წმიდათა ცხოვრების სატესტო ვერსია წარმოადგენს მანქანურ თარგმანს, შესაძლოა შეიცავდეს გრამატიკულ შეცდომებს!
ხსენება წმინდა მამისა ჩვენისა არტემონისა, სელევკიის ეპისკოპოსისა
ნეტარი არტემონი წარმოშობით პისიდიის ქალაქ სელევკიიდან იყო, სადაც აღიზარდა კიდეც. ღვთისმოსაობითი ცხოვრება მას წმინდა მოციქულთა ხანაში ეწეოდა, რომლებიც სამყაროს ქრისტეს სწავლებით ანათლებდნენ. იმ დროს, როდესაც წმინდა მოციქული პავლე ამ ქალაქში ჩავიდა, არტემონი, ყველა მოქალაქეს შორის, კეთილი საქმეებით ისე ბრწყინავდა, როგორც სასანთლეზე დადგმული ლამპარი, რომელიც შეუძლებელია დაფარული დარჩეს.
სწორედ ის, ქრისტეს სარწმუნოებაში განმტკიცებული და ღვთაებრივი სიბრძნით სავსე, წმინდა მოციქულმა პავლემ მწყემსად და მოძღვრად დაუდგინა ხალხს, და პისიდიის სელევკიის პირველ ეპისკოპოსად აკურთხა. ნეტარი არტემონი კარგად და ღვთისმოსაობით განაგებდა მისთვის მინდობილ სამწყსოს, ყველასთვის ხსნის ნავსაყუდელი იყო, ქვრივთა, ობოლთა და გლახაკთა უპირატესი მზრუნველი, სულისა და ხორცის სასწაულთმოქმედი მკურნალი, და მთელი თავისი ცხოვრება ღვთისმოსაობითა და კეთილმსახურებით გაატარა რა, ღრმა სიბერეში მშვიდობით მიიცვალა.
ღირსი მამა იაკობ აღმსარებელი
როდესაც უღმრთო ბერძენმა მეფე ლეონ სომეხმა განაახლა ხატმებრძოლური ერესი, რომელიც წმინდა მამების მიერ VII მსოფლიო კრებაზე იქნა შეჩვენებული, და მრავალი წამებით მოკლა წმინდა ხატების კეთილმსახური თაყვანისცემისათვის, მაშინ ამ ღირსმა იაკობ აღმსარებელმაც იტანჯა, რომლის შესახებაც ცნობებს ღირსი თეოდორე სტუდიტისაგან ვიღებთ. ნეტარი იაკობი მისი მოწაფეთა რიცხვში იყო. ღირსი თეოდორეს წმინდა ხატების გამო განდევნის შემდეგ, მრავალი მისი მოწაფე საწამებლად წაიყვანეს; ნეტარი იაკობიც შეიპყრეს და ყოველგვარ ტანჯვას გადასცეს. ხოლო როდესაც უღმრთო ლეონ სომეხი მოკლეს, წმინდა იაკობი, ისევე როგორც ქრისტეს სხვა აღმსარებლები, ტყვეობიდან გაათავისუფლეს და ძლივს ცოცხალი ჩავიდა თავის სტუდიონის მონასტერში, კონსტანტინოპოლში, მალევე გარდაიცვალა და ღირსეულად დაიკრძალა. მისი სიკვდილის შესახებ ნეტარმა იპატიმ, რომელიც წინამძღვრის მოვალეობას ასრულებდა მისი მოძღვრის, წმინდა თეოდორეს ნაცვლად, წერილით აცნობა ამ უკანასკნელს, რომელიც უკვე ბრუნდებოდა გადასახლებიდან და დროებით კრისკენტის სავანეში იმყოფებოდა.
