვრა ბრძანა, შემდეგ უბრძანა მათი ხიდან ჩამოხსნა და წამახვილებული სამკაპებზე დადება და ბოლოს, ამ ყველა წამების შემდეგ, თავების მოკვეთა ბრძანა. ასე აღესრულნენ წმიდა მოწამენი, რომლებმაც თავიანთი მართალი სულები უფლის ხელთ მიაბარეს.