ღირსმა თეოდორემ საპასუხოდ მიწერა მას შემდეგი: „გულის ტკივილით კი არა, არამედ სულიერი სიხარულით მივიღეთ შენგან, შვილო ჩემო, ცნობა ჩვენი საყვარელი ძმის, ქრისტეს აღმსარებლის იაკობის გარდაცვალების შესახებ. ვწუხვართ მის გამო, როგორც შვილის გამო, და თანაც ისეთი შვილის გამო, რომლის შვილად წოდებას მე, ჩემი ცოდვების გამო, არ ვარ ღირსი. ვხარობთ მისი მიღწევით მარადიული სიცოცხლისა, რომელიც უფლის მიერ მისთვის იყო გამზადებული. არა მხოლოდ ჩვენ ვხარობთ, ვისთვისაც იგი, როგორც წმინდა წევრი, შესანიშნავ სამკაულს წარმოადგენს, არამედ მის გამო ხარობს მთელი ეკლესია. დაფიქრდი, რა ადამიანად მიიჩნევდი მას? განა აღმსარებლად არა? განა მოწამედ არა? განა წმინდანად არა? იგი მამაცურად ებრძოდა ხორციელ ვნებებს, უმანკოდ იცავდა სხეულს ვნებებისაგან, და ამასთან, უმარტივესი საკვების გამოყენებით, სხეულს გონიერ სულს უმორჩილებდა. წმინდა იაკობს ისე ცოტა ეძინა, რომ მის მნახველთათვის გასაოცარი იყო, როგორ რჩებოდა იგი ჯანმრთელი. იგი დიდხანს, რამდენადაც დრო აძლევდა საშუალებას, უყვარდა ღმერთისკენ აზრების აღვლენა, და ამ ღმერთზე ფიქრში იგი გონების აღტაცებამდე აღწევდა. როდესაც გონს მოდიოდა, ყოველივე ეს მასში ღვთაებრივ სიყვარულს იწვევდა. ნუ იფიქრებს ვინმე, რომ მსმენელთა საამებლად სიმართლეს არ ვამბობ – მე მყავს მოწმეები – ღმერთი და წმინდა იაკობის მოძღვარი იოანე, რომელიც მიყვებოდა მის შესახებ იმას, რაც მე ზოგჯერ არ ვიცოდი. ყოველივე ეს იყო უბრალო გზა მმარხველობითი ცხოვრებისათვის თავის მიჩვევისა; რაც შეეხება იმას, თუ რამდენ ხანს ატარებდა იგი აღმსარებლობის ღვაწლში, და რამდენად დიდი იყო ეს ღვაწლი, – ეს ხილული იყო როგორც ანგელოზებისთვის, ისე ადამიანებისთვის. ო, მტკიცე და ძვირფასო გულო! თავისი ღვაწლი მან შიშის გარეშე აღასრულა, ღვთის მეომრის მსგავსად. მტანჯველთა მსახურებმა მთელი მისი კანი ჭრილობებით დაფარეს, დაჭრეს მხრები და მკერდიც, სისხლი დაუღვარეს, სხეული დაუმსხვრიეს და მიწაზე დაგდებული დატოვეს. მას არცერთი მოუთმენელი ხმა არ ამოუღია, არამედ ბოლომდე იტანდა ღმრთისათვის სათნო ტანჯვას მის ძისა ქრისტეს, ჩვენი ღმერთის სახელისათვის; რამეთუ მისი წმინდა ხატისთვის ტანჯვა თავად მისთვის ტანჯვა ნიშნავს. თვინიერებმა ისმინონ და იხარონ, იხარონ მოწამეთა მოყვარულებმა, ხოლო ეშმაკი შერცხვეს და დაიფანტოს ხატმებრძოლთა ურდო! რადგანაც, გარდა ამ წმინდა იაკობისა, მათ აწამეს, მოკლეს, შიმშილით მოაკვდინეს და სხვა მსგავსი ტანჯვები მიაყენეს ქრისტეს მრავალ სხვა აღმსარებელს, როგორც ჩვენსას, ისე არა ჩვენსას (უფრო მეტად ჩვენსას, რადგანაც ჩვენ ერთ სხეულს წარმოვადგენთ იესო ქრისტესთან მიმართებაში, რომელიც ყველას თავია).“
იმის გამო, რომ ამ აუტანელი ჭრილობებისგან წმიდა იაკობი ყველა კიდურით დასუსტებული იყო, მისი სხეული, უმძიმესი სნეულებებით შეპყრობილი, სამკურნალო მზრუნველობას მიენდო. ყოველდღე სიკვდილისთვის მზადყოფნაში, მან მადლიერებითა და სიმდაბლით დაასრულა თავისი სიცოცხლე. შენ წერ, რომ მან თავისი სიკვდილი იწინასწარმეტყველა, – ეს მისი ტანჯულებრივი ღვაწლის შედეგი იყო. შენ ისიც დაამატე, რომ მის დაკრძალვაზე მრავალი ხალხი იყო მოსული, მათ შორის ძალიან წარჩინებული გვარის ადამიანები, – ყოველივე ეს ღვთის მიუწვდომელი ნებით მოხდა, რადგან უსახელო (მაგრამ არა სულით) ადამიანთან ამდენი ხალხი არ შეიკრიბებოდა, უფლისთვის რომ არ ყოფილიყო სათნო. წმიდა იაკობი ამაღლდა ზეცად და შეუერთდა თავის თანამტანჯველთ; ამგვარად, აღმსარებელთა და მოწამეთა რიცხვი გაიზარდა; ამიტომ ზეცა ხარობს და უხარია იაკობის სულისთვის, ვისი ლოცვებითაც ჩვენ, ძმებო, გადავრჩებით. მან მიიღო თავისი შრომის ღირსი ძღვენი.
ნეტარნი და ჭეშმარიტად ღვთისმოსავნი არიან ისინი, ვინც მის ღირსეულ დაკრძალვაზე შეიკრიბნენ; ისინი – ჭეშმარიტი მოწამეთმოყვარენი არიან, ვისი ხვედრიც იგივე იყოს, ვისაც პატივი მიაგეს. მისი პატიოსანი ნაწილების შესახებ, თუ ღმერთი ინებებს, ვიზრუნებ, როგორც წესებში დავწერე. ამბორს უყავით ერთმანეთს წმიდა ამბორით; ეს წერილი კი ყველა ძმას წაუკითხეთ. თქვენ გკოცნით მეუფე მთავარეპისკოპოსი პატრიარქი ნიკიფორე, პროტოპრესვიტერი, ეკონომოსი და დანარჩენი ძმები. უფალი იყოს თქვენთან. ამინ.
ეს არის წმიდა თეოდორე სტუდიელის წერილი, საიდანაც ჩანს ქრისტეს ამ ღირსი აღმსარებლის იაკობის ცხოვრება და ტანჯვა, ვისი ლოცვებითაც ღმერთმა ჩვენც გვამთროს სამარადისოდ თავისი წმიდანების ხვედრს. ამინ.
პეჩერის მონასტერში მომხდარი სასწაული
ორი სახელოვანი კიეველი კაცი, იოანე და სერგი, დიდ მეგობრობაში ცხოვრობდნენ ერთმანეთთან. ერთხელაც მივიდნენ ისინი ღვთივშენებულ პეჩერის ეკლესიაში და იხილეს, რომ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატი მზის სხივებზე უფრო კაშკაშედ ბრწყინავდა. ამ სიწმიდის წინაშე მათ ძმური კავშირი დადეს.
მრავალი წელი გავიდა. იოანე სასიკვდილოდ დასნეულდა. მან მოუწოდა პეჩერის იღუმენს, ნეტარ ნიკონს, და მის წინაშე თავისი ქონება გლახაკებს დაურიგა; ხოლო ის ნაწილი, რომელსაც იგი ხუთი წლის ძეს, ზაქარიას უტოვებდა – ათასი გრივნა ვერცხლი და ასი გრივნა ოქრო – სერგის მისცა შესანახად; მასვე, როგორც მეგობარსა და ერთგულ ძმას, იოანემ დაავალა შვილზე, ზაქარიაზე ზრუნვა, სთხოვდა რა, რომ როდესაც ზაქარია გაიზრდებოდა, გადაეცა მისთვის ვერცხლი და ოქრო. ამის მოგვარების შემდეგ, იოანე მალევე გარდაიცვალა.
როდესაც ზაქარია თხუთმეტი წლის გახდა, სერგისგან თავისი ვერცხლისა და ოქროს აღება მოისურვა. ეშმაკისგან ცდუნებულმა სერგიმ, გამდიდრების ფიქრით, სულისაც და სხეულისაც დაღუპვა განიზრახა. მან ასე უპასუხა ჭაბუკს: – შენმა მამამ მთელი ქონება ღმერთს მისცა, მისგან ითხოვე შენ ვერცხლი და ოქრო; მან უნდა მოგცეს, თუკი მოწყალებას გამოიჩენს. მე კი არც შენი მამისთვის, არც შენთვის ერთი მონეტაც არ მმართებს. ეს ყველაფერი შენმა მამამ ჩაიდინა, თავისი სიგიჟით დაარიგა ქონება მოწყალებად, შენ კი დაგტოვა ღატაკად და უპოვრად.
ეს რომ მოისმინა, ჭაბუკმა დაკარგულ ფულზე ტირილი დაიწყო. ამის შემდეგ სერგის ასეთი თხოვნით მიმართა: – თუკი ჩემი მემკვიდრეობის ნახევარს მომცემ, მაშინ მეორე ნახევარი შენ დაგრჩება. სერგიმ კი უხეშად ამხილა მისი მამა და თვითონაც. მაშინ ზაქარიამ მესამედი ნაწილი ითხოვა, მერე მეათედი და, როდესაც დაინახა, რომ ყველაფრისგან იყო მოკლებული, უთხრა სერგის: – თუკი არაფერი წაგიღია შენთვის, მაშინ მოდი და დაიფიცე ეს ჩემთან პეჩერის ეკლესიაში, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატის წინაშე, რომლის წინაშეც დადე შენ ძმური კავშირი მამაჩემთან.
სერგის უარი არ უთქვამს, ეკლესიაში წავიდა და, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ხატის წინაშე დადგა რა, დაიფიცა, რომ არც ათასი გრივნა ვერცხლი აუღია და არც ასი გრივნა ოქრო. როდესაც მას ხატის ამბორი უნდოდა, ვერ მიუახლოვდა მას. შემდეგ, კარიდან გამოსვლისას, უეცრად დაიყვირა: – ღირსნო ანტონი და თეოდოსი! ნუ დაუშვებთ ამ ბოროტ ანგელოზს, რომ მე დამღუპოს, არამედ ევედრეთ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს, რათა განდევნოს მან ჩემგან მრავალი ბოროტი სული, რომელთა ძალაშიც ვიმყოფები. დაე, აიღონ ჩემს ოთახში ვერცხლი და ოქრო, დალუქული ჭურჭელში!
ყველა შიშმა მოიცვა და მას შემდეგ არავის აღარ აძლევდნენ უფლებას, დაეფიცა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ხატის წინაშე. გაგზავნილებმა აიღეს დალუქული ჭურჭელი და მასში ორი ათასი გრივნა ვერცხლი და ორასი გრივნა ოქრო იპოვეს: ასე უფალმა, მოწყალეთა მიმგებელმა, ორმაგად გაამრავლა ფული. მთელი ფული ზაქარიამ იღუმენ იოანეს სრულ განკარგულებაში გადასცა; თვითონ კი ბერად აღიკვეცა და სიცოცხლე წმინდა პეჩერის მონასტერში დაასრულა.
ამ ფულით აშენდა ეკლესია იოანე ნათლისმცემლის სახელზე, მთავარი პეჩერის ეკლესიის მახლობლად. ეს ეკლესია აღიმართა დიდგვაროვანი იოანესა და მისი ძის, ზაქარიას, რომელთაც ფული ეკუთვნოდათ, მოსახსენებლად, და ღვთის ქრისტესა და ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელ ქალწულის სადიდებლად, რომელიც ამ ადგილას კიდევ უფრო იდიდება, საიდანაც ნურასოდეს განშორდება მისი საკვირველი მადლი. ამინ